VI SA/Wa 1675/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Urszula Wilk Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Protokolant ref. staż. Monika Piotrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi P. J. na postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania oddala skargę Postanowieniem z [...] czerwca 2010 r. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej jako Prezes Urzędu) stwierdził niedopuszczalność złożenia przez P. J. (dalej jako skarżący) odwołania od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w W. (dalej jako WIIH) z [...] kwietnia 2010 r., którą nałożono na T. (P.) Sp. z o.o. z siedzibą w K. (dalej jako Spółka) karę pieniężną za wprowadzenie do obrotu produktów rolno-spożywczych niewłaściwej jakości, wyprodukowanych przez skarżącego. Do powyższych rozstrzygnięć doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym. W sklepach Spółki podczas kontroli pobrano do badań laboratoryjnych próbki masła, których producentem był skarżący. W wyniku przeprowadzonych badań stwierdzono, że próbki te nie odpowiadały wymaganiom określonym w przepisach prawa. Wobec tego WIIH wszczął w stosunku do Spółki postępowanie administracyjne, w przedmiocie nałożenia na nią stosownej kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu produktów rolno-spożywczych niewłaściwej jakości. Jak wynika z akt sprawy w toku tego postępowania, pismami z [...] stycznia 2010 r. i z [...] lutego 2010 r. skarżący zwracał się do WIIH o przeprowadzenie dowodów ze sprawozdania z badań. W odpowiedzi WIIH - pismem z [...] lutego 2010 r., poinformował skarżącego, że nie jest on stroną postępowania, gdyż dotyczy ono nałożenia na Spółkę kary pieniężnej i tylko ta Spółka jest stroną tego postępowania. Decyzją z [...] kwietnia 2010 r. WIIH nałożył na Spółkę karę pieniężną za wprowadzenie w jej sklepach do obrotu produktów rolno-spożywczych niewłaściwej jakości. Decyzja ta została doręczona jedynie Spółce wraz ze stosowanym pouczeniem o możliwości złożenia od niej odwołania do Prezesa Urzędu. Od decyzji tej odwołanie złożyła Spółka oraz skarżący. Prezes Urzędu stwierdzając niedopuszczalność odwołania skarżącego wskazał, że stroną wszczętego przez WIIH postępowania była jedynie Spółka, na którą nałożono karę pieniężną, i tylko tej Spółce przysługiwało prawo złożenia odwołania od decyzji WIIH. Organ podał, że w myśl art. 1 ust. 3 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej (Dz. U. 2009, nr 151, poz. 1219) dalej jako i.h., przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się jedynie w zakresie nie uregulowanym tą ustawą. Wobec tego, powołując się na art. 2 pkt 8 i art. 3 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 i.h. oraz art. 40a ust. 4 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (t.j. Dz. U. z 2005 r. nr 187, poz. 1577 ze zm.) dalej jako j.h., organ odwoławczy wywiódł, że do zadań Inspekcji Handlowej należała w niniejszej sprawie kontrola produktów znajdujących się w obrocie - czyli kontrola Spółki, a nie kontrola artykułów u producenta - skarżącego. Prezes Urzędu stwierdził, że skoro kontrola dotyczyła Spółki i produktów wprowadzonych przez nią do obrotu, to skarżący nie był stroną tego postępowania jako producent. Na postanowienie to skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, w której wnosząc o jego uchylenie zarzucił naruszenie prawa procesowego - art. 28 i art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. W uzasadnieniu dowodząc istnienia po swojej stronie interesu prawnego w ww. postępowaniu, określonego w art. 28 k.p.a. wskazał, że konsekwencją decyzji WIIH są daleko idące skutki w postaci: 1. podania do publicznej wiadomości informacji o zafałszowaniu artykułów wyprodukowanych przez niego, a wprowadzonych do obrotu przez Spółkę; 2. możliwości nałożenia na niego kary pieniężnej za wyprodukowanie zafałszowanych artykułów; 3. możliwości zawiadomienia przez organu Inspekcji Handlowej prokuratury o podejrzeniu popełnienia przez niego przestępstwa, polegającego na produkcji zafałszowanych artykułów. Nadto skarżący odwołał się do teorii praw refleksowych i uznał, że w oparciu o tą teorię bezsprzecznie można wywieść, że decyzja WIIH pośrednio dotyczy jego praw, jako producenta artykułów zafałszowanych. Zdaniem wnoszącego skargę w oparciu o stwierdzenia zawarte w tej decyzji - odnoszące się do zafałszowania artykułów, może on zostać pociągnięty do odpowiedzialności karnej, cywilnej i administracyjnej. Skarżący zarzucił Prezesowi Urzędu, że w uzasadnieniu postanowienia w sposób lakoniczny odniósł się do kwestii braku po jego stronie przymiotu strony postępowania. W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Organ podkreślił, że decyzja WIIH została wydana na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 4 j.h. - w konsekwencji przeprowadzonej kontroli Spółki - detalisty i kontrola ta dotyczyła jakości handlowej artykułów wprowadzonych do obrotu, a nie artykułów znajdujących się u producenta. Czym innym jest postępowanie w przypadku zafałszowanych produktów w zakresie dotyczącym bezpieczeństwa - tu chodzi o życie lub zdrowie konsumenta, a czym innym w zakresie jakości handlowej, gdzie chodzi o aspekt ekonomiczny i niewprowadzenie konsumenta w błąd. W piśmie z [...] listopada 2010 r. skarżący zarzucił, że organ nie dostrzega wszystkich aspektów podnoszonych przez niego w sprawie. Jego zdaniem dowody zebrane w niniejszym postępowaniu mają i będą miały znaczenie dla niego jako producenta i to on jako producent de facto jest odpowiedzialny za zafałszowanie skontrolowanych artykułów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając skargę świetle powołanych wyżej kryteriów Sad uznał, że jest ona niezasadna. Przedmiotem kontroli sądowej jest w niniejszej sprawie postanowienie Prezesa Urzędu, którym organ stwierdził niedopuszczalność odwołania skarżącego od decyzji WIIH, na podstawie której nałożono na Spółkę karę pieniężną, w oparciu o art. 40a ust. 1 pkt 4 j.h. Kwestą sporną jest to czy skarżący jako producent był stroną tego postępowania - miał interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. Treścią pojęcia "interes prawny" jest prawo podmiotowe rozumiane jako przyznanie przez przepis prawa konkretnych korzyści, które można realizować w postępowaniu administracyjnym. Cechami tego "interesu" jest to, że jest on konkretny, indywidualny, aktualny i sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego (wyrok z dnia 2 czerwca 2000 r., Naczelny Sąd Administracyjny (do 2003.12.31) w Warszawie). Zgodnie z art. 40a ust. 1 pkt 4 j.h. "Kto wprowadza do obrotu artykuły rolno-spożywcze zafałszowane, podlega karze pieniężnej w wysokości nie wyższej niż 10 % przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary, nie niższej jednak niż 1.000 zł;". Przepis ten stanowi proste rozwiązanie -niewymagające dodatkowych założeń i wykładni, nakazujące (podlega karze pieniężnej) organom właściwym wymierzyć karę podmiotowi, który wprowadza (bez znaczenie czy świadomie, czy nieświadomie) do obrotu zafałszowane artykuły rolno-spożywcze. Zdaniem Sądu należy wskazać w tym miejscu, czym jest "obrót' według ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczego, ponieważ przywołany przepis art. 40a ust. 1 pkt 4 j.h. posługuje się tym określeniem. Zgodnie z art. 3 pkt 4 j.h. definicji obrotu należy poszukiwać w Rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 178/2002 z 28 stycznia 2002 r. ustalającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustalającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. U. UE.L 2002.31.1 ze zm. - dalej jako Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady)., które w art. 3 pkt 8 stanowi, że obrót to wprowadzenie na rynek, co oznacza m.in. posiadanie w celu sprzedaży. Jak wynika z akt sprawy to Spółka - jako detalista, wprowadzała do obrotu skontrolowane, zafałszowane masło - posiadała je w celu sprzedaży klientom swoich sklepów. Organ tylko wobec Spółki wszczął postępowanie administracyjne i to na nią nałożył karę pieniężna, czyniąc to na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 4 j.h. Zatem w tym postępowaniu stroną była jedynie Spółka. Skarżący stanął na stanowisku, że skoro w toku tego postępowania ustalono, że masło wyprodukowane przez niego było zafałszowane, to on również jako producent tego masła winien być stroną w tym postępowaniu i mieć prawo do złożenia odwołania od ww. decyzji WIIH. Sąd nie podziela tego stanowiska. Słusznie wskazał organ, że w świetle prawa czym innym jest odpowiedzialność producenta w przypadku zafałszowanych produktów w zakresie dotyczącym bezpieczeństwa bowiem chodzi tu o życie lub zdrowie konsumenta, a inaczej ukształtowana jest odpowiedzialność producenta w zakresie jakości handlowej, gdzie liczy o aspekt ekonomiczny i niewprowadzenie konsumenta w błąd. Są to dwa odrębne postępowania, których przebieg oparty jest na zupełnie innych przepisach prawa. Jak już wskazano w niniejszej sprawie kara pieniężna została nałożona na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 4 j.h. Wobec tego postępowanie to wyłącznie dotyczyło podmiotu wskazanego w tym przepisie jako wprowadzającego do obrotu ("Kto wprowadza do obrotu"). Do obrotu masło zostało wprowadzone przez Spółkę, zatem tylko ona - jako adresat tej normy, była stroną postępowania, zakończonego wydaniem przez WIIH ww. decyzji. Co prawda skarżący twierdzi, że za fakt zafałszowania masła także i on może ponieść odpowiedzialność administracyjną. Jednakże ewentualne pociągnięcie go do odpowiedzialności administracyjnej oparte będzie na innych przepisach prawa, a niżeli te, które były podstawą wydania decyzji w niniejszej sprawie. Na skarżącego - jako producenta, także może zostać nałożona kara pieniężna, przy czym podstawą takiej decyzji będzie art. 97 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. z 2010 r. nr 136, poz. 914), dalej jako b.ż., a nie art. 40a ust. 1 pkt 4 j.h. Podkreślenia wymaga również to, że zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 3 b.ż. ustawy tej nie stosuje się artykułów rolno-spożywczych w zakresie jakości handlowej tych artykułów określonej przepisami ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych. Zatem skarżący, w rozpoznawanej sprawie legitymuje się tylko interesem faktycznym. Wobec tego - w ocenie Sądu, Prezes Urzędu stwierdził zasadnie niedopuszczalność odwołania skarżącego - producenta, od decyzji, którą nałożono karę pieniężna na inny podmiot - Spółkę (detalistę). Takie stanowisko potwierdza również sam charakter kary pieniężnej, jako kary administracyjnej. Kara ta obciąża bowiem tylko stronę, na którą została ona nałożona. W przypadku ewentualnego wszczęcia postępowania w stosunku do producenta będzie on miał możliwość ewentualnego podważania okoliczności faktycznych związanych z wynikami badań wyprodukowanego masła. Reasumując Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Decyzja WIIH, od której skarżący złożył odwołanie została po pierwsze wydana na podstawie przepisu prawa, którego adresatem nie jest skarżący, a po drugie została prawidłowo skierowana do innego podmiotu niż skarżący - do Spółki. W toku postępowania - w ocenie Sądu - nie doszło także do naruszenia przepisów proceduralnych w sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób prawidłowy. Prezes Urzędu w sposób odpowiadający art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnił swoje postanowienie, podając co wziął pod rozwagę przy stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania. W tym stanie rzeczy Sąd stwierdza, iż zaskarżonemu postanowieniu nie można postawić zarzutu naruszenia prawa. Dlatego też, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę jako bezzasadną należało oddalić.