III SA/Gd 44/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Orłowska ( spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Marek Gorski Sędzia WSA Elżbieta Kowalik- Grzanka Protokolant: Starszy Sekretarz Sądowy Hanna Tarnawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi O. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia 18 stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie utraty statusu osoby bezrobotnej oraz zasiłku dla bezrobotnych oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia 18 stycznia 2010 roku Wojewoda [...], powołując przepisy art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art.145 § 1 pkt 5, art.151 § 1 pkt. 2 k.p.a. oraz art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f, art. 71 ust. 1 i art. 33 ust.4 pkt. 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy ( j. t. Dz. U. z 2008 r. Nr 69 poz. 415 ze zm.) – po rozpatrzeniu odwołania O. P. od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 14 grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie: 1. uchylenia decyzji własnej nr [...] z dnia 6.08.2009 r. i orzeczeniu 2. o utracie statusu osoby bezrobotnej z dniem 17.07.2009 roku oraz o utracie prawa do zasiłku z dniem 17.07.2009 roku - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy wyjaśnił, co następuje: O. P. w dniu 16 marca 2009 r. zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...], jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku. Podczas rejestracji strona oświadczyła, że nie jest wpisana do ewidencji działalności gospodarczej i zobowiązała się do bezzwłocznego poinformowania Urzędu Pracy o zmianie danych zawartych w karcie rejestracyjnej bezrobotnego. W dniu 5 sierpnia 2009 roku, w następstwie uzyskania przez stronę dofinansowania na podjęcie działalności gospodarczej, pozbawiono stronę statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 6.08.2009 roku. Organ I instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające i ustalił w dniu 12.11.2009 roku, iż O. P. wpisana jest od dnia 17.07.2009 roku do ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez Prezydenta Miasta [...]. Po wznowieniu postępowania administracyjnego postanowieniem z dnia 14.12. 2009 roku, organ I instancji wydał opisaną decyzję z dnia 14 grudnia 2009 r., od której O. P. wniosła odwołanie. Organ odwoławczy podniósł, iż bezrobotnym – w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 2 lit.f ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu jest osoba nie zatrudniona i nie wykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie (...) zarejestrowana we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukująca zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, jeżeli między innymi – nie posiada wpisu do ewidencji działalności gospodarczej albo nie podlega, na podstawie odrębnych przepisów – obowiązkowi ubezpieczenia społecznego z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników. Na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 grudnia 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność gospodarczą (j.t. Dz. U. z 1989 r. Nr 46 poz.250 ze zm.) obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu określonemu ustawą podlegały osoby fizyczne prowadzące na własny rachunek działalność gospodarczą na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Stosownie do art. 33 ust. 4 pkt. 2 ustawy, starosta, z zastrzeżeniem art. 75 ust. 3, pozbawia statusu bezrobotnego osobę, która otrzymała pożyczkę /...../ na podjęcie działalności gospodarczej; pozbawienie statusu następuje następnego dnia od dnia uzyskania pożyczki. Zgodnie z art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137 poz. 887) za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się osobę prowadzącą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych. Po dniu rejestracji w urzędzie pracy O. P. mając zarejestrowaną działalność gospodarczą, nie spełniała warunków określonych w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu wymaganych do posiadania statusu bezrobotnego. Zebrane z sprawie dodatkowe dowody – w toku postępowania po wznowieniu - wskazują, że strona posiada aktualny wpis do ewidencji działalności gospodarczej. Są to okoliczności, które nie były znane organowi w dniu podpisania umowy z dnia 3.08.2009 roku o przyznaniu dofinansowania na podjęcie działalności gospodarczej i wydawania decyzji w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku z powodu uzyskania tego dofinansowania. O. P. nie może zasłaniać się nieznajomością wymogu wyrejestrowania działalności gospodarczej i poinformowaniu jej przez urzędnika Urzędu Miejskiego o braku takiej potrzeby. W ocenie organu odwoławczego bez znaczenia dla sprawy pozostają inne okoliczności, o których pisała strona w odwołaniu. Mając na względzie powyższe okoliczności, zasadnym było wznowienie postępowania administracyjnego w sprawach zakończonych opisanymi decyzjami ostatecznymi organu I instancji z uwagi na istnienie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W następstwie przeprowadzenia wznowionego postępowania stwierdzono wyjście na jaw nowych, nieznanych organowi okoliczności stojących na przeszkodzie posiadania przez stronę rejestracji jako osoby bezrobotnej z prawem do zasiłku po dokonaniu przez nią wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Zatem orzeczenie organu I instancji było uzasadnione. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku O. P. wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji, zarzucając naruszenie prawa, o utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji dnia 6.08.2009 roku jako uzasadnionej i zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącej. Skarżąca podniosła, że w decyzji Wojewody [...] skoncentrowano się jedynie na fakcie posiadania przez skarżąca wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, bez wniknięcia w okoliczności uzyskania tego wpisu. Skarżąca nie zgadza się z decyzją Wojewody [...] uznając ją za niesprawiedliwą i stwierdza, ze uzyskanie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej było wynikiem wprowadzenia skarżącej w błąd i że przed dniem 6 sierpnia 2009 roku skarżąca nie prowadziła działalności gospodarczej i składane w tym względzie jej oświadczenie było prawdziwe. Będąc zarejestrowana jako osoba bezrobotna skarżąca w czerwcu 2009 roku złożyła wniosek o przyznanie jednorazowo środków pieniężnych z Funduszu Pracy na podjęcie działalności gospodarczej. W dniu 10 lipca 2009 roku uzyskała z Urzędu Pracy telefoniczną informację (która okazała się nieprawdziwa), że wniosek załatwiono odmownie. Skarżąca zaczęła więc poszukiwanie innych możliwości uzyskania środków pieniężnych, co zmusiło skarżącą do zarejestrowania działalności gospodarczej w ewidencji prowadzonej w Urzędzie Miejskim w [...]. Następnie, gdy okazało się, że przyznano jej środki pieniężne w wysokości 16000 zł, skarżąca udała się do Urzędu Miejskiego, by wyrejestrować działalność gospodarczą i uzyskała tam informację, że nie jest to niezbędne, a wystarczy przesunięcie daty jej rozpoczęcia, a zmiany w zakresie 2 tygodni od daty wpisu nie są pozostawiane i nie będą powodować negatywnych konsekwencji. W innej sytuacji skarżąca dokonała by wykreślenia wpisu jako czynności prawnej dokonanej pod wpływem błędu. W dniu 3 sierpnia 2009 roku skarżąca podpisała umowę nr [...] w sprawie przyznania środków finansowych na prowadzenie działalności gospodarczej, która została podjęta w dniu 6.08.2009 roku, a środki finansowe zostały spożytkowane zgodnie z prawem. Skarżąca podnosi, że podjęła pod wpływem błędu przedwczesną decyzję o dokonaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej i nie można zarzucić jej woli naruszenia prawa i wnosi o uchylenie zaskarżonych decyzji i postanowienia Powiatowego Urzędu Pracy w [...] z dnia 14.12.2009 roku. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd orzekł w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skarga nie jest zasadna. Rozważając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji należało mieć przede wszystkim na uwadze to, że została ona wydana w trybie nadzwyczajnym, to jest po wznowieniu postępowania administracyjnego z urzędu. Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania sprawy i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją administracyjną ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte wadliwością. Ponieważ instytucja ta stanowi odstępstwo od wyrażonej w art. 16 § 1 k.p.a. zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, owa wadliwość musi mieć charakter kwalifikowany, a jej rodzaje zostały wyczerpująco wyliczone w przepisach prawa procesowego. O ile w postępowaniu zwykłym głównym przedmiotem rozpoznania jest rozstrzygnięcie w trybie przewidzianym w prawie procesowym i zgodnie z przepisami prawa materialnego sprawy administracyjnej, to przedmiotem postępowania nadzwyczajnego jest przeprowadzenie weryfikacji decyzji wydanej w postępowaniu zwyczajnym. Postępowanie to ma własną odrębną podstawę prawną i polega na ponownym rozpatrzeniu sprawy zakończonej ostateczną decyzją w celu sprawdzenia, czy któraś z wad wymienionych wyczerpująco w art. 145 § 1 k.p.a. nie wpłynęła na treść decyzji wydanej w postępowaniu zwyczajnym. Powołany jako podstawa prawna zaskarżonej decyzji przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Na tej podstawie wznawia się zatem postępowanie, gdy spełnione zostaną łącznie trzy przesłanki: po pierwsze, ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody istotne dla sprawy są nowe. Pod tym pojęciem należy rozumieć zarówno okoliczności lub dowody nowo odkryte, jak również po raz pierwszy zgłoszone przez stronę. Nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody mogą stanowić podstawę wznowienia, o ile są dla sprawy istotne, a zatem muszą dotyczyć przedmiotu sprawy oraz mieć wpływ na zmianę decyzji w kwestiach zasadniczych; po drugie, nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody muszą istnieć w dniu wydania decyzji ostatecznej; po trzecie, okoliczności faktyczne lub nowe dowody nie były znane organowi, który wydał decyzję. Organy administracji obydwu instancji prawidłowo ustaliły, że wskazane wyżej przesłanki wznowienia zaistniały w sprawie. Po wydaniu przez organ I instancji decyzji ostatecznej z dnia 6 sierpnia 2009 r. w przedmiocie utraty przez stronę statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku dla bezrobotnych z dniem 6.08.2009 roku z uwagi na uzyskanie przez O. P. pożyczki z Funduszu Pracy na podjęcie przez stronę działalności gospodarczej - zostały ujawnione nowe okoliczności faktyczne wskazujące na brak podstaw do uznania skarżącej w dniu zawarcia umowy o pożyczkę za osobę bezrobotną, o której mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy ( j. t. Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415 ze zm.) Z przedłożonych Sądowi akt administracyjnych wynika, iż w dniu 27. 11 2009 r. do Powiatowego Urzędu Pracy w [...] wpłynęło pismo Wydziału Polityki Gospodarczej UM w [...] z dnia 24.11. 2009 r. Z jego treści wynika, iż skarżąca jest wpisana do ewidencji działalności gospodarczej pod nr [...], zaś deklarowaną datą rozpoczęcia przez nią działalności gospodarczej był początkowo dzień 17 lipca 2009 r. Ujawnione okoliczności były nowe i miały istotne znaczenie dla sprawy z tego względu, że niezbędną przesłanką do nabycia statusu bezrobotnego było spełnienie warunków określonych w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy ( j.t. Dz. U. z 2008 r. Nr 69 poz. 415 ze zm.) W myśl powołanego przepisu, w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organy o przyznaniu statusu bezrobotnej – bezrobotnym była osoba, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1 i 2 lit.a-g lub lit.i,j,l, /..../nie zatrudniona i nie wykonująca innej pracy zarobkowej, /.../, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie, /.../, nie ucząca się w szkole w systemie dziennym, zarejestrowana we właściwym dla miejsca zameldowania (stałego lub czasowego) rejonowym (powiatowym) urzędzie pracy, jeżeli nie posiada wpisu do ewidencji działalności gospodarczej albo nie podlega, na podstawie odrębnych przepisów - obowiązkowi ubezpieczenia społecznego z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników. Co istotne, ujawnione okoliczności istniały w dniu wydania decyzji organu I instancji z dnia 6.08.2009 r. i nie były mu znane w dacie utraty przez skarżącą statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku z uwagi na uzyskanie pożyczki. Jak wyjaśniano wielokrotnie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, istotą definicji bezrobotnego jest założenie, iż chodzi o osobę, która ma uzyskać prawny status bezrobotnego, nie ma pracy, nie prowadzi innej działalności zarobkowej, a tym bardziej nie jest podmiotem gospodarczym. Poglądy te Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela. Tak więc, mając zarejestrowaną działalność gospodarczą, skarżąca nie powinna mieć jednocześnie statusu osoby bezrobotnej nawet w sytuacji niepodjęcia pozarolniczej działalności gospodarczej od dnia wskazanego w zgłoszeniu do ewidencji działalności i mimo, ze skarżąca zmieniła następnie – w dniu 23 lipca 2009 roku datę rozpoczęcia działalności z dnia 17 lipca 2009 roku na dzień 6 sierpnia 2009 roku. Podniesione w skardze okoliczności nie mają najmniejszego wpływu na treść i wykładnię art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f powołanej ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Sformułowanie tego przepisu wskazuje, iż osoba, bezrobotna nie może być wpisana do ewidencji działalności gospodarczej ( " nie może posiadać wpisu do ewidencji działalności gospodarczej"). Omawiany przepis stwarza domniemanie, że osoba wpisana do ewidencji prowadzi działalność gospodarczą. Jeżeli zatem w okresie w którym skarżąca posiadała status bezrobotnej, skarżąca nie dokonała wykreślenia uzyskanego wpisu z ewidencji działalności gospodarczej, to powołany przepis czyni pozbawionymi znaczenia prawnego wszelkie podjęte przez nią próby wykazania, że nie podjęła ona żadnej działalności gospodarczej w okresie w którym posiadała status bezrobotnej. Rozstrzygniecie zawarte w zaskarżonej decyzji utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 14.12 2009 r. odpowiadało warunkom wynikającym z art. 151 § 1 pkt. 2 k.p.a. w związku z art. 145 § 1 pkt. 5 k.p.a. Organy orzekające w niniejszej sprawie trafnie podkreśliły, iż nowe okoliczności, które wyszły na jaw po podjęciu przez organ I instancji ostatecznej decyzji z dnia 6.08.2009 roku stanowiły podstawę wznowienia postępowania i – po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego – prowadziły do orzeczenia o uchyleniu przez organ I instancji decyzji własnej o utracie statusu osoby bezrobotnej z dniem 6.08..2009 roku i o utracie z tym dniem prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Z tych też względów skarga O. P. jako bezzasadna podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, o czym orzeczono jak w sentencji.