II SA/Gl 940/10
WyrokWSA w Gliwicach2010-12-10
Skład orzekający: Bonifacy Bronkowski, Iwona Bogucka, Ewa Krawczyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w postępowaniu o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, wszczętym przed wejściem w życie nowej ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, a niezakończonym decyzją ostateczną, należy stosować przepisy dotychczasowe, mimo stwierdzenia nieważności wcześniejszej decyzji?Ratio decidendi
Stwierdzenie nieważności decyzji działa ex tunc, eliminując skutki prawne decyzji i przywracając stan sprzed jej wydania, co oznacza, że sprawa nie została zakończona decyzją ostateczną. Wobec tego, w postępowaniu wszczętym przed wejściem w życie nowej ustawy, a niezakończonym decyzją ostateczną, stosuje się przepisy dotychczasowe, zgodnie z zasadą intertemporalną zawartą w art. 153 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku.Stan faktyczny
Inwestor wystąpił o decyzję środowiskową dotyczącą przebudowy nawierzchni placów i ulic w śródmieściu miasta C., obejmującą m.in. przebudowę nawierzchni, budowę ciągów rowerowych oraz infrastrukturę podziemną. W toku postępowania nałożono obowiązek sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko, który został złożony i oceniony przez organ. Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach została wydana, następnie stwierdzono jej nieważność, co spowodowało wznowienie postępowania. W trakcie postępowania zgłoszono liczne uwagi i odwołania, w tym dotyczące zakresu raportu i organizacji ruchu drogowego.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka (spr.),, Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Protokolant referent - stażysta Marta Zasoń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi J. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia oddala skargę.
Wnioskiem z dnia [...] r. Dyrektor Miejskiego Zarządu Dróg w C. wystąpił o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację inwestycji polegającej na przebudowie nawierzchni placów [...] i [...] w C. wraz z łączącym place odcinkiem [...]. Do wniosku dołączono informację o planowanym przedsięwzięciu oraz mapy z zaznaczonym przebiegiem granic terenu objętego wnioskiem, wraz z terenem, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie. Opisano, że przedsięwzięcie obejmuje:
- przebudowę nawierzchni placu [...] wraz z otaczającym go fragmentem układu ulic: [...],[...],[...],[...],[...] i [...],
- przebudowę nawierzchni odcinka [...] łączącego place [...] i [...] wraz z niezbędnym zakresem przebudowy skrzyżowań z ulicami poprzecznymi (bez wiaduktu nad torami PKP),
- przebudowę nawierzchni placu [...] wraz z otaczającym go układem fragmentów ulic: [...] , [...] i [...] wraz z niezbędnym zakresem przebudowy wylotów z placu w ulice [...] i [...].
Zakres rzeczowy inwestycji obejmuje:
- przebudowę nawierzchni placów, pasażu środkowego, ciągów przypierzejowych ruchu pieszego, ciągów komunikacji pieszej, samochodowej,
- budowę odcinków poprzecznych ciągów rowerowych w obrębie placu [...],
- realizację kompozycji zieleni z układem nawadniającym,
-przebudowę infrastruktury podziemnej ( w przypadku kolizji istniejącego uzbrojenia z elementami projektowanej przebudowy), sieci teletechnicznej, c.o.,
- realizację nowych elementów infrastruktury (budowę odwodnienia nawierzchni, wymianę zbiorczej kanalizacji deszczowej, wymianę lub uzupełnienie oświetlenia, budowę nowych przyłączy w przypadku przebiegu w całości przez obszar inwestycji),
- realizację obiektów kubaturowych (ustępów publicznych projektowanych jako części podziemne budynków, docelowo przewidzianych do realizacji nad ustępami) z jednoczesnym wyburzeniem istniejących budynków ustępów na placu [...] i [...].
Obszar inwestycji określono jako położony w śródmieściu C. i obejmujący powierzchnię [...] m2. W informacji podano, że przebudowie nawierzchni ciągów komunikacyjnych towarzyszyć będzie zmiana układu komunikacyjnego wedle następujących zasad:
- wprowadzenie preferencji ruchu pieszego,
-wprowadzenie zasad ruchu uspokojonego, podporządkowanego pieszemu, z zachowaniem dostępu ruchu kołowego do każdej nieruchomości.
W zakresie ruchu kołowego przewidziano w obrębie placu [...] pozostawienie ruchu o ograniczonym gabarycie w ciągach ulic: [...],[...],[...],[...],[...] i [...]. Na odcinku II [...] (od placu [...] do ul. [...]) ruch wyeliminowany i przeniesiony na ciągi równoległe. Na odcinku od ul. [...] do ulicy [...] pozostawienie ruchu lokalnego o ograniczonym gabarycie. W I [...] i na placu [...] wyeliminowanie ruchu poza dojazdem do posesji.
W zakresie ruchu pieszego przewidziano wydzieloną strefę ruchu pieszego na płycie placu [...] i na odcinku II [...] od placu [...] do ul. [...] oraz strefę pieszą w I [...] i na płycie placu [...].
W toku postępowania ustalono, że teren inwestycji położony jest w obszarze pozbawionym miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, poprzedni plan utracił ważność z dniem 31 grudnia 2003 r. i nie są prowadzone prace planistyczne. Inwestor wyjaśnił także, że przedsięwzięcie nie obejmuje przebudowy zbiorczych kanałów sanitarnych przeznaczonych do zbierania ścieków z co najmniej dwóch kanałów bocznych, przebudowy przewodów wodociągowych magistralnych oraz instalacji do przesyłu gazu o ciśnieniu większym niż 0,50 MPa, planowana jest natomiast wycinka drzew i krzewów.
O wszczęciu postępowania ogłoszono poprzez obwieszczenia publiczne na tablicy ogłoszeń UM oraz w rejonie lokalizacji inwestycji w okresie od 22 stycznia 2008 r. do 5 lutego 2008 r.
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w C. w dniu 8 lutego 2008 r. wydał opinię o konieczności wykonania raportu oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia. Wyjaśnił, że na podstawie § 3 ust. 1 pkt 56 rozporządzenia Rady Ministrów z 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięć do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. nr 257, poz. 2573 ze zm.), planowane przedsięwzięcie jest zaliczane do mogących znacząco oddziaływać na środowisko, dla których może być wymagany obowiązek sporządzenia raportu. Rodzaj, zakres, specyfika i miejsce usytuowania inwestycji w rejonie zabudowy mieszkalnej uzasadniają wymóg sporządzenia raportu.
Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta C. orzekł o odstąpieniu od nałożenia na inwestora obowiązku sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko. Po uzyskaniu postanowienia Powiatowego Inspektora Sanitarnego w C. z [...] r. uzgadniającego inwestycję, Prezydent Miasta wydał w dniu [...] r. decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. przeprowadziło postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności zarówno postanowienia Prezydenta z [...] r. jak i decyzji Prezydenta z [...] r. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] SKO stwierdziło nieważność postanowienia Prezydenta Miasta C. z [...] r. nr [...]. Natomiast decyzją z [...] r. nr [...] SKO w C. stwierdziło nieważność decyzji Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. nr [...], określającej środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia. W konsekwencji, po wznowieniu postępowania, doszło do uchylenia decyzji o pozwoleniu na budowę i odmowy udzielenia pozwolenia na budowę dla planowanej inwestycji.
Prowadząc postępowanie w przedmiocie określenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację inwestycji, Prezydent Miasta C. postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] nałożył na inwestora obowiązek sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko dla zaplanowanego przedsięwzięcia w pełnym zakresie, zgodnie z art. 52 ust. 1 i 3 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008 r., nr 25, poz. 150 ze zm.). Zawiadomienie o wydaniu postanowienia zostało upublicznione w okresie od [...] r. do [...] r. na stronie biuletynu informacji publicznej, na tablicy ogłoszeń UM i w rejonie lokalizacji inwestycji.
Inwestor przedłożył raport oddziaływania na środowisko w dniu 14 kwietnia 2010 r. Przedstawiono w nim trzy warianty przedsięwzięcia. W każdym z nich plac [...] i łączący place odcinek [...] nie ulegają przebudowie, zmienione zostają jedynie ich nawierzchnie, różnice między wariantami dotyczą organizacji układu komunikacyjnego placu [...]. Wedle wariantu pierwszego likwidacji ulega przejazd przez plac. Utworzone zostaje plac miejski na terenie otoczonym jezdniami ulic [...],[...],[...],[...],[...]. Ciąg komunikacyjny zostaje utworzony wokół placu, ulicami otaczającymi plac. W wariancie drugim, popieranym przez Obywatelskie Stowarzyszenie Przyjaciół C. zachowany zostaje dotychczasowy układ komunikacyjny w ciągu [...] i w ulicach [...] -[...] w kierunku południowym oraz w ulicach [...] i [...] w kierunku północnym, z zachowaniem na skrzyżowaniach dostępności wszystkich kierunków. Przy zachowaniu przejazdu w ciągu placu [...] wariant zakłada utworzenie dwóch placów miejskich po obu stronach zachowanego przejazdu: po stronie północnej na terenie obejmującym kościół św. [...], otoczony przez ulice [...],[...],[...] i [...] (z zachowaniem funkcji komunikacyjnej ul. [...]) i po stronie południowej, na terenie obejmującym [...] i [...], otoczony przez ulice [...] i [...] do południowej pierzei ul. [...] (z likwidacją jej funkcji komunikacyjnej). Wariant trzeci zakłada pozostawienie dotychczasowego układu komunikacyjnego placu [...]. W raporcie przyjęto, że wariant pierwszy jest najkorzystniejszy: prowadzi do powstania reprezentacyjnego, dużego placu miejskiego jako przestrzeniu publicznej, wolnej od ruchu kołowego, porządkuje chaos komunikacyjny, jest także najkorzystniejszy dla stanu jakości powietrza, ponieważ prowadzi do generowania mniejszej ilości zanieczyszczeń w skali roku niż wariant drugi (dwutlenku azotu o 100,6% mniej) i wariant trzeci (o 72 % mniej). W raporcie przeprowadzono analizę uciążliwości oddziaływania na środowisko we wzajemnym powiązaniu poszczególnych elementów przedsięwzięcia, opisano wpływ na zdrowie ludzi, świat zwierzęcy i roślinny, wpływ na krajobraz, zabytki, dobra materialne i warunki klimatyczne, wpływ na powietrz atmosferyczne, klimat akustyczny, wody oraz gospodarkę wodno-ściekową i odpadami. W odniesieniu do stanu powietrza przedstawiono stan aktualny zanieczyszczeń w rejonie inwestycji i zanalizowano natężenie ruchu w stanie projektowanym, wyliczono emisje podstawowych zanieczyszczeń i wedle przyjętego modelu specjalistycznego dokonano obliczeń rozprzestrzeniania się tych zanieczyszczeń dla poszczególnych wariantów. Oceniono, że wariant pierwszy w najmniejszym stopniu będzie negatywnie oddziaływał na stan powietrza. Zarówno w wariancie pierwszym, jak i drugim, emitowane przez samochody zanieczyszczenia, za wyjątkiem dwutlenku azotu, poza granicami przedsięwzięcia nie będą powodowały stężeń uśrednionych o wartościach większych niż dopuszczalnye lub odniesienia. W obu wariantach największa wartość stężenia średniorocznego dwutlenku azotu będzie mniejsza od dopuszczalnej. W wariancie pierwszym zasięg poziomu dopuszczalnego stężenia średniorocznego obejmować będzie na odległość kilkunastu metrów zabudowę bezpośrednio przyległą do ul. [...] i [...] przy skrzyżowaniu z II [...] oraz na odległość kilku metrów przy ul. [...] i [...] i skrzyżowaniu ul. [...] z II [...]. W wariancie drugim zasięg tego stężenia będzie największy przy skrzyżowaniu II [...] z ul. [...] i wyniesie ok. 80 m, nastąpi też przekroczenie tego parametru na całej długości przebudowywanego odcinka [...] oraz przy ul. [...] i [...]. Przekroczenia nastąpią w obszarze o szerokości od 40 m przy II [...] do 29 m przy I [...]. Przy ul. [...] i [...] poziom nie będzie przekroczony. Wartość dopuszczalnego stężenia jednogodzinnego dla dwutlenku azotu nie będzie dotrzymana w obu wariantach, przy czym roczna częstość przekroczeń wyniesie w wariancie I 1,79% a w wariancie II 5,3%. W wariancie I dopuszczalna wartość stężenia uśrednionego dla jednej godziny nie będzie dotrzymana w odległości kilkunastu metrów od skrzyżowania ul. [...] z ul. [...] i w odległości kilku metrów od ul. [...],[...] i [...]. Na pozostałym obszarze przyległym do terenu przedsięwzięcia dopuszczalne poziomy dla dwutlenku azotu będą dotrzymane. Dla wariantu II te same wartości będą przekroczone w obszarze wzdłuż wszystkich przebudowanych ulic za wyjątkiem ul. [...] i [...]. Przy I i II [...] przekroczenia wystąpią w pasie o szer. 23 m. Przy skrzyżowaniu z ul. [...] zasięg ten wyniesie do ok. 40 m, podobnie przy ul. [...].
W zakresie dotyczącym oddziaływania akustycznego podano, że wariant I przedsięwzięcia będzie najkorzystniejszy dla mieszkańców budynków przyległych do I i II [...]. Na terenie przyległym do ul. [...] i [...] zwiększy się zasięg oddziaływania hałasu o wartościach większych od dopuszczalnych w porównaniu z zasięgiem przy organizacji ruchu w wariancie II i III, lecz w każdym wariancie na hałas o poziomach większych od dopuszczalnego będą narażone elewacje znajdujące się w granicy przedsięwzięcia (przyległe do chodników). Dla terenów narażonych na oddziaływanie hałasu, przyległych do ulic objętych przedsięwzięciem nie można zbudować ekranów akustycznych ze względu na istniejącą zabudowę. Nie proponuje się także ustanowienia obszaru ograniczonego użytkowania, ponieważ na ponadnormatywny hałas narażone są nie całe obiekty, lecz elewacje.
Obwieszczeniem z dnia [...] r. Prezydent Miasta zawiadomił o zamieszczeniu w publicznie dostępnym wykazie danych o wniosku o wydanie decyzji określającej środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia i prawie składania w terminie 21 dni uwag i wniosków. Zawiadomiono także o zwróceniu się do Państwowego Inspektora Sanitarnego w C. o ponowne uzgodnienie przedsięwzięcia. Organ prowadzący postępowanie zwrócił się także do inwestora o udzielenie dodatkowych wyjaśnień i uzupełnienie raportu w zakresie wskazanym w piśmie z dnia [...] r. nr [...]. Ze względu na sprzeczności w treści raportu zwrócono się o wyjaśnienie, czy utrzymany będzie ruch kołowy w I i II [...] i na placu [...], doprecyzowanie, na czym polegają różnice między trzema wariantami, wskazanie, czy wyeliminowany zostanie także ruch w III [...]. Zwrócono się też o informację na temat ruchu kołowego w ulicach [...], [...],[...] i [...] dla wariantu I (brak na stronie 39 raportu) i wyjaśnienie niezgodności między przyjętymi założeniami i obliczeniami dla % udziału w ruchu samochodów ciężarowych i autobusów i z uwzględnieniem natężenia ruchu pojazdów. Wezwanie dotyczyło także wskazania trudności wynikających z niedostatków techniki lub współczesnej wiedzy, na jakie napotkano sporządzając raport oraz skorygowania informacji na str. 105 raportu, dotyczącej lokalizacji objętej ochroną [...].
W odpowiedzi inwestor nadesłał uzupełnienie do raportu, wyjaśniające podniesione przez organ kwestie. Podano, że w początkowej wersji projektu zakładano wyeliminowanie ruchu kołowego w I i II [...] oraz na placu [...], od projektu jednak odstąpiono i zadecydowano, że ruch kołowy nie zostanie w tym ciągu wyeliminowany, lecz ograniczony. Trzy warianty różnią się układem komunikacyjnym placu [...], co wpływa na natężenie ruchu kołowego w całym ciągu [...], stąd konieczność wariantowych obliczeń dla odcinków [...]. Ruch w III [...] nie zostanie wyeliminowany a jedynie ograniczony do skrętu w prawo z ulicy [...] i wyjazdu z III [...] w prawo w ul. [...], co umożliwi okresowe wyłączanie z ruchu [...] w trakcie imprez, bez dodatkowych utrudnień. Opisano także założenia dla organizacji ruchu dla wariantu I, sporządzono załącznik w postaci tabel natężenia i struktury ruchu dla trzech wariantów oraz w postaci obliczeń i mapek hałasu. Wyjaśniono, że przy sporządzaniu raportu nie napotkano na trudności i niedostatki techniki, modele rozprzestrzeniania się zanieczyszczeń i hałasu są zgodne z obowiązującymi normami. Podano, że najbliższym potencjalnym obszarem [...] jest [...] położona[...] km od placu [...]. W odległości [...] km od placu leży także obszar [...] – "[...]" w C. (kompleks łąk kośnych) oraz Przełom W. w odległości 8,5 km i łąki trzęślicowe w D. w odległości [...] km.
O uzyskaniu wyjaśnień i uzupełnieniu raportu zawiadomiono strony w trybie art. 49 k.p.a., art. 46a ust. 5 ustawy Prawo ochrony środowiska i art. 153 ust. 1 ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. nr 199, poz. 1227 ze zm.). Uzupełnienie raportu przesłano także organowi inspekcji sanitarnej. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Powiatowy Inspektor Sanitarny w C. uzgodnił w zakresie wymagań higienicznych i zdrowotnych zaplanowane przedsięwzięcie, określając warunki jego realizacji. Pismem z dnia 7 maja 2010 r. organ I instancji zawiadomił o zebraniu materiałów w sprawie i możliwości zapoznania się z nimi oraz zgłaszania uwag. Zawiadomieni upubliczniono w okresie od 7 maja do 14 maja 2010 r.
W dniu 10 maja 2010 r. wpłynęły do organu I instancji zastrzeżenia i wnioski do raportu oddziaływania na środowisko, złożone przez Obywatelskie Stowarzyszenie Przyjaciół C. oraz przez 29 osób fizycznych. Oba pisma zawierają identyczne zarzuty i wnioski pod adresem raportu, nadto pismo osób fizycznych zawiera także wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w charakterze stron. W stosunku do raportu zawnioskowano o:
- ponowne dokonanie pomiaru natężenia ruchu pojazdów dla wszystkich trzech wariantów ze wskazaniem metody, gdyż analiza raportu stoi w sprzeczności z danymi MZD w C. z roku 2007r.,
- objęcie pomiarem także ulic [...],[...] i [...] i wykazanie, jak planowane przedsięwzięcie będzie na nie oddziaływać w zakresie emisji zanieczyszczeń i uciążliwości, uzupełnienie raportu w tym zakresie,
- przeprowadzenie badań, jaki wpływ na środowisko, bezpieczeństwo ruchu i warunki życia mieszkańców będzie miało zwielokrotnienie ruchu na ulicach otaczających [...], na które w związku z realizacją wariantu I zostanie przeniesiony ruch, z uwzględnieniem także ulic [...],[...] i [...],
- uzupełnienie raportu o ocenę wpływu przedsięwzięcia na dobra materialne,
-uzupełnienie raportu o określenie obszaru i liczby ludności, na które przedsięwzięcie może oddziaływać, z uwzględnieniem skutku przeniesienia ruchu,
-uzupełnienie raportu o wykazanie, jaki wpływ na dostępność do drogi publicznej nieruchomości położonych przy [...] będzie miała realizacja inwestycji,
-uzupełnienie raportu o szczegółowe wskazanie, jak będzie wyglądała organizacja ruchu kołowego w obszarze inwestycji,
- uzupełnienie raportu poprzez uwzględnienie konieczności przebudowy linii ciepłowniczych pod placem [...] i I [...],
- powołanie niezależnego biegłego celem sporządzenia dodatkowego raportu i dopuszczenie tego raportu jako dowodu w sprawie.
W uzasadnieniu wskazano, że konieczne jest objęcie raportem nie tylko obszaru w nim uwzględnionego, ale także wymienionych we wniosku ulic: [...], [...] i [...]. Raport przewiduje poprawę warunków środowiska w I i II [...], a pomija wpływ inwestycji, w szczególności fakt przeniesienia ruchu na sąsiednie ulice. Za fałszywe uznano założenie, że ruch zostanie przeniesiony tylko na ulice [...] i [...], ze względu na ich niską przepustowość samoistnie skieruje się także na dalsze ulice: [...],[...] i [...] i następne. Raport bazuje na zaniżonych danych dotyczących natężenia ruchu w [...], już w roku 2007 szacowano go na 19 tys. pojazdów na dobę. W tym zakresie strony powołały się na wyniki pomiarów ruchu drogowego wykonanego na zlecenie MZD w C. przez PHU "[...]" s.c. Zwrócono uwagę, że przy realizacji inwestycji liniowych, z którymi związana jest emisja rozproszona (w szczególności dróg), istotne znaczenie ma zasada z art. 3 ust. 1 pkt 13 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku (...), kwalifikowania jako jednego przedsięwzięcia inwestycji powiązanych technologicznie. Zwrócono uwagę, że wyeliminowanie ruchu na odcinku II [...] pozbawi położone tam nieruchomości dostępu do drogi i znacznie ograniczy prowadzenie działalności gospodarczej. Odnośnie linii ciepłowniczej podano, że przynajmniej w części stanowi ona samowolę budowlaną i powinna być zlikwidowana. Konieczność usunięcia linii winna być ujęta w raporcie. Zarzucono też, że raport został sporządzony na zlecenie inwestora, zainteresowanego realizacją inwestycji, ma charakter dowodu prywatnego i inne strony mają możliwość podważania jego miarodajności poprzez sporządzenie innej opinii. Raport nie uwzględnia wszystkich potencjalnych zagrożeń wynikających z realizacji przedsięwzięcia, organ winien zatem poddać go wnikliwej ocenie i konieczne jest skonfrontowanie raportu z innym opracowaniem fachowym.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta C. określił środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na przebudowie nawierzchni placów [...] i [...] w C. wraz z łączącym je odcinkiem [...]. W podstawie prawnej podano przepis art. 153 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. nr 199, poz. 1227 ze zm.), art. 46a ust. 1 i ust. 7 pkt 4, art. 48 ust. 2, art. 56 ust. 2,3,4 oraz 7 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008 r., nr 25, poz. 150 ze zm.) oraz § 3 ust. 1 pkt 56 i 72a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko (Dz. U. nr 257, poz. 2573 ze zm.). W pkt 1 określono rodzaj i miejsce przedsięwzięcia podając, że obejmuje ono przebudowę nawierzchni I i II [...] oraz placów [...] i [...] wraz z otaczającym je fragmentem układu ulic. Przebudowa polega na wymianie istniejącej nawierzchni na nawierzchnię z kostek i płyt kamiennych i granitowych, w nawiązaniu do już wykonanej przebudowy III [...]. Wymianie będzie towarzyszyć zmiana układu komunikacyjnego na placu [...], polegająca na przeniesieniu ruchu kołowego z części środkowej placu na ulice: [...],[...],[...],[...],[...] i [...]. Przewidziano także roboty w zakresie infrastruktury technicznej: budowę i przebudowę odwodnienia nawierzchni, przebudowę i budowę zbiorczej kanalizacji deszczowej, wymianę i uzupełnienie oświetlenia placów, budowę nowych przyłączy: wodociągowych, c.o., energetycznych, telekomunikacyjnych (w przypadku gdy w całości przebiegać będą przez obszar inwestycji). W ramach robót rozebrane zostaną stare toalety i wybudowane nowe w rejonie każdego z placów oraz ciągi rowerowe w obrębie placu [...]. W pkt 2 określono warunki wykorzystania terenu w fazie realizacji i eksploatacji, w pkt 3 wymagania dotyczące ochrony środowiska konieczne do uwzględnienia w projekcie budowlanym, w szczególności zastrzeżono konieczność takiego zaprojektowania inwestycji aby zapewnić dotrzymanie obowiązujących standardów hałasu i jakości powietrza oraz aby wyeliminować ruch pojazdów w części środowej placu [...] a przebieg ruchu zaplanować wokół placu w ciągu ulic: [...], [...],[...],[...],[...] i [...]. W pkt 6 nałożono obowiązek wykonania analizy porealizacyjnej w zakresie emisji hałasu i zanieczyszczeń, w terminie 24 miesięcy od zakończenia inwestycji. W uzasadnieniu w szczególności wyjaśniono, że w decyzji nie nałożono obowiązku wybudowania ekranów akustycznych, albowiem zabudowa zwarta zlokalizowana jest bezpośrednio przy chodnikach, nie stwierdzono też konieczności utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania ze względu na nałożony obowiązek analizy porealizacyjnej, która wykaże rzeczywiste oddziaływania przedsięwzięcia. Odnosząc się do zarzutów stron podano, że przedsięwzięcie nie dotyczy ulic [...],[...] i [...] oraz brak jest podstaw do ponownego wyliczania emisji dla wszystkich ulic. [...] nie obejmują ulic [...], [...] i [...] i nie modyfikują istniejącej na tych ulicach organizacji ruchu, nasilenie ruchu może mieć miejsce w toku prac budowlanych i będzie miało charakter przejściowy. Brak jest sprzeczności między danymi dotyczącymi natężenia ruchu z roku 2007 i przyjętymi w raporcie. Pierwsze z nich przyjęło natężenie ruchu dobowe, a drugie wartości średnie w ciągu jednej godziny w porze nocy i dnia, wartości nie są zatem bezpośrednio porównywalne. Przyjęte dane są przy tym szacunkowe i organ zobowiązał do wykonania analizy porealizacyjnej, która uwzględni pomiary w środowisku. Ruch kołowy z I i II [...] oraz z obu placów nie zostanie wyeliminowany, zmiana na placu [...] polega na przeniesieniu ruchu na ulice [...] i [...]. Podano, że w raporcie uwzględniono wpływ inwestycji na dobra materialne, jakimi są [...] i oba place, wpisane do rejestru zabytków, wpływ ten będzie pozytywny, poprawi estetykę zabytków. Zapewniono także, że zostanie utrzymany dojazd do każdej nieruchomości, w tym dostawców i zaopatrzenia i utrzymany ruch kołowy na całym obszarze przedsięwzięcia. Wskazano, że linie ciepłownicze nie są własnością gminy i nie planuje ona ich remontu. Za nieuzasadnione uznano żądanie opracowania konkurencyjnego raportu, przedłożony raport został opracowany przez uprawnione osoby, brak jest podstaw do stawiania zarzutów, że dokumentacja uległa zafałszowaniu, nadto zobowiązano do analizy porealizacyjnej, która określi rzeczywiste oddziaływanie inwestycji.
Decyzja została sprostowana postanowieniem Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. nr [...] poprzez zmianę numeru jednej z działek zajętych pod realizację przedsięwzięcia z nr [...] na [...], działka [...] powstała z działki [...] w ramach aktualizacji ewidencji gruntów.
W stosunku do wydanej decyzji pismem z 2 czerwca 2010 r. zostały wniesione odwołania 29 osób fizycznych wymienionych w piśmie oraz odwołanie Obywatelskiego Stowarzyszenia Przyjaciół C. W stosunku do Stowarzyszenia, SKO postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] stwierdziło niedopuszczalność odwołania, przyjmując, że Stowarzyszenie nie zawnioskowało o dopuszczenie go do udziału w postępowaniu i w konsekwencji nie ma uprawnienia do składania odwołania. Kolegium w dniu [...] r. wydało także siedem decyzji umarzających postępowanie odwoławcze, dotyczące odwołań J. S. ([...]), L. K. ([...]), S. S. ([...]), A. Z. ([...]), T. Z. ([...]), E. S. ([...]), B. P. ([...]). W stosunku do tych osób przyjęto, że nie mają one przymiotu strony w postępowaniu, albowiem nie legitymują się tytułem do działek położonych w sąsiedztwie działek objętych inwestycją i znajdujących się w obszarze przyszłego oddziaływania inwestycji. Odwołania pozostałych stron podlegały rozpoznaniu.
Reprezentujący strony pełnomocnik wniósł o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zarzucił, że bezzasadnie nie uwzględniono wniosku o uzupełnienie raportu, podczas gdy ma on istotne znaczenie dla ochrony środowiska, warunków zdrowia i życia mieszkańców, gdyż poprzez zmianę układu komunikacyjnego przeniesiono ruch na ulice otaczające plac [...], które nie są przystosowane do przyjęcia zintensyfikowanego ruchu kołowego. Podniesiono, że bezzasadnie nie dopuszczono do udziału w postępowaniu siedmioro mieszkańców ulic otaczających obszar inwestycji, podczas gdy inwestycja ta narusza ich prawo własności. W końcu zarzucono, że błędnie podano w podstawie prawej decyzji art. 46a nieobowiązującej ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska. Art. 153 ustawy z 3 października 2008 r. nie ma zastosowania, albowiem dotyczy spraw nie zakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie ustawy. Tymczasem w sprawie była wydana decyzja ostateczna, którą wyeliminowano z obrotu prawnego poprzez stwierdzenie jej nieważności. Postępowanie winno się toczyć w oparciu o przepisy ustaw z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku (...).
Zaskarżoną decyzją z [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W podstawie prawnej podano art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 46 ust. 1, art. 46a ust. 1 i ust. 7 pkt 4 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska w związku z art. 153 ust. 1 ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. W uzasadnieniu opisano przebieg dotychczasowego postępowania i wydane w sprawie rozstrzygnięcia. Odnosząc się do zarzutów Kolegium w pierwszym rzędzie rozważyło kwestię stanu prawnego, znajdującego zastosowanie w sprawie. Wyjaśniono, że teza, jakoby postępowanie zostało zakończone decyzją ostateczną i w konsekwencji nie miał zastosowania przepis art. 153 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji (...) nie jest zasadna. Zgodnie z tym przepisem, do spraw wszczętych na podstawie przepisów ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska przed dniem wejścia w życie ustawy o udostępnianiu informacji (...), co nastąpiło w dniu 15 listopada 2008 r., a niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy dotychczasowe. Sprawa została zainicjowana wnioskiem z 19 grudnia 2007 r. i została wydana decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...] r. Nieważności tej decyzji została stwierdzona przez Kolegium decyzją z [...] r. Określając konsekwencje stwierdzenia nieważności Kolegium stanęło na stanowisku, że doszło do wyeliminowania decyzji i wywołanych nią skutków, sprawa wróciła do stanu, w jakim znajdowała się przed wydaniem decyzji, następnie wyeliminowanej z obrotu prawnego, czyli na etap rozważenia konieczności sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko. Decyzja, której nieważność stwierdzono, nie wywiera zatem żadnych skutków prawnych, nie można przyjąć, że wobec tego sprawa została zakończona decyzją ostateczną przed dniem [...] r.
Kolegium nie podzieliło także przekonania o konieczności uzupełnienia raportu oddziaływania na środowisko. Z materiału sprawy, w tym raportu wynika, że ulice mające przejąć ruch z placu [...], zostaną przebudowane. Zarzut, że wobec tego nie będą w stanie spełnić swojej funkcji, nie jest uzasadniony. Przedmiotem raportu jest określone przedsięwzięcie, nie dotyczy ono ulic [...],[...] i [...]. Przyjmując argumentację zawartą w uzasadnieniu można by wywodzić, że w istocie postępowaniem należałoby objąć wszystkie ulice, którymi można dotrzeć do centrum miasta.
W kwestii pominięcia części osób w postępowaniu, Kolegium wskazało, że procedurze administracyjnej nie jest znany akt orzekający o uznaniu jakiegoś podmiotu za stronę postępowania. Osobom pominiętym przysługują określone środki prawne. Zwrócono uwagę, że także na etapie postępowania odwoławczego Kolegium jest zobowiązane do weryfikacji procesowego statusu osób składających odwołanie.
W skardze do sądu administracyjnego skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji, zarzucając naruszenie art. 52 ustawy Prawo ochrony środowiska poprzez przyjęcie raportu oddziaływania na środowisko bez uwag i zastrzeżeń oraz naruszenie przepisów postępowania poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego, nieuwzględnienie interesu społecznego i słusznego interesu strony, brak poinformowania stron o możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału przed wydaniem decyzji, nieuwzględnienie dowodów złożonych przez strony w postępowaniu, nieuwzględnienie żądania przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego. W uzasadnieniu opisano przebieg postępowania. Wskazano, że ze względu na wywołane inwestycją konflikty, w toku postępowania przeprowadzono akcję konsultacyjną przez zamieszczenie ankiety na stronie internetowej urzędu. Obywatelskie Stowarzyszenie Przyjaciół C. natomiast zebrało podpisy 15 tysięcy mieszkańców sprzeciwiających się wprowadzeniu planowanych ograniczeń w ruchu kołowym. Jednocześnie internetowej akcji konsultacyjnej zarzuciło podatność na manipulację. W złożonym raporcie powołano się na wyniki ankiety, pominięto zaś w zupełności podpisy złożone przez Stowarzyszenie.
Zarzucono, że Kolegium wydało decyzję w pośpiechu, już 9 dni po wpłynięciu odwołania, bez zawiadomienia stron o prawie zapoznania się z aktami, sprawa została zatem załatwiona poza procedurą, w formach pozaprawnych i bez udziału stron. Wadliwie także nie uwzględniono wniosku o powołanie niezależnego biegłego, w sprawie konieczna bowiem jest konfrontacja dwóch niezależnych specjalistów, ani strony, ani organy nie dysponują odpowiednią wiedzą, aby dokonać oceny miarodajności raportu. Ocena taka jest konieczna, gdyż raport został opracowany na zlecenie inwestora i z tego powodu może nie być miarodajny. Żądanie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego winno być przez organ rozważone z uwzględnieniem zasad prowadzenia postępowania dowodowego. Organ winien też wziąć pod uwagę opinię mieszkańców miasta. W raporcie nie określono, na czym polegać ma ograniczenie ruchu w I i II [...]. W wyniku remontu III [...] doszło już do takiego ograniczenia, ruch odbywa się przez ulice [...],[...] i [...] a wielu przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą upadło. W raporcie nie określono, jak planowane ograniczenie ruchu będzie wprowadzone i jak wpłynie na dostęp nieruchomości do drogi publicznej. W konsekwencji także organy nie rozważyły wpływu przedsięwzięcia na dobra materialne. Poprzez wyeliminowanie ruchu w I i II [...] mieszkańcy i właściciele utracą dostęp do drogi. Skarżący podał, że uzyskał decyzję ustalającą warunki zabudowy i decyzję zezwalającą na zmianę sposobu użytkowania pomieszczeń mieszkalnych na usługowe (hotel), w których potwierdzono dostęp jego nieruchomości do drogi publicznej. W wyniku zmiany organizacji ruchu w I i II [...], dostęp ten utraci. Wpłynie to niekorzystnie na możliwość prowadzenia działalności. Nie oceniono, jak wpłynie na stan kamienic przeniesienie ruchu z [...] w ulice okalające. Zwiększony ruch na ulicach równoległych zaowocuje nadmiarem spalin i hałasu. Wedle skarżącego, oddziaływanie inwestycji winno zostać rozważone dla całego obszaru oddziaływania, w tym ulic okalających, z uwzględnieniem przebudowy skrzyżowań z ulicami poprzecznymi, zmiany układu komunikacyjnego ulic otaczających place. Takie zakreślenie granic znajduje uzasadnienie w art. 46 ust. 2a prawa ochrony środowiska, każącym kwalifikować przedsięwzięcia powiązane jako jedno zamierzenie. Zwrócono uwagę na sprzeczność między treścią wydanych decyzji a sporządzonym raportem w zakresie dotyczącym zmian układu komunikacyjnego, podczas gdy decyzje nie przewidują zmian układu komunikacyjnego I i II [...], raport przewiduje wyeliminowanie lub ograniczenie na nich ruchu kołowego.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi podano, że terminy załatwiania spraw określone w k.p.a. są terminami maksymalnymi i załatwienie sprawy w terminie krótszym nie stanowi naruszenia procedury. Nie doszło także do naruszenia zasady czynnego udziału stron w postępowaniu. Kolegium otrzymało całość akt wraz z odwołaniami pełnomocnika reprezentującego wszystkie strony biorące udział w postępowaniu. Oznacza to, że w aktach znajdowały się materiały znane stronom, Kolegium natomiast nie prowadziło dodatkowego postępowania dowodowego. Przekonanie strony, że przedsięwzięcie przewiduje wyłączenie z ruchu I i II [...] nie znajduje potwierdzenia w materiale sprawy. Zostało wyjaśnione w piśmie autorów raportu z dnia 29 kwietnia 2010, że ograniczenie i uspokojenie ruchu polegają na wyłączeniu z ruchu placu [...], nie dotyczą pozostałych ciągów I i II [...]. Tak też zakres inwestycji został określony w decyzji. Zwrócono uwagę, że organ na etapie rozstrzygania sprawy nie ma obowiązku powoływać biegłego celem weryfikacji raportu z tego powodu, że strona postępowania nie akceptuje wniosków raportu. Strony miały prawo składania wszelakich wniosków i dowodów, w tym oceny raportu dokonanej przez rzeczoznawcę. Takiego opracowania jednak nie złożyły.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozważył, co następuje:
Podstawą materialnoprawną wydanych w sprawie decyzji były przepisy ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska w brzmieniu obowiązującym do dnia 15 listopada 2008 r. (Dz.U. z 2008 r., nr 25, poz. 150 ze zm.), zawarte w dziale VI, regulującym postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko, w szczególności przepisy rozdziału 2 tego działu, dotyczące postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko planowanych przedsięwzięć. Dział VI ustawy Prawo ochrony środowiska został uchylony art. 144 pkt 9 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. nr 199, poz. 1227 ze zm.), która wprowadziła w tym zakresie nową regulację z dniem 15 listopada 2008 r. kiedy ustawa o udostępnianiu informacji (...) weszła w życie. Wydane w sprawie decyzje organów obu instancji zapadły już w dacie obowiązywania nowej regulacji dotyczącej wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, co czyni zasadnym rozważenie, jaki stan prawny winien mieć zastosowanie w sprawie. W przekonaniu Sądu, organ odwoławczy prawidłowo w tym zakresie powołał się na przepis intertemporalny zawarty w art. 153 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji (...). Zgodnie z tym przepisem, do spraw wszczętych, na podstawie przepisów ustawy Prawo ochrony środowiska przed dniem wejścia w życie ustawy o udostępnianiu informacji (...), a niezakończonych decyzją ostateczną stosuje się, z zastrzeżeniem art. 154 ust. 1 tej ustawy, przepisy dotychczasowe (zastrzeżenia zawarte w pkt 1 i 2 art. 154 ust. 1 nie mają znaczenia w niniejszej sprawie). Postępowanie w sprawie zostało wszczęte na wniosek z dnia 19 grudnia 2007 r. a organ I instancji wydał decyzję [...] r. Decyzja ta stała się ostateczna, została jednak usunięta z obrotu prawnego w trybie stwierdzenia nieważności. Istotną zatem kwestią jest stwierdzenie, jaki skutek wywarła decyzja stwierdzająca nieważność i czy można uznać, że postępowanie zainicjowane wnioskiem strony nie zostało w konsekwencji zakończone decyzją ostateczną.
Stwierdzenie nieważności jest aktem deklaratoryjnym, działającym z mocą wsteczną (ex tunc) od daty wydania decyzji. Decyzja stwierdzająca nieważność uchyla wszystkie skutki prawne weryfikowanej decyzji, jakie decyzja ta wywołała. Sprawa rozstrzygnięta taką decyzją wraca do stanu, w jakim znajdowała się przed jej wydaniem i podlega ponownemu rozpoznaniu. Rozstrzygnięcie winno zatem co do zasady zapaść na podstawie przepisów obowiązujących w dacie orzekania, chyba że w grę wchodzą regulacje intertemporalne. Stwierdzenie nieważności, skoro eliminuje decyzję ze skutkiem ex tunc i niweczy wywołane nią skutki (niemożność zniweczenia tych skutków, gdy są one nieodwracalne, uniemożliwia stwierdzenie nieważności decyzji) prowadzi do sytuacji, gdy strona znajduje się w sytuacji takiej, jakby decyzja nie została w ogóle wydana, jej żądnie nie zostało rozpoznane. Nie można wobec tego przyjąć, że sprawa została zakończona decyzją ostateczną, jeśli następnie stwierdzono nieważność tej decyzji. Zakończenie sprawy decyzją oznacza, że doszło do skutecznego rozstrzygnięcia o żądaniu strony, jej prawach i obowiązkach. Zaliczenie do kategorii spraw zakończonych takich przypadków, w których doszło formalnie do wydania decyzji, ale ze względu na jej kwalifikowane wady, usunięto ją następnie z obrotu prawnego w trybie stwierdzenia nieważności i status materialnoprawny strony nadal nie jest rozstrzygnięty, nie jest uzasadnione. Prawidłowo zatem Kolegium przyjęło, że sprawa winna zostać zakwalifikowana jako wszczęta przed dniem wejścia w życie nowych przepisów i niezakończona decyzją ostateczną do dnia [...] r., co uzasadnia zastosowanie przepisów ustawy Prawo ochrony środowiska, regulujących wydawanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację inwestycji, zgodnie z zasadą intertemporalną wyrażoną w art. 153 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji (...).
Przedsięwzięcie prawidłowo zostało zakwalifikowane na podstawie przepisu § 3 ust. 1 pkt 56 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. nr 158, poz. 1105 ze zm.) do kategorii przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, które mogą wymagać raportu oddziaływania na środowisko. Raport taki, w wyniku nałożonego na stronę obowiązku jego sporządzenia, został złożony. Zasadnicza część zarzutów Skarżącego dotyczy treści raportu. Nie można przy tym zgodzić się z zarzutem, że w sprawie doszło do naruszenia art. 46 ust. 2a prawa ochrony środowiska, poprzez brak łącznego potraktowania powiązanych technologicznie przedsięwzięć. Przepis ten ma zastosowanie do równolegle realizowanych przedsięwzięć. Oprócz opisanego we wniosku przedsięwzięcia, związanego z przebudową określonych ulic, nie wykazano, aby planowane były do realizacji równolegle inne przedsięwzięcia z nim powiązane. Należy zwrócić uwagę, że wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach następuje przed wydaniem decyzji wymienionych w art. 46 ust. 4 ustawy, zatem na potrzeby ściśle określonych postępowań, związanych w szczególności z wykonywaniem robót budowlanych. Sama ewentualna zmiana organizacji ruchu na drogach publicznych nie dokonuje się w żadnym z wymienionych w art. 46 ust. 4 trybów i nie może być traktowana jako przedsięwzięcie w rozumieniu prawa ochrony środowiska.
Treść raportu określa przepis art. 52 ustawy. Sporządzony w sprawie raport dotyczy przedsięwzięcia polegającego na przebudowie drogi, należy zatem zwrócić uwagę na przepis art. 52 ust. 1d ustawy, zgodnie z którym dla przedsięwzięć polegających na przebudowie drogi informacje, o których mowa w art. 52 ust. 1 pkt 3-4 i pkt 5, nie dotyczą wariantów lokalizacyjnych planowanego przedsięwzięcia. Informacje wymienione w powołanych punktach dotyczą opisu analizowanych wariantów, w tym wariantu polegającego na niepodejmowaniu przedsięwzięcia, najkorzystniejszego dla środowiska, wraz z uzasadnieniem ich wyboru, określenia przewidywanego oddziaływania na środowisko analizowanych wariantów, w tym również w wypadku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej, a także możliwego transgranicznego oddziaływania na środowisko, uzasadnienia wybranego przez wnioskodawcę wariantu, ze wskazaniem jego oddziaływania na środowisko, w szczególności na: ludzi, zwierzęta, rośliny, wodę i powietrze, powierzchnię ziemi, z uwzględnieniem ruchów masowych ziemi, klimat i krajobraz, dobra materialne, zabytki i krajobraz kulturowy, objęte istniejącą dokumentacją, w szczególności rejestrem lub ewidencją zabytków, oraz wzajemne oddziaływanie między tymi elementami. Wykluczenie stosowania tych przepisów w odniesieniu do wariantów lokalizacyjnych przedsięwzięcia polegającego na przebudowie drogi, czyni bezzasadnymi zarzuty skargi dotyczące pominięcia w raporcie danych związanych z informacjami wymienionymi w art. 52 ust. 1 pkt 3-4 i 5, z wyróżnieniem różnych rozwiązań lokalizacyjnych. Przy przebudowie istniejącej drogi nie ma wobec powyższego konieczności dokonywania analiz z rozbiciem na różne wersje przebiegu drogi, wystarcza opis oddziaływań w odniesieniu do istniejącego przebiegu poddawanej przebudowie drogi. Opis takich oddziaływań został w raporcie przedstawiony, relewantne dla sprawy są przy tym oddziaływania powodowane skutkami przebudowy, nie kwestie organizacji ruchu. Z tego względu poza zakresem raportu oddziaływania na środowisko pozostają w sprawie takie okoliczności, jak sposób organizacji ruchu drogowego, dostępność drogi dla poszczególnych kategorii pojazdów i ograniczenia w tym zakresie. Nie jest też zasadny zarzut, że w sprawie nie określono precyzyjnie zakresu przedsięwzięcia. Zarówno zakres terytorialny jak rzeczowy, zostały określone, wykazane zarówno w załączniku mapowym złożonym do wniosku, zgodnie z art. 46a ust. 4 pkt 1 ustawy, jak i opisane w raporcie. Za dopuszczalną praktykę należy uznać sporządzenie wyjaśniającego uzupełnienia do raportu, modyfikującego pierwotny opis przedsięwzięcia, zawarty w pierwszej wersji raportu. Żaden przepis prawa nie wyklucza możliwości sporządzenia takiego uzupełnienia. Złożone uzupełnienie należy uznać za dopuszczalne, wyjaśnia ono bowiem rzeczowy zakres inwestycji, wskazując na przyjęty zakres przebudowy [...]. Z wyjaśnień wynika, że założenie skarżącego, iż przedsięwzięcie polega na przebudowie drogi skutkującej wyeliminowaniem ruchu samochodowego z I i II [...], nie jest uzasadnione. Niewątpliwie przebudowa ma skutkować wyeliminowaniem ruchu kołowego przez środek placu [...] i na tym odcinku skierowanie go w ulice otaczające plac. Dla takiej też inwestycji została wydana decyzja określająca środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia.
Skarżący wnioskował o dokonanie oceny raportu przez biegłego, sugerując, że organ nie posiada w tym zakresie dostatecznych kompetencji. Należy zatem podkreślić, że ustawodawca wyraźnie określił, kto ma przygotować i złożyć raport oddziaływania na środowisko, co w konsekwencji przesądza o jego charakterze. Raport taki składa strona, zaś osoba go sporządzająca nie musi legitymować się jakimiś szczególnymi uprawnieniami, wystarczające jest, aby posiadała dostateczną wiedzę, pozwalająca raport sporządzić. W sprawie jest bezsporne, że osoba sporządzająca raport posiadała dostateczne kompetencje, dokumentują to znajdujące się w aktach administracyjnych świadectwa wydane przez Wojewodę [...] w dniu [...] r. nr [...] oraz Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z [...] r., nr [...], że autor raportu posiada kwalifikacje i uzyskał uprawnienia biegłego w zakresie sporządzania ocen oddziaływania na środowisko. Składany raport jest zatem dokumentem prywatnym, a ustawodawca uznał za wystarczające, aby podlegał weryfikacji, jak każdy dowód w postępowaniu, przez organ administracji. Stanowisko, że organ nie jest kompetentny do dokonania oceny raportu nie może zatem być uznane, godzi bowiem w instytucjonalne rozwiązanie, przyjęte w ustawie. Taki argument nie uzasadnia wobec powyższego żądania przeprowadzenia z urzędu weryfikacji raportu przez biegłego powołanego w sprawie. Prywatny charakter takiego dokumentu jak raport dopuszcza możliwość przedłożenia dowodów przeciwnych przez inne strony postępowania. Skarżący mógł zatem złożyć w postępowaniu opracowanie sporządzone przez inną osobę, tego jednak nie uczynił. Należy podkreślić, że w istocie skarżący nie sformułował zarzutu wadliwości raportu, podniósł jedynie, że ani organ, ani strony nie są dostatecznie kompetentne do jego oceny. Jak wyżej zaznaczono, zastrzeżenie to nie może odnosić się do organu. Nie można także co do zasady przyjąć, że raport wymaga weryfikacji tylko z tego powodu, że został sporządzony na zlecenie wnioskodawcy. Takie właśnie jest rozwiązanie ustawowe, stanowisko skarżącego prowadzi do negacji zasadności tego rozwiązania. Wiarygodności raportu nie podważa fakt sporządzenia na zlecenie strony, nie jest to argument wystarczający i dopuszczalny. Aby wiarygodność te podważyć, skarżący winien wykazać konkretne uchybienia w twierdzeniach operatu, czego nie uczynił, ograniczając się do zgłaszania wątpliwości.
Przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu była decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach. Obligatoryjne elementy, jakie powinna zawierać treść takiej decyzji określa art. 56 ust. 2 ustawy. W decyzji tej organ określa rodzaj i miejsce realizacji przedsięwzięcia, warunki wykorzystywania terenu w fazie realizacji i eksploatacji, ze szczególnym uwzględnieniem konieczności ochrony cennych wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych i zabytków oraz ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich, wymagania dotyczące ochrony środowiska konieczne do uwzględnienia w projekcie budowlanym, wymogi w zakresie przeciwdziałania skutkom awarii przemysłowych, w odniesieniu do przedsięwzięć zaliczanych do zakładów stwarzających zagrożenie wystąpienia poważnych awarii, wymogi w zakresie ograniczania transgranicznego oddziaływania na środowisko w odniesieniu do przedsięwzięć, dla których przeprowadzono postępowanie dotyczące transgranicznego oddziaływania na środowisko, w przypadku, o którym mowa w art. 135 ust. 1 ustawy- stwierdzenie konieczności utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania. Charakterystyka całego przedsięwzięcia stanowi załącznik do decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. W zakresie odpowiadającym charakterowi inwestycji, wydana w sprawie decyzja zawiera konieczne elementy oraz wymagany załącznik. Nadto, na podstawie art. 56 ust. 4 ustawy, na wnioskodawcę nałożono obowiązek przedstawienia analizy porealizacyjnej, określając zakres oraz termin jej przedstawienia. Zgodnie z art. 56 ust. 7 i 8 ustawy, decyzja została uzasadniona z odniesieniem się do uwag i wniosków złożonych w postępowaniu z udziałem społeczeństwa.
Nie można także podzielić zarzutu, że decyzja organu odwoławczego została wydana poza procedurą, w formach pozaprawnych i bez udziału stron. Pełnomocnik odwołujących się został zawiadomiony o przesłaniu odwołania do Kolegium. Istotnie, organ odwoławczy nie powiadomił o możliwości zapoznania się z materiałem przed wydaniem decyzji, uchybienie to jednak nie miało wpływu na wynik sprawy. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), uchylenie decyzji przez sąd uzasadniają takie uchybienia procedurze, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec braku dokonywania przez Kolegium dodatkowych czynności wyjaśniających i oparcia się jedynie na zebranym już materiale, należy podzielić stanowisko zawarte w odpowiedzi na skargę, że uchybienie to nie mogło wpłynąć modyfikująco na rozstrzygnięcie sprawy.
Mając na względzie podane argumenty, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło