II SA/Ol 914/10
WyrokWSA w Olsztynie2010-11-30
Skład orzekający: Zbigniew Ślusarczyk, Katarzyna Matczak, Hanna Raszkowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy właściciele sąsiedniej nieruchomości, którzy nie byli stroną w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę, mogą skutecznie żądać wznowienia postępowania administracyjnego, powołując się na naruszenie ich interesu prawnego w związku z lokalizacją miejsc postojowych w odległości mniejszej niż przewidują przepisy?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji nie wyjaśniły dostatecznie, czy inwestycja może oddziaływać na działkę skarżących, szczególnie w kontekście naruszenia przepisów dotyczących odległości miejsc postojowych od granicy działki. Naruszenie § 19 ust. 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, może stanowić podstawę do uznania skarżących za strony postępowania, ponieważ ogranicza możliwość korzystania z ich własnej nieruchomości. W związku z tym uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.Stan faktyczny
Skarżący D. i Z. J. wnieśli o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Starosty o zatwierdzeniu projektu budowlanego i pozwoleniu na budowę pawilonu handlowego, twierdząc, że zostali pominięci jako strony postępowania i że inwestycja negatywnie oddziałuje na ich nieruchomość. Starosta odmówił uchylenia decyzji, uznając skarżących za niebędących stronami postępowania. Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący wnieśli skargę do WSA, zarzucając naruszenie art. 28 k.p.a. i błędne ustalenie braku ich interesu prawnego.Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty. Zasądził od Wojewody na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego i orzekł o niewykonalności zaskarżonej decyzji.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Ślusarczyk (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędzia WSA Hanna Raszkowska Protokolant Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2010 r. sprawy ze skargi D. i Z. J. na decyzję Wojewody z dnia "[...]". nr "[...]" w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie wznowienia postępowania dotyczącego projektu budowlanego i pozwolenia na budowę 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji; 2. zasądza od Wojewody na rzecz skarżących kwotę 774 zł (siedemset siedemdziesiąt cztery złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego 3. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. WSA/wyr.1 – sentencja wyroku
Decyzją z dnia "[...]" Burmistrz "[...]", po rozpatrzeniu wniosku Spółki A, ustalił warunki zabudowy działki nr "[...]" w obrębie geodezyjnym "[...]" przy ul. "[...]", dla inwestycji polegającej na budowie jednokondygnacyjnego, nie podpiwniczonego budynku pawilonu handlowego z parkingami, pylonem reklamowym oraz infrastrukturą techniczną i drogową. Następnie, decyzją z dnia "[...]", Nr "[...]", Starosta "[...]" zatwierdził projekt budowlany i udzielił Spółce A pozwolenia na budowę pawilonu handlowego z pylonem reklamowym oraz infrastrukturą techniczną i drogową na działce nr "[...]" przy ul. "[...]" w "[...]". Powyższa decyzja stała się ostateczna.
Pismem z dnia "[...]" D. i Z. J. zwrócili się do Starosty "[...]" o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją z dnia "[...]". Podnieśli, że zostali pominięci, jako strony postępowania oraz, że sprzeciwiają się lokalizacji budynku, zatwierdzonej powyższą decyzją. Wskazali, że nowopowstający obiekt zasłoni budynki na działce będącej ich własnością.
Po wznowieniu postępowania, decyzją z dnia "[...]", znak: "[...]", Starosta "[...]" odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia "[...]", Nr "[...]. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał art. 104 i art. 151 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej jako: k.p.a.). Argumentując rozstrzygnięcie podniósł, iż art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane określa krąg stron postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę, tj. stronami postępowania w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Zgodnie z art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane obszarem oddziaływania jest teren w otoczeniu obiektu budowlanego, wyznaczony na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu tego terenu. Stwierdzenie istnienia interesu prawnego sprowadza się do ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między normą obowiązującego prawa materialnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa. Interes ten wynika z art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego, stanowiącego, że obiekt budowlany wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi należy, biorąc pod uwagę przewidywany okres użytkowania, projektować i budować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych, oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, zapewniając poszanowanie, występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich. Wskazał, że przedmiotem postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji ostatecznej było rozstrzygnięcie, co do istoty sprawy zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę budynku położonego w "[...]" przy ul. "[...]" na działce nr "[...]". Stroną tego postępowania jest właściciel powyższej działki, który brał czynny udział w postępowaniu administracyjnym. Skarżący w przedmiotowej sprawie są właścicielami działki sąsiedniej, która nie była objęta kwestionowanym pozwoleniem na budowę. Przepisy nie wprowadzają ograniczeń w zagospodarowaniu działki skarżących w związku z projektowaną budową, ponieważ zostały zachowane odległości wymagane odrębnymi przepisami tj. rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75 z 2002r., poz. 690 ze zm.). Pawilon handlowy Spółki A został zaprojektowany w odległości ponad 5 m od granicy z działką skarżących nr "[...]", co jest zgodne z § 12 ust. 1 pkt 1 powyższego rozporządzenia. Lokalizacja projektowanego budynku na działce nr "[...]" jest zgodna z obowiązującymi przepisami dotyczącymi oświetlenia pomieszczeń światłem dziennym - § 13 tegoż rozporządzenia. Wysokość projektowanego budynku wynosi 7,96 m i jest większa od wysokości przesłaniania, a ponadto projektowany budynek znajduje się poza polem, w którym mogłoby nastąpić przesłanianie (tzn. poza ramionami kąta 60°, o którym mowa w § 13 rozporządzenia). Odległość między budynkiem projektowanym, a najbliższym oknem w budynku istniejącym na działkach nr "[...]", "[...]", "[...]" i "[...]" wynosi ok. 25,00 m. Zostały również zachowane wymagane odległości określone w § 271 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, odnoszące się do usytuowania budynków z uwagi na bezpieczeństwo pożarowe. Odległość między budynkami (istniejącym i projektowanym) wynosi 14,00 m i jest większa od wymaganej 8,00 m. Z kolei wymagania określone w § 60 rozporządzenia dotyczące nasłonecznienia pokoi mieszkalnych nie mają zastosowania, ponieważ na tym terenie nie ma budynków mieszkalnych. Ponadto, lokalizacja budynku jest zgodna z decyzją Burmistrza "[...]" o warunkach zabudowy, w której wyznaczono nieprzekraczalną linię zabudowy od strony ul. "[...]". Zaprojektowany budynek zlokalizowano o ponad 20 m dalej od ul. "[...]" niż zezwala na to decyzja o warunkach zabudowy. Działki będące własnością skarżących posiadają dostęp do drogi publicznej, a budowa obiektu objętego pozwoleniem na budowę nie ogranicza tego dostępu w żaden sposób. Dodatkowo przepisy odrębne nie wprowadzają ograniczeń w zagospodarowaniu działek skarżących, związanych z obiektem, na który wydano sporne pozwolenie. Konkludując wskazał, iż żaden z przepisów prawa materialnego nie stanowi źródła interesu prawnego skarżących statuujących ich udział w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony w rozumieniu art. 28 k.p.a.
W odwołaniu D. i Z. J. podnieśli, iż skoro czynnie uczestniczyli w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy, to winni być stroną postępowania w sprawie wydanego pozwolenia na budowę przedmiotowej inwestycji. Ponadto obiekt objęty decyzją o pozwoleniu na budowę narusza ich interes prawny ponieważ będzie negatywnie oddziaływał na sposób faktycznego użytkowania i planowanego zagospodarowania oraz przyszłego gospodarczego wykorzystania działek. Wskazali również na utrudnienia wynikające z przebudowy okolicznego układu drogowego i prowadzonych prac ziemnych.
