I OZ 332/11

Dnia 12 maja 2011 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Bujko po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2011 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 7 marca 2011 roku, sygn. akt IV SA/Wr 566/10 oddalające wniosek S.K. o wyłączenie sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego Henryka Ożoga od orzekania w sprawie ze skargi S. K. na decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] czerwca 2010 roku nr [...] w przedmiocie pozbawienia statusu osoby bezrobotnej oraz pozbawienia prawa do zasiłku postanawia: oddalić zażalenie 4 1 Postanowieniem z dnia 7 marca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił wniosek S.K. o wyłączenie sędziego NSA Henryka Ożoga od orzekania w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] czerwca 2010 r. w przedmiocie pozbawienia statusu osoby bezrobotnej oraz pozbawienia prawa do zasiłku. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że pismem z dnia 12 lutego 2011 r. skarżący wniósł o wyłączenie od rozpoznania jego sprawy sędziego NSA Henryka Ożoga wskazując, że w jego przekonaniu wyżej wymieniony sędzia przekracza przyznane mu przez przepisy prawa uprawnienia, godząc tym samym w uprawnienia strony wynikające z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. W dniu 25 lutego 2011 r. sędzia NSA Henryk Ożóg złożył oświadczenie, z którego wynika, że w stosunku do jego osoby nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.), które dawałyby podstawy do wyłączenia od rozpoznania przedmiotowej sprawy. Oddalając wniosek Sąd I instancji wskazał, że wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Wnioskodawca nie podał żadnych okoliczności faktycznych uzasadniających wyłączenie sędziego od rozpoznawania niniejszej sprawy, wskazując jedynie, iż w jego ocenie wyżej wymieniony sędzia przekracza swoje uprawnienia. Jak wynika z oświadczenia sędziego NSA Henryka Ożoga, ze skarżącym nie łączy go żaden stosunek osobisty, który mógłby wywołać wątpliwość co do jego bezstronności. Zdaniem Sądu I instancji, powzięta przez wnioskodawcę wątpliwość co do bezstronności sędziego, wynika wyłącznie z jego subiektywnego przeświadczenia i nie stanowi wystarczającej przesłanki do zastosowania art. 19 p.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący wnosząc o uchylenie bądź zmianę postanowienia. W uzasadnieniu skarżący opisał przebieg postępowania administracyjnego. Wyjaśnił, że sędzia objęty wnioskiem ma świadomość, że skarżący prowadzi kilka postępowań przed sądem administracyjnym. W jego ocenie, sędzia NSA Henryk Ożóg dopuścił się naruszenia § 26 regulaminu wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 169, poz. 1946) poprzez wyznaczenie do składu orzekającego w sprawie sędziego Tadeusza Kuczyńskiego, a nie sędziego Jolanty Sikorskiej. Wyjaśnił, że nie wie na jakiej podstawie sędziowie NSA orzekają w sprawach toczących się w wojewódzkich sądach administracyjnych. W jego ocenie sprawa powinna zakończyć się w formie mediacji, jednak nie został o takiej możliwości poinformowany. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie jest nieuzasadnione i podlega oddaleniu. Instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego, we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Poza wypadkami wyłączenia z mocy samego prawa - art. 18 § 1 p.p.s.a., wyłączenie sędziego następuje na wniosek wówczas, jeżeli zachodzą takie okoliczności, które mogłyby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego (art. 19 p.p.s.a.). Wskazać należy, że wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez sędziego, którego wniosek dotyczy. Jak wynika z wyjaśnień zawartych w oświadczeniach złożonych przez sędziów, których dotyczy wniosek, nie istnieje między nimi i stroną postępowania jakikolwiek stosunek osobisty tego rodzaju, że mógłby wywołać wątpliwości co do jego bezstronności w tej sprawie. Analiza akt sprawy prowadzi ponadto do wniosku, że nie zaistniała żadna z przyczyn wyłączenia tych sędziów z mocy ustawy na podstawie art. 18 p.p.s.a. Odnosząc się do zarzutów zażalenia wyjaśnić należy, co następuje: Po pierwsze, należy podzielić stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym wnioskodawca nie podał żadnych okoliczności faktycznych uzasadniających wyłączenie sędziego od rozpoznawania niniejszej sprawy. Z oświadczenia sędziego NSA Henryka Ożoga, wynika, że ze skarżącym nie łączy go żaden stosunek osobisty, który mógłby wywołać wątpliwość co do jego bezstronności, a powyższego nie kwestionuje wnioskodawca. Zasadnie zatem przyjął Sąd I instancji, że wniosek skarżącego wynika przede wszystkim z subiektywnego przekonania o wadliwości podejmowanych przez sędziego czynności. Po drugie, stosownie do treści § 26 regulaminu wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych, jeżeli z przyczyn losowych konieczna jest zmiana składu orzekającego, przewodniczący wydziału wyznacza innego sędziego według kolejności z alfabetycznej listy sędziów wydziału. Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński, został wyznaczony sprawozdawcą w niniejszej sprawie na mocy zarządzenia wstępnego przewodniczącego wydziału (którym jest sędzia NSA Henryk Ożóg) z dnia 13 września 2010 r. Zarządzenie to stanowiło normalny tryb przydzielenia sprawy sędziemu sprawozdawcy i nie wynikