I SA/Wa 976/10

WyrokWSA w Warszawie2010-12-09

Skład orzekający: Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, Iwona Kosińska, Joanna Skiba

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo stwierdziło nieważność decyzji uwłaszczeniowej, nie wyjaśniając w sposób wystarczający stanu faktycznego dotyczącego nieruchomości, w tym ich oznaczeń geodezyjnych, powierzchni i stanu zagospodarowania, a także nie badając istnienia nieodwracalnych skutków prawnych?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, stwierdzając, że postępowanie nadzorcze zostało przeprowadzone wadliwie z powodu istotnego naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, 77, 80 i 107 § 3 kpa. Organ nie zebrał i nie rozpatrzył wyczerpująco materiału dowodowego, co uniemożliwiło dokładne ustalenie stanu faktycznego, w tym identyfikację nieruchomości, ich oznaczeń geodezyjnych, powierzchni i stanu zagospodarowania, a także nie zbadał kwestii nieodwracalnych skutków prawnych.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi Spółdzielni na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy własną decyzję stwierdzającą nieważność decyzji Zarządu Gminy z 1997 r. w części dotyczącej działek nr: [...], [...] i [...] z obrębu [...]. Wnioskodawcy domagali się stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej, wskazując na rażące naruszenie prawa, w tym rozporządzenie gruntem mającym być przedmiotem postępowania o zwrot oraz brak powiadomienia byłych właścicieli. Spółdzielnia kwestionowała legitymację wnioskodawców oraz naruszenie przepisów postępowania. Sąd uchylił obie decyzje, uznając, że postępowanie nadzorcze było wadliwe z powodu nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego i braku zbadania nieodwracalnych skutków prawnych.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą, stwierdza, że zaskarżone decyzje nie podlegają wykonaniu, zasądza zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędziowie: WSA Iwona Kosińska (spr.) WSA Joanna Skiba Protokolant specjalista Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi [...] Spółdzielni [...] w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2010 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzje nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz [...] Spółdzielni [...] w W. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Samorządoe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] marca 2010 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku [...] Spółdzielni [...] w W. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] stwierdzającą nieważność decyzji Zarządu Gminy [...] z dnia [...] lipca 1997 r. nr [...] w części dotyczącej działek nr: [...], [...] i [...] z obrębu [...]. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Naczelnik [...] Wydział Terenów decyzją z dnia [...] lutego 1978 r. nr [...] wywłaszczył na rzecz Skarbu Państwa grunty położone przy ul. [...] obejmujące między innymi działkę nr [...] z obrębu [...]. Współwłaścicielami działki w dacie jej wywłaszczenia byli: S. M., J. K., M. M., T. M., A. M., R. M. oraz J. M. Wywłaszczona nieruchomość stanowi obecnie działki ewidencyjne: nr [...] o powierzchni [...] m2, nr [...] o powierzchni [...] m2, nr [...] część o powierzchni [...] m2, nr [...] część o powierzchni [...] m2, nr [...] o powierzchni [...] m2, nr [...] o powierzchni [...] m2 oraz działkę nr [...] część o powierzchni [...] m2 z obrębu [...]. W dniu 15 września 1992 r. wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości złożyli J. K., A. M., J. M., T. M., J. M., W. K. i R. M., będący dawnymi właścicielami wywłaszczonej nieruchomości lub ich następcami prawnymi. W dniu [...] lipca 1997 r. Zarząd Gminy [...] decyzją nr [...] orzekł o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego gruntu o powierzchni [...] m², obejmującego działki o numerach: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] w obrębie [...], stanowiącego własność Gminy [...] na rzecz Spółdzielni [...], będącej następcą prawnym [...] Spółdzielni Mieszkaniowej. Prezydent W. decyzją z dnia [...] grudnia 2002 r. odmówił zwrotu gruntu oznaczonego jako działki nr [...], [...] część, [...] część oraz umorzył postępowanie zwrotowe w zakresie działki nr [...] z obrębu [...], wszystkich położonych w W. przy ul. [...]. Następnie Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 r. nr [...] uchylił w całości tę decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W dniu [...] lipca 2006 r. Starosta [...] orzekł o zwrocie nieruchomości stanowiącej własność Miasta [...] położonej przy ulicy [...] oznaczonej jako działka nr [...]. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] utrzymał tę decyzję w mocy. W dniu 17 marca 2009 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wpłynął wniosek P. M., J. M., R. M., J. K., J. M., W. K., Z. M., R. M., M. M., J. Z., U. G., E. M. oraz E. M. o stwierdzenie nieważności decyzji Zarządu Gminy [...] nr [...] w części dotyczącej działek nr [...] i [...] ze względu na rażące naruszenie prawa. Wnioskodawcy wskazali, że Zarząd Gminy [...] rozporządził gruntem mając świadomość, że w sprawie toczy się postępowanie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Ponadto nie powiadomił byłych właścicieli oraz ich następców prawnych o toczącym się postępowaniu. Kolejnym wnioskiem w niniejszej sprawie, który wpłynął do Kolegium w dniu 26 czerwca 2009 r. był wniosek K. T. o stwierdzenie nieważności decyzji nr [...] w części dotyczącej działki nr [...] ze względu na rażące naruszenie prawa. Wnioskodawczyni podniosła, że nieruchomość została sprzedana Skarbowi Państwa przez C. i H. małżonków W. w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach o trybie wywłaszczania nieruchomości, bowiem została objęta lokalizacją inwestycji nr [...], tj. osiedla mieszkaniowego [...]. Wskazała również, że w latach dziewięćdziesiątych państwo W. podjęli starania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości z uwagi na niezrealizowanie celów, na które została wywłaszczona. Zatem Zarząd Gminy [...] rozporządził gruntem mając świadomość, że w sprawie toczy się postępowanie o jego zwrot. W chwili obecnej działka nr [...] stanowi nieruchomość o nr ewidencyjnym [...] z obrębu [...]. Po rozpoznaniu powyższych wniosków Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] stwierdziło nieważność decyzji Zarządu Gminy [...] z dnia [...] lipca 1997 r. nr [...] w części dotyczącej działek o nr: [...], [...] i [...] z obrębu [...]. Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy złożyła [...] Spółdzielnia [...], która zarzuciła naruszenie art. 9, art. 10 § 1, art. 28 i art. 156 § 1 pkt 2 kpa oraz art. 80 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. W ocenie Spółdzielni organ nie ustalił kwestii czynnej legitymacji współwłaścicieli wywłaszczonej nieruchomości. Wobec tego, że w dniu złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Zarządu Gminy nie przysługiwało im do nieruchomości żadne prawo rzeczowe określone w przepisie prawa materialnego, to oznacza, że nie byli uprawnieni do żądania stwierdzenia nieważności decyzji oddającej nieruchomość w użytkowanie wieczyste. Ponadto w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania organ nie wskazał, że przedmiotem postępowania będzie również działka nr [...], zaś przed wydaniem decyzji stronom nie zapewniono prawa do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. Rozpoznając przedmiotowy wniosek Spółdzielni Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że nie może on zostać uwzględniony. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ wyjaśnił, że w decyzji z dnia [...] stycznia 2010 r. dokonało prawidłowych ustaleń faktycznych, trafnie zastosowało właściwe przepisy prawa materialnego oraz uzasadniło rozstrzygnięcie zgodnie z wymogami art. 107 § 3 kpa. Organ nadzoru podkreślił, że nie budzi żadnych wątpliwości legitymacja byłych właścicieli wywłaszczonej nieruchomości w postępowaniu nadzorczym dotyczącym decyzji o oddaniu wywłaszczonej nieruchomości w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej. Bezspornym jest także, że organ I instancji rozdysponował wywłaszczoną nieruchomością w trakcie trwania postępowania o zwrot tej nieruchomości, a zatem czyniąc to rażąco naruszył prawo. Ponadto Kolegium zauważyło, że wnioskodawcy posiadają w oczywisty sposób interes prawny w stwierdzeniu nieważności kwestionowanej decyzji, bowiem jej wyeliminowanie otwiera drogę do uwzględnienia ich wniosku o zwrot tej nieruchomości. Oznacza to w ocenie organu, że interes wnioskodawców posiada swoje źródło w przepisach prawa, a tym samym nie stanowi interesu faktycznego. W