Po rozpatrzeniu odwołania, Wojewoda decyzją z dnia "[...]", Nr "[...]", działając na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy zakwestionowaną decyzję Starosty "[...]". W uzasadnieniu wskazał m.in., iż w przypadku żądania wznowienia postępowania na wniosek strony, przez podmiot, który twierdzi, że rozstrzygnięcie dotyczy jego interesu prawnego, organ jest zobowiązany w toku prowadzonego przez siebie postępowania ustalić tę okoliczność, tj. stwierdzić czy żądanie pochodzi od uprawnionego podmiotu. Pojęcie strony wiąże się wyraźnie z interesem prawnym lub obowiązkiem wyprowadzonym z konkretnie oznaczonego przepisu prawa materialnego. Na etapie udzielania pozwolenia na budowę przepisem takim jest dyspozycja art. 28 ust. 2 w związku z art. 3 pkt.20 Prawa budowlanego, który jest przepisem szczególnym w stosunku do art. 28 k.p.a. Zatem więc, jeżeli z przepisów odrębnych wynikają ograniczenia w zagospodarowaniu sąsiedniej nieruchomości, to wówczas nieruchomość ta znajduje się w obszarze oddziaływania planowanego obiektu i wówczas sąsiedzi są stronami postępowania administracyjnego w sprawie pozwolenia na budowę. Przepisami odrębnymi regulującymi uciążliwość określonych inwestycji jest Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczególnych kryteriów związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięć do sporządzania raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. z 2004r., Nr 257 ze zm.). Przedmiotowy pawilon handlowy objęty kwestionowaną, ostateczną decyzją o pozwoleniu na budowę z dnia "[...]" nie podlega tym rygorom. Znajdowanie się nieruchomości w sferze oddziaływania obiektu, w rozumieniu przywołanego art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, uznaje się również, gdy naruszone zostają konkretne przepisy techniczno-budowlane. Jeżeli zatem w projekcie budowlanym inwestycji zachowano wszystkie wymogi i odległości – tak, jak w rozpatrywanej sprawie - wynikające z rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, to upoważnia organ do stwierdzenia, że budynek projektowany nie oddziaływuje na sąsiednią nieruchomość i skarżącym nie przysługuje legitymacja strony postępowania. Odnosząc się do argumentu dotyczącego utrudnień wynikających z prac ziemnych i przebudowy okolicznego układu komunikacyjnego wskazał, że jeżeli decyzja o pozwoleniu na budowę nie wykazuje żadnej sprzeczności z przepisami, to spowodowane realizacją inwestycji dolegliwości dla otoczenia nie mogą zostać zakwalifikowane jako naruszające uzasadnione interesy osób trzecich. Nie chodzi bowiem o wszelkie utrudnienia, jakie może przynieść planowana inwestycja, a jedynie o takie, które dotyczyć mogą naruszeń interesów prawnych, a nie interesów faktycznych. Dodatkowo podniósł, iż nie doszło w sprawie do naruszenia przepisów dotyczących odległości parkingu od granicy działki (na której istnieje równie duży parking), bowiem w projekcie zagospodarowania terenu pawilonu handlowego inwestora przewidziano 67 miejsc postojowych, a decyzją o warunkach zabudowy dopuszczono 90 miejsc postojowych, tak więc wymogi określone w § 19 ust. 2 warunków technicznych w zw. z art. 1 ust. 2 pkt 12 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym zostały zachowane.
Skargę na powyższą decyzję wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, reprezentowani przez pełnomocnika, D. i Z. J. żądając jej uchylenia w całości. Podnieśli, że decyzja Wojewody narusza ich interes prawny poprzez obrazę prawa procesowego - art. 28 k.p.a. – poprzez mylne ustalenie, że nie posiadają interesu prawnego w żądaniu wznowienia postępowania i uchylenia decyzji Starosty. Wskazali, iż dotychczas bez jakichkolwiek utrudnień, czynnie i swobodnie uczestniczyli w procesie administracyjnym dotyczącym pozwolenia na budowę z wniosku Spółki A – przede wszystkim brali udział w postępowaniach dotyczących wydania inwestorowi warunków zabudowy, składali odwołania, które uwzględniano, a na żadnym etapie postępowania nie kwestionowano nigdy ich interesu prawnego. Podnieśli, iż przez przeoczenie nie wnieśli odwołania od decyzji Starosty z dnia "[...]", co skutkowało złożeniem wniosku o wznowienie postępowania. Wniosek ten oparty został na tych samych przesłankach, co uprzednio złożone odwołania, które każdorazowo uwzględniano. Dlatego też uprawnione jest twierdzenie, że Starosta dokonuje osobliwej wykładni prawa, a takie postępowanie nie zasługuje na ochronę prawną. Ponadto błędne jest twierdzenie organu odwoławczego stanowiące, że inwestycja jest zgodna z zapisami rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Z całej dokumentacji procesu inwestycyjnego wynika bowiem, że przedmiotowa inwestycja negatywnie oddziałuje na sposób faktycznego użytkowania, planowanego zagospodarowania oraz przyszłego gospodarczego wykorzystania działek sąsiednich, jak też jest niezgodna z założeniami projektu budowlanego. Przede wszystkim nie zachowano prawidłowych odległości od wydzielonych miejsc postojowych, parkingowych od granicy działki budowlanej, co narusza § 16 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie ( Dz. U. Nr 75 z 2002r., poz. 690 ze zm.) zgodnie, z którym sposób użytkowania instalacji i urządzeń stanowiących wyposażenie lokalu powinien być zgodny z założeniami projektu oraz z instrukcjami użytkowania tych instalacji i urządzeń. Dodatkowo, inwestycja wpływa bezpośrednio na nieruchomość skarżących w ten sposób, ze ją całkowicie zasłania, a zatem wpływa na społeczno-gospodarcze wykorzystanie nieruchomości. Powoduje również utrudnienia związane z przebudową układu drogowego i prowadzonymi pracami ziemnymi.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda, w całości podtrzymując argumentację zawartą w zakwestionowanej decyzji, wniósł o jej oddalenie. Podniósł, iż niezrozumiały jest zarzut wskazujący na negatywne oddziaływanie inwestycji na sposób faktycznego użytkowania i planowanego zagospodarowania oraz przyszłego gospodarczego wykorzystania nieruchomości skarżących. Należy bowiem uwzględnić okoliczność, iż działka skarżących jest już faktycznie (optymalnie i kompleksowo) zagospodarowana, zaś planowane i gospodarcze wykorzystanie działki nie znajduje żadnego uzasadnienia. Nadto, chybiony jest zarzut (prawdopodobnie omyłkowo podniesiony i dotyczący innej sprawy) nie zachowania prawidłowych odległości od wydzielonych miejsc postojowych. Porównując bowiem projekt zagospodarowania terenu spółki, ze sposobem zagospodarowania terenu skarżących można stwierdzić, że na obu nieruchomościach posadowione są obiekty o jednorodnym charakterze handlowo-usługowym z niezależnymi parkingami usytuowanymi podobnie względem siebie. Dodał, iż skarżący nie chcą przyjąć do wiadomości, że pojęcie strony na etapie postępowania w sprawie warunków zabudowy wynika z art. 28 k.p.a., zaś postępowanie w sprawie pozwolenia na budowę, wiąże się z interesem prawnym wyprowadzonym z konkretnego przepisu prawa materialnego, tj. art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) Sąd sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem dokonywanej przez niego kontroli jest więc zbadanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W myśl zaś art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a. ) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonej decyzji ograniczać się tyko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu.
Przedmiotem niniejszej sprawy jest kontrola legalności decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji odmawiającej uchylenia decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę dla inwestycji po wznowieniu postępowania. Kluczową zaś kwestią w sprawie jest ustalenie, czy skarżący posiadają przymiot strony w postępowaniu w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę. Zauważyć zatem trzeba, że postępowanie administracyjne zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji prowadzone było po wznowieniu postępowania. Zgodnie zaś z art. 149 § 2 k.p.a., po wznowieniu postępowania organ winien w pierwszej kolejności zbadać istnienie przyczyń wznowienia. W niniejszej sprawie postępowanie wznowieniowe w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Starosta "[...]" z dnia "[...]" wszczęte zostało na wniosek D. i Z. J., którzy jako przesłankę wznowienia podali okoliczność, że bez własnej winy nie brali udziału w postępowaniu jako strona. Wskazanie we wniosku o wznowienie postępowania przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. determinowało zakres prowadzonego przez organy obu instancji postępowania i w pierwszej kolejności zasadnicze znaczenie miało ustalenie, czy wnioskodawcom należało przypisać status strony w postępowaniu zakończonym decyzją Starosty z dnia "[...]".
Dokonując zatem kontroli prawidłowości zajętego przez organy administracji stanowiska w powyższym zakresie, celowym jest wskazanie przepisów zawierających definicję strony.
W ogólnym postępowaniu administracyjnym definicję strony zawiera art. 28 k.p.a.; w myśl tego przepisu stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Ustawodawca jednak w szeregu aktach prawnych zmodyfikował pojęcie strony na użytek konkretnego postępowania administracyjnego. Uczynił tak m.in. w odniesieniu do postępowania w sprawach o pozwolenie na budowę. Art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane (będący lex specjalis do art. 28 k.p.a.) określa, że stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Celem art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego jest niewątpliwie zawężenie kręgu stron w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę jedynie do wymienionych tam podmiotów, dla których planowana inwestycja może powodować ograniczenia w zagospodarowaniu ich nieruchomości, przy czym ograniczenie to wynikające z przepisów odrębnych musi godzić w konkretne uprawnienia tych podmiotów do zagospodarowania ich nieruchomości. Jednocześnie znajdowanie się nieruchomości w sferze oddziaływania obiektu w rozumieniu art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego należy rozumieć w ten sposób, iż przez to oddziaływanie naruszone zostają konkretne normy prawa materialnego np. przepisy techniczno-budowlane, czy też sanitarne, z których określony podmiot wywodzi swój interes prawny jako strona postępowania.
Legalna definicja "obszaru oddziaływania obiektu" zawarta została w art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego. Przepis ten stanowi, że "ilekroć w ustawie mowa jest o obszarze oddziaływania obiektu - należy przez to rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu terenu". Z regulacji powyższej wynika, że w sprawie o pozwolenie na budowę na potrzeby konkretnej inwestycji organ administracji architektoniczno-budowlanej winien każdorazowo ustalić wszystkie przepisy odrębne, które wprowadzają ograniczenia w zagospodarowaniu danego terenu i na ich podstawie wyznaczyć teren w otoczeniu projektowanego obiektu budowlanego. Wyznaczenie takiego obszaru w oparciu o powyższe przesłanki winno nastąpić przy uwzględnieniu funkcji, formy, konstrukcji projektowanego obiektu i innych jego cechy charakterystycznych oraz sposobu zagospodarowania terenu znajdującego się w otoczeniu projektowanej inwestycji. Istotne zatem jest, aby "oddziaływanie" było powiązane z przepisami odrębnymi. Dlatego też w procesie wyznaczania obszaru oddziaływania obiektu istotną rolę pełni odnalezienie i właściwe odczytanie norm prawnych zawartych w przepisach odrębnych, które wprowadzają ograniczenia w zagospodarowaniu terenu. Z kolei źródłem interesu prawnego uzasadniającego udział w postępowaniu o pozwolenie na budowę nie są jakiekolwiek ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, lecz tylko takie, które dotyczą obszaru wyznaczanego na podstawie konkretnego, odrębnego przepisu prawa.
W wyroku NSA z dnia 14 grudnia 2006r. o sygn. akt II OSK 75/06 (publ. Lex nr 319183), podkreśla się, że znajdowanie się nieruchomości w sferze oddziaływania obiektu należy rozumieć w ten sposób, iż przez oddziaływanie to naruszone zostają konkretne normy prawa materialnego, przykładowo przepisy techniczno – budowlane, z których dany podmiot wywodzi swój interes prawny. Konieczne jest zatem stwierdzenie naruszenia obiektywnego interesu prawnego. Pojecie "obszaru oddziaływania obiektu" będzie się materializować, gdy na podstawie konkretnych indywidualnych parametrów danej inwestycji będą się również konkretyzować odpowiednie normy wynikające z odrębnych przepisów, które wytyczać będą pewną strefę wobec projektowanego obiektu. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się również na określenie strefy oddziaływania inwestycji (a w konsekwencji na ustalenie kręgu stron postępowania), że przy dokonywaniu powyższej czynności nie chodzi o wykazanie negatywnego wpływu inwestycji na znajdujące się w szeroko pojmowanym sąsiedztwie działki, lecz o możliwość spowodowania szkodliwego oddziaływania inwestycji na otoczenie z uwagi na cechy projektowanego obiektu i sposób zagospodarowania wokół niego terenu, jak też obszaru poza terenem inwestycji, w związku z czym stwierdzenie tej możliwości jest równoznaczne z naruszeniem interesu prawnego i podstawą uznania za stronę. W wyroku z dnia 3 grudnia 2008r. (sygn. OSK 1505/07, publ. (Lex nr 529516) NSA stwierdził: "Wykazanie interesu prawnego przez uprawnionego polega na wykazaniu wpływu zamierzenia inwestycyjnego na możliwość korzystania z nieruchomości oraz wykazaniu, że czyjeś zamierzenie inwestycyjne może wpływać na sferę uprawnień związanych z korzystaniem z nieruchomości. Udział w charakterze strony nie jest zawężony do kręgu podmiotów, których interes prawny został naruszony lub jest zagrożony przez inwestycję. Dlatego nie można uznać za trafne wywodów, wywodzących brak legitymacji z braku obecnego naruszenia interesu prawnego oraz z domniemania, że również w przyszłości te interesy nie będą zagrożone przez planowaną inwestycję".
Przechodząc na grunt niniejszej sprawy zauważyć należy, że skarżący naruszenia swych prawnie chronionych interesów upatrują w tym, że dotychczas nie kwestionowano ich interesu prawnego oraz w utrudnieniach związanych z przebudową układu drogowego i prowadzonymi pracami ziemnymi (pomijając aspekt ich tymczasowości), jak też z lokalizacją inwestycji na działce inwestora (zasłonienie ich budynków). Zdaniem Sądu organy administracji prawidłowo wskazały że to, iż skarżący byli uznawani za strony w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu ( było to inne postępowanie czego zdaje się nie zauważają skarżący i ich zawodowy pełnomocnik) nie ma wpływu na to czy mogą nimi być w postępowaniu dotyczącym pozwolenia na budowę. W tym ostatnim postępowaniu ustawodawca ograniczył krąg osób mogących być stroną poprzez ustanowienie art. 28 ust. 2 prawa budowlanego. Co do zarzucanych utrudnień wynikających z prac budowlanych i przebudowy układu komunikacyjnego,, Wojewoda słusznie podał, że takie dolegliwości nie mogą zostać zakwalifikowane jako naruszające interes prawny skarżących, na obecnym etapie nie naruszają one bowiem jakichkolwiek przepisów . Odnośnie zasłaniania przez projektowany budynek obiektu skarżących to jak już szczegółowo wskazał organ I instancji takie przesłanianie ze względu na wskazane przez ten organ przepisy nie wystąpi. Również częściowe zasłonięcie widoku od strony ulicy na obiekt skarżących nie narusza żadnych przepisów prawa. W ocenie Sądu powyższe zarzuty skargi nie są oparte na interesie prawnym skarżących, lecz na ich interesie faktycznym. Nie istnieje bowiem administracyjna norma prawna, z której wynikałby obowiązek ochrony tego rodzaju interesu. Nie można też w powyższym zakresie powołać się skutecznie na inne normy prawne (np. przepisy kodeksu cywilnego) z uwagi na brak powiązania z konkretnym przepisem administracyjnego prawa materialnego będącym podstawą interesu prawnego.
Zgoła inaczej przedstawia się sytuacja, jeśli chodzi o główny argument skarżących dotyczący możliwości negatywnego oddziaływania inwestycji na sposób faktycznego użytkowania, planowanego zagospodarowania oraz przyszłego gospodarczego wykorzystania działek sąsiednich. Trafny jest bowiem zarzut wskazujący na okoliczność nie zachowania prawidłowych odległości od wydzielonych miejsc postojowych, parkingowych od granicy działki budowlanej, na której przeprowadzana jest inwestycja. Jakkolwiek skarżący na jego poparcie powołali błędny przepis (§ 16 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie), to takowy istnieje i stanowi go regulacja zawarta w § 19 powyższego rozporządzenia. Zgodnie z § 19 ust. 2 rozporządzenia: odległość wydzielonych miejsc postojowych lub otwartego garażu wielopoziomowego dla samochodów osobowych od granicy działki budowlanej nie może być mniejsza niż 16 metrów w przypadku większej liczby stanowisk (61 stanowisk i więcej). Analiza akt sprawy wskazuje, że decyzją o warunkach zabudowy dopuszczono 90 miejsc postojowych, a w projekcie zagospodarowania terenu pawilonu handlowego inwestor przewidział 67 miejsc postojowych. Jednocześnie z projektu zagospodarowania terenu (mapa sytuacyjno-wysokościowa w skali 1:500) bezspornie wynika, że miejsca postojowe (parkingowe) usytuowano w odległości mniejszej (od granicy działki budowlanej skarżących) niż przewidziana w § 19 ust. 2 rozporządzenia. Powyższe prowadzi do wniosku, że doszło w sprawie do naruszenia przepisów (§ 19 ust. 2) rozporządzeniem w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie i wskazuje, że § 19 ust. 2 może stanowić podstawę interesu skarżących do uczestniczenia w postępowaniu, w rozpatrywanej sprawie, w charakterze stron. Nie można bowiem wykluczyć sytuacji, że skarżący chcąc na swojej nieruchomości przeprowadzić określoną inwestycję i w określony sposób zagospodarować działkę nie mogliby tego dokonać ze względu na okoliczność, że nie zezwalałaby na to norma prawna respektująca umiejscowienie (de iure, de facto – nielegalne) miejsc parkingowych. Innymi słowy mówiąc w każdej sytuacji, w której właściciel nieruchomości byłby zmuszony ze względu na istnienie przepisu prawa ograniczyć sposób korzystania z własnej działki, nie można mu odmówić przymiotu strony. Właściciel działki ma zatem prawo żądać by właściwy organ skontrolował prawidłowość działań inwestora, które ograniczają możliwość korzystania z własnej nieruchomości zgodnie z jej przeznaczeniem.
Odnosząc wyżej przytoczoną definicję strony w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę, definicję obszaru oddziaływania obiektu oraz ustaleń dotyczących stosowania art. 28 ust. 2 i art. 3 pkt 20 prawa budowlanego do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że organy nie wyjaśniły, czy inwestycja może oddziaływać na działkę skarżących w sytuacji, gdy ich nieruchomość graniczy bezpośrednio z obszarem objętym inwestycją, i czy mogła ona spowodować ograniczenia lub zmiany w jej zagospodarowaniu.
Podkreślić również należy, że w postępowaniu prowadzonym po wznowieniu postępowania organy winny przeprowadzić postępowania administracyjne zgodnie z zasadami tego postępowania określonymi w szczególności w przepisach art. 7 i 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. nakazującym organom administracji publicznej podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością oraz nakazującego wyczerpująco zebrać i rozpatrzyć materiał dowodowy, a także określających wymogi stawiane uzasadnieniu decyzji sporządzanemu przez organy administracji.
Zatem w świetle powyższych unormowań prawnych i wobec zarzutów skargi, jak też mając na uwadze usytuowanie nieruchomości skarżących w stosunku do terenu inwestycji, ustalenia organów administracji, że obszar oddziaływania inwestycji "nie wkracza" na działkę skarżących nie zostało w sposób dostateczny wyjaśnione i uzasadnione. Koniecznym jest ponowne przeprowadzenie postępowania, z zachowaniem zasad postępowania administracyjnego, w celu wyjaśnienia, czy noworealizowana inwestycja może oddziaływać na działkę skarżących w szczególności co do usytuowania miejsc parkingowych, co odpowie na pytanie, czy posiadają oni legitymację do udziału w postępowaniu administracyjnym.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił w całości zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Stwierdzone wyżej naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego skutkowało koniecznością wyeliminowania wadliwych rozstrzygnięć organów administracji publicznej z obrotu prawnego.
O kosztach postępowania sądowego sprowadzających się do wpisu od skargi (500 zł), kosztów zastępstwa prawnego (240 zł) i opłaty skarbowej (34 zł) orzeczono na podstawie art. 200 i 205 p.p.s.a. oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c", rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).
O niewykonalności uchylonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku orzeczono zgodnie z dyspozycją art. 152 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło