I OSK 534/11

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2011-07-22

Skład orzekający: Leszek Leszczyński, Janina Antosiewicz, Jolanta Rudnicka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania zasiłku celowego osobie przekraczającej kryterium dochodowe, która spłaca kredyt, ponosi wydatki na leki i opał oraz wymaga opieki, może być uznana za naruszenie prawa materialnego lub przepisów postępowania, jeśli nie została uwzględniona jako "przypadek szczególnie uzasadniony"?
Ratio decidendi
Skarga kasacyjna nie może być uwzględniona, ponieważ zarzuty naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania są niezasadne. Przepis art. 41 ustawy o pomocy społecznej wymaga, aby "przypadek szczególnie uzasadniony" był oczywisty i nadzwyczajny, a sytuacja skarżącego, mimo trudności, nie spełniała tego kryterium. Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania nie wykazały istotnego wpływu uchybień na wynik sprawy ani nie przedstawiły skutecznej argumentacji kwestionującej ocenę dowodów przez organ i sąd.
Stan faktyczny
C.M. zwrócił się o przyznanie zasiłku celowego na poczet kosztów opieki, opału i leków. Organ odmówił, wskazując na dochody przekraczające kryterium. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy, podkreślając dochody i korzystanie z innych form pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając, że sytuacja skarżącego nie stanowi "przypadku szczególnie uzasadnionego". Skarżący w skardze kasacyjnej zarzucił naruszenie prawa materialnego i przepisów postępowania.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Leszek Leszczyński (spr.) Sędziowie NSA Janina Antosiewicz del. WSA Jolanta Rudnicka Protokolant specjalista Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 22 lipca 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej C. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 1 grudnia 2010 r. sygn. akt II SA/Rz 614/10 w sprawie ze skargi C. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 1 grudnia 2010 r. (sygn. akt II SA/Rz 614/10) oddalił skargę C. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego. Wyrok powyższy zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy. Wnioskiem z dnia [...] stycznia 2010 r. C. M. zwrócił się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. o przyznanie pomocy finansowej na poczet kosztów opieki nad swoją osobą oraz zakupu opału do kominka i leków. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. wydaną z up. Burmistrza B. decyzją z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...] odmówił przyznania C.M. zasiłku celowego. Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 104 k.p.a., art. 8 w zw. z art. 7, art. 17 ust. l pkt 5, art. 106 ust. l ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 127, poz. 1055). Powyższa decyzja poprzedzona została ustaleniem, iż Pan C.M. uzyskuje dochód miesięczny w kwocie [...] zł (w tym emerytura w kwocie [...] zł netto oraz dodatek pielęgnacyjny w kwocie [...] zł), t.j. w kwocie znacznie przekraczającej kryterium dochodowe określone w ustawie ([...] zł). Wydatki zainteresowanego na leczenie z ostatniego miesiąca wynoszą [...] zł. Ponadto organ wskazał, że nie znajduje podstaw do zastosowania art. 41 ustawy o pomocy społecznej. C. M. w odwołaniu od tej decyzji powołał się na swoją trudną sytuację życiową (śmierć żony) i zdrowotną (wymaga stałej opieki), a ponadto, że skończył mu się opał. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 2, art. 8 ust. l pkt 1 i ust. 3 ustawy o pomocy społecznej po rozpoznaniu odwołania C. M., utrzymało w mocy decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. o odmowie przyznania Panu C. M. zasiłku celowego. Kolegium wskazało na miesięczne dochody (w wysokości [...] zł), na fakt korzystania już z pomocy o charakterze zasiłku celowego specjalnego, na fakt korzystania ze środków pomocy społecznej przez kilkaset osób, znajdujących się z trudniejszej niż skarżący sytuacji. C.M. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wskazał na treść odwołania oraz na fakt spłacania przez niego kredytu na budowę grobowca. Do skargi dołączono ponadto kopie zaświadczenia lekarskiego z dnia [...].08.2009 r. stwierdzającego, że ze względu na stan zdrowia Pan C.M. wymaga stałej opieki, karty informacyjnej leczenia szpitalnego w WSzS Oddział Psychiatryczny Ogólny za okres od [...].06.2009 r. do [...].08.2009 r. i karty informacyjnej Szpitala Wojewódzkiego w R. Oddział Anestezjologii i Intensywnej Terapii za okres od [...].06.2009 r. do [...].06.2009 r. W nawiązaniu to tych dokumentów skarżący podał, że w czerwcu 2009 r. miał próbę samobójczą, przebywał w szpitalu, a po zakończeniu hospitalizacji zamieszkał w Wysokiej w wynajmowanym lokalu, gdzie warunki mieszkaniowe ma dobre, lecz brakuje mu pieniędzy na zakup opału, leków i opłacenie opieki. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko prezentowane dotychczas w rozpoznawanej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 1 grudnia 2010 r. oddalił skargę. W uzasadnieniu wskazano, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która dokonywana jest w aspekcie zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola w zakresie złożonej skargi nie wykazała jej zasadności. Sąd powołał się następnie na treść art. 8, art. 39, art. 40 oraz art. 41 ustawy o pomocy społecznej, dokonując ich wykładni pod kątem stanu faktycznego, stwierdzonego przez organy w sprawie. W konsekwencji wskazał, iż zaskarżona decyzja nie narusza ani przepisów postępowania ani prawa materialnego. W szczególności nie zaszedł w sprawie szczególnie uzasadniony przypadek, o którym mowa w art. 41 ustawy, który uzasadniałby przyznanie pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego z pominięciem kryterium dochodowego. Sytuacja dochodowa i życiowa M. bowiem, ze względu na stałe i regularne dochody oraz warunki mieszkaniowe, jest w ostatnim okresie stabilna. Okoliczność, iż skarżący spłaca wcześniej zaciągnięty kredyt, że ponosi wydatki na zakup leków i opału oraz wymaga opieki innej osoby, nie wchodzi w zakres pojęcia szczególnie uzasadnionego wypadku, o którym mowa w art. 41 ustawy. Nadto zgodzić należy z argumentacją przytoczoną w uzasadnieniach organów obu instancji, iż sytuacja skarżącego winna być oceniania także na tle sytuacji innych osób, które korzystają z pomocy społecznej uzyskując dochody znacznie niższe. W skardze kasacyjnej działający z pełnomocnikiem C.M. zarzucił Sądowi I instancji 1. naruszenie prawa materialnego , tj. -a) art. 41 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.) poprzez błędne przyjęcie, iż w sprawie nie było podstaw do oceny, że zachodził przypadek szczególnie uzasadniony, warunkujący możliwość przyznania skarżącemu zasiłku celowego na poczet kosztów opieki nad swoją osobą oraz zakupu opału do kominka i leków, mimo że materiał dowodowy wskazywał na jego istnienie -b) art. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.) poprzez niezastosowanie. 2. naruszenie przepisów postępowania, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy t.j.: -a) art. 107 ustawy o pomocy społecznej w zw. z § 2 ust 4 Rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 19 kwietnia 2005 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (tekst jedn. Dz. U. z 2008 r. Nr 208, poz. 1311 z późn. zm.) poprzez przeprowadzenie wywiadu bez wzięcia pod uwagę indywidualnych cech, sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej strony; -b) naruszenie art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez pominięcie wynikającego z akt sprawy naruszenia przez organ administracyjny przepisów art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., polegające na niepodjęciu przez ten organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy z uwzględnieniem słusznego interesu skarżącej oraz nie zebraniu i nie rozpatrzeniu w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego; -c) naruszenie art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez pominięcie wynikającego z akt sprawy naruszenia przez organ administracyjny przepisu art. 9 k.p.a., polegające na nienależytym i niewyczerpującym informowaniu strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które miały wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. -d) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez oddalenie przez Sąd skargi na decyzję organu II instancji mimo naruszenia przez organy przepisów postępowania administracyjnego, czyli art. 7 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 7 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie i niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania; zasądzenie od Skarbu Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu przy sporządzeniu i wniesieniu niniejszej skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skoncentrowano się na argumentach opartych na treści art. 41 ust. 1 ustawy w kontekście konieczności reagowania przez organy pomocy społecznej na nieprzewidziane sytuacje. Wskazano, że konstrukcja uznania administracyjnego umożliwia uwzględnianie takich sytuacji, niezależnie do kryterium dochodowego, które nie może być jedynym kryterium, na gruncie którego wydaje się decyzje odmowną. Wskazano na szczególne składniki trudnej sytuacji skarżącego, wiążąc z ich nieuwzględnieniem naruszenie przepisów postępowania na gruncie k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do unormowania art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.), skarga kasacyjna może być oparta na zarzucie naruszenia prawa materialnego lub naruszenia przepisów postępowania. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, będąc związany jej zarzutami i biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Sformułowane w podstawach skargi kasacyjnej zarzuty odnoszące się do naruszenia zarówno prawa materialnego jak i przepisów postępowania, niezależnie od braku powołania zarówno samego art. 174 p.p.s.a jak i, odpowiednio do obu rodzajów zarzutów, jego jednostek redakcyjnych, nie są zarzutami merytorycznie trafnymi, w związku z czym skarga kasacyjna nie mogła zostać uwzględniona. Nie jest zasadny zarzut naruszenia prawa materialnego w postaci przepisu art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej poprzez błędne przyjęcie, iż w sprawie nie było podstaw do uznania, że zachodził przypadek szczególnie uzasadniony, w którym mowa w tym przepisie. Niezasadność tego zarzutu wiąże się z po pierwsze z niewskazaniem przez autora skargi określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. formy naruszenia prawa materialnego. Użycie zwrotu "błędne przyjęcie" sugeruje wprawdzie związanie istoty tego zarzutu z błędną wykładnią, ale brak wskazania jaki element błędnej wykładni wchodzi w grę (przebieg, zakres, kolejność i sposób zastosowania dyrektyw wykładni, czy jej wynik), mimo, że nie uniemożliwia przeprowadzenia kontroli kasacyjnej, ogranicza skuteczność argumentacji. Nawet jeśli uzna się, że błędnie przyjęcie, to w istocie błędny wynik wykładni, to i tak, sposób sformułowania zarzutu nie pozwala merytorycznie odnieść w się w toku kontroli kasacyjnej do samej wykładni. Autor skargi kasacyjnej bowiem wskazał na naruszenie prawa materialnego poprzez odniesienie się do ustalenia i kwalifikacji faktów w ten sposób, że mimo zawartości materiału dowodowego, nie uznano na gruncie art. 41 pkt 1 ustawy wystąpienia przypadku szczególnie uzasadnionego. Autor skargi kasacyjnej zatem nie wskazuje błędnej wykładni samego zwrotu (co wchodziłoby w zakres zarzutu sformułowanego na gruncie art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), lecz podnosi, iż sytuacji faktycznej nie została zakwalifikowana jako mieszcząca się w jego treści, ustalenie której w drodze wykładni nie jest kwestionowane. Autor skargi kasacyjnej powiązał zatem istotę naruszenia prawa materialnego z błędnym ustaleniem faktów. Jest to o tyle argumentacja nietrafna, że naruszenie prawa materialnego może mieć miejsce jedynie wówczas, gdy same ustalenia faktyczne nie są kwestionowane, a przedmiotem zarzutu staje się nieprawidłowe ustalenie zakresu zastosowania normy lub zakresu normowania (treści wzoru zachowania). Żaden z powyższych argumentów w uzasadnieniu skargi kasacyjnej się nie pojawił, co na gruncie utrwalonego orzecznictwa, akceptowanego przez skład orzekający, z którego wynika, że nie można uzasadniać zarzutu naruszenia prawa materialnego błędnymi ustaleniami faktycznymi poczynionymi przez sąd (por. np. wyr. NSA z dn. 12 marca 2008 r., I OSK 338/2007), przesądza o niezasadności całego zarzutu. Zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 41 pkt 1 nie jest także zasadny merytorycznie. Przepis ten określa warunek przyznania osobie lub rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe specjalnego zasiłku celowego w postaci wystąpienia szczególnie uzasadnionego przypadku. W orzecznictwie sądowym ukształtował się pogląd, że szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu tego przepisu to taka sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów kwalifikacyjnych w stosunku do istniejącego stanu rzeczy pozwala stwierdzić, że tak drastyczne czy tak dotkliwe w skutkach i ingerujące w plany życiowe zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych, ale do zdarzeń nadzwyczajnych (wyr. NSA z dnia 28 sierpnia 2008 r., sygn. akt I OSK 1416/07 – Lex nr 489088). Także zarzut naruszenia art. 7 ustawy o pomocy społecznej, poprzez jego niezastosowanie, nie jest w niniejszej skardze zarzutem trafnym. Niezastosowanie przepisu może być wprawdzie bezpośrednim zarzutem związanym z ustaleniami stanu faktycznego, jeśli powiąże się je z brakiem właściwej kwalifikacji faktów, niemniej aby był to zarzut skuteczny, wymagane jest przeprowadzenie odpowiedniej argumentacji. W odniesieniu do zarzutu niniejszej skargi kasacyjnej, winno to dotyczyć także argumentacji, wiążącej ogólną normę programową art. 7 ustawy, podającą najogólniejsze kryteria przyznawania pomocy i realizowania tym samym celów ustawy o pomocy społecznej, z innymi przepisami, wskazującymi na kryteria i sytuacje bardziej konkretne. Takiej argumentacji w uzasadnieniu skargi kasacyjnej brak, a w podstawach oraz w uzasadnieniu skargi nie jest ponadto określona jednostka redakcyjna tego przepisu, składającego się z 15 punktów. Wskazana w uzasadnieniu przyczyna ("długotrwała i ciężka choroba", której odpowiada "zły stan zdrowia skarżącego" – s. 5 skargi kasacyjnej), odnosi się do podniesionej wyżej kwestii kwalifikacji faktów, które w ocenie autora skargi kasacyjnej, powinny prowadzić do udzielenia pomocy w postaci zasiłku celowego na gruncie celów pomocy społecznej. Podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania wiążą się po części z zarzutami powyższymi poprzez wskazanie na braki w ustaleniach faktycznych. Mimo, że w skardze kasacyjnej brak jest odniesienia tego zarzutu do działania i rozumowania Sądu I instancji, treść uzasadnienia skargi kasacyjnej (s. 3 i n.) wskazuje na uchybienia organów administracji, co w kontekście uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego w Pełnym Składzie z dnia 26 października 2009 r. (I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010/1/1) oraz ukształtowanego na jej gruncie orzecznictwa, należy traktować jako uchybienia Sądu w toku kontroli procesu ustalania faktów przez organy administracji. Żaden z zarzutów naruszenia przepisów postępowania nie jest zarzutem zasadnym. Strona skarżąca przedstawia składniki ustalonego stanu faktycznego, które zresztą nie budzą wątpliwości, wskazując, iż nie dokonano prawidłowej ich kwalifikacji z punktu widzenia mieszczenia się sytuacji skarżącego w ramach sytuacji zasługującej na pomoc. Nie wskazuje na braki w samych ustaleniach faktycznych poza nietrafnym podniesieniem kwestii oceny wywiadu środowiskowego, który w kontrolowanym przez Sąd I instancji postępowaniu był jednym z dowodów, stanowiących podstawę wydania decyzji odmownej. Dokonuje tym samym odmiennej oceny dowodów, koncentrując się na polemice z oceną roli poszczególnych ustaleń, wyprowadzoną przez organy administracji, nie wskazując jednocześnie w jakim zakresie dowody te winny prowadzić do odmiennych, uzasadnionych merytorycznie wniosków z punktu widzenia treści decyzji zaakceptowanej rozstrzygnięciem Sądu I instancji. Autor skargi kasacyjnej podnosząc zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie spełnia ponadto istotnego wymogu argumentacyjnego, od którego zależy skuteczność zarzutów naruszenia przepisów postępowania. Zamierzony skutek na gruncie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. może bowiem odnieść jedynie zarzut wskazujący na naruszenie, któremu można zasadnie przypisać możliwy istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Niezależnie zatem od wskazania istoty zarzutu, strona skarżąca kasacyjnie winna przeprowadzić argumentację w kierunku wykazania wpływu tego naruszenia na treść orzeczenia, a ponadto wykazania poprzez odwołanie się do oszacowania skali tego wpływu, że wpływ ten mógł być istotny dla treści tego rozstrzygnięcia. Dopiero spełnienie tych warunków daje podstawę do rozważenia zasadności tego zarzutu przez Skład Orzekający. W przypadku powyższych zarzutów autor skargi kasacyjnej nie wykazał, że wytknięte uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czyli że między naruszeniem powyższych przepisów procesowych a treścią zaskarżonego wyroku Sądu zachodzi związek przyczynowy, a także nie uprawdopodobnił wpływu tego związku przyczynowego na treść orzeczenia sądu. Nie przeprowadził zresztą w tym kierunku żadnej argumentacji w uzasadnieniu skargi co powoduje, że także z tego powodu powyższe zarzuty skargi kasacyjnej nie mogą być uwzględnione. Nie jest także zrozumiałe, niewyjaśnione w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, powiązanie dwóch zarzutów (naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. z jednej oraz art. 9 k.p.a. z drugiej strony) z art. 133 § 1 p.p.s.a., który określa obowiązek sądu wydania wyroku po zamknięciu rozprawy i na podstawie akt sprawy, zwłaszcza w sytuacji gdy brak jest powołania się w skardze na wskazane tam sytuacje szczególne (niewykonanie obowiązku z art. 54 § 2 p.p.s.a. czy potrzeba lub możliwość wydania wyroku na posiedzeniu niejawnym). Art. 133 § 1 p.p.s.a. może stanowić podstawę kasacyjną wskazaną w art. 174 pkt 2, w szczególności, jeżeli: 1) oddalono skargę, mimo niekompletnych akt sprawy, 2) pominięto istotną część tych akt, 3) przeprowadzono postępowanie dowodowe z naruszeniem przesłanek wskazanych w art. 106 § 3 p.p.s.a. i 4) oparto orzeczenie na własnych ustaleniach sądu, tzn. dowodach lub faktach nie znajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy, o ile nie znajduje to umocowania w art. 106 § 3 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 26 maja 2010 r., sygn. akt I FSK 497/09, Lex nr 594014). Powołując się na naruszenie tego przepisu, należałoby więc na któryś z powyższych lub jemu podobnych argumentów wskazać. W skardze nie ma natomiast argumentacji dotyczącej tych kwestii, w tym także zakresu zgromadzonych akt sprawy, na podstawie których orzekał Sąd I instancji. Zarzut naruszenia art. 9 k.p.a. także nie opiera się na wskazaniu tych istotnych informacji, które nie zostały skarżącemu w toku postępowania administracyjnego udzielone, co w kontekście ewentualnego niedostrzeżenia przez Sąd I instancji, mogłoby zostać poddane kontroli kasacyjnej z punktu widzenia możliwego i istotnego wpływu na treść rozstrzygnięcia, gdyby zostało wykazane w skardze kasacyjnej. Także podniesiony w ramach zarzutów proceduralnych zarzut naruszenia art. 107 ustawy o pomocy społecznej w związku z § 2 ust. 4 Rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 19 kwietnia 2005 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. z 2008 r. Nr 208, poz. 1311 ze zm.), w świetle powyższych ustaleń co do rzetelności ustaleń faktycznych oraz wobec braku odrębnego i szczegółowego wykazania w uzasadnieniu skargi kasacyjnej uchybień w tym zakresie, nie może być uznany za zarzut zasadny i skuteczny. Należy w związku z powyższymi wywodami zaakceptować ocenę Sądu I instancji, iż kontrolowana decyzja, odmawiająca przyznania skarżącemu zasiłku celowego, spełnia ustawowe kryteria, a organ wyjaśnił stronie wnoszącej o przyznanie pomocy przesłanki, jakimi się kierował podejmując rozstrzygnięcie, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji. Sąd trafnie zatem stwierdził, że decyzja ta, mająca co do zasady charakter uznaniowy, nie była rozstrzygnięciem pozbawionym rzeczowej argumentacji, wydanym bez wyjaśnienia istotnych dla wyniku sprawy okoliczności, w tym również kwestii dochodowych (na gruncie art. 8 ustawy), a zatem nie była wynikiem postępowania dowolnego. Zakres kontroli sądowej mieścił się tym samym w ramach modelu kontroli sądu administracyjnego w stosunku do decyzji uznaniowych. Argumentacja Sądu I instancji, akceptująca ustalenia organów w tym zakresie, mimo że zwięźle (s. 4-5 uzasadnienia wyroku), to jednak precyzyjnie i trafnie wskazywała na brak podstaw do potraktowania sytuacji skarżącego jako spełniającej warunek wskazany w art. 39, art. 40 czy art. 41 ustawy. W szczególności Sąd, odnosząc się do argumentów wysuwanych przez skarżącego (np. co do kredytu, zakupu leków czy opieki sprawowanej przez inną osobę) wskazał, że biorąc pod uwagę dochody skarżącego, brak było podstaw do potraktowania jego sytuacji jako przypadku szczególnie uzasadnionego. Skoro decyzje, dotyczące przyznania zasiłku celowego są decyzjami uznaniowymi, nie tylko w zakresie zastosowania art. 41 ustawy, ale także art. 39 i art. 40 ustawy o pomocy społecznej, to oznacza to, że decyzje takie podejmowane są w warunkach luzu decyzyjnego, w ramach którego organ może realizować określoną politykę zaspokajania potrzeb w tym zakresie, pod warunkiem posiadania odpowiednich środków, prawidłowego ustalenia stanu faktycznego i prawidłowej kwalifikacji faktów z punktu widzenia przesłanek, a także poprawnego uzasadnienia wszystkich składników procesu decyzyjnego. Kryteria prawidłowego działania administracji dotyczące podejmowania decyzji o charakterze uznaniowym mają w związku z tym znaczenie szczególne, bowiem towarzyszy im modelowy brak precyzyjnego określenia materialnoprawnych przesłanek pozytywnego dla strony załatwienia sprawy oraz szerszy niż zwykle zakres swobody w odniesieniu do sfery aktywności w uwzględnianiu danych, stających się podstawą decydowania. Jeżeli jednak poszczególne składniki procesu decyzyjnego są zrealizowane i uzasadnione prawidłowo, sądowa kontrola procesu decyzyjnego oraz samych decyzji nie może się koncentrować na "politycznych" (celowościowych) aspektach decydowania i treści decyzji, lecz na proceduralnych i kompetencyjnych podstawach działania oraz umieszczenia treści decyzji przez organ w ogólnych ramach, wyznaczonych przez kryteria materialnoprawne. Sąd I instancji akceptując zaskarżone decyzje, wskazał na poprawność procesu decyzyjnego i samej decyzji, nie znajdując podstaw do ich uchylenia. Stanowisko to nie zostało podważone przez analizowane powyżej argumenty skargi decyzyjnej W konsekwencji za nietrafny należy uznać także zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, bowiem w przypadku niestwierdzenia naruszenia przepisów postępowania, tak właśnie zobowiązany jest orzec Sąd I instancji. Biorąc pod uwagę powyższe argumenty, wobec braku podstaw branych pod rozwagę z urzędu, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi strony skarżącej kasacyjnie wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, ponieważ należne od Skarbu Państwa wynagrodzenie za wykonaną pomoc prawną pełnomocnika ustanowionego z urzędu (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny, do którego pełnomocnik winien się w tym zakresie zwrócić.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło