II SA/Wa 1827/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Lipiński Sędziowie WSA Andrzej Kołodziej (spr.) Przemysław Szustakiewicz Protokolant Maria Zawada po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2010 r. sprawy ze skargi M.L. na decyzję Ministra Edukacji Narodowej z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela dyplomowanego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Kuratora Oświaty z dnia [...] listopada 2007 r., 2) zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Minister Edukacji Narodowej decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 9b ust. 7 pkt 3 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania M.L. od decyzji [...] Kuratora Oświaty z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...], odmawiającej nadania jej stopnia nauczyciela dyplomowanego, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podał, że M.L. – nauczycielka przyrody w Szkole Podstawowej nr [...] w L., złożyła w dniu 22 października 2007 r. wniosek do [...] Kuratora Oświaty o podjęcie postępowania kwalifikacyjnego na stopień nauczyciela dyplomowanego, zaś ww. organ decyzją z dnia [...] listopada 2007 r., wydaną na podstawie art. 9b ust. 3 i 6 Karty Nauczyciela, odmówił zainteresowanej nadania stopnia awansu zawodowego z uwagi na niespełnienie przez nią wymagań kwalifikacyjnych, o których mowa w art. 9b ust. 1 powołanej ustawy. Rozpoznając odwołanie, Minister Edukacji Narodowej wskazał, że zgodnie z art. 9b ust. 1 w związku z art. 9 ust. 1 pkt 1 i ust. 1a – 3 ustawy– Karta Nauczyciela, warunkiem nadania nauczycielowi mianowanemu stopnia nauczyciela dyplomowanego jest posiadanie wymaganych kwalifikacji, odbycie stażu zakończonego pozytywną oceną dorobku zawodowego nauczyciela oraz uzyskanie akceptacji komisji kwalifikacyjnej, natomiast niespełnienie ww. warunków uzasadnia wydanie przez organ sprawujący nadzór pedagogiczny decyzji odmawiającej nadania stopnia nauczyciela dyplomowanego, stosownie do art. 9b ust. 6 w związku z art. 9b ust. 1 i 9b ust. 4 pkt 3 powołanej ustawy. Organ podniósł, że M.L. legitymuje się dyplomem ukończenia wyższych studiów magisterskich na kierunku pedagogiki wczesnoszkolnej, wydanym w dniu [...] maja 1998 r. przez Uniwersytet w B. oraz świadectwem ukończenia studiów podyplomowych kwalifikacyjnych w zakresie nauczania blokowego przedmiotu zintegrowanego przyrody, wydanym w dniu [...] lutego 2005 r. przez Niepaństwową Wyższą Szkołę Pedagogiczną w B. Ponadto w okresie odbywania stażu, tj. od [...] września 2004 r. do [...] maja 2007 r. była zatrudniona w szkole podstawowej na stanowisku nauczyciela przyrody w wymiarze 9 godzin tygodniowo, w dacie wydania stosownego zaświadczenia, tj. [...] października 2007 r. Minister Edukacji Narodowej stwierdził, że zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 września 2002 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudniać nauczycieli niemających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli (Dz. U. Nr 155, poz. 1288 ze zm.), kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela w szkole podstawowej posiada m.in. osoba, która legitymuje się dyplomem ukończenia: – studiów magisterskich na kierunku innym niż nauczany przedmiot lub rodzaj prowadzonych zajęć, która ponadto posiada przygotowanie pedagogiczne i ukończyła studia podyplomowe z zakresu nauczanego przedmiotu lub rodzaju prowadzonych zajęć, – studiów magisterskich na kierunku innym niż nauczany przedmiot lub rodzaj prowadzonych zajęć albo dyplomem ukończenia studiów wyższych zawodowych na kierunku (specjalności) innym niż nauczany przedmiot lub rodzaj prowadzonych zajęć, która ponadto posiada przygotowanie pedagogiczne i ukończyła studia podyplomowe lub kurs kwalifikacyjny z zakresu nauczanego przedmiotu lub rodzaju prowadzonych zajęć. W ocenie organu nie można uznać studiów podyplomowych w zakresie nauczania blokowego przedmiotu zintegrowanego przyrody, ukończonych przez wnioskodawczynię w 2005 r., za studia podyplomowe nadające kwalifikacje do nauczania przyrody. Zgodnie bowiem z rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 7 września 2004 r. w sprawie standardów kształcenia nauczycieli (Dz. U. Nr 207, poz. 2110), program studiów podyplomowych powinien zapewnić przygotowanie merytoryczne absolwentów studiów wyższych zawodowych lub studiów magisterskich o kierunku innym niż nauczany przedmiot (rodzaj prowadzonych zajęć) zgodnie z zakresem podstawy kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół, a ponadto obejmować zajęcia z metodyki nauczania danego przedmiotu. Natomiast z analizy wykazu przedmiotów realizowanych na studiach podyplomowych ukończonych przez M.L. wynika, iż na metodykę nauczania przyrody w zakresie treści i umiejętności biologicznych, fizycznych, geograficznych i chemicznych, przeznaczono 45 godzin zajęć teoretycznych i 110 godzin zajęć praktycznych, co powoduje, że nie można uznać zakresu i wymiaru tych zajęć za wystarczające przygotowanie merytoryczne do nauczania przedmiotu przyroda. W konkluzji organ odwoławczy stwierdził, że przy uwzględnieniu przygotowania merytorycznego wynikającego z ukończenia studiów magisterskich w zakresie nauczania wczesnoszkolnego nie można uznać, iż program studiów podyplomowych umożliwiał uzyskanie wiedzy i umiejętności odpowiednich do nauczania przyrody. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M.L. wniosła o jej zmianę i nadanie jej stopnia nauczyciela dyplomowanego przez Ministra Edukacji Narodowej. W uzasadnieniu podniosła, że świadectwo ukończenia studiów podyplomowych, wbrew stanowisku organu, jest dokumentem nadającym wymagane kwalifikacje. Wskazała, że uczelnia, którą ukończyła, spełnia wymagania MEN, czego potwierdzeniem jest przedłożony w postępowaniu "dokument mówiący o pozwoleniu nadawania przez uczelnię kwalifikacji, wydany przez to samo Ministerstwo, które nie chce mi ich uznać". Podkreśliła również, że nigdzie nie jest określona liczba godzin przyznanych na poszczególne przedmioty, a jedynie ogólna liczba 350 godzin, wymagana na studiach podyplomowych. W odpowiedzi na skargę Minister Edukacji Narodowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko faktyczne oraz prawne. Dodatkowo wskazał, że ukończonych przez skarżącą studiów podyplomowych nie można uznać za nadające kwalifikacje do nauczania przyrody, gdyż w ich toku nie zrealizowano przedmiotów z zakresu podstawy programowej przyrody realizowanej w szkołach podstawowych, zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 26 lutego 2002 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół (Dz. U. Nr 51, poz. 458 z późn. zm.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga oceniana według powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z przepisem art. 9b ust. 1 pkt 3 w związku z art. 9 ust. 1 pkt 1 i ust. 1a-3 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674 ze zm.), warunkiem nadania nauczycielowi mianowanemu stopnia awansu zawodowego nauczyciela dyplomowanego jest posiadanie wymaganych kwalifikacji, odbycie stażu zakończonego pozytywną oceną dorobku zawodowego nauczyciela oraz uzyskanie akceptacji komisji kwalifikacyjnej, po dokonaniu analizy dorobku zawodowego nauczyciela i przeprowadzonej rozmowie. W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że M.L. z dniem [...] kwietnia 2000 r. uzyskała stopień awansu zawodowego nauczyciela mianowanego, w okresie od [...] września 2004 r. do [...] maja 2007 r. odbyła staż wymagany do ubiegania się o stopień nauczyciela dyplomowanego zakończony pozytywną oceną dorobku zawodowego oraz uzyskała akceptację komisji kwalifikacyjnej. Ponadto w okresie odbywania stażu była zatrudniona w szkole podstawowej na stanowisku nauczyciela przyrody w wymiarze 9 godzin tygodniowo, na dzień [...] października 2007 r. Sporna jest natomiast kwestia kwalifikacji skarżącej do zajmowania stanowiska nauczyciela przyrody. Nie ulega przy tym wątpliwości, iż M.L. legitymuje się dyplomem ukończenia wyższych studiów magisterskich na kierunku pedagogika w zakresie pedagogiki wczesnoszkolnej, wydanym w dniu [...] maja 1998 r. przez Uniwersytet w B. oraz świadectwem ukończenia trzysemestralnych studiów podyplomowych kwalifikacyjnych w zakresie nauczania blokowego przedmiotu zintegrowanego przyrody, wydanym w dniu [...] lutego 2005 r. przez Niepaństwową Wyższą Szkołę Pedagogiczną w B. Stosownie do treści § 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 września 2002 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudniać nauczycieli niemających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli (Dz. U. Nr 155, poz. 1288 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w dniu złożenia wniosku o podjęcie postępowania kwalifikacyjnego, kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela w szkole podstawowej posiadała osoba, która legitymowała się dyplomem ukończenia: 1) studiów magisterskich na kierunku zgodnym lub zbliżonym z nauczanym przedmiotem lub rodzajem prowadzonych zajęć i posiadała przygotowanie pedagogiczne lub 2) studiów magisterskich w specjalności zgodnej lub zbliżonej z nauczanym przedmiotem lub rodzajem prowadzonych zajęć i posiadała przygotowanie pedagogiczne albo 3) studiów magisterskich na kierunku innym niż nauczany przedmiot lub rodzaj prowadzonych zajęć, która ponadto posiadała przygotowanie pedagogiczne i ukończyła studia podyplomowe z zakresu nauczanego przedmiotu lub rodzaju prowadzonych zajęć, 4) studiów wyższych zawodowych na kierunku (specjalności) zgodnym lub zbliżonym z nauczanym przedmiotem lub rodzajem prowadzonych zajęć i posiadała przygotowanie pedagogiczne, 5) studiów magisterskich na kierunku innym niż nauczany przedmiot lub rodzaj prowadzonych zajęć albo dyplomem ukończenia studiów wyższych zawodowych na kierunku (specjalności) innym niż nauczany przedmiot lub rodzaj prowadzonych zajęć, która ponadto posiadała przygotowanie pedagogiczne i ukończyła studia podyplomowe lub kurs kwalifikacyjny z zakresu nauczanego przedmiotu lub rodzaju prowadzonych zajęć, 6) zakładu kształcenia nauczycieli w specjalności zgodnej z nauczanym przedmiotem lub rodzajem prowadzonych zajęć albo w specjalności innej niż nauczany przedmiot lub rodzaj prowadzonych zajęć, która ponadto ukończyła kurs kwalifikacyjny z zakresu nauczanego przedmiotu lub rodzaju prowadzonych zajęć. W stosunku do skarżącej zastosowanie miał pkt 3 powołanego przepisu, gdyż ukończyła studia magisterskie na kierunku innym niż nauczany przedmiot lub rodzaj prowadzonych zajęć (pedagogika wczesnoszkolna), z racji ukończonych studiów magisterskich posiadała przygotowanie pedagogiczne, a nadto ukończyła studia podyplomowe z zakresu nauczanego przedmiotu lub rodzaju prowadzonych zajęć (trzysemestralne studia podyplomowe kwalifikacyjne z zakresu nauczania blokowego przedmiotu zintegrowanego przyrody). Niezrozumiałe jest w tej sytuacji stanowisko organu, wyrażające się w kwestionowaniu ukończonych przez skarżącą studiów podyplomowych nadających kwalifikacje do nauczania przyrody. Organ powołał się w tym zakresie na rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 7 września 2004 r. w sprawie standardów kształcenia nauczycieli (Dz. U. Nr 207, poz. 2110), zgodnie z którym program studiów podyplomowych powinien zapewnić przygotowanie merytoryczne absolwentów studiów wyższych zawodowych lub studiów magisterskich w kierunku innym niż nauczany przedmiot (rodzaj prowadzonych zajęć) zgodnie z zakresem podstawy kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół, a ponadto obejmować zajęcia z metodyki nauczania danego przedmiotu. Natomiast z analizy wykazu przedmiotów realizowanych na studiach podyplomowych ukończonych przez M.L. wynika, że na metodykę nauczania przyrody w zakresie treści i umiejętności biologicznych, fizycznych, geograficznych i chemicznych, przeznaczono 45 godzin zajęć teoretycznych i 120 godzin zajęć praktycznych, co nie pozwala na uznanie, iż zapewnia to wystarczające przygotowanie merytoryczne do nauczania przedmiotu przyroda. Należy wszakże zauważyć, że ani ustawa – Karta Nauczyciela, ani przepisy rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenie szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli, nie określają jaki wymiar zajęć na studiach podyplomowych z poszczególnych przedmiotów można uznać za wystarczające przygotowanie merytoryczne do nauczania danego przedmiotu. Kwestii tej nie reguluje również powołane przez organ rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 7 września 2004 r. w sprawie standardów kształcenia nauczycieli, które określa jedynie, że w trakcie studiów są realizowane zajęcia z zakresu dydaktyki przedmiotowej (zajęć), a studia są prowadzone w wymiarze co najmniej 350 godzin i trwają co najmniej trzy semestry. W tej sytuacji, w ocenie Sądu, brak było podstaw do przyjęcia, iż M.L. nie spełniła wymagań kwalifikacyjnych do uzyskania stopnia nauczyciela dyplomowanego bez dokładnego wyjaśnienia powodów takiego stanowiska organu. Minister Edukacji Narodowej i Sportu dopiero w odpowiedzi na skargę powołał się na przepisy rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 26 lutego 2002 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół (Dz. U. Nr 51, poz. 458 ze zm.), jednakże przedstawiona argumentacja nie może rzutować na ocenę zaskarżonej decyzji. W tej sytuacji nieuprawnione było zastosowanie przez organy przepisu art. 9b ust. 6 w związku z art. 9b ust. 1 i 9b ust. 4 pkt 3 ustawy – Karta Nauczyciela, stanowiącego podstawę do odmowy nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien dokładnie ustalić stan faktyczny i w oparciu o dokonaną przez Sąd wykładnię przepisów ponownie zbadać kwalifikacje skarżącej. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono w oparciu o art. 152 powołanej ustawy.