II OSK 694/11
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2012-07-10
Skład orzekający: Leszek Leszczyński, Barbara Adamiak, Mirosław Wincenciak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy prawomocne skazanie za przestępstwa prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwości (art. 178a § 1 k.k.) oraz prowadzenia pojazdu mimo sądowego zakazu (art. 244 k.k.) uzasadnia obawę, że posiadacz pozwolenia na broń palną może użyć jej w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, co może stanowić podstawę do cofnięcia takiego pozwolenia?Ratio decidendi
Prawomocne skazanie za przestępstwa prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwości oraz prowadzenia pojazdu mimo sądowego zakazu, mimo że nie są one wprost wymienione w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, mogą uzasadniać obawę, że posiadacz broni palnej może użyć jej w sposób sprzeczny z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Dzieje się tak, gdy czyny te wskazują na lekceważenie porządku prawnego, brak kontroli nad własnym zachowaniem (zwłaszcza w stanie nietrzeźwości) oraz potencjalne zagrożenie życia lub zdrowia innych osób, co stanowi podstawę do cofnięcia pozwolenia na broń.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła cofnięcia K. B. pozwolenia na broń palną myśliwską. Organ pierwszej instancji cofnął pozwolenie, wskazując na dwukrotne prawomocne skazanie K. B. za przestępstwa umyślne: prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości (art. 178a § 1 k.k.) oraz prowadzenie pojazdu mimo sądowego zakazu (art. 244 k.k.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę K. B. na tę decyzję. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną K. B. od wyroku WSA.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Leszek Leszczyński (spr.) Sędziowie NSA Barbara Adamiak del. WSA Mirosław Wincenciak Protokolant Rafał Jankowski po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej K. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 grudnia 2010 r. sygn. akt II SA/Wa 1506/10 w sprawie ze skargi K. B. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską oddala skargę kasacyjną.
Wyrokiem z dnia 1 grudnia 2010 r., sygn. akt II SA/Wa 1506/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę K. B. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską. Wyrok powyższy zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Komendant Wojewódzki w Łodzi decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...] cofnął K. B. pozwolenie na broń palną myśliwską. Od powyższej decyzji K. B. złożył odwołanie. Komendant Główny Policji decyzją z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Po zebraniu dodatkowego materiału dowodowego, Komendant Wojewódzki Policji w Łodzi, decyzją z dnia [...] maja 2010 r., nr [...], cofnął K. B. pozwolenie na posiadanie broni palnej myśliwskiej przyznane na mocy decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi nr [...] z dnia [...] lipca 2003 r. Organ uznał, iż pozbawienie K. B. pozwolenia jest zasadne. Skarżący został dwukrotnie prawomocnie skazany za popełnienie przestępstw umyślnych. Wyrokiem Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] marca 2007 r., sygn. akt [...] został uznany winnym kierowania samochodem osobowym w stanie nietrzeźwości (0,38 mg/l), tj. popełnienia przestępstwa z art. 178a § 1 k.k. i skazany na karę 3 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 3 lat próby oraz z zakazem prowadzenia w ruchu lądowym wszelkich pojazdów mechanicznych i rowerowych na okres dwóch lat. Kolejno wyrokiem Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] maja 2009 roku, sygn. akt [...] został uznany winnym tego, że w dniu [...] stycznia 2009 roku prowadził samochód osobowy, nie stosując się do orzeczonego wobec niego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych, tj. przestępstwa z art. 244 k.k. i skazany na karę 10 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 3 lat próby oraz karę grzywny. Organ wskazał, że prawo do posiadania broni ma charakter wyjątkowy i dlatego też podlega ścisłej reglamentacji. Obowiązkiem osoby, która uzyskała pozwolenie na broń jest przestrzeganie porządku prawnego. Zarówno fakt popełnienia przez stronę przestępstwa z art. 178 a § 1 k.k., jak i fakt popełnienia wyżej wymienionego czynu z art. 244 k.k. w pełni pozwalają na zakwalifikowanie K.B. do kategorii osób, co do których istnieje obawa, że mogą użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.
W odwołaniu od powyższej decyzji z dnia [...] maja 2010 r. K.B. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając naruszenie art. 7, 11, 77 i 107 k.p.a., a także nieuwzględnienie zaleceń zawartych w decyzji z dnia [...] lutego 2010 r. Komendanta Głównego Policji. Skarżący jeszcze raz wyjaśnił, w jakich okolicznościach doszło do popełnienia przez niego przestępstwa z art. 244 k.k., wskazał, iż nie przewoził broni, a na polecenie organu wykonał badania lekarskie i psychologiczne, opinia jednostki Policji jest dla niego pozytywna, co wskazuje na to, iż nie ma podstaw do cofnięcia pozwolenia na broń.
Komendant Główny Policji, po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego, decyzją z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 268a k.p.a. oraz art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi z dnia [...] maja 2010 r., nr [...]. Wskazał na treść art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, z której wynika, że ustawodawca nie stworzył enumeratywnego katalogu przesłanek, które obawę tę uzasadniają, pozostawiając tym samym ich ustalenie organom właściwym w sprawach pozwoleń na broń. Organy te przyjęły, iż takimi okolicznościami winny być, m. in. oskarżenie o popełnienie lub dopuszczenie się przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, zwłaszcza tego, którego jednym ze znamion jest nietrzeźwość sprawcy, a to ze względu na wagę tego rodzaju czynu dla stosunków społecznych (ewentualnym jego skutkiem może być bowiem śmierć lub kalectwo ludzi, a także zniszczenie mienia) oraz wysoki stopień społecznej szkodliwości (sprawca takiego przestępstwa godzi się na takie ewentualne następstwa swojego zachowania, bowiem ma ono charakter umyślny). Kierowanie pojazdem w stanie nietrzeźwości jest wyrazem nie tylko wielkiej nieodpowiedzialności osoby, która się tego dopuszcza, ale także świadczy o jej braku wyobraźni co do możliwych następstw jej zachowań pod działaniem alkoholu, czyli w warunkach ograniczonej samokontroli. Takie natomiast cechy u osoby posiadającej pozwolenie na broń nie mogą być obojętne dla interesu społecznego ze względu na ścisły związek prawa do broni palnej ze sferą bezpieczeństwa i porządku publicznego. Z ustalonego materiału dowodowego wynika, iż wyżej wskazane okoliczności wystąpiły w przypadku K.B. Słuszność zaliczenia go do osób, wobec których istnieje uzasadniona obawa użycia przez nich broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego potwierdza także wyrok skazujący go za popełnienie czynu z art. 244 k.k. Takie zachowanie świadczy bowiem o tym, iż strona nie przywiązuje szczególnej wagi do przestrzegania prawa i to pomimo wcześniejszej karalności. Jej wyjaśnienia, że do tego czynu zmusiły ją nadzwyczajne okoliczności – omdlenie matki i konieczność pojechania po lekarza i lekarstwo – nie mogą być przy tym wzięte pod uwagę. Zauważyć bowiem należy, że w tej sytuacji strona mogła podjąć zupełnie inne działania, tymczasem swoim sprzecznym z prawem, nieodpowiedzialnym zachowaniem opóźniła wręcz udzielenie pomocy potrzebującej (zatrzymali ją przecież policjanci).
Od powyższej decyzji K.B. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, zarzucając:
1. naruszenie przepisów procedury administracyjnej, które miało istotny wpływ wynik sprawy, a w szczególności art. 7 i 77 k.p.a. poprzez utrzymanie decyzji organu I instancji mimo, iż organ ten nie podjął wszystkich niezbędnych czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i nie rozpatrzył wszystkich możliwych dowodów w sprawie, a wątpliwości dowodowe zostały uwzględnione na niekorzyść skarżącego.
2. naruszenie prawa materialnego przez błędne przyjęcie, iż skarżący należy do osób. co do których istnieje obawa, że mogą użyć broń w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego i na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. i pkt 6 ustawy zostało mu cofnięte pozwolenie na broń palną myśliwską.
W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 1 grudnia 2010 r. oddalił skargę. Wskazał na materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji (art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.). Z ich treści wynika, iż nie określają one zamkniętego katalogu sytuacji, które mogą skutkować cofnięciem pozwolenia na broń. Organ administracji dokonując więc oceny istnienia uzasadnionej obawy co do użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego, może stwierdzić, że fakt popełnienia innych przestępstw, nieznajdujących się w powyższym katalogu, daje podstawy do przyjęcia, iż taka obawa zachodzi. Uznanie takie z kolei, jako element ocenny, wymaga rzetelnego wykazania bezpośredniego związku pomiędzy popełnionym przez skarżącego czynem za który został on skazany i cechami charakteru oraz jego dotychczasowym postępowaniem, które mogłoby stwarzać obawy, że posiadacz pozwolenia na broń użyje broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Natomiast pojęcie uzasadnionej obawy, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, należy rozumieć jako prognozę zachowań posiadacza broni. Może ona wynikać z dotychczasowego postępowania osoby jak: nadużywanie alkoholu, awanturnictwo, bójki lub inne chuligańskie zachowania (ujemne cechy charakteru jak: porywczość, niezrównoważenie psychiczne).
W niniejszej sprawie przesłaną cofnięcia skarżącemu pozwolenia na broń był fakt dwukrotnego skazania go prawomocnymi wyrokami za popełnienie przestępstw umyślnych. Zdaniem Sądu, organ słusznie wskazał, iż fakt skazania prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo z art. 178a § 1 kodeksu karnego nie tylko oznacza, że skarżący dopuścił się zachowania niezgodnego z obowiązującym prawem, ale świadczy o nieodpowiedzialności i braku wyobraźni sprawcy takiego czynu co do następstw własnego zachowania. Należy podkreślić, iż prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości stwarza realne zagrożenie bezpieczeństwa w ruchu drogowym i naraża na niebezpieczeństwo utraty życia lub zdrowia pozostałych uczestników ruchu drogowego, a także osoby trzecie. Powyższe sprawia, iż skarżącego należy oceniać jako osobę, której cechy charakteru i wynikające z nich postępowanie budzą wątpliwości co do tego, czy będzie w stanie używać posiadanej broni w sposób zgodny z zasadami bezpieczeństwa i porządku publicznego. W sytuacji zaś istnienia choćby cienia wątpliwości co do tego, czy nieodpowiedzialności kierowcy skarżący nie przeniesie na niwę korzystania z broni palnej, za prawidłowe należy uznać postępowanie organu administracji, który wydał skarżoną decyzję. Wskazać należy, iż przestępstwo z art. 178a § 1 k.k. – prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości w ruchu lądowym choć umieszczone zostało przez ustawodawcę w rozdziale "przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji", godzi de facto w życie lub zdrowie ludzkie, co nie budzi wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie
Podkreślenia także wymaga to, iż prawo do posiadania broni nie należy w Polsce do kategorii praw i wolności obywatelskich. Jest to bowiem uprawnienie ściśle reglamentowane i to także w zakresie korzystania z prawa przyznanego już wcześniej prawomocną decyzją administracyjną. Z powyższego punktu widzenia, warunki uzyskania pozwolenia na broń i jej posiadania winny być badane w sposób restrykcyjny. Możliwość cofnięcia pozwolenia na broń nie może zaś być postrzegana jako zamach na swobody obywatela, a jedynie jako działanie prewencyjne, zmierzające do zapewnienia szeroko rozumianego bezpieczeństwa.
Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. W toku postępowania organy Policji dokładnie wyjaśniły stan faktyczny sprawy zbierając również dowody korzystne dla Skarżącego takie, jak opinia Koła Łowieckiego "nr [...] "[...]" o braku przeciwwskazań do posiadania broni przez Skarżącego, opinia z miejsca zamieszkania wydana przez właściwy organ Policji (k. 148) czy informacja o prawidłowym przechowywaniu broni palnej. Ustalenia poczynione na podstawie tych dowodów nie mogły jednak wpłynąć na sposób rozstrzygnięcia tej sprawy. Nie eliminują one bowiem faktu złamania przez Skarżącego obowiązującego prawa, co w kontekście ustalenia przez ustawodawcę, w drodze obligatoryjnego charakteru przepisu art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6, prymatu interesu społecznego nad interesem prywatnym strony, musiało skutkować cofnięciem pozwolenia na broń.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył działający z profesjonalnym pełnomocnikiem K. B., zaskarżając ten wyrok w całości i zarzucając Sądowi I instancji:
1. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 8, 11, 62, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie pomimo zaistnienia wskazanych podstaw;
- art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi i błędne przyjęcie, iż organy administracji publicznej nie naruszyły reguł postępowania administracyjnego i prawa materialnego;
- art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez brak odniesienia się przez Sąd do wszystkich zarzutów stawianych zaskarżonej decyzji oraz brak dokonania oceny zgodności zaskarżonego aktu ze wszystkimi przepisami istotnymi w sprawie;
2. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji poprzez błędną ich wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, wyrażające się w przyjęciu, iż skarżący należy do osób, w stosunku do których istnienia uzasadnionej obawy użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa bądź porządku publicznego jedynie na podstawie faktu skazania za przestępstwo z art. 178a § 1 k.k. i art. 244 k.k., bez uwzględniania innych okoliczności sprawy.
Wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie, ewentualnie uchylenie zaskarżonego orzeczenia i uwzględnienie skargi oraz zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor podał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie pomimo istotnych uchybień proceduralnych, nie uchylił zaskarżonej decyzji, czym dopuścił się naruszenia wskazanych w petitum przepisów tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ uwzględnienie zarzucanych organom uchybień spowodowałoby konieczność uchylenia decyzji i uzupełnienia postępowania dowodowego oraz ponowne wszechstronne rozważenie całego zgromadzonego materiału. Organ bowiem nie tylko musi zebrać wszystkie dowody, ale również powinien dokonać prawidłowej oceny ich znaczenia i wartości dla toczącego się postępowania, a zatem przeanalizować poszczególne dowody z osobna oraz we wzajemnej łączności i ustosunkować się do nich w uzasadnieniu.
Nadto Sąd dopuścił się naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez brak odniesienia do wszystkich zarzutów stawianych zaskarżonej decyzji. Skoro Sąd nie jest związany przedstawionymi przez skarżącego zarzutami i brak jest wyraźnego ograniczenia w późniejszym ich powoływaniu, jak ma to miejsce w przypadku skargi kasacyjnej, to niewątpliwe powinien wziąć je pod uwagę i szczegółowo się do nich ustosunkować. W zakresie naruszenia przepisów postępowania Sąd w uzasadnieniu wyroku ograniczył się jedynie do powielenia fragmentu uzasadnienia zaskarżonej decyzji, iż zarzut naruszenia art. 7, 77 § 1 k.p.a. jest niezasadny, a dowody korzystne dla skarżącego nie miały wpływu na sposób rozstrzygnięcia sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skupił się jedynie na samym fakcie popełnienia zabronionych przez skarżącego czynów, nie uwzględniając okoliczności przemawiających na jego korzyść. Stanowisko przyjęte przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w przedmiotowej sprawie stoi w sprzeczności z orzecznictwem sądów administracyjnych, gdzie z reguły przyjmuje się, że cofnięcia pozwolenia na broń nie uzasadnia sam fakt skazania za jakiekolwiek przestępstwo, lecz dopiero stwierdzenie, że posiadacz broni zalicza się do kategorii osób wymienionych przepisem art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy. Błędna jest zatem dokonana przez Sąd wykładnia art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni amunicji, według której samo skazanie za przestępstwo z art. 178a § 1 k.k. osoby posiadającej pozwolenie na broń uzasadnia istnienie obawy, że osoba ta może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. W przypadku skazania za przestępstwo z art. 178a § 1 k.k. konieczne jest wyjaśnienie, czy ten fakt uzasadnia obawę, że skazany za to przestępstwo posiadacz broni użyje jej w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Nie wystarcza przy tym analiza oderwana od konkretnej osoby, sprowadzająca się do ogólnych twierdzeń o braku odpowiedzialności osoby decydującej się na prowadzenie samochodu w stanie nietrzeźwym. Każde bowiem przestępstwo może świadczyć o braku odpowiedzialności, jednakże nie każde przestępstwo, jak wynika z art. 15 ust. 1 pkt 6 w zw. z art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, uzasadnia cofnięcie pozwolenia na broń. Nie jest też trafne odwoływanie się do ogólnych twierdzeń dotyczących społecznej szkodliwości przestępstw z art. 178a § 1 k.k. Cofnięcie pozwolenia na broń nie jest bowiem formą kary dodatkowej za popełnienie tego przestępstwa.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Na gruncie art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: "p.p.s.a."), skarga kasacyjna może być oparta na zarzucie naruszenia prawa materialnego lub naruszenia przepisów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanki nieważności postępowania. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze, co polega na wskazaniu konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem skarżącego uchybił wojewódzki sąd administracyjny, określenia ich charakteru na gruncie art. 174 pkt 1 lub pkt 2 p.p.s.a. oraz zamieszczenia uzasadnienia uchybień zarzucanych sądowi.
Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie podnosi zarzuty naruszenia zarówno przepisów postępowania, jak też przepisów prawa materialnego. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania, odnoszące się do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. ze wskazanymi w jej podstawie przepisami k.p.a. są w istocie efektem wskazania na naruszenie prawa materialnego, przez co stanowią polemikę z treścią zaskarżonego wyroku w zakresie wykładni materialnoprawnych przepisów ustawy o broni i amunicji.
Zasadnicze znaczenie dla treści skargi kasacyjnej oraz w konsekwencji - kontroli kasacyjnej, mają zarzuty naruszenia prawa materialnego w postaci błędnej wykładni, a w konsekwencji niewłaściwego zastosowania przepisu art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.) w kontekście przesłanki zaistnienia uzasadnionej obawy użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego w sytuacji wystąpienia faktu skazania za przestępstwo z art. 178a § 1 i art. 244 k.k.
W ocenie Składu Orzekającego wykładnia tych przepisów, przeprowadzona zarówno przez organy administracji jak też przez Sąd I instancji jest prawidłowa, w związku z czym nie można przyznać zarzutom skargi w tym kontekście przymiotu zasadności. Jest ona ponadto zgodna z trwałą linią orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego ostatnich lat, która nie doznaje osłabienia poprzez powołane w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wcześniejsze orzeczenia tego Sądu.
Art. 18 ust. 1 ustawy formułuje obowiązek organu (organ cofa pozwolenie na broń) w przypadku spełnienia określonych przesłanek, co kreuje sytuację braku uznania w tej kwestii. Tym bardziej zatem znaczenia nabiera prawidłowa wykładnia przepisu, do którego art. 18 ust. 1 w pkt 2 odsyła, czyli art. 15 ust. 1 pkt 6 (którego dotyczy stan faktyczny sprawy administracyjnej w ramach katalogu przesłanek określonych w pkt 1-6 tego przepisu). Punkt 6 tego przepisu, w ramach wskazanego wyżej odesłania z art. 18 ustawy, upoważnia organ do cofnięcia danej osobie pozwolenia na broń w sytuacji, gdy w stosunku do niej istnieje uzasadniona obawa, że może ona użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności, gdy osoba taka skazana została prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec której toczy się postępowanie o popełnienie tych przestępstw.
Na gruncie przepisu art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy należy rozróżnić zatem dwie sytuacje. Pierwsza, w której osoba jest skazana lub toczy się w stosunku do niej postępowanie karne w związku z zarzutem popełnienia jednego ze wskazanych rodzajów przestępstw. Druga, gdy takie skazanie lub postępowanie nie ma miejsca, ale z jakichś innych powodów, istnieje uzasadniona obawa użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Wyraźnie odróżnia te sytuacje uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2009 r., (II OPS 4/09, ONSAiWSA 2010/1/5). W zakresie sytuacji objętej niniejszą kontrolą kasacyjną, należy ją odnieść do zwrotu "uzasadniona obawa użycia broni w celu sprzecznym z interesami bezpieczeństwa lub porządku prawnego".
Uchwała powyższa w tym zakresie wskazuje ogólnie, że pozwolenie na broń palną jest uprawnieniem wyjątkowym i z tego względu posiadacz musi być osobą dającą rękojmię, iż swoim postępowaniem nie zagrozi bezpieczeństwu lub porządkowi publicznemu, w związku z czym osoby takie powinny w sposób szczególny unikać wchodzenia w konflikt z prawem. Uchwała podnosi także, iż w przypadku osób, które nie zostały skazane za wymienione w tym przepisie przestępstwa, należy szczegółowo analizować i uzasadnić istnienie takiej uzasadnionej obawy.
W ocenie Składu Orzekającego termin ustawodawczy "uzasadniona obawa" jest rodzajem zwrotu szacunkowego, ustalenie treści którego wymaga dokonania dwóch operacji interpretacyjnych – po pierwsze ustalenia co może stanowić podstawę przyjęcia, że dany fakt może stanowić element pojęcia "obawa użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego", a po drugie, że obawa jest obawą uzasadnioną. Ta druga operacja wymaga na gruncie przyjętego wcześniej ustalenia że obawa wystąpiła, dodatkowo oszacowania natężenia tego potencjalnego wystąpienia, tak, aby w konkluzji można było określić że obawa jest uzasadniona.
Sąd I instancji takie rozumowanie przeprowadził, wskazując na ustalone przez organy administracji przesłanki, które w jego ocenie, prowadzą do przyjęcia, iż taka uzasadniona obawa powstaje. W tym kontekście zaakceptował ustalenia interpretacyjne organów administracji.
Osnową tego rozumowania jest fakt popełnienia czynów zabronionych, z których pierwszy polegał na prowadzeniu pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości, natomiast drugi – na prowadzeniu pojazdu nie stosując się do orzeczonego sądownie zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych. W rozpoznawanej sprawie nie wchodziło w grę automatyczne cofnięcie pozwolenia na broń, bowiem przestępstwa z art. 178a oraz art. 244 kodeksu karnego, za popełnienie których skarżący został prawomocnie skazany, nie należą do przestępstw wskazanych expressis verbis w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy. Do organów Policji należała zatem ocena, czy popełniony czyn wyczerpuje treść przesłanki z części pierwszej tego przepisu. Organy Policji oceny takiej dokonały i przyjęły, że skazanie za czyn polegający na prowadzeniu samochodu w stanie nietrzeźwości oraz polegający na prowadzeniu pojazdu nie stosując się do orzeczonego sądownie zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych stanowią rodzaj bezpośredniego narażenia zdrowia lub życia osób trzecich. Wskazuje ponadto na rażące ignorowanie zasad porządku prawnego oraz zasad bezpieczeństwa i porządku publicznego, co sumarycznie stanowi główną przesłankę uzasadniającą cofnięcie pozwolenia na broń.
W ocenie Składu Orzekającego zarówno zastosowanie tych przepisów w kontekście powyższych ustaleń faktycznych jak i wykładnia Sądu I instancji oraz organów administracji, odnośnie do treści art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy są poprawne. Wykładnia wskazuje na ustalenie treści pojęcia "uzasadniona obawa użycia broni" w kontekście funkcjonalnym, co w przypadku zwrotów szacunkowych należy zaakceptować. Fakt prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwości mógł bowiem bezpośrednio doprowadzić do zagrożenia życia lub zdrowia. Mimo zatem nie mieszczenia się popełnionego czynu w katalogu przestępstw bezpośrednio wymienionych w II części tego przepisu, związek tego czynu, wskazującego jednoznacznie na lekceważący stosunek skarżącego kasacyjnie do porządku prawnego, z możliwością zagrożenia życia i zdrowia, występujący ze względu na rodzaj skutków, do jakich czyn taki może doprowadzić, przesądza o trafności konkluzji Sądu i organów. W tym kontekście zbliża to obie kategorie czynów i mimo, że nie powoduje automatyzmu w cofnięciu pozwolenia, każe w kontekście powyższej możliwości oceniać inne elementy uzasadnionej obawy.
W ramach tych innych elementów, Sąd i organy trafnie wskazują na charakter czynu popełnionego umyślnie oraz na fakt popełnienia czynu w stanie nietrzeźwości. Stan taki jest bowiem potencjalnie szczególnie groźny w przypadku doprowadzania się do niego przez osobę posiadającą broń palną. Oznacza on możliwość wykorzystania broni w sposób niekontrolowany, wynikający właśnie z potencjalnego wprowadzenia się w stan nietrzeźwości. Fakt, że osoba posiadająca broń na tyle nie kontroluje swego postępowania, że prowadzi pojazd mechaniczny w stanie nietrzeźwości, powoduje uzasadnioną obawę użycia w takim stanie broni. A to wystarcza, aby organ administracji, biorąc pod uwagę pozostałe fakty, związał wystąpienie uzasadnionej obawy z powyższymi zależnościami pomiędzy doprowadzeniem się do stanu nietrzeźwości a możliwością użycia broni.
Prowadzenie zaś pojazdu mimo zakazu stanowi przejaw lekceważącego stosunku do porządku prawnego oraz orzeczeń sądów karnych. Przy czym, jak to wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku, to prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości stanowiło przesłankę decydującą dla oddalenia skargi. W konsekwencji zatem z jednej strony fakt popełnienia czynu polegającego na prowadzeniu pojazdu w sposób mogący zagrozić życiu i zdrowiu, a z drugiej – dokonanie tego czynu w stanie nietrzeźwości, doprowadzenie się do którego zakłada brak pełnej kontroli nad swoim zachowaniem, prowadzi do przyjęcia, iż czyn popełniony przez skarżącego, mimo, że nie mieści się w katalogu przestępstw wskazanych w przepisie, prowadzi do przyjęcia wystąpienia uzasadnionej obawy niekontrolowanego użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.
W świetle powyższego argumenty strony skarżącej kasacyjnie odnośnie do niewłaściwego zastosowania wskazanych przepisów ustawy o broni i amunicji oraz błędnej ich wykładni nie mogą być uznane za zasadne. Sformułowanie przepisu w sposób otwarty, ze wskazaniem na zwrot szacunkowy, powoduje potrzebę uwzględnienia argumentu funkcjonalnego w ustaleniu sensu danego zwrotu normatywnego.
Nie może także przesądzać o trafności odmiennego wyniku wykładni fakt dotychczasowego trybu życia, nieprzewożenia broni w trakcie popełniania czynów czy rodzaj okoliczności, w jakich czyny te zostały popełnione. Kwestie te podlegają ocenie organu w konkretnym procesie decyzyjnym i winny być zestawione ze wskazaną wyżej wykładnią pojęcia "uzasadniona obawa użycia broni", elementem której jest antycypacja przyszłych zachowań w kontekście sytuacji będącej przedmiotem postępowania administracyjnego (popełnienie danego czynu).
W ocenie Składu Orzekającego Naczelnego Sądu Administracyjnego, za w pełni niezasadne należy uznać wskazane w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania
W szczególności dotyczy to naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. Przede wszystkim dlatego, że naruszenie tego przepisu nie może polegać na podnoszonym przez autora skargi kasacyjnej braku odniesienia się przez Sąd I instancji do wszystkich zarzutów skargi oraz dokonania oceny zgodności decyzji ze wszystkimi przepisami prawa.
Art. 134 § 1 p.p.s.a. zobowiązuje sąd I instancji do rozstrzygnięcia w granicach sprawy w warunkach braku związania zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Jego ratio legis aktualizuje się wówczas, gdy skarga do sądu nie obejmuje, m.in. z powodu braku obowiązku jej sporządzenia przez profesjonalnego pełnomocnika, istotnych elementów postępowania administracyjnego lub zaskarżonej decyzji, które świadczą o naruszeniu przez organ administracyjny odpowiednich przepisów postępowania lub prawa materialnego. Wówczas, jeśli mieszczą się w granicach sprawy wywołanej skargą, niezależnie od ich niewskazania w skardze do sądu I instancji, sąd ten ma obowiązek samodzielnego ich zauważenia oraz rozpatrzenia z punktu widzenia standardów sądowej kontroli administracji na gruncie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 p.p.s.a. Oparcie na tym przepisie zarzutu skargi kasacyjnej wiąże się zatem z koniecznością wskazania tych przepisów, którym uchybił organ administracji, a które, nie będąc wskazanymi w skardze, nie zostały wzięte pod uwagę jako przedmiot kontroli sądowej. W niniejszej skardze kasacyjnej jej autor nie przeprowadził w tym zakresie skutecznej argumentacji.
Niezależnie od powyższego należy wskazać, iż sądowi I instancji nie można czynić skutecznego zarzutu braku odniesienia się do zarzutów stawianych zaskarżonej decyzji bez wykazania, że brak tego rozpoznania mógł mieć istotny wpływ na treść orzeczenia tego sądu. Stanowi to zresztą warunek każdego zarzutu dotyczącego naruszenia przepisów postępowania. Na gruncie bowiem art. 174 pkt 2 p.p.s.a., niezbędne jest wykazanie w skardze kasacyjnej takiego naruszenia przepisów postępowania przez sąd I instancji, któremu można zasadnie przypisać możliwy istotny wpływ na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia. Niezależnie zatem od wskazania istoty zarzutu, autor skargi kasacyjnej winien przeprowadzić argumentację w kierunku wykazania wpływu tego naruszenia na treść orzeczenia oraz wykazania, poprzez odwołanie się do oszacowania skali tego wpływu, że wpływ ten mógł być istotny dla treści tego rozstrzygnięcia. W przypadku żadnego w podniesionych tego rodzaju zarzutów, autor skargi kasacyjnej nie wykazał, że uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czyli że między naruszeniem powyższego przepisu a treścią zaskarżonego wyroku Sądu zachodzi związek przyczynowy, a także nie uprawdopodobnił wpływu tego związku przyczynowego na treść orzeczenia Sądu, nie przeprowadzając zresztą w tym kierunku żadnej argumentacji w uzasadnieniu skargi.
Brak wykazania takiego wpływu oraz nieprawidłowe powiązanie treści zarzutu z art. 134 § 1 p.p.s.a powoduje, że w konsekwencji nie można za zasadny uznać zarzut braku dokonania oceny zgodności zaskarżonego aktu ze wszystkimi przepisami istotnymi w sprawie. Na marginesie należy powiedzieć, iż ocena taka została przez Sąd I instancji dokonana, a jej przedmiotem nie mogła być ocena argumentów skarżącego, wiążących się z postępowaniem karnym, a w szczególności z okolicznościami popełnienia przez skarżącego zabronionych czynów, co do których zresztą organ się ustosunkował (co wynika z opisu na s. 4 uzasadnienia wyroku).
Nie są tym samym zasadne zarzuty naruszenia art. 151 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., polegające na oddaleniu skargi pomimo naruszenia przez organ art. 7, art. 8, art. 11, art. 62, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. Sposób ich sformułowania, wskazujący "szeregowo" wymienione przepisy, zwłaszcza w sytuacji braku poświęcenia im jakiejkolwiek argumentacji (poza ponownym wymienieniu kilku z nich bez rozwinięcia na s. 5 skargi kasacyjnej) nie może prowadzić do ich uwzględnienia zwłaszcza, że będąc rodzajem zarzutów wynikowych, nie posiadają samodzielnego znaczenia a ich zasadność wiąże się z uznaniem trafności zarzutu naruszenia innego przepisu p.p.s.a.
Biorąc powyższe pod uwagę, skargę kasacyjną, na podstawie art. 184 p.p.s.a., należało oddalić.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło