I OZ 920/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.) po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 października 2010 r. sygn. akt III SA/Kr 748/10 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J.P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N.S. z dnia [...] maja 2010 r. znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia: oddalić zażalenie. W dniu 3 sierpnia 2010 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosek J.P. o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, iż znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, ma 70 lat i ciężko choruje. Jedynym źródłem jego dochodu jest emerytura w wysokości 1360,48 zł brutto. Z kwoty tej ok. 950 zł przeznacza na wizyty u bioterapeuty oraz lekarstwa (także zagraniczne). Na majątek skarżącego składa się dom o pow. 60 m² W domu tym nie ma prądu, wody, łazienki i centralnego ogrzewania. Skarżący podał, że posiada także gospodarstwo rolne o pow. 3,56 ha, jednakże nie przynosi ono żadnego dochodu, gdyż nie może w nim pracować. Wyjaśnił, że Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nałożyła na niego karę finansową w wysokości 850 zł. Skarżący nie posiada żadnych zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Ponadto wyjaśnił, iż przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie toczy się kilka postępowań z jego skarg, w związku z tym uiszczenie jakichkolwiek kosztów sądowych jest niemożliwe, gdyż zagraża jego życiu i zdrowiu. Postanowieniem z dnia 3 września 2010 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie ww. wniosek oddalił. Od powyższego postanowienia J.P. wniósł sprzeciw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 27 października 2010 r. sygn. akt III SA/Kr 748/10 odmówił przyznania mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji odwołując się do treści art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." wskazał, że jedyną podstawę faktyczną udzielenia prawa pomocy stanowi sytuacja materialna wnioskodawcy. Natomiast ciężar udowodnienia okoliczności uzasadniających jej przyznanie spoczywa na wnioskodawcy. Z tego względu, wniosek o przyznanie prawa pomocy zawierać powinien m.in. oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Sąd pierwszej instancji wskazał, skarżący osiąga stały dochód w postaci emerytury w wysokości 1360,48 zł brutto. Podał, iż J.P. stwierdził, że ok. 950 zł miesięcznie przeznacza na wizyty u bioterapeuty i lekarstwa. Nie wykazał jednak, iż rzeczywiste miesięczne koszty jego leczenia są tak wysokie. Poza tym, Sąd pierwszej instancji podkreślił, że postanowieniami z dnia 17 czerwca 2010r. (sygn. akt. I OPP 34/10; sygn. akt. I OPP 33/10, sygn. akt I OPP 32/10 ) Naczelny Sąd Administracyjny po uwzględnieniu skarg J.P. na przewlekłość postępowania przyznał mu sumę pieniężną w wysokości 6.000 zł. Zdaniem Sądu pierwszej instancji skarżący jest zatem w stanie opłacić koszty sądowe, które w niniejszej sprawie i na obecnym jej etapie sprowadzają się do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł. W konsekwencji, Sąd pierwszej instancji uznał, że skarżący nie uprawdopodobnił , iż znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Nie wykazał bowiem, że posiadany przez niego majątek oraz osiągane przez niego dochody, nie pozwalają mu na poniesienie pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niego i jego rodziny. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w oparciu o art. 246 § 1 P.p.s.a. ww. wniosek oddalił. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia J.P. do Naczelnego Sadu Administracyjnego, w którym podniósł, iż z tytułu zasadnych skarg na przewlekłość postępowania otrzymał kwotę 5924, 40 zł. Ponadto podał, że nie posiada rachunków i paragonów dotyczących wydatków na ochronę jego zdrowia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Zgodnie z art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), natomiast w zakresie częściowym, gdy nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Instytucja prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe są pozbawione jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, że wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Dodatkowo, oceniając sytuację materialną strony należy brać pod uwagę nie tylko jej dochody, ale również możliwości ich uzyskania. W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że skarżący uzyskuje stały miesięczny dochód w wysokości 1360,48 zł brutto. Poza tym ze złożonego przez skarżącego wniosku wynika, że na jego majątek składa się dom o pow. 60 m² oraz nieruchomość rolna o pow. 3,56 ha. W tej sytuacji obowiązkiem wnioskodawcy było wykazanie, iż posiadane przez niego środki nie pozwalają mu poniesienie pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niego i jego rodziny. W okolicznościach przedmiotowej sprawy skarżący podał wprawdzie, że jego miesięczne wydatki na leczenie wynoszą około 950 zł, jednakże twierdzenie, to nie zostało przez niego uprawdopodobnione. Skarżący nie przedłożył bowiem do akt sprawy żadnych dokumentów świadczących o wysokości jego wydatków na utrzymanie oraz ochronę zdrowia. Z kolei, w treści złożonego zażalenia skarżący przyznał, że nie posiada żadnych rachunków związanych z wydatkami na leki lub usługi medyczne. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można zatem uznać, iż sytuacja skarżącego jest tego rodzaju, iż posiadane przez niego środki, nie powalają na ponoszenie przez niego pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niego i jego rodziny. W związku z powyższym, Sąd pierwszej instancji trafnie wywiódł, iż złożony w tej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługiwał na uwzględnienie. Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.