III SA/Po 432/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Beata Sokołowska (spr.) Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska WSA Małgorzata Górecka Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Skrocka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2010 r. przy udziale sprawy ze skargi M B. i P B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia r., nr w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie dotyczącej ustalenia wymiaru podatku rolnego oraz podatku od nieruchomości za 2007 rok I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza z dnia 18 marca 2010 r. Nr , II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących solidarnie kwotę .... złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Burmistrz decyzją z dnia 18 marca 2010 r., wydaną na podstawie art. 207 §1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 245 § 1 pkt. 2 Ordynacji podatkowej – odmówił P. uchylenia ostatecznej decyzji z dnia 14 lutego 2007 r. ustalającej P. B. i M. B. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku rolnym i od nieruchomości za 2007 rok. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, iż w dniu 22 grudnia 2009 r. P. skierował do Burmistrza wezwanie do decyzji w sprawie wymiaru podatku rolnego i podatku od nieruchomości za lata 2005, 2006, 2007, 2008 i 2009, powołując się na wyrok NSA z 20 października 2009 r. i wyrok WSA we Wrocławiu (sygn. akt I S.A./Wr 1440/07). W jego ocenie wyliczone podatki roczne są niezgodne z obowiązującym prawem, wobec czego decyzje wymiarowe winny być uchylone. Po wezwaniu do sprecyzowania żądania P. podniósł, iż wnosi o uchylenie decyzji wymiarowych w trybie wznowieniowym na podstawie art. 240 § 1 pkt. 5 i 7 Ordynacji podatkowej. Po wznowieniu postępowania postanowieniem z dnia 18 lutego 2010 r. Burmistrz stwierdził, iż przywołane przez stronę wyroki dotyczą wymiaru podatku od nieruchomości w zakresie dróg wewnętrznych w latach 2004 – 2006 w związku z nowelizacją przepisu art. 2 ust. 3 pkt. 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych, dokonaną z dniem 9 grudnia 2003 r. Od tej daty opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości nie podlegały pasy drogowe wraz z drogami oraz obiektami budowlanymi związanymi z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu. Po 1 stycznia 2007 r. zwolnienie obejmuje grunty zajęte pod pasy drogowe dróg publicznych oraz zlokalizowane na nich budowle. Do 1 stycznia 2007r. zwolnienie obejmowało wobec tego wszystkie drogi, nie tylko drogi publiczne. Organ podatkowy kierował się przy wymierzaniu podatku zapisami w ewidencji gruntów i budynków, zgodnie z którymi P. nie posiadał gruntów oznaczonych jako drogi ( "dr"). Z tego względu organ uznał, iż jego decyzja wymiarowa jest zgodna z prawem i w sprawie nie wystąpiły przesłanki z art. 240 §1 pkt. 5 i 7 Ordynacji podatkowej. W odwołaniu od powyższej decyzji P. wniósł o jej uchylenie i ponowne rozpatrzenie sprawy. Podkreślono, iż brak oznaczenia dróg wewnętrznych w ewidencji nie oznacza ich nieistnienia w sytuacji, gdy strona ma stację paliw z odpowiednimi drogami dojazdowymi. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 10 maja 2006 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, podzielając jego ustalenia faktyczne i prawne. Wskazano przy tym, iż powołana przez podatnika okoliczność dotycząca zwolnienia podatkowego dróg wewnętrznych odnosi się jedynie do okresu od 1 stycznia 2004 r. do 31 grudnia 2006 r., wobec czego nie mogła mieć wpływu na wymiar w podatku od nieruchomości za 2007 r. ( w tym czasie zwolnieniu podlegały bowiem jedynie drogi publiczne i zajęte pod nie grunty ). Z tego względu organ I instancji zasadnie uznał, iż nie wyszły na jaw żadne nowe istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, ani nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji i nieznane temu organowi. Nie było zatem przesłanek wskazanych w art. 240 § 1 pkt. 5 i 7 Ordynacji podatkowej. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu przez M. i P. B.. Skarżący domagali się ponownego rozpatrzenia sprawy, powołując się na argumenty dotyczące posiadania dróg wewnętrznych – dróg dojazdowych do stacji paliw. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył co następuje : Skarga okazała się uzasadniona, jednakże z przyczyn innych niż te, które podniosła strona skarżąca. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast w myśl art. 134 § 1ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej zwaną p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z powyższych regulacji wynika, że sądowa kontrola zaskarżonego aktu administracyjnego jest dokonywana według kryterium legalności, przy czym sąd administracyjny w granicach danej sprawy bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, choćby nie były one podniesione w skardze. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, w wyżej wskazanym zakresie, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem decyzje zarówno Burmistrza z dnia 18 marca 2010r., jak i Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 maja 2010r. zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania art. 241 § 1 i art. 243 § 2 Ordynacji podatkowej, co w ocenie Sądu mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności w sytuacji, gdy z materiału dowodowego przedstawionego przez organ administracji publicznej wynika, że z wnioskiem o wznowienie postępowania (pismo z dnia 22 grudnia 2009 r., które wpłynęło do organu 23 grudnia 2009 r.) wystąpili P. i M. B., zaś postanowieniem z dnia 18 lutego 2010r. organ I instancji wznowił postępowanie jedynie w stosunku do P. Podkreślić należy, ze wznowienie postępowania jest instytucją szczególną stanowiącą wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnej (podatkowej) określonej w art. 128 O.p. Umożliwiało ono przeprowadzenie ponownie postępowania i wydanie decyzji podatkowej w przypadku, gdy postępowanie, w którym zapadła już decyzja ostateczna, było dotknięte kwalifikowaną wadą proceduralną lub wystąpiły zdarzenia mające wpływ na treść wydanego rozstrzygnięcia, które zostały wymienione taksatywnie w art. 240 O.p. Przepis art. 240 O.p. tworzy zamknięty katalog przesłanek, na podstawie, których strona może żądać wznowienia postępowania. Wznowienie postępowania może nastąpić także z urzędu z wyłączeniem przesłanek określonych w pkt. 4, 8 i 9 art. 240 § 1 O.p. – art. 241 § 2 O.p. Wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania podatkowego następuje w formie postanowienia. W postanowieniu tym organ określa, czy postępowanie zostaje wszczęte z urzędu, czy na wniosek podmiotu uprawnionego, określa jakiej decyzji postępowanie dotyczy i jakie przesłanki uzasadniają wznowienie (art. 243 § 1 i § 2 O.p.). Po wydaniu postanowienia o wszczęciu postępowania w sprawie wznowienia postępowania właściwy organ podatkowy przeprowadza postępowanie, którego celem jest ustalenie istnienia przesłanek wznowienia postępowania oraz rozpoznanie sprawy podatkowej. Organ zatem powinien w pierwszej kolejności ustalić, czy zachodzi przesłanka lub zachodzą przesłanki, które określił wcześniej w wydanym postanowieniu, a po stwierdzeniu, że przesłanka/i zachodzi/ą przeprowadzić postępowanie zmierzające do rozstrzygnięcia sprawy podatkowej rozstrzygniętej decyzją. Jeżeli organ podatkowy nie stwierdzi istnienia przesłanki/ek wcześniej określonej/ych w postanowieniu o wznowieniu postępowania, wydaje decyzje o odmowie uchylenia dotychczasowej decyzji w całości lub w części (art. 245 § 1 pkt 2 o.p.). W rozpatrywanej sprawie Burmistrz postanowieniem z dnia 18 lutego 2010r. wznowił postępowanie podatkowe w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku rolnym i w podatku od nieruchomości za 2007 rok zakończone ostateczna decyzją Burmistrza z dnia 14 lutego 2007r., wskazując w uzasadnieniu postanowienia, że czyni to na wniosek , który wpłynął do organu w dniu 23 grudnia 2009r. Tymczasem z akt administracyjnych wynika, że z przedmiotowym wnioskiem wystąpili P. i M. zaś postanowienie zostało skierowane wyłącznie do P. W postanowieniu z dnia 18 lutego 2010r. jako przesłanki wznowienia postępowania organ I instancji wskazał przesłanki określone w art. 240 § 1 pkt 5 i 7 O.p., powołane przez wnioskodawcę. Oznacza to, iż obowiązkiem organu w postępowaniu wznowieniowym było zbadanie, czy wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nie znane organowi, który wydał decyzję (art. 240 § 1 pkt 5 O.p.) i/lub decyzja została wydana na podstawie innej decyzji lub orzeczenia sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione w sposób mogący mieć wpływ na treść wydanej decyzji (art. 240 § 1 pkt 7 O.p.), na co wskazywał P. w piśmie dnia 27 stycznia 2010r. precyzującym, na żądanie organu, omawiany wniosek. W zaskarżonej decyzji SKO z dnia 10 maja 2010 r. organ administracji w uzasadnieniu decyzji nie przedstawił żadnego uzasadnienia faktycznego i prawnego w odniesieniu do przesłanki określonej w art. 240 § 1 pkt 7 O.p., odmawiając uchylenia decyzji ostatecznej z powodu braku przesłanki określonej w art. 240 § 1 pkt 5 i pkt. 7 O.p., i nie wyjaśniając przy tym, dlaczego okoliczność wskazana przez wnioskodawcę polegająca na położeniu na nieruchomości sieci dróg wewnętrznych nie jest nową okolicznością faktyczną, istotną dla sprawy, istniejącą w dniu wydania decyzji, nieznaną organowi wydającemu decyzję. Z kolei w poprzedzającej skarżoną decyzję, decyzji Burmistrza z dnia 18 marca 2010r. co prawda odmówiono uchylenia decyzji ostatecznej z dnia 14 lutego 2007 r. z powodu braku przesłanki określonej w art. 240 § 1 pkt 5 i 7 O.p., jednak również nie wyjaśniono, dlaczego okoliczność wskazana przez wnioskodawcę polegająca na położeniu na nieruchomości sieci dróg wewnętrznych nie jest okolicznością nową, istotną dla sprawy, nieznaną organowi w dniu wydania decyzji ani dlaczego nie zachodzi przesłanka wskazana w § 1 pkt 7 art. 240 O. p. Jednocześnie organ I instancji w swoim uzasadnieniu (str. 2 ostatni akapit) stwierdził, że decyzja wymiarowa z dnia 28 grudnia 2006 r. zgodna jest z obowiązującymi przepisami w dacie jej wydawania i nie podlega uchyleniu. Wskazane powyżej braki uzasadnienia decyzji obu instancji naruszają art. 210 § 1 pkt 6 O.p., zgodnie z którego treścią decyzja podatkowa powinna zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne. Rzeczą organów obu instancji było przedstawienie w uzasadnieniu decyzji stanu faktycznego sprawy, w czym strona upatruje istnienie przesłanek, na podstawie których żądała wznowienia postępowania, a wskazanych w postanowieniu z dnia 18 lutego 2010 roku. Następnie przedstawienie analizy i oceny, czy przesłanki określone art. 240 § 1 pkt 5 i 7 O.p. wskazywane przez stronę zachodzą oraz w przypadku niestwierdzenia ich istnienia przedstawienie argumentów uzasadniających odmowę uchylenia decyzji ostatecznej z dnia 14 lutego 2007 r. Brak powyżej wskazanych elementów w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji oraz brak rozpoznania wniosku M. o wznowienie postępowania powodują, iż decyzje organów I i II instancji nie poddają się praktycznie kontroli sądowoadministracyjnej. Rozpatrując ponownie sprawę organ podatkowy winien mieć na uwadze przedstawione powyżej rozważania dotyczące zakresu postępowania wznowieniowego określonego w postanowieniu Burmistrza z dnia 18 lutego 2010r. oraz wymogów stawianych przez ustawodawcę uzasadnieniu decyzji administracyjnej objętych normą prawną art. 210 O. p. Adresatem decyzji powinna być także M. i jej decyzje obu instancji winny zostać doręczone. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w punkcie I wyroku. O kosztach sądowych i wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono natomiast w oparciu o art. 200 i art. 152 cytowanej ustawy – jak w punktach II i III orzeczenia.