II GZ 357/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Krystyna Anna Stec po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. M. Spółki z o.o. w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 25 sierpnia 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 510/10 w zakresie odmowy dopuszczenia do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie ze skargi "B." Spółki z o.o. w Ś. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie nakazu usunięcia stwierdzonych uchybień postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2010 r. o sygn. akt VI SA/Wa 510/10 odmówił Spółce z o.o. – A. M. z siedzibą w W. dopuszczenia do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania, w sprawie ze skargi B. Sp. z o.o. z siedzibą w Ś. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] stycznia 2010 r. Nr [...], w przedmiocie oznakowania zewnętrznego apteki zgodnego z zezwoleniem. Sąd orzekał w następującym stanie sprawy. A. M. Sp. z o.o. pismem z dnia 28 maja 2010 r., powołując się na art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej: p.p.s.a.), złożyła wniosek o dopuszczenie do udziału w charakterze uczestnika postępowania w sprawie ze skargi B. Sp. z o.o. z siedzibą w Ś. Spółka podniosła, iż wynik tego postępowania dotyczy bezpośrednio jej interesu prawnego, wywodząc go z faktu zawarcia ze skarżącą umowy licencyjnej na korzystanie ze znaku towarowego "A. M.". W związku z powyższym, w ocenie wnioskodawcy, skutki prawne zaskarżonej decyzji w sposób bezpośredni będą oddziaływać na jej sytuację prawną, gdyż decyzja administracyjna będąca przedmiotem postępowania wkracza w nabyte przez spółkę prawo ochronne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. - odmawiając wnioskodawcy dopuszczenia do udziału w charakterze uczestnika w sprawie - stwierdził, że aby posiadać przymiot strony, należy wykazać interes prawny w danym postępowaniu lub w żądaniu dokonania czynności przez organ. Interes prawny musi wynikać z przepisów prawa materialnego, czyli normy prawnej stanowiącej podstawę ustalenia obowiązku lub uprawnienia. Przymiot uczestnika postępowania daje norma o charakterze materialnoprawnym, bezpośrednio legitymująca podmiot do uczestnictwa w postępowaniu administracyjnym, czy też do wniesienia skargi do sądu. Za taką normę nie można uznać przepisów ustrojowych – Konstytucji RP, jako że przepisy te regulują jedynie zasady ogólne, nie odnosząc się do konkretnie zindywidualizowanego podmiotu i konkretnej jego sytuacji faktycznej. WSA w W. mając na uwadze powyższe uwagi stwierdził, że w rozpoznawanej sytuacji nie zachodzi sytuacja, która wprost dotyczyłaby praw i obowiązków podmiotu wnoszącego o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze uczestnika. Decyzja skierowana do Spółki B. nie dotyczy bowiem bezpośrednio posiadanego przez Spółkę A. M. prawa do znaku towarowego. W ocenie Sądu łącząca te dwa podmioty umowa licencyjna, na którą powoływał się wnioskodawca, nie ma znaczenia dla rozpoznawanej przez Sąd sprawy administracyjnej. Argument, że w wyniku decyzji administracyjnej A. M. Sp. z o.o. w przyszłości będzie musiała zmienić umowy z kontrahentami nie można uznać za interes prawny, a jedynie za interes faktyczny. W zażaleniu na powyższe postanowienie A. M. Sp. z o.o. domagała się jego zmiany, poprzez dopuszczenie jej do udziału w sprawie w charakterze uczestnika. W uzasadnieniu wnosząca zażalenie podniosła, że jej interes prawny jest naruszony przez decyzję bezpośrednio, nie zaś w kontekście wiążących ją zobowiązań względem strony skarżącej czy jakiegokolwiek innego kontrahenta. Spółka powołała się na wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 28 grudnia 2007 r., sygn. akt I OSK 1387/07, w którym zawarto tezę, iż interes prawny wynika wprost z normy prawnej. Żaden przepis prawa procesowego nie wymaga ani nie precyzuje, iż norma prawna musi być bardzo szczegółowa. Norma prawna jest ogólną reguła postępowania skierowaną do abstrakcyjnego adresata. Ma ona charakter ogólny i skierowana jest nie do konkretnej osoby, lecz zawsze do pewnego kręgu adresatów. Od pojęcia normy prawnej, w ocenie wnoszącej zażalenie, należy odróżnić pojęcie przepisu prawnego, który jest wyodrębnionym zdaniem w akcie prawnym. A. M. Sp. z o.o. wielokrotnie wskazywała normy prawne, na których opierała istnienie swojego interesu prawnego w rozpoznawanej sprawie. Niezrozumiała dla niej jest konieczność wskazania konkretnego przepisu prawnego w sytuacji, gdy prowadzi swoją działalność w oparciu o ogólne zasady regulujące prowadzenie takiej działalności. W ocenie wnoszącej zażalenie nakaz zdjęcia napisu "A. M." narusza normy prawne kształtujące prawo do prowadzenia działalności przemysłowej – art. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej w związku z art. 20 i art. 22 Konstytucji RP. Wskazała ponadto, że art. 86 ust. 2 w zw. z art. 102 pkt 4 ustawy prawo farmaceutyczne z dnia 6 września 2001 r. (tj. Dz. U. z 2004 r. Nr 53, poz. 533), na których to przepisach oparto zaskarżony akt administracyjny, jak i żadna inna norma prawna nie zabrania umieszczenia poza nazwą własną apteki domowego oznaczenia, godła wspólnego przedsięwzięcia prowadzonego przez niezależne od siebie podmioty gospodarcze. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 33 § 2 p.p.s.a. swój udział w postępowaniu sądowym może zgłosić osoba prawna lub fizyczna, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego. Uczestnikiem postępowania administracyjnego na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a. może się więc stać podmiot, któremu przysługiwała legitymacja materialnoprawna w postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonego aktu, ale który w tym postępowaniu nie brał udziału. Zatem najważniejszą przesłanką dopuszczająca do udziału w sprawie takiego podmiotu, jest jego interes prawny. Nie może zostać dopuszczony jako uczestnik postępowania podmiot, który w sprawie posiada jedynie interes faktyczny. W orzecznictwie oraz literaturze prawniczej interes faktyczny przeciwstawiony interesowi prawnemu, określa się jako interes indywidualny, który nie został w żaden wyraźny sposób wzięty pod ochronę przez powszechnie obowiązujące przepisy. Natomiast interes prawny, to taki, który jest chroniony przez prawo i ochrona ta polega na możliwości żądania od organu administracji podjęcia określonych czynności mających na celu zrealizowanie interesu lub usunięcia zaistniałego zagrożenia. Aby interes prawny mógł być zaspokojony, musi być on interesem osobistym, własnym, indywidualnym, znajdującym swoją podstawę w konkretnym przepisie prawa materialnego oraz potwierdzenie w okolicznościach faktycznych (por. J. Borkowski, w. B. Adamiak, J. Borkowski. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2005, s. 224 i n.). W przypadku, gdy decyzja rozstrzyga o prawach i obowiązkach konkretnego podmiotu, przyjmuje się, iż postępowanie dotyczy jego interesu prawnego lub obowiązku bezpośrednio. Gdy zaś decyzja rozstrzygająca o prawach i obowiązkach jednego podmiotu odnosi skutek wobec praw i obowiązków innego podmiotu, postępowanie dotyczy interesu prawnego lub obowiązku tego innego podmiotu w sposób pośredni. Aktualność interesu prawnego oznacza, że nadaje się on do urzeczywistnienia w danej sytuacji faktycznej i prawnej i wiąże się z realnością, co oznacza, że powinien on istnieć w dacie stosowania norm. O interesie prawnym osobistym, własnym i indywidualnym można zaś mówić, gdy przypisać go można do zindywidualizowanego podmiotu w tym znaczeniu, że akt prawny skierowany do danej osoby musi wpływać na jej sytuację prawną. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny w całej rozciągłości podzielił stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Skarżąca nie wykazała swojego interesu prawnego, a wszystkie okoliczności przez nią podnoszone są wyrazem jej interesu faktycznego, który nie jest powiązany z konkretnym stosunkiem administracyjnoprawnym występującym w sprawie ze skargi Spółki B. W sprawie tej podstawą materialnoprawną do prowadzenia postępowania administracyjnego i wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy - Prawo farmaceutyczne. Składająca wniosek o dopuszczenie do udziału w sprawie A. M. Sp. z o.o. wskazała jedynie na umowę na używanie jej znaku towarowego łączącą ją ze stroną niniejszego postępowania. Zgodzić należy się z Sądem I instancji, że brak jest przepisu prawa materialnego, który Spółce A. M. mógłby dać przymiot uczestnika w niniejszym postępowaniu. Stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja administracyjna w żaden sposób nie godzi w prawem chronione interesy Spółki A. M., nie ogranicza ani nie uniemożliwia korzystania z przysługujących jej praw. Zaskarżona przez Spółkę B. decyzja niewątpliwie nie rozstrzyga prawach i obowiązkach Spółki A. M. ani też nie odnosi skutku wobec wynikających z przepisów prawa uprawnień i obowiązków tej spółki. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego interesu prawnego Spółki A. M. nie można wywieść ze wskazanych w zażaleniu przepisów art. 86 ust. 2 w zw. z art. 102 pkt 4 ustawy – Prawo farmaceutyczne. Pierwszy z nich stanowi bowiem, że nazwa apteka zastrzeżona jest wyłącznie dla wymienionych w miejsca świadczenia usług farmaceutycznych. Według art. 102 ust. 4 ww. ustawy zaś zezwolenie na prowadzenie apteki powinno zawierać nazwę apteki, o ile taka jest nadana. Powyższe uregulowania nie wskazują więc na chroniony przez prawo interes Spółki A. M. Nie ma też podstaw by twierdzić, że wynik postępowania w sprawie zgodność z zezwoleniem oznakowania zewnętrznego apteki przez kontrahenta Spółki A. M. rzutuje na uprawnienie tej spółki, wynikające z zasady wolności gospodarczej i równości wobec prawa - w rozumieniu art. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. W świetle tego, co zostało wyżej powiedziane, Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska wnioskodawcy, że dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze uczestnika nie wymaga istnienia konkretnego przepisu prawa materialnego, który wskazywałby na istnienie interesu prawnego domagającego dopuszczenia do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Brak oparcia interesu prawnego w konkretnym przepisie prawa świadczy o tym, że ewentualny interes ma charakter wyłącznie faktyczny. Istnienie jedynie interesu faktycznego - na który A. M. Sp. z o.o. powoływała się we wniosku - uniemożliwia dopuszczenie jej do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania sądowoadministracyjnego. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.