II GZ 510/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Magdalena Bosakirska po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 28 września 2012 r., sygn. akt VI SA/Wa 1609/10 o odrzuceniu zażalenia na postanowienie Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 17 sierpnia 2012 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2010 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z 28 września 2012 r., sygn. akt VI SA/Wa 1609/10, odrzucił zażalenie J. P. na postanowienie Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z 17 sierpnia 2010 r. o odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] maja 2010 r., nr [...], w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym, rozstrzygniętej wyrokiem z 15 listopada 2011 r., oddalającym skargę. I Z uzasadnienia postanowienia wynika, że Sąd pierwszej instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia. Wyrokiem z 15 listopada 2011 r. WSA w W. oddalił skargę J. P. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] maja 2010 r. o wskazanym wyżej numerze. J. P., reprezentowany przez radę prawnego G. F., wniósł skargę kasacyjną. W dniu [...] stycznia 2012 r. skarżący złożył do WSA wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie zainicjowanej skargą kasacyjną. Postanowieniem z 17 sierpnia 2012 r. Referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z [...] sierpnia 2012 r. skarżący zaskarżył postanowienie Referendarza sądowego zażaleniem, które wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego za pośrednictwem WSA w W. i zażądał uchylenia postanowienia. Postanowieniem z 28 września 2012 r. WSA w W. odrzucił zażalenie. Stwierdził, że zgodnie z art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 14 marca 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej powoływanej jako "p.p.s.a." od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 p.p.s.a. (w tym postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy zarówno w całości, jak i w części), strona, adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. Stosownie natomiast do art. 194 § 1 p.p.s.a. zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia wymienione w pkt 1-10 tego przepisu. Żaden punkt § 1 art. 194 p.p.s.a., ani inny przepis ustawy, nie przewiduje możliwości zaskarżenia postanowienia referendarza sądowego zażaleniem. Sąd pierwszej instancji uznał, że zażalenie wniesione przez zawodowego pełnomocnika skarżącego [...] sierpnia 2012 r. jest niedopuszczalne, bowiem, jak wyżej wyjaśniono, od postanowienia referendarza sądowego nie przysługuje zażalenie tylko sprzeciw. Zaskarżenie postanowienia niewłaściwym środkiem odwoławczym uwarunkowało jego odrzucenie z powodu niedopuszczalności w myśl art. 178 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że nie mógł uznać zażalenia za sprzeciw, ponieważ stronę reprezentuje zawodowy pełnomocnik i powinien wiedzieć jaki środek odwoławczy ma wnieść od postanowienia referendarza sądowego. Z tego też względu nie znalazła zastosowania zasada, że nazwa pisma nie przesądza o jego treści. II J. P. nie zgodził się z postanowieniem i zażaleniem z [...] października 2012 r. wniesionym do Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżył je w całości. Wniósł o uchylenie postanowienia i uwzględnienie zażalenia jako oczywiście zasadnego, bez przekazywania sądowi wyższej instancji. Argumentował, że z faktu błędnego nazwania pisma "zażaleniem", zamiast prawidłowo "sprzeciwem" nie można wywodzić, iż postanowienie referendarza sądowego z 17 sierpnia 2012 r. nie zostało zaskarżone. W sytuacji, gdy Sąd miał wątpliwości co do treści złożonego pisma, powinien, na podstawie art. 259 § 2 p.p.s.a., wezwać do usunięcia dostrzeżonych barków. Ponadto w tym przypadku znajduje zastosowanie zasada, że nazwa pisma nie przesądza o jego treści. Błędne jest więc twierdzenie, że reguła ta nie ma zastosowania gdy strona jest reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika. Zdaniem skarżącego, obojętne jak nazwać środek odwoławczy od postanowienia referendarza sądowego, to środek taki, zgodnie z ustawą przysługuje, toteż nie można go odrzucać jako niedopuszczalnego. Kwestionowane działanie Sądu pierwszej instancji jest przejawem nieuzasadnionego formalizmu i sprzeciwia się duchowi ustawy, zwalniając Sąd od wydania merytorycznego orzeczenia w sprawie. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Z art. 258 § 1 pkt 7 p.p.s.a. wynika, że ponieważ wniosek o przyznanie prawa pomocy rozpatruje w pierwszym etapie referendarz sądowy a nie sąd, to w przypadku niezadowolenia z podjętego rozstrzygnięcia stronie służy szczególny środek zaskarżenia jakim jest sprzeciw do WSA (art. 259 § 1 p.p.s.a.). Wniesienie sprzeciwu powoduje, że postanowienie referendarza sądowego traci moc i wniosek rozpatruje sąd pierwszej instancji, czyli WSA. Dopiero postanowienie tego sądu może być zaskarżone do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażaleniem. Zatem wniesienie przez zawodowego pełnomocnika niewłaściwego środka zaskarżenia adresowanego do niewłaściwego sądu, nie mogło być skuteczne. W tej sytuacji Sąd pierwszej instancji zasadnie odrzucił zażalenie jako niedopuszczalne. W związku z powyższym stwierdzić trzeba, że postanowienie Sądu pierwszej instancji z 28 września 2012 r., odrzucające zażalenie na rozstrzygnięcie Referendarza sądowego, nie narusza prawa w stopniu skutkującym jego uchyleniem. Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.