odniesieniu do zarzutów naruszenia art. 9 i 10 kpa organ nadzoru wyjaśnił, że Spółdzielnia nie określiła żadnej czynności procesowej, którą podjęłaby przed wydaniem kwestionowanej decyzji, gdyby skorzystała z prawa do wypowiedzenia się co do zebranych materiałów, a zatem nie wywiodła wadliwych dla siebie skutków prawnych takiego naruszenia przez organ przepisów postępowania administracyjnego. Na poparcie zaprezentowanego stanowiska organ nadzoru powołał orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego. Mając powyższe na uwadze, Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] stycznia 2010 r. stwierdzającą nieważność decyzji Zarządu Gminy [...] z dnia [...] lipca 1997 r. w części dotyczącej działek [...], [...], [...] z obrębu [...]. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2010 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła [...] Spółdzielnia [...] wnosząc o uchylenie w całości decyzji zaskarżonej jak również decyzji ją poprzedzającej. Zarzuciła organowi nadzoru naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 28 i art. 156 § 1 pkt 2 kpa w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy oraz naruszenie prawa materialnego, tj. art. 9, art. 10 § 1 oraz art. 80 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości poprzez błędną wykładnię. W obszernym uzasadnieniu złożonej skargi Spółdzielnia podtrzymała w całości zarzuty zawarte w złożonym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W odpowiedzi na skargę organ nadzoru wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Uczestniczka postępowania K. T. pismem procesowym z dnia 8 listopada 2010 r. wniosła o oddalenie skargi. Na rozprawie w dniu 9 grudnia 2010 r. pełnomocnik skarżącej Spółdzielni poparł skargę i podniósł, że w sprawie został również naruszony przepis art. 156 § 2 kpa, ponieważ organ nie zbadał zaistnienia nieodwracalnych skutków prawnych decyzji uwłaszczeniowej. Nadto pełnomocnik uczestniczki postępowania K. T. wniósł o oddalenie skargi i wyjaśnił, że wniosek o stwierdzenie nieważności dotyczył części działki obecnie oznaczonej nr [...], dawniej była to działka nr [...] i [...], która obecnie w projekcie podziału działki nr [...] oznaczona jest numerem [...]. Pełnomocnik uczestników postępowania P. M. i innych wniósł o oddalenie skargi i wyjaśnił, że przedmiotem jego wniosków i wystąpień w przedmiotowym postępowaniu była i nadal jest działka nr [...] i [...] położona przy ul. [...], natomiast uczestniczka postępowania K. T. występowała i występuje w sprawie działki nr [...], położonej przy ul. [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na zasadność skargi, aczkolwiek z całkowicie innych powodów niż w niej podniesione. Przede wszystkim wyjaśnić należy, że przedmiotowe postępowanie nadzorcze dotyczy dwóch odrębnych nieruchomości położonych przy ulicy [...] w W. Jedna nieruchomość położona jest przy ulicy [...] nr [...] (działka nr [...]), a druga przy ul. [...] (działka nr [...] i [...]). Obie te nieruchomości przeszły na własność Państwa (obecnie stanowią własność Miasta W.) w różnym czasie i w różnym trybie. Nieruchomość przy ul. [...] (działki nr [...] i [...]), o zwrot której występują P. M., J. M., R. M., J. K., J. M., W. K., Z. M., R. M., M. M., J. Z., U. G., E. M. oraz E. M. została bowiem wywłaszczona decyzją Naczelnika [...] Wydział Terenów z dnia [...] lutego 1978 r. Natomiast nieruchomość przy ul. [...] (działki nr [...]), o zwrot której wystąpiła K. T., została sprzedana Skarbowi Państwa przez C.i H. małżonków W.(poprzedników prawnych wnioskodawczyni) w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, ponieważ została objęta lokalizacją inwestycji nr [...], tj. osiedla mieszkaniowego [...]