I OZ 565/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rajewska po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 maja 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 870/10 odrzucające skargę kasacyjną M. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 listopada 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 870/10 w sprawie ze skargi M. K. i Z. J. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 12 maja 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 870/10 odrzucił skargę kasacyjną M. K. od wyroku tegoż sądu z dnia 26 listopada 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 870/10 w sprawie ze skargi M. K. i Z. J. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości. W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, że zarządzeniem z dnia [...] lutego 2011 r. pełnomocnik skarżącej został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej przez złożenie dodatkowego jej odpisu poświadczonego za zgodność z oryginałem, pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Niniejsze wezwanie zostało doręczone w dniu [...] marca 2011 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru [...] akt WSA). Zatem zakreślony termin do uzupełnienia braków formalnych upływał w dniu [...] marca 2011 r. Tymczasem wymagany odpis skargi kasacyjnej został nadesłany w dniu [...] marca 2011 r. Dlatego też na mocy art. 178 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- dalej powoływana jako P.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przedmiotową skargę kasacyjną odrzucił. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła M. K., prawidłowo reprezentowana przez adwokata, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie art. 178 P.p.s.a. poprzez nietrafne zastosowanie tego przepisu i odrzucenie skargi, w sytuacji gdy nie było ku temu podstaw, gdyż skarżąca dostarczyła wszelkie wymagane przez sąd dokumenty już na etapie składania skargi kasacyjnej. Naruszenie wyżej wymienionego przepisu postępowania, w ocenie skarżącej, miało wpływ na wynik sprawy i doprowadziło do bezzasadnego odrzucenia skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu skarżąca stwierdziła, że działania podjęte przez Przewodniczącego Wydziału, zmierzające rzekomo do usunięcia braków formalnych, które uniemożliwiały nadanie dalszego biegu skardze kasacyjnej, były w przedmiotowej sprawie zbyt restrykcyjne i niecelowe. Nadto wezwanie zostało sformułowane nieprecyzyjnie, gdyż sąd nie wskazał, dlaczego mimo złożenia kilku odpisów skargi kasacyjnej należy złożyć jeszcze kolejny egzemplarz. Gdyby nawet przyjąć, że w procedurze złożenia skargi kasacyjnej nastąpił jakikolwiek brak, to koniecznym jest rozważenie jego istotności dla dalszego prowadzenia sprawy. Nie można bowiem uznać, że każde nieuzupełnienie braków formalnych pisma będzie prowadziło do sytuacji pozostawienia go bez rozpoznania, bądź odrzucenia (por. postanowienie NSA z dnia 7 sierpnia 2009 r., sygn. akt I OZ 768/2009). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 47 § 1 P.p.s.a. do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych. Z kolei art. 49 § 1 P.p.s.a. stanowi, że jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania. W odniesieniu do skargi kasacyjnej nieuzupełnienie w terminie braków formalnych skutkuje odrzuceniem wniesionego środka zaskarżenia (art. 178 P.p.s.a.). W przedmiotowej sprawie przepis art. 178 P.p.s.a. został przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zastosowany zbyt pochopnie bez dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy. Stwierdzić należy, że obowiązek określony w art. 47 § 1 i art. 49 § 1 P.p.s.a., polegający na dołączeniu odpisów, obciąża składającego pismo, ze skutkami o których stanowi art. 178 tej ustawy, jeżeli brak w tym zakresie uniemożliwi nadanie pismu procesowemu właściwego biegu. Zastosowana przez Sąd I instancji interpretacja powołanych przepisów jest, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zbyt rygorystyczna, gdyż nie każde nieuzupełnienie braków formalnych pisma będzie prowadziło do sytuacji pozostawienia go bez rozpoznania, bądź odrzucenia. Podstawą takiego rozstrzygnięcia może być jedynie brak istotny, czyli taki, którego nieusunięcie uniemożliwia nadanie pismu dalszego biegu. Zgodnie z definicją znajdującą się w słowniku języka polskiego "istotny" oznacza główny, podstawowy, duży, znaczny, rzeczywisty. Zatem owy brak musi być na tyle ważny, aby uniemożliwił wywołanie przez pismo procesowe właściwych skutków procesowych zarówno w stosunku do sądu, jak i pozostałych podmiotów uczestniczących w postępowaniu (por. W. Siedlecki: Uchybienia procesowe w sądowym postępowaniu cywilnym, Warszawa 1971 r., str. 24). Wezwanie do nadesłania odpisu skargi kasacyjnej było uzasadnione, gdyż stronami postępowania są M. K. (wnosząca skargę kasacyjną), Z. J., Wojewoda Mazowiecki, Zarząd Majątkiem [...] Sp.z.o.o. w W. oraz Prezydent miasta stołecznego Warszawy. Do skargi kasacyjnej zostały dołączone tylko trzy jej odpisy, a więc brakowało jednego. Niemniej jednak pełnomocnik strony skarżącej przy piśmie z dnia [...] marca 2011 r. (data stempla pocztowego) wskazał, że oprócz M. K. reprezentuje również uczestniczkę postępowania Z. J., która otrzymała odpis przedmiotowej skargi w dniu jej złożenia tj. [...] lutego 2011 r. Zarządzeniem z dnia [...] marca 2011 r. Sąd I instancji wezwał pełnomocnika skarżącej do nadesłania pełnomocnictwa upoważniającego ją do działania w imieniu Z. J. Niniejsze wezwanie zostało wykonane przez pełnomocnika w zakreślonym terminie poprzez nadesłanie wymaganego dokumentu. Podkreślić należy, że przy piśmie z dnia [...] marca 2011 r. (data stempla pocztowego) pełnomocnik strony skarżącej nadesłał również brakujący odpis skargi kasacyjnej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wezwanie skarżącej do nadesłania odpisu mimo, że było uzasadnione, to jego niewłaściwe wykonanie (wykonanie z nieznacznym przekroczeniem terminu) nie może zamykać stronie prawa do sądu. Stanowiłoby to rażące naruszenie art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, które to przepisy gwarantują każdemu prawo do realnej ochrony sądowej. Nadmiernie rygorystyczne stanowisko, jakie zajął Sąd I instancji, sprzeczne z prokonstytucyjną wykładnią przepisów procesowych, pozbawiałoby stronę prawa rozstrzygnięcia jej sprawy przez sąd, a co za tym idzie, naruszałoby podstawowe zasady i swobody obywatelskie. Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.