I SA/Wa 1222/10

WyrokWSA w Warszawie2010-12-09

Skład orzekający: Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, Iwona Kosińska, Joanna Skiba

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja stwierdzająca nieważność decyzji komunalizacyjnej, wydana na podstawie uchylenia wcześniejszych orzeczeń nacjonalizacyjnych, może być uznana za naruszającą prawo w stopniu rażącym, jeśli na nieruchomości posadowiono drogę publiczną lub obiekt sakralny?
Ratio decidendi
Decyzja komunalizacyjna wydana na podstawie przepisów wprowadzających ustawę o samorządzie terytorialnym jest wadliwa, jeśli nieruchomość nie stanowiła własności państwowej w dniu wejścia w życie ustawy. Uchylenie wcześniejszych orzeczeń nacjonalizacyjnych z mocą wsteczną (ex tunc) oznacza, że nieruchomość nie przeszła na własność Skarbu Państwa, a tym samym nie mogła zostać skomunalizowana. Fakt posadowienia na nieruchomości drogi publicznej lub obiektu sakralnego nie stanowi nieodwracalnego skutku prawnego uniemożliwiającego stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej.
Stan faktyczny
Gmina B. zaskarżyła decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, która utrzymała w mocy decyzję stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody z 1991 r. o komunalizacji nieruchomości. Wnioskodawcy, następcy prawni dawnego właściciela, argumentowali, że nieruchomość nie należała do Skarbu Państwa, ponieważ orzeczenia nacjonalizacyjne zostały później uchylone decyzją Ministra Rolnictwa z 2002 r. z mocą wsteczną. Gmina zarzucała naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym nieuwzględnienie nieodwracalnych skutków prawnych.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę Gminy B. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędziowie: WSA Iwona Kosińska WSA Joanna Skiba (spr.) Protokolant specjalista Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi Gminy B. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej oddala skargę. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] po rozpatrzeniu wniosku Prezydenta Miasta B. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] stwierdzającej nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 1991 r. nr [...] stwierdzającej nabycie przez Gminę B. z mocy prawa nieodpłatnie własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów w obrębie [...] ark. [...], jedn. [...] nr działki [...], uregulowanej w księdze wieczystej nr [...], opisanej w karcie inwentaryzacyjnej Nr [...], stanowiącej integralną część tej decyzji - w części dotyczącej aktualnych działek nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] oraz nr [...] - utrzymał w mocy tę decyzję. W uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan faktyczny: Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] marca 1991 r. nr [...], działając na podstawie art. 18 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. -Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.), stwierdził m.in. nabycie przez Gminę B. nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów w obrębie [...] ark. [...], jedn. [...] nr działki [...], uregulowanej w księdze wieczystej nr [...] w części dotyczącej aktualnych działek nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] oraz nr [...] ha. Objęta powyższą decyzją działka nr [...] stanowiła część położonej w B. dawnej nieruchomości ziemskiej, której właścicielem był R. W., a przejętej w całości na rzecz Skarbu Państwa, na cele reformy rolnej w oparciu o orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] lipca 1959 r. oraz z dnia [...] lipca 1959 r. utrzymane w mocy przez Ministra Rolnictwa orzeczeniem z dnia [...] kwietnia 1961 r. nr [...]. Przedmiotowa działka nr [...] ulegała podziałom, w wyniku których powstały m. in. działki nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] oraz nr [...]. W dniu 30 października 2008 r. z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 1991 r. w części dotyczącej nabycia przez Gminę B. rzeczonej nieruchomości wystąpiły M. K. i Z. Z. – następcy prawni R. W., powołując się m.in. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2002 r. nr [...] uchylającą w całości wcześniejszą decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2001 r. nr [...] oraz stwierdzającą nieważność orzeczenia Ministra Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 1961 r.. nr [...] i utrzymanych nim w mocy orzeczeń Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] lipca 1959 r. oraz z dnia [...] lipca 1959 r. o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości ziemskiej położonej w B. w dzielnicach W., M. i A. stanowiących byłą własność R. W. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w toku postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 1991 r. poddał ocenie kontrolowaną decyzję z punktu widzenia wystąpienia w niej kwalifikowanych wad enumeratywnie wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a. Przeprowadzona analiza akt sprawy doprowadziła organ do wniosku, że decyzja komunalizacyjna Wojewody [...] narusza prawo w stopniu rażącym, która to wada stosownie do art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a nakazuje wyeliminowanie kontrolowanej decyzji z obrotu prawnego. Organ podniósł, że decyzją Wojewody [...] z dnia [...] marca 1991 r. skomunalizowana została m. in. działka nr [...], obejmująca aktualnie m. in. działki nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] oraz nr [...]. Rozstrzygnięcie to, jak podniósł organ, Wojewoda [...] oparł na decyzji Ministra Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 1961 r.. Nr [...], utrzymującej w mocy orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] lipca 1959 r. oraz z dnia [...] lipca 1959 r. o przejęciu przez Skarb Państwa, na cele reformy rolnej nieruchomości stanowiących własność R. W. Wobec jednak faktu, że decyzja Ministra Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 1961 r.. Nr [...] oraz poprzedzające ją orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] lipca 1959 r. oraz z dnia [...] lipca 1959 r.– zostały wyeliminowana z obrotu prawnego decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2002 r.. nr [...] poprzez stwierdzenie jej nieważności. – nie mogło dojść do skutecznego przeniesienia prawa własności spornej nieruchomości na rzecz Gminy B., gdyż nieruchomość ta nie stanowiła własności Skarbu Państwa i tym samym nie podlegała ona działaniu ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Organ wyjaśnił, że instytucja stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej wywołuje skutek prawny ex tunc, tzn. od dnia wydania aktu administracyjnego, który podlega unieważnieniu, wskutek czego przywrócony został stan poprzednio obowiązujący przed wydaniem aktu, którego nieważność stwierdzono. Skoro zatem sporna nieruchomość w dacie 27 maja 1990 r., stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych – nie stanowiła mienia ogólnonarodowego należącego do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, przedsiębiorstw państwowych, dla których organy określone w pkt 1 pełnią funkcję organu założycielskiego, zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych organom określonym w pkt 1 – to zdaniem organu nie mogła stać się z mocy prawa mieniem gminy B. Okoliczność ta spowodowała zdaniem organu, że kontrolowana decyzja Wojewody [...] z dnia [...] marca 1991 r. nr [...] w części stwierdzającej nabycie przez Gminę B. z mocy prawa nieodpłatnie własności spornej nieruchomości pozostaje w oczywistej sprzeczności z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, co stanowi rażące naruszenie prawa zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wystąpił Prezydent Miasta B. zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów art. 7, 8, 10, 11, 12, 15, 76, 77 § 1, 78, 80 i 107 § 3 Kpa poprzez niezapewnienie stronie czynnego uczestnictwa w sprawie i nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, a także naruszenie przepisu prawa materialnego 156 § 2 Kpa poprzez nieuwzględnienie, że unieważniona w części decyzja komunalizacyjna wywołała nieodwracalny skutek prawny w sferze prawa. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji oceniając ponownie decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 1991 r. nr [...] w kontekście wystąpienia w niej wad wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a. – w decyzji z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...], utrzymując ją w mocy. Odnosząc się zaś do zarzutów Gminy B., w tym zarzutu nieuwzględnienia istnienia na działce nr [...] i nr [...] drogi publicznej poddanej regulacji art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną – organ podniósł, popierając się orzecznictwem sądowo administracyjnym, że stosownie do art. 73 ust. 1 i 3 ww. ustawy – ostateczna decyzja wojewody, stwierdzająca nabycie z mocy prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego stanowi wyłączny dowód nabycia prawa. Przede wszystkim jednak, w ocenie organu, zasadnicze znaczenie w kwestii oceny zaistnienia nieodwracalnych skutków prawnych, na które powołuje się Gmina B., ma zdaniem organu fakt, że nakłady poczynione na sporną nieruchomość nie mogą być oceniane jako zaistnienie nieodwracalnych skutków prawnych decyzji administracyjnej, które uniemożliwiłby stwierdzenie nieważności kontrolowanej decyzji, popierając swoje stanowisko stosownym orzecznictwem sądowo administracyjnym. Ponadto organ podniósł, że istniejąca aktualnie zabudowa na spornej nieruchomości nie stanowi nieodwracalnego skutku prawnego, gdyż każda zabudowa jest odwracalna w tym sensie, że można ją rozebrać. Argumentację tę organ powtórzył również w odniesieniu do zarzutu Gminy B., że organ nie uwzględnił posadowienia na działce nr [...] i nr [...] obiektu kościelnego oraz związanych z tym poczynionych przez Parafię [...] w B. nakładów na przedmiotową nieruchomość. Za nieuzasadniony uznał również organ zarzut dotyczący nieinformowania strony o przebiegu postępowania. Prezydent Miasta B. miał bowiem możliwość wypowiedzenie się i zajęcia stosownego stanowiska w prowadzonym postępowaniu nadzorczym, na co wskazuje dokumentacja zebrana w sprawie. Na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] Gmina B. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając powyższemu rozstrzygnięciu 1) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, 8, 10, 11, 12, 15, 76, 77 § 1, 78, 80, 107 § 3 i K.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy stanowiących podstawę rozstrzygnięcia, a także poprzez brak dostatecznego uzasadnienia prawnego podjętego rozstrzygnięcia, 2) naruszenie przepisu art. 156 §1 pkt 2 K.p.a. poprzez uznanie, że decyzja komunalizacyjna z [...] marca 1991 r. została wydana bez podstawy prawnej podczas gdy podstawa taka istniała; 3) naruszenie przepisu art. 156 §1 pkt 2 K.p.a. poprzez uznanie, że decyzja komunalizacyjna z [...] marca 1991 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa - nie wskazując na czym to naruszenie polega oraz dlaczego organ uznał je za rażące oraz 4) naruszenie przepisu art. 156 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez nieuwzględnienie, iż unieważniona w części decyzja komunalizacyjna z dnia [...] marca 1991 r. wywołała bezpośredni skutek prawny w sferze prawa, którego organ nie może odwrócić własnym działaniem. W konkluzji tak sformułowanych zarzutów – Gmina B. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości lub ewentualnie stwierdzenie jej nieważności. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o oddalenie skargi oraz podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, podkreślając, że poddał ocenie zarówno stan prawny skomunalizowanej nieruchomości, jak i dokumentację stanowiącą podstawę do wydania decyzji komunalizacyjnej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Rozpoznając przedmiotową sprawę według wskazanych wyżej kryteriów, Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest nieuzasadniona, bowiem zaskarżona decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] kwietnia 2010 r. oraz poprzedzająca ją decyzja tego organu z dnia [...] stycznia 2010 rnr [...] nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją toczyło się w trybie nadzwyczajnym przewidzianym w art. 156 § 1 k.p.a., a jego przedmiotem była decyzja Wojewody [...] z dnia [...] marca 1991 r. nr [...] orzekająca o nabyciu na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 19 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm. ) z mocy prawa, nieodpłatnie przez Gminę B. własności położonej w B. nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], w części w jakiej dotyczy ona aktualnych działek nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] oraz nr [...]. Z żądaniem stwierdzenia nieważności tej decyzji w części obejmującej ww. działki nr [...], nr [...] nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] oraz nr [...] wystąpiła M. K. i Z. Z. – następcy prawni dawnego właściciela gruntu. Wskazywały one, że w dacie wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Skarb Państwa nie był właścicielem komunalizowanego mienia, z uwagi na skutek ex tunc decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2002 r. nr [...] stwierdzającej nieważność orzeczenia Ministra Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 1961 r. oraz orzeczeń Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z 1959 r., w oparciu o które nieruchomość ziemska (z której pochodziła działka objęta decyzją Wojewody), przeszła na własność Państwa. Artykuł 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. stanowi, że mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego staje się w dniu wejścia w życie ustawy (27 maja 1990 r.).z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Z treści tego przepisu jednoznacznie wynika, że komunalizacji podlega wyłącznie mienie stanowiące własność państwową. W sytuacji zatem, gdy mienie takie do dnia 27 maja 1990 r. nie stanowiło własności Skarbu Państwa, decyzja potwierdzająca przejście własności mienia na rzecz samorządu terytorialnego w sposób oczywisty, a więc niewymagający skomplikowanych zabiegów interpretacyjnych, sprzeczna jest z normą zawartą w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 19 maja 1990 r. Jest ona zatem dotknięta kwalifikowaną wadą prawną, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (rażąco narusza prawo), co uzasadnia stwierdzenie jej nieważności. Taka zaś sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. W oparciu bowiem o ostateczną decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2002 r. wyeliminowane zostały w trybie art. 156 § 1 k.p.a. orzeczenia nacjonalizacyjne, na podstawie których nieruchomość, której część stanowiła m.in. skomunalizowana działka przejęta została przez Skarbu Państwa na cele reformy rolnej. Stwierdzenie nieważności powyższych orzeczeń zniosło ich skutki prawne od dnia wydania (skutek ex tunc decyzji nieważnościowej). Oznacza to, że ukształtowany nimi stan prawny uznaje się za nieistniejący. W realiach rozpoznawanej sprawy oznacza to, że w stosunku do dawnej nieruchomości ziemskiej nastąpiło przywrócenie stanu prawnego istniejącego przed ich wydaniem tak jakby nacjonalizacja nigdy nie nastąpiła (restitutio in integrum), a więc stanu w którym własność tej nieruchomości nadal przysługuje dawnemu właścicielowi (obecnie jego następcom prawnym). Tym samym nie budzi wątpliwości Sądu, że w dacie wejścia w życie ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (tj. 27 maja 1990 r.), skomunalizowana nieruchomość w części obejmującej obecne działki nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] oraz nr [...] była mieniem prywatnym, a co za tym idzie nie mogła podlegać regulacjom zawartym w powołanej ustawie. Z tych względów decyzja Wojewody [...] z [...] maja 1991 r., jako rozstrzygająca o skomunalizowaniu mienia niebędącego mieniem ogólnonarodowym, rażąco naruszała art. 5 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, co w konsekwencji prowadzić musiało do stwierdzenia jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w części w jakiej skomunalizowała wymienione wyżej działki. Odnosząc się zaś do zarzutu skargi, że w toku postępowania nadzorczego organ nie uwzględnił ani obowiązującego art. 73 z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną ( Dz. U. Nr 133 poz. 872 ze zm. ), ani też faktu, że gmina na podstawie ważnego pozwolenia na budowę wybudowała drogę – Sąd zauważa, że nie może on odnieść skutku. Stwierdzenie nieważności decyzji wydanej w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 roku decyzji komunalizacyjnej obejmującej nieruchomość na której posadowiono zastał droga publiczna nie rodzi skutków , które sprzeczne byłyby z obowiązującym obecnie porządkiem prawnym. Wyeliminowanie tej decyzji ze skutkiem ex tunc oznacza wyłącznie , że Gmina B. w dacie 27 maja 1990 roku nie stał się właścicielem spornej nieruchomości , lecz włada nią bez tytułu prawnego . Rozstrzygniecie to nie odnosi się zatem do stanu prawnego zabudowanej drogą publiczną nieruchomości jaki został ukształtowany w następstwie wejścia w życie przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 roku – Przepisy wprowadzające (...) i przewidzianego w art. 73 tej ustawy skutku w postaci nabycia z mocy prawa własności tego rodzaju nieruchomości z dniem 1 stycznia 1999 roku przez jednostkę samorządu terytorialnego lub Skarb Państwa, który potwierdzony zostanie dopiero deklaratoryjna decyzją Wojewody , po przeprowadzeniu w tym przedmiocie odrębnego postępowania administracyjnego. Unormowanie to bowiem, jako odnoszące się do stanu prawnego i faktycznego nieruchomości istniejącego w dniu 31 grudnia 1998 roku w żaden sposób nie może oddziaływać na możliwość cofnięcia skutków prawnych decyzji potwierdzającej przejście prawa własności nieruchomości na rzecz gminy w dacie 27 maja 1990 roku. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że takie stanowisko w żaden sposób nie stoi w sprzeczności z przywołaną przez skarżącego uchwałą siedmiu sędziów SN z dnia 28 maja 1992 r. sygn. III AZP 4/92, albowiem dotyczy ono sytuacji prawnej, w której zbycie własności nieruchomości nastąpiło w obrocie cywilnoprawnym, podczas gdy w rozpoznawanej sprawie działki, na których wybudowana została droga przeszły na własność gminy na podstawie aktu prawnego, a ostateczna decyzja wojewody w tym przedmiocie stwierdza jedynie ten fakt, stanowiąc również podstawę do ujawnienia w księgach wieczystych przejścia na własność gminy rzeczonych działek. Również z zarzutem skarżącej Gminy Białystok o nie uwzględnieniu przez organ nieodwracalnych skutków prawnych dotyczących nieruchomości oznaczonej numerem geodezyjnym [...] oraz [...] polegających na wzniesieniu kościoła stanowiącego własność Parafii [...] w B. na podstawie prawomocnej decyzji zezwalającej na budowę oraz na dokonaniu przez tę Parafię dalszych nakładów na przedmiotową nieruchomość - nie można się zgodzić. Skład orzekający rozpoznający niniejszą sprawę podziela pogląd wyrażony przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji poparty jednolitym i utrwalonym orzecznictwem sądowo-administracyjnym, że fakt posadowienia na spornych działkach kościoła oraz poniesienia dalszych nakładów nie stanowi nieodwracalnego skutku prawnego, albowiem w sensie obiektywnym są one możliwe do zniesienia, a poniesione nakłady możliwe do rozliczenia na drodze cywilnoprawnej. Zważyć bowiem należy, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem i poglądami doktryny nieodwracalność skutków prawnych dotyczy trzech sytuacji, po pierwsze gdy przestał istnieć przedmiot, którego prawo dotyczyło, po drugie, gdy podmiot, któremu prawo przysługiwało, utracił zdolność do zachowania tego prawa oraz po trzecie, gdy poprzedni stan prawny nie może zostać przywrócony. Odnosząc powyższe rozważania do rozpoznawanej sprawy, stwierdzić należy, że żadna ze wskazanych wyżej przesłanek w niej nie wystąpiła. Poza sporem bowiem jest, że działki objęte komunalizacją istnieją, następcy prawni właściciela ziemskiego posiadają zdolność do korzystania z uprawnień właścicielskich do spornych działek, a prawo własności przez nich utracone na podstawie orzeczenia nacjonalizacyjnego zostało im przywrócone poprzez stwierdzenie nieważności orzeczenia nacjonalizacyjnego. Zasadnie zatem Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził, że decyzja Wojewody [...][...] marca 1991 r. w części dotyczącej obecnych działek nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] oraz nr [...] nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a., co umożliwiło stwierdzenie jej nieważności, wobec rażącego naruszenia art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. -Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. W ocenie Sądu, wbrew zarzutom skargi stan faktyczny rozpoznawanej sprawy został przez organ nadzoru ustalony w sposób prawidłowy i znajduje potwierdzenie w zgromadzonym w aktach materiale dowodowym. Fakt, że skomunalizowana działka w części dotyczącej obecnie wyodrębnionych geodezyjnie działek nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] oraz nr [...], pochodzi z dawnej nieruchomości ziemskiej potwierdzają bowiem zarówno karta inwentaryzacyjna stanowiąca integralną część nadzorczej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2002 r. nr [...] jak również orzeczenia Ministra Rolnictwa i Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej, których kopie znajdują się w aktach sprawy. Usprawiedliwionych podstaw, zdaniem Sądu nie ma również zarzut pominięcia w postępowaniu nadzorczym Parafii [...] w B. bowiem poza sporem jest, że Parafia nie posiada tytułu prawnorzeczowego do skomunalizowanej nieruchomości, a tylko z takiego tytułu można wywieść interes prawny, który legitymowałby Parafię do udziału w tym postępowaniu. Przy czym interesu prawnego nie należy utożsamiać z interesem faktycznym, który istotnie Parafia posiada, nie jest jednak on wystarczający do udziału w postępowaniu mającym na celu skontrolowanie decyzji Wojewody B. Uzasadniony jest natomiast zarzut naruszenia przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji art. 107 § 3 k.p.a. przez niezawarcie w uzasadnieniu decyzji jednoznacznego wskazania, że kwalifikowana wada prawna decyzji komunalizacyjnej jest wynikiem rażącego naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 19 maja 1990 r. Zważyć jednak należy, iż nie każde uchybienie przepisom prawa procesowego skutkować musi uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji. Warunkiem uwzględnienia skargi z tego powodu jest bowiem ustalenie, że stwierdzone naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W niniejszej sprawie, wskazane wyżej uchybienie takiego wpływu, zdaniem Sądu nie miało. Dotyczy ono bowiem w istocie jedynie jakości sporządzonego uzasadnienia i nie ma wpływu na wynik sprawy, gdyż nie uniemożliwia odtworzenia motywów jakimi kierował się organ rozstrzygając sprawę. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło