III SA/Po 436/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Beata Sokołowska Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska WSA Małgorzata Górecka (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Skrocka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2010 r. przy udziale sprawy ze skargi M. B. i P. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia r., nr w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie dotyczącej ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku rolnym oraz podatku od nieruchomości za 2006 rok I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Ś. z dnia 18 marca 2010 r. Nr , II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. na rzecz skarżących solidarnie kwotę 200,- (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Pismem z dnia 22.12.2009r. P. i M. zażądali uchylenia decyzji dotyczącej wymiaru podatku rolnego oraz podatku od nieruchomości za lata 2005- 2009 twierdząc, iż wyliczone w decyzjach podatki roczne są niezgodne z obowiązującym prawem, w tym powołując się na wyrok NSA z dnia 29.10.2009r., sygn. akt II FSK 483/07 i wyrok WSA we Wrocławiu , sygn.akt I SA/Wr 1440/07. Na wezwanie organu podatkowego kierowane do podatnika P. o sprecyzowanie żądania (pismo organu z dnia 21.01.2010er., k. 8 akt adm.) , P. doprecyzował żądanie w ten sposób, iż wniósł o uchylenie przedmiotowych decyzji na podstawie art. 240 §1 pkt 5 i 7 Ordynacji podatkowej (pismo podatnika z 27.01.2010r., k. 10 akt adm.). Postanowieniem z dnia 18.02.2010r. Burmistrz w oparciu o przepis art. 216 §1, 243 §1, 241 §1 i art. 244§1 Ordynacji podatkowej na żądanie strony wznowił postępowanie podatkowe w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku rolnym i od nieruchomości za 2006 rok, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Burmistrza z dnia 28.12.2006r.. W uzasadnieniu wskazał, że ostateczną decyzją z dnia 28.12.2006r. ustalił wysokość zobowiązania podatkowego w podatku rolnym i od nieruchomości na 2006 rok w wysokości 33 557 zł i wpłynął wniosek z żądaniem uchylenia tej decyzji w oparciu o przepis art. 240 § 1 pkt 5 i 7 Ordynacji podatkowej. Postanowienie to wydano podatnikowi P. Decyzją z dnia 18.03.2010r. Burmistrz odmówił uchylenia decyzji z dnia 28.12.2006r. ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku rolnym i od nieruchomości. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że nie zaistniała przesłanka z art. 240 §1 pkt 5 i 7 Ordynacji podatkowej . Organ podał, iż powołane w przedmiotowym wniosku wyroki sądów administracyjnych dotyczą wymiaru podatku od nieruchomości w zakresie dróg wewnętrznych w latach 2004-2006 w związku z nowelizacją przepisu art. 2 ust. 3 pkt 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych dokonaną na podstawie ustawy z dnia 14 listopada 2003r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 200, poz. 1953). W oparciu o tę zmianę w okresie od 9.12.2003r. – 31.12.2006r. ustawodawca rozszerzył zwolnienie od podatku od nieruchomości poprzez pominięcie w definicji drogi słowa "publicznej", co oznaczało, że wszystkie drogi, a nie tylko publiczne, nie podlegały opodatkowaniu czyli również drogi wewnętrzne. Jednak dokonując wymiaru podatku od nieruchomości i podatku rolnego za 2006 rok w drodze ostatecznej decyzji z dnia 28.12.2006r. organ podatkowy kierował się zapisami zawartymi w ewidencji gruntów i budynków, zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne. Ponieważ podatnik nie posiadał gruntów oznaczonych w ewidencji jako drogi (symbol "dr"), tak więc ostateczna decyzja wymiarowa była zgodna z obowiązującymi przepisami w dacie jej wydania i nie podlega uchyleniu. W odwołaniu od powyższej decyzji Burmistrz z dnia 18.03.2010r. P. wniósł o jej uchylenie i ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wskazał, że brak oznaczenia w ewidencji gruntów i budynków, gruntów wykorzystywanych jako dojazd do prowadzonej przez podatnika stacji paliw jako drogi z symbolem "dr" nie może być jednoznaczne z brakiem posiadania przez podatnika dróg dojazdowych do stacji paliw. Po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia 12.05.2010r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy odniósł się do braku wystąpienia przesłanki z art. 240 §1 pkt 5 Ordynacji podatkowej stwierdzając, iż zasadnie organ I instancji uznał, że w sprawie nie wyszły na jaw istotne dla niej nowe okoliczności faktyczne ani też nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję. Organ I instancji w dniu wydania decyzji ostatecznej miał wiedzę, iż jednym z przedmiotów opodatkowania podatkiem od nieruchomości są budowle do których zaliczono m.in. drogi na terenie nieruchomości będącej własnością podatników i dojazdy. Tak więc okoliczność, iż na terenie gdzie podatnicy prowadzą działalność gospodarczą znajdują się "drogi" stanowiące wewnętrzną komunikację na nieruchomości, była znana organowi w dniu wydania decyzji. Obecnie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na decyzję SKO wnieśli P. i M. żądając jej uchylenia jak i poprzedzającej ją decyzji wydanej w I instancji. W uzasadnieniu skarżący podnieśli, iż Burmistrz i jego urzędnicy mieli wiedzę, że skarżący prowadzą stację paliw płynnych oraz, że stacja paliw funkcjonuje a tego typu działalność wymaga dróg. Zarzucili, iż podatek został błędnie naliczony bowiem organ podatkowy opierał się na błędnych ustaleniach. Dodatkowo podnieśli i tę okoliczność, że decyzja ostateczna wymiarowa nie została doręczona obojgu małżonkom chociaż dotyczy ich dwojga. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast w myśl art. 134 § 1ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej zwaną p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z powyższych regulacji wynika, że sądowa kontrola zaskarżonego aktu administracyjnego jest dokonywana według kryterium legalności, przy czym sąd administracyjny w granicach danej sprawy bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, choćby nie były one podniesione w skardze. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem decyzje zarówno Burmistrza z dnia 18.03.2010r. jak i Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 12.05. 2010r. zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania art. 241 § 1 i art. 243 § 2 Ordynacji podatkowej co w ocenie Sądu mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności w sytuacji gdy z materiału dowodowego przedstawionego przez organ administracji publicznej wynika, że z wnioskiem o wznowienie postępowania wystąpili P. i M. B., zaś postanowieniem z dnia 18.02.2010r. organ I instancji wznowił postępowanie jedynie w stosunku do P. B. Wznowienie postępowania jest instytucją szczególną stanowiącą wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnej (podatkowej) określonej w art. 128 o.p. Umożliwiało ono przeprowadzenie ponownie postępowania i wydanie decyzji podatkowej w przypadku, gdy postępowanie, w którym zapadła już decyzja ostateczna, było dotknięte kwalifikowaną wadą proceduralną lub wystąpiły zdarzenia mające wpływ na treść wydanego rozstrzygnięcia, które zostały wymienione w art. 240 o.p. Przepis art. 240 o.p. tworzy zamknięty katalog przesłanek, na podstawie, których strona może żądać wznowienia postępowania. Wznowienie postępowania może nastąpić także z urzędu z wyłączeniem przesłanek określonych w pkt 4, 8 i 9 art. 240 § 1 o.p. – art. 241 § 2 o.p. Wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania podatkowego następuje w formie postanowienia. W postanowieniu tym organ określa czy postępowanie zostaje wszczęte z urzędu czy na wniosek podmiotu uprawnionego, określa jakiej decyzji postępowanie dotyczy i jakie przesłanki uzasadniają wznowienie (art. 243 § 1 i § 2 o.p.). Po wydaniu postanowienia o wszczęciu postępowania w sprawie wznowienia postępowania właściwy organ podatkowy przeprowadza postępowanie, którego celem jest ustalenie istnienia przesłanek wznowienia postępowania oraz rozpoznanie sprawy podatkowej. Organ zatem powinien w pierwszej kolejności ustalić czy zachodzi przesłanka lub zachodzą przesłanki, które określił wcześniej w wydanym postanowieniu, a po stwierdzeniu, że przesłanka/i zachodzi/ą przeprowadzić postępowanie zmierzające do rozstrzygnięcia sprawy podatkowej rozstrzygniętej decyzją. Jeżeli organ podatkowy nie stwierdzi istnienia przesłanki/ek wcześniej określonej w postanowieniu o wznowieniu postępowania, wydaje decyzje o odmowie uchylenia dotychczasowej decyzji w całości lub w części (art. 245 § 1 pkt 2 o.p.). W rozpatrywanej sprawie Burmistrz postanowieniem z dnia 18.02.2010r. wznowił postępowanie podatkowe w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku rolnym i w podatku od nieruchomości za 2006 rok w kwocie 33 557 zł. zakończone ostateczna decyzją Burmistrza z dnia 28.12.2006r., na żądanie strony wskazując w uzasadnieniu postanowienia, że czyni to na wniosek , który wpłynął do organu w dniu 23.12.2009r. Tymczasem z akt administracyjnych wynika, że z przedmiotowym wnioskiem wystąpili P. B. i M. B., zaś postanowienie zostało skierowane wyłącznie do P. B. W postanowieniu jako przesłanki wznowienia postępowania organ I instancji wskazał przesłanki określone w art. 240 § 1 pkt 5 i 7 o.p., powołane przez wnioskodawcę. Oznacza to, iż obowiązkiem organu w postępowaniu wznowieniowym było zbadanie, czy wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nie znane organowi, który wydał decyzję (art. 240 § 1 pkt 5 o.p.) i/lub decyzja została wydana na podstawie innej decyzji lub orzeczenia sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione w sposób mogący mieć wpływ na treść wydanej decyzji (art. 240 § 1 pkt 7 o.p.), na co wskazywał P. B. w piśmie dnia 27.01.2010r. precyzującym, na żądanie organu, omawiany wniosek. W zaskarżonej decyzji SKO z dnia12 maja 2010r. organ administracji w uzasadnieniu decyzji nie przedstawił żadnego uzasadnienia faktycznego i prawnego w odniesieniu do przesłanki określonej w art. 240 § 1 pkt 7 o.p. odmawiając uchylenia decyzji ostatecznej z powodu braku przesłanki określonej w art. 240 § 1 pkt 5 o.p., i nie wyjaśniając dlaczego okoliczność wskazana przez wnioskodawcę polegająca na położeniu na nieruchomości sieci dróg wewnętrznych nie jest okolicznością nową, istotną dla sprawy, nieznaną organowi w dniu wydania decyzji. Z kolei w poprzedzającej skarżoną decyzję, decyzji Burmistrza z dnia 18.03.2010r. co prawda odmówiono uchylenia decyzji ostatecznej z powodu braku przesłanki określonej w art. 240 §1 pkt 5 i 7 o.p. jednak także nie wyjaśniono dlaczego okoliczność wskazana przez wnioskodawcę polegająca na położeniu na nieruchomości sieci dróg wewnętrznych nie jest okolicznością nową, istotną dla sprawy, nieznaną organowi w dniu wydania decyzji. Wskazane powyżej braki uzasadnienia decyzji obu instancji naruszają art. 210 § 1 pkt 6 o.p. zgodnie z treścią, którego decyzja podatkowa powinna zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne. Rzeczą organów obu instancji było przedstawienie w uzasadnieniu decyzji stanu faktycznego sprawy, w czym strona upatruje istnienie przesłanek na podstawie, których żądała wznowienia postępowania, a wskazanych w postanowieniu z dnia 18.02.2010 roku. Następnie przedstawienie analizy i oceny czy przesłanki określone art. 240 § 1 pkt 5 i 7 o.p. wskazywane przez stronę zachodzą oraz w przypadku niestwierdzenia ich istnienia przedstawienie argumentów uzasadniających odmowę uchylenia decyzji ostatecznej z dnia 28.12.2006 r. Brak powyżej wskazanych elementów w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji, brak rozpoznania wniosku M. o wznowienie postępowania powodują, iż decyzje organów I i II instancji nie poddają się kontroli sądowoadministracyjnej. Rozpatrując ponownie sprawę organ podatkowy winien mieć na uwadze przedstawione powyżej rozważania dotyczące zakresu postępowania wznowieniowego określonego w postanowieniu Burmistrza z dnia 18.02.2010r. oraz wymogów stawianych przez ustawodawcę uzasadnieniu decyzji administracyjnej objętych normą prawną art. 210 Ordynacji podatkowej. Adresatem decyzji powinna być także M. i jej decyzje obu instancji winny być doręczone. Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł jak w pkt I sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c – prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach postępowania oraz o wstrzymaniu zaskarżonej decyzji orzeczono w pkt. II i III sentencji wyroku zgodnie z art. 200 i art. 152 p.p.s.a.