I SA/Rz 674/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. NSA Maria Serafin-Kosowska Sędziowie WSA Barbara Stukan-Pytlowany /spr./ WSA Kazimierz Włoch Protokolant st.sekr.sąd. Beata Janczewska po rozpoznaniu w Wydziale I Finansowym na rozprawie w dniu 9 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi M. D. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia zabezpieczenia - oddala skargę - Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2010r. Dyrektor Izby Skarbowej w R. po rozpatrzeniu zażalenia M. D. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. z dnia [...] czerwca 2010r. nr [...] w sprawie odmowy uchylenia zabezpieczenia dokonanego na majątku ruchomym podatnika tj. naczepy Schmitz rok produkcji 2001r. nr rejestracyjny [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Na wniosek Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w R. dokonano zabezpieczenia na majątku podatnika M. D. należności podatkowych w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2003 i 2004 od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów, wynikających z decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] na kwotę 742.637 zł za rok 2003 oraz nr [...] w kwocie 139.559 zł za rok 2004. Zarządzeniami Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. nr [...] i [...] dokonano zabezpieczenia powyższych należności na majątku ruchomym podatnika poprzez zajęcie kilkunastu należących do niego do środków transportu. W związku z toczącym się przed Dyrektorem Izby Skarbowej w R. postępowaniem odwoławczym w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego za 2003r. termin zabezpieczenia majątkowego był kilkakrotnie przedłużany – ostatnio do 15 sierpnia 2010r. Pismem z dnia 6 maja 2010 r. podatnik zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. o uchylenie na podstawie art. 157a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zabezpieczenia środka transportowego tj. naczepy marki Schmitz rok produkcji 2001 o nr rej. [...], podając iż zamierza sprzedać przedmiotowy pojazd oraz zastąpić go nowocześniejszym, który będzie przydatny do świadczenia cieszących się obecnie dużym popytem usług. Organ egzekucyjny po rozpatrzeniu przedmiotowego wniosku postanowieniem z dnia [...].06.2010r. nr [...] odmówił uchylenia przedmiotowego zabezpieczenia. Organ ocenił wartość zabezpieczonej naczepy w granicach 25.000,00 zł - 45.000,00 zł., a w związku z faktem, iż podatnik w złożonym wniosku stwierdził, że naczepa ta nie ma stosunkowo dużej wartości, organ nabrał wątpliwości czy kwota uzyskana ze sprzedaży naczepy wystarczy na zakup nowego środka transportu, a co za tym idzie czy możliwe będzie ustanowienie zabezpieczenia na dotychczasowym poziomie. W odwołaniu od powyższego, podatnik wnosząc jednocześnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zarzucił naruszenie art. 157a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 7 i art. 8 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Podkreślił, iż wniosek uzasadniony był korzystną ofertą kupna jaką dysponował podatnik a środki ze sprzedaży miały posłużyć na nabycie innej specjalistycznej przyczepy na której byłaby możliwość dokonania zabezpieczenia. Podniósł również, iż brak zwolnienia z zabezpieczenia spowoduje straty, gdyż potencjalny nabywca może już się nie znaleźć, a tym samym podatnik straci szansę na unowocześnienie taboru i świadczenie usługi, na które jest obecnie zapotrzebowanie. Podatnik zarzucił również, iż organ egzekucyjny dokonał zbyt pobieżnej oceny stanu faktycznego sprawy, nie przeanalizował w sposób dokładny przesłanek na które wskazywał podatnik i naruszył zasadę stosowania środków egzekucyjnych z poszanowaniem zasady celowości i jak najmniejszej uciążliwości dla zobowiązanego. Po rozpoznaniu sprawy w postępowaniu odwoławczym Dyrektor Izby Skarbowej w R. stwierdził, iż nie zachodzą przesłanki do uchylenia żądanego zabezpieczenia. Powołując się na art. 154 § 1 i art. 157a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ podkreślił cel jakiemu służyć ma dokonanie zabezpieczenia należności pieniężnej stwierdzając, iż na każdym etapie postępowania organ ma możliwość uchylenia bądź zmiany sposobu lub zakresu dokonanego zabezpieczenia, co jednak ma charakter fakultatywny i zależy od uznania administracyjnego. Ocena w tym przedmiocie należy zawsze do organu egzekucyjnego, który w związku ze złożeniem wniosku o uchylenie zajęcia zabezpieczającego winien ocenić występowanie w konkretnym przypadku przesłanek uzasadniających to uchylenie. Organ, w oparciu o art. 157a ww. ustawy, winien badać czy pojawiły się nowe okoliczności, które powodują, że zastosowany środek zabezpieczający jest nieadekwatny do realizowanego celu, bądź też w ogóle stał się zbędny. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w R. okoliczności takie w niniejszej sprawie nie miały miejsca, a orzekający w sprawie organ I instancji nie przekroczył granic uznania administracyjnego oraz w sposób poprawny uzasadnił swoje stanowisko. W ocenie organu odwoławczego zasadnymi są powzięta przez organ egzekucyjny wątpliwość czy kwota uzyskana ze sprzedaży naczepy wystarczy na zakup nowego środka transportu. Ponadto zauważył, iż nie ma żadnej gwarancji, że po zwolnieniu naczepy i jej sprzedaży Podatnik przeznaczy środki na zakup nowej naczepy, która by mogła stanowić zabezpieczenie. Nie podzielił też stanowiska skarżącego, iż w razie braku tej transakcji, nie będzie on mógł świadczyć usług, na które jest obecnie zapotrzebowanie i nie będzie mógł zwiększyć przychodów firmy. Wniosek ten, w ocenie organu, jest zbyt daleko idący, gdyż nie sposób określić czy Podatnik faktycznie będzie miał klientów na nowe usługi oraz w jakiej wysokości przychody mógłby osiągnąć przy świadczeniu takich usług. Ponadto jak zauważył organ z dokumentacji zgromadzonej w sprawie wynika, iż sytuacja finansowa Podatnika jest trudna i niestabilna a zatem nie rokuje terminowego regulowania należnych zobowiązań podatkowych. Z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej Podatnik w dwóch ostatnich latach deklarował wysokie straty, co w ocenie organu podatkowego nie daje gwarancji wywiązania się z nałożonych obowiązków podatkowych wobec budżetu Państwa. Dlatego też mając na uwadze zapewnienie warunków niezbędnych do skutecznego prowadzenia egzekucji, organ uznał, iż uwzględnienie wniosku podatnika, mogłoby utrudnić ewentualne postępowanie egzekucyjne, a zatem odmowa uchylenia zabezpieczenia jest w pełni uzasadniona. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, skarżący wnosząc o uchylenie powyższego postanowienia zarzucił mu naruszenie art. 157 a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 7 i 8 KPA. Uzasadniając podał, iż dokonane zabezpieczenie znacznie utrudnia podatnikowi prowadzenie działalności gospodarczej oraz na naraża na znaczne straty. Podkreślił, iż działania organów uniemożliwiające podatnikowi unowocześnianie posiadanego taboru nie tylko wpływają negatywnie na efekty prowadzonej przez niego działalności powodując uszczuplenie zysków, lecz także zmniejszają ewentualną wypłacalność zobowiązanego nie zezwalając na podwyższenie wartości posiadanego majątku. Podatnik zakwestionował także ustaloną przez organy wartość, będącej przedmiotem zabezpieczenia, naczepy Schmitz nr rej. [...], twierdząc iż możliwa do uzyskania ze sprzedaży cena rynkowa sięga jedynie 10 tyś – 12 tys zł. gdyż pomimo dobrego stanu technicznego i wizualnego naczepy, jej wartość kształtuje przede wszystkim roku produkcji – 2001. W związku z powyższym podatnik zarzucił, iż organy egzekucyjne w sposób zbyt pobieżny zbadał zaistniały w sprawie stan faktyczny, naruszając tym samym zasadę prowadzenia postępowania egzekucyjnego w sposób jak najmniej uciążliwy dla zobowiązanego. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej w R. wnosząc o jej oddalenie podtrzymał stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył co następuje Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej - p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę, sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, na dzień wydania zaskarżonej decyzji. W zakresie kontroli mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Zakres ten ma szczególną doniosłość prawną w przypadku kontroli decyzji wydawanych w ramach tzw. uznania administracyjnego. Samo uznanie administracyjne, będące szczególną formą upoważnienia organów administracji publicznej do swobodnego dokonania wyboru spośród dwóch lub więcej dopuszczalnych przez ustawę, a równowartościowanych prawnie rozwiązań, nie podlega bowiem kontroli sądu. Kontroli tej, podlegać może jedynie prawidłowość przeprowadzonego przez organ postępowania oraz ewentualne przekroczenie przez organ granic swobodnej oceny dowodów, a także ewentualne wykroczenie poza zakres uznania administracyjnego. Rozstrzygnięcie wniosku dotyczącego uchylenia bądź zmiany zakresu zabezpieczenia, w myśl art. 157a ustawy z dnia .. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz. U. z 2005r. nr 229 poz. 1954 )- zwanej dalej P.e.a., który stanowi iż organ egzekucyjny może w każdym czasie uchylić lub zmienić sposób lub zakres zabezpieczenia, ma właśnie charakter uznaniowy, co oznacza że do organu administracji państwowej należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy. Obowiązkiem organu jest należyte tj. dokładne i wnikliwe rozpatrzenie stanu faktycznego sprawy, rozpatrzenie podnoszonych przez stronę zarzutów i argumentów, oraz podjęcie decyzji w przedmiocie żądania strony. Jeżeli zatem organ administracyjny stwierdzi, iż w sprawie nie zachodzą przesłanki pozwalające na uchylenie zabezpieczenia w żądanym przez stronę zakresie, może w ramach wspomnianego już uznania administracyjnego odmówić uwzględnienia wniosku. Sądowa kontrola rozstrzygnięć wydawanych w trybie art. 157a p.e.a. sprowadza się do badania czy wydanie postanowienia zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. Jeśli postanowienie to zostało wydane z takim naruszeniem przepisów o postępowaniu, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy podlega ono uchyleniu na podstawie art.145 §1 pkt.1 lit.c p.p.s.a. O tego rodzaju naruszeniach prawa można by mówić, gdyby organ dokonując oceny sprawy pominął istotne dla niej dokumenty lub okoliczności faktyczne, dokonał oceny dokumentów i okoliczności wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego, a także gdy pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, czy tez pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy. Kontrola legalności postanowień wydanych w ramach uznania administracyjnego sprowadza się do badania czy w procesie dochodzenia do tegoż rozstrzygnięcia organ podatkowy uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających uzasadniać uchylenie lub zmianę sposobu lub zakresu zabezpieczenia oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył on zasady swobodnej oceny dowodów. Należy podkreślić, że negatywne rozstrzygniecie wniosku powinno być szczególnie przekonująco i jasno uzasadnione zarówno jeśli chodzi o rzetelne ustalenie faktów, jak i odnośnie wykładni mających zastosowanie przepisów prawa, tak aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy należy podkreślić, iż Dyrektor Izby Skarbowej w R. w świetle zebranego w sprawie materiału, utrzymując w mocy postanowienie o odmowie uchylenia zajęcia zabezpieczającego dokonanego na naczepie marki Schmitz rok produkcji 2001 o nr rej. [...], nie przekroczył granic uznania administracyjnego i w sposób poprawny uzasadnił swoje stanowisko. Podkreślić należy, że organ stosując środki egzekucyjne z jak najmniejszym obciążeniem dla zobowiązanego, musi mieć równocześnie na względzie cel ustanowionego zabezpieczenia, jakim jest zachowanie należących do zobowiązanego aktywów majątkowych dla ewentualnej przyszłej egzekucji należności. Skoro, jak wykazało postępowanie dowodowe, podatnik deklaruje straty za ostatnie lata podatkowe, co w sposób zrozumiały nasuwa wątpliwości co do jego wypłacalności, usunięcie zabezpieczenia pogorszyłoby jedynie sytuację wierzyciela. Jak słusznie zauważyły organy, nie ma bowiem gwarancji że po zwolnieniu naczepy i jej sprzedaży podatnik przeznaczy uzyskane środki na zakup nowej naczepy, która by mogła stanowić przedmiot zabezpieczenia. Nie bez znaczenia jest również różnica w wycenie przedmiotowej naczepy. Skoro organ ustala jej wartość w granicach 25.000,00 zł - 45.000,00 zł., a skarżący oczekuje ze sprzedaży najwyżej kwoty 10 000 zł.– 12 000 zł. istnieje niebezpieczeństwo że uwzględnienie wniosku spowoduje znaczne zmniejszenie wartości zabezpieczania. Ponadto, zdaniem Sądu okoliczności podane we wniosku nie przesądzają o zaistnieniu szczególnych okoliczności przemawiających za uchyleniem zabezpieczenia. Konieczność swobodnego dysponowania majątkiem prowadzonego przedsiębiorstwa w celu podejmowania inwestycji w toku działalności gospodarczej – w tym przypadku unowocześniania posiadanego taboru, w celu dostosowania oferowanych usług do potrzeb rynku, jest w sposób oczywisty zrozumiała, jednakże nie może to prowadzić do zaniechania wywiązywania się z zobowiązań publiczno- prawnych, a w tym przypadku do zniweczenia celu dokonanego zabezpieczenia. Instytucja uchylenia zabezpieczenia ta ma charakter fakultatywny i zależy od uznania administracyjnego, ocena stanu faktycznego z punktu widzenia wystąpienia tego rodzaju okoliczności należy do organu egzekucyjnego, który w związku ze złożeniem wniosku o uchylenie zajęcia zabezpieczającego winien ocenić występowanie w konkretnym przypadku przesłanek uzasadniających to uchylenie. Dlatego też w ocenie Sądu, organ utrzymujący w mocy postanowienie o odmowie uchylenia zabezpieczenia w żądanym przez zobowiązanego zakresie, nie przekroczył ani granicy swobodnej oceny dowodów, ani też zasady stosowania środków egzekucyjnych z jak najmniejszym obciążeniem dla zobowiązanego. Z powyższych względów, wobec braku uzasadnionych podstaw skarga podlega oddaleniu na mocy art. 151 p.p.s.a.