. Jedynym elementem wspólnym tych nieruchomości jest fakt, że m.in. tych działek dotyczyła kwestionowana w trybie nadzoru decyzja Zarządu Gminy [...] z dniu [...] lipca 1997 r. uwłaszczająca poprzednika prawnego skarżącej Spółdzielni, czyli [...] Spółdzielnię Mieszkaniową. Poza tym jednak zarówno podmiotowo, jak i co do przedmiotu sporu oraz ustaleń istotnych elementów stanu faktycznego, są to odrębne sprawy administracyjne. Nie mamy w tej sprawie do czynienia z wielością stron, których obowiązki należy ustalać w jednej sprawie administracyjnej, każde bowiem rozstrzygnięcie organu administracji wpływa na sytuację prawną tych stron równocześnie. Zgodnie z treścią art. 62 kpa w sprawach, w których prawa lub obowiązki stron wynikają z tego samego stanu faktycznego oraz z tej samej podstawy prawnej i w których właściwy jest ten sam organ administracji publicznej, można wszcząć i prowadzić jedno postępowanie dotyczące więcej niż jednej strony. Przepis art. 62 kpa ma zatem zastosowanie wówczas, gdy spełnione są kumulatywnie następujące przesłanki: a) istnieje wielość spraw administracyjnych, b) prawa i obowiązki w każdej z tych spraw wynikają z tego samego stanu faktycznego bądź z tej samej podstawy prawnej, c) w każdej z tych spraw właściwy jest ten sam organ administracji publicznej. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie została spełniona przesłanka, zgodnie z którą "prawa i obowiązki w każdej z tych spraw wynikają z tego samego stanu faktycznego". Zatem organ nadzoru nie powinien był, co słusznie podnosili pełnomocnicy uczestników postępowania, łączyć, bez szczególnej potrzeby, do wspólnego rozpatrywania wniosku dotyczącego nieruchomości położonej przy ul. [...] i wniosku dotyczącego nieruchomości położonej przy ul. [...]. W szczególności, że ani z uzasadnienia wydanej decyzji, ani z akt sprawy nie sposób w sposób prosty i logiczny zorientować się, że w przedmiotowej sprawie przedmiotem sporu są nieruchomości położone zarówno przy ul. [...], jak i przy ul. [...]. Sprawę tę utrudnia jeszcze fakt, że sam organ nadzoru "żongluje" numerami posesji w sposób dowolny bez bliższego wyjaśnienia, której konkretnie nieruchomości dotyczą jego ustalenia i wyjaśnienia, a sama konstrukcja uzasadnienia wydanej decyzji jest skonstruowana tak, że wnioskować z niej można, że zaskarżona decyzja dotyczy jedynie nieruchomości położonej przy ul. [...]. Określenie nieruchomości położonej przy ul. [...] nie pojawia się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ani razu. Jednakże nie ta wadliwość kontrolowanego postępowania nadzorczego stała się główną przyczyną uchylenia zaskarżonych decyzji. Głównym powodem, dla których Sąd uchylił zaskarżone decyzje był fakt, że wydane one zostały z innym istotnym naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, czyli art. 7, 77, 80 i art. 107 § 3 kpa, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy. W tej sytuacji wyjaśnić należy, że w postępowaniu administracyjnym wydanie prawidłowej decyzji w każdym przypadku powinno poprzedzać dokładne ustalenie stanu faktycznego istotnego w sprawie. Oznacza to, że zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, wyrażoną w art. 7 kpa, organy administracji publicznej mają obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, mając na względzie zarówno interes społeczny, jak również słuszny interes obywateli. Artykuł 77 § 1 kpa stanowi natomiast, że organ administracji publicznej zobowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a zgodnie z treścią art. 80 kpa organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Nadto postępowanie dowodowe nie może zostać zakończone, dopóki organ nie ustali, czy stan faktyczny przewidziany w danej normie prawnej wystąpił czy też nie. Prawidłowo zebrany materiał dowodowy możliwa bowiem zarówno kontrolę legalności decyzji przez organ nadzoru przy rozpatrywaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jak również daje Sądowi możliwość oceny prawidłowości wydanej decyzji oraz pozwala na ochronę interesu prawnego strony skarżącej. Taka jednak sytuacja nie wystąpiła w rozpoznawanej sprawie. Jak wynika z akt sprawy decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. (utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] marca 2010 r.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdziło nieważność decyzji Zarządu Gminy [...] z dnia [...] lipca 1997 r. nr [...] w części dotyczącej działek nr: [...], [...] i [...] z obrębu [...]. Jednakże ani z uzasadnień wydanych decyzji, ani tym bardziej ze zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów nie wynika, których obecnie działek decyzja ta dotyczy, gdzie konkretnie są one położone, a przede wszystkim nie sposób ustalić, jakie mają obecnie oznaczenie geodezyjne i jaką mają powierzchnię, co w efekcie może doprowadzić do niewykonalności wydanej decyzji administracyjnej, w której organ posługuje się "starymi", nieistniejącymi już oznaczeniami geodezyjnymi bez żadnego powiązania z obecnym stanem faktycznym i prawnym przedmiotowych nieruchomości. W aktach sprawy brak jest jakichkolwiek materiałów geodezyjnych, które pozwoliłyby na prześledzenie zmian geodezyjnych, jakim podlegały przejęte nieruchomości, a w szczególności zarzut ten dotyczy działki oznaczonej przez organ nadzoru nr [...]. Brak jest w aktach sprawy jakiejkolwiek map synchronizacyjnych, z których wynikałyby w jaki sposób przejęte działki oznaczone dawnym nr [...] z obrębu [...] oraz nr [...] z obrębu [...] przekształciły się według organu w działki o numerach: [...], [...] i [...] z obrębu [...]. Ustalenia te są natomiast niezbędne, szczególnie ważne i istotne dla prawidłowego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, już choćby z tego powodu, że łączna powierzchnia przejętych na rzecz Państwa działek, których dotyczy zaskarżona decyzja wynosiła [...] m2 (działka nr [...] - [...] m2 a działka nr [...] - [...] m2), natomiast decyzja Zarząd Gminy [...] z dnia [...] lipca 1997 r. ustanawiała na rzecz Spółdzielni prawo użytkowania wieczystego gruntu o powierzchni 15-krotnie większej, czyli [...] m2, Ponadto z treści decyzji uwłaszczeniowej wynika, że dotyczy ona działek o numerach: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] w obrębie [...]. Żaden z podanych numerów uwłaszczonych działek bezpośrednio nie odpowiada zatem numerom działek przejętych na własność Państwa, czyli nr [...] i nr [...]. Zdaniem Sądu w prawidłowo prowadzonym postępowaniu wyjaśniającym niezbędne zatem było przeprowadzenie postępowania dowodowego, które w sposób jasny i precyzyjny pozwoliłoby prześledzić zmiany geodezyjne, jakie zaszły na przestrzeni przeszło 30 lat, dotyczące przedmiotowych działek oraz pozwoliłoby na ustalenie w sposób niewątpliwy obecnie obowiązującego oznaczenie geodezyjnego tych działek. Dopiero bowiem wówczas organ uzyskałby możliwość bezspornego ustalenia położenia przedmiotowych działek w terenie, a zatem określenia ich dzisiejszych granic i powierzchni oraz stanu ich zagospodarowania. Te natomiast ustalenia są niezbędne organowi nadzoru do poczynienia merytorycznych rozważań w kwestii istnienia lub nieistnienia w niniejszej sprawie nieodwracalnych skutków prawnych w stosunku do każdej z działek osobno. Do tej zaś pory organ nadzoru, jak wynika z uzasadnień wydanych decyzji oraz zebranego w sprawie materiału dowodowego, nie poczynił żadnych ustaleń odnośnie występowania przesłanek z art. 156 § 2 kpa oraz nie wyjaśnił w uzasadnieniu wydanej decyzji czemu uznał kwestię istnienia lub nieistnienia nieodwracalnych skutków prawnych za pozbawioną w niniejszej sprawie znaczenia prawnego, a zatem nieistotną dla jej rozstrzygnięcia. Takie postępowanie organu nadzoru stanowi dodatkowo naruszenie art. 107 § 3 kpa, zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Niewątpliwie uzasadnienia obu decyzji organu nadzoru nie spełniają tych wymogów. Ponadto całkowicie umknęła uwadze organu nadzoru istotna sprzeczność istniejąca w zebranym materiale dowodowym. Jak bowiem wynika z treści pisma Urzędu Miasta W. z dnia 22 grudnia 2009 r. (k. 166 akt adm.) oraz pisma Prezydenta Miasta W. z dnia 9 lutego 2010 r. (k. 177 akt adm.) w skład obecnej działki nr [...] z obrębu [...], której dotyczy zaskarżona decyzja "weszło 35 archiwalnych działek ewidencyjnych: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]", które stanowiły własność różnych osób fizycznych. Okoliczność tę zdaje się potwierdzać znajdująca się w aktach sprawy kserokopia mapy geodezyjnej stanowiącej załącznik do decyzji uwłaszczeniowej (k. 11 akt adm.), z której wynika, że w skład działki nr [...] weszły różne działki hipoteczne, a jej powierzchnia wynosi [...] m2 i jest ponad 20-krotnie większa niż działka nr [...], której dotyczy wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej. Z dokumentu przejęcia na własność Państwa działki nr [...] (akt notarialny z dnia [...] listopada 1977 r., k.71 akt adm.), która według organu nadzoru odpowiada obecnie działce nr [...], wynika natomiast, że przejmowana na rzecz Państwa działka oznaczona nr [...] stanowiąca własność C. i H. W., poprzedników prawnych K. T. miała powierzchnię jedynie [...] m2. Nadto na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, która odbyła się w dniu 9 grudnia 2010 r., pełnomocnik uczestniczki postępowania K. T. wyjaśnił, że wniosek o stwierdzenie nieważności dotyczył nie całej lecz części działki obecnie oznaczonej nr [...], dawniej była to działka nr [...] i [...], która obecnie w projekcie podziału działki nr [...] oznaczona jest numerem [...]. Powstaje zatem pytanie dlaczego zaskarżona decyzja dotyczy całej działki nr [...], skoro wniosek o stwierdzenie nieważności dotyczy jedynie jej części odpowiadającej dawnej działce nr [...]? Jaką zatem zdaniem organu powierzchnię ma obecnie działka nr [...] i na jakich dowodach opiera swoje ustalenia? Jaki jest sposób zagospodarowania tej działki? W ocenie Sądu na te pytania nie można znaleźć odpowiedzi ani w uzasadnieniach wydanych decyzji, ani w zebranym materiale dowodowym. Kwestie te są natomiast bardzo istotne z punktu widzenia możliwości dokonania przez organ nadzoru prawidłowego określenia kręgu stron niniejszego postępowania oraz ustalenia istnienia nieodwracalnych skutków prawnych. Inny bowiem będzie zarówno krąg stron postępowania, jak i ustalenia co do sposobu zagospodarowania przedmiotowych nieruchomości w przypadku, jeśli przedmiotem niniejszego postępowania nadzorczego jest tylko działka o powierzchni [...] m2, a inne kiedy powierzchnia działki wynosi [...] m2. Podsumowując Sąd uznał, że z akt niniejszej sprawy wynika, że postępowanie administracyjne zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji było przeprowadzone wadliwie, ponieważ organ nadzoru w jego trakcie w sposób istotny naruszyły obowiązujące przepisy postępowania administracyjnego. W postępowaniu administracyjnym wydanie prawidłowej decyzji w każdym bowiem przypadku powinno poprzedzać dokładne ustalenie stanu faktycznego istotnego w sprawie. Raz jeszcze zatem przypomnieć należy, że art. 77 § 1 kpa stanowi, że organ administracji publicznej zobowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Jako dowolne należy więc traktować ustalenia faktyczne mogące znaleźć wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 kpa), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący, a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści. Sąd stoi na stanowisku, że niewyjaśnienie wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie oraz nieuzasadnienie decyzji w sposób właściwy narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego. Dlatego też zbadanie podniesionych wyżej zagadnień było elementem niezbędnym do dokonania oceny prawidłowości przeprowadzenia kwestionowanego postępowania. Wobec stwierdzenia, że kontrolowane postępowanie nie wyjaśniło powstałych wątpliwości, Sąd uznał, że organ nadzoru rozpatrując sprawę nie wyjaśnił jej dokładnie, nie zebrał i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego. Oznacza to, że zapadłe decyzje wydane zostały z naruszeniem przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec takich naruszeń przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego przez organ nadzoru, za przedwczesne Sąd uznał rozpatrywanie na tym etapie sprawy postawionych w skardze zarzutów merytorycznych. Prawidłowa merytorycznie decyzja administracyjna może bowiem zdaniem Sądu orzekającego zapaść jedynie w ramach i jako efekt prawidłowo prowadzonego przez organ postępowania wyjaśniającego i dowodowego. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ nadzoru powinien przede wszystkim zebrać i przeanalizować całość dostępnych dokumentów i ewentualnie przeprowadzić inne dowody (sporządzić mapę synchronizacyjną), które pozwolą na wyjaśnienie w sposób bezsporny: gdzie położone są przedmiotowe nieruchomości, jakie mają obecnie oznaczenia geodezyjne, jaka jest ich powierzchnia oraz stan zagospodarowania, jaki jest obecnie stan prawnych tych działek. Dopiero po takim uzupełnieniu materiału dowodowego w oparciu o jego analizę organ nadzoru ustali krąg podmiotów będących stronami w niniejszym postępowaniu a następnie dokona analizy zasadności złożonych w trybie art. 156 § 1 pkt 2 kpa wniosków oraz w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia wypowie się także co do istnienia bądź nieistnienia w ocenie organu nadzoru nieodwracalnych skutków prawnych (art. 156 § 2 kpa). Swoje wywody organ nadzoru uzasadni i poprze odpowiednimi dowodami zebranych w sprawie zgodnie z treścią art. 107 § 3 kpa. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło