II OZ 1268/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Banasiewicz po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 września 2010 r., sygn. akt II SA/Kr 1886/02 oddalające wniosek T. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi T. D. i M. Z. na decyzję Wojewody S. z dnia [...] czerwca 2000 r., nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia: oddalić zażalenie. W dniu 17 lutego 2010 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosek T. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podała, że jedynym źródłem jej dochodu jest emerytura w wysokości 1.496,77 zł, natomiast w skład posiadanego przez nią majątku wchodzi dom o powierzchni 160 m², nieruchomość rolna o powierzchni 1,049 ha oraz udział w wielkości 1/2 we własności dwóch nieruchomości o powierzchniach 500 m² i 360 m². Przy czym wyjaśniła, że nieruchomości te nie są obecnie użytkowane rolniczo i nie przynoszą żadnego dochodu. Skarżąca wskazała, że jest osobą samotną i cierpi na chorobę stawów, w związku z czym wszystkie zakupy i inne sprawy załatwia, korzystając z samochodu marki Fiat 126p. Podała, że samodzielnie ponosi koszty utrzymania i wydatki: na leki - 160 zł, na wodę - 83 zł, na energię elektryczną- 170 zł, na telefon - 83 zł, na ogrzewanie 350 zł i na benzynę do samochodu - 200 zł miesięcznie. Ponosi też koszty bieżących remontów i zakupu żywności. Zarządzeniem z dnia 15 kwietnia 2010 r. T. D. została wezwana do udokumentowania jej miesięcznych wydatków poprzez przedłożenie do akt sprawy stosownych rachunków i faktur (karta 259 – akt sądowych). W odpowiedzi na powyższe wezwanie, w piśmie z dnia 14 maja 2010 r. skarżąca oświadczyła, iż nie jest w stanie udokumentować miesięcznych wydatków, gdyż nie ma obowiązku gromadzenia faktur. Poza tym wskazała, że załącza rachunki, które udało się jej odnaleźć. Pomimo tego stwierdzenia dokumenty, o których mowa powyżej nie zostały przez nią nadesłane. Postanowieniem z dnia 10 czerwca 2010 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie ww. wniosek oddalił. Od powyższego postanowienia T. D. wniosła sprzeciw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 29 września 2010 r., sygn. akt II SA/Kr 1886/02 odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że jedyną podstawę faktyczną udzielenia prawa pomocy stanowi sytuacja materialna wnioskodawcy, natomiast ciężar udowodnienia okoliczności uzasadniających jej przyznanie spoczywa na wnioskodawcy. W związku z powyższym podkreślił, iż stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej: P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W ocenie Sądu pierwszej instancji skarżąca nie wykazała, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej do przyznania jej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów i ustanowienie adwokata. Wyjaśnił, iż nieudokumentowanie przez skarżącą jej miesięcznych wydatków uniemożliwia rzetelną ocenę jej sytuacji finansowej. W tym miejscu Sąd pierwszej instancji podkreślił, że T. D., pomimo wezwania, nie wykazała wysokości jej miesięcznych wydatków. Nie dostarczyła bowiem żadnych dokumentów umożliwiających ustalenie jej sytuacji finansowej. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie złożony w tej sprawie wniosek uznał za niezasadny. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia T. D. do Naczelnego Sadu Administracyjnego, w którym wniosła o jego uchylenie. Zażalenie to nie zawierało uzasadnienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym, gdy nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Instytucja prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe są pozbawione jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, że wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. W tym miejscu należy podkreślić, że prawo pomocy w zakresie całkowitym powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku, celem umożliwienia tym osobom wszczęcia sądowej kontroli działalności administracji publicznej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego taka sytuacja w niniejszej sprawie nie wystąpiła. W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że skarżąca uzyskuje stały miesięczny dochód w wysokości 1.496,77 zł. Poza tym, ze złożonego przez nią wniosku wynika, że na jej majątek składa się: dom o powierzchni 160 m², nieruchomość rolna o powierzchni 1,049 ha oraz udział w wielkości 1/2 we własności dwóch nieruchomości o powierzchniach 500 m² i 360 m². W tej sytuacji obowiązkiem wnioskodawcy było wykazanie, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W okolicznościach przedmiotowej sprawy skarżąca podała wprawdzie, że na jej miesięczne wydatki składają się: koszty utrzymania i wydatki na leki w kwocie 160 zł, na wodę - 83 zł, na energię elektryczną - 170 zł, na telefon - 83 zł, na ogrzewanie - 350 zł. Poza tym skarżąca wskazała również na wydatki związane z benzyną do samochodu oraz kosztami bieżących remontów. Stwierdzenie, to nie zostało jednak w żaden sposób uprawdopodobnione, albowiem skarżąca pomimo wezwania nie przedłożyła żadnych rachunków lub faktur dokumentujących jej rzeczywiste wydatki. W związku z powyższym, skoro skarżąca uzyskuje stały miesięczny dochód w wysokości 1.496,77 zł i pomimo stosownego wezwania nie wykazała wysokości ponoszonych przez nią wydatków, to nie można uznać, iż nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Sąd pierwszej instancji trafnie zatem wywiódł, iż złożony w tej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługiwał na uwzględnienie. Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.