VII SA/Wa 1437/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Więch-Baranowska, , Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły, Sędzia WSA Jolanta Zdanowicz (spr.), Protokolant specjalista Mariusz Gąsiński-Goc, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi Ogólnopolskiego Stowarzyszenia [...] z siedzibą w R. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2010 r. znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji skargę oddala Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] czerwca 2010r. [...], po rozpatrzeniu odwołania, uchylił w całości decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2010r. odmawiającą – w postępowaniu wszczętym z urzędu – stwierdzenia nieważności decyzji Starosty N. z [...] lipca 2009r. w przedmiocie pozwolenia na budowę stacji bazowej telefonii komórkowej [...] na działce nr [...] przy ul. [...] w S. – i umorzył postępowanie organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy, powołując art. 31 § 1 i 2 Kpa oraz art. 28 ust. 3 Prawa budowlanego, a także ustawę z 3 października 2008r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie ( Dz. U. 199, poz. 1227), stwierdził, iż Ogólnopolskie Stowarzyszenie [...] jest organizacją ekologiczną w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 10 powołanej ustawy , a tym samym może ono uczestniczyć w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa. Jednakże katalog spraw w których udział społeczeństwa musi być zagwarantowany został określony precyzyjnie i dotyczy spraw wiążących się z wymogiem oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, jeżeli konieczność przeprowadzenia takiej oceny została stwierdzona przez organ właściwy dla decyzji środowiskowych. W przedmiotowej sprawie taka konieczność nie istniała, a projektowana inwestycja nie należy do kategorii przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko co wynika z dokumentów kwalifikacji przedsięwzięcia sporządzonej przez " [...]". Zatem postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu nie wymaga udziału społeczeństwa, a tym samym art. 31 § 1 Kpa nie ma zastosowania. Z tych względów wniosek Stowarzyszenia nie mógł być uwzględniony co powoduje konieczność uchylenia decyzji Wojewody i umorzenia postępowania organu I instancji. Skargę na powyższą decyzję wniosło Stowarzyszenie domagając się jej uchylenia i zarzucając naruszenie art. 7,8,9,11,77,81 i 107 P 3 Kpa., art. 72 ust. 1 oraz 63 ustawy z dnia 3 października 2008r. , a także art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 31 Kpa. Zdaniem Skarżącego organ nie dokonał prawidłowych ustaleń w zakresie ochrony środowiska, przy czym organ wydając pozwolenie nie może we własnym zakresie ocenić czy raport o działaniu na środowisko jest dla danej inwestycji wymagany, bowiem dla tych kwestii właściwy jest organ wydający decyzje o środowiskowych uwarunkowaniach. Zaskarżona decyzja – zdaniem skarżącego – zawiera lakoniczne stanowisko organu co do inwestycji nie mogących znacząco oddziaływać na środowisko, oparte na podstawie kwalifikacji inwestora, podczas gdy ustaleń w tej kwestii dokonywać winien organ właściwy dla decyzji środowiskowych. Strona skarżąca podniosła też zarzut w kwestii formalnej naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 Kpa., bowiem przepisy nie przewidują możliwości ingerencji organu wyższej instancji w sprawie wszczętej z urzędu. W przypadku wszczęcia postępowania z urzędu i dopuszczenia organizacji społecznej do postępowania, organ nadrzędny traci kompetencje bo postanowienie w tej kwestii jest niezaskarżalne. Ponadto przedmiotowe postępowanie nie dotyczy pozwolenia lecz jego weryfikacji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrolą sądową objęta została decyzja wydana w trybie art.. 138 § 1 pkt 2 Kpa., którą organ odwoławczy w sprawie wszczętej z urzędu na wniosek organizacji społecznej, uchylił decyzję organu I instancji wydaną w postępowaniu nieważnościowym i umorzył postępowanie organu I instancji. W postępowaniu tym Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Starosty N. z dnia [...] lipca 2009r. w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę stacji bazowej telefonii komórkowej [...] usytuowanej na działce nr [...] w S. przy ul. [...]. Nie kwestionując prawa organizacji ekologicznej do uczestniczenia w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa (wymóg ten musi określać przepis administracyjnego prawa materialnego), organ odwoławczy wskazał, że w ramach postępowania w sprawach o pozwoleniu na budowę udział społeczeństwa jest wymagany wyłącznie w przypadku postępowania w sprawie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, jeżeli konieczność przeprowadzenia takiej oceny została stwierdzona przez właściwy organ do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach oraz w przypadkach ponownego przeprowadzania oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, czego w niniejszej sprawie nie było. Zgodzić się należy z organem odwoławczym, że organ stopnia podstawowego nie przeprowadził ponownej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (co wymagałoby udziału społeczeństwa), a z analizy kwalifikacji przedsięwzięcia sporządzonej przez Laboratorium [...] wynika, że przedsięwzięcie nie należy do kategorii mogących znacząco oddziaływać na środowisko i nie jest też bezpośrednio związane z ochroną obszaru Natura 2000 zaś w aktach brak jest dokumentacji , która podważałaby wiarygodność ustaleń poczynionych w powyższej kwalifikacji. Z tego powodu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę przedmiotowej inwestycji nie jest postępowaniem wymagającym udziału społeczeństwa, a to powoduje, że art. 31 § 1 Kpa. w tej sprawie nie znajduje zastosowania. Przepis art. 28 ust. 3 Prawa budowlanego z 1994r. w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 27 marca 2003r. o zmianie ustawy Prawo budowlane ( Dz. U. 80, poz. 718) zawiera regulację, wyłączającą stosowanie w postępowaniu zmierzającym do wydania pozwolenia na budowę, art. 31 Kpa. Obecnie postępowanie w sprawie oceny wpływu inwestycji na środowisko ma być postępowaniem autonomicznym, niezależnym od innych postępowań administracyjnych i kończących się wydaniem decyzji załatwiającej sprawę co do istoty, zaś organizacje ekologiczne mają możliwość realizacji swoich celów statutowych w postępowaniu odrębnym, zmierzającym do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia co wystarczająco zabezpiecza interes społeczny. W obecnym stanie prawnym brak jest argumentów przemawiających za koniecznością udziału organizacji ekologicznych w sprawach dotyczących bezpośrednio pozwolenia na budowę, skoro organizacja taka skutecznie może kwestionować decyzje o środowiskowych uwarunkowaniach zapadające przed uzyskaniem decyzji o pozwoleniu na budowę. Stąd też wniosek organizacji ekologicznej w przedmiotowej sprawie nie mógł zostać uwzględniony, a zatem decyzję organu I instancji należało uchylić, a postępowanie spowodowane tym wnioskiem podlegało umorzeniu. Należy przy tym pamiętać, że kontrolowana decyzja została wydana w postępowaniu nieważnościowym, w którym organ nadzoru nie jest władny rozpatrywać sprawy co do jej istoty. Wbrew zarzutowi skargi nie można podzielić stanowiska, ze organ wyższej instancji nie ma uprawnień do ingerencji w stanowisko organu I instancji, zajęte w sprawie wszczętej z urzędu w kwestii formalnej. Art. 138 Kpa. ma zastosowanie zarówno w postępowaniu zwyczajnym jak i w trybie nadzwyczajnym, jakim jest postępowanie nieważnościowe, bowiem w myśl art. 15 Kpa. postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. Sam zaś art. 138 Kpa nakazuje organowi odwoławczemu rozpatrzenie sprawy rozpoznawanej ponownie i to w jej całokształcie . Nie ma też wpływu na stosowanie zasady dwuinstancyjnego toku postępowania okoliczność wszczęcia postępowania na wniosek lub z urzędu. Skoro zatem organ odwoławczy rozpoznając sprawę w jej całokształcie stwierdził, iż postępowanie przed organem I instancji zostało wadliwe wszczęte w wyniku sygnału organizacji ekologicznej w sprawie niewymagającej – stosownie do przepisów- udziału społeczeństwa, zasadnym było zastosowanie w postępowaniu odwoławczym art. 138 § 1 pkt 2 Kpa. W tym stanie rzeczy skargę jako bezzasadną należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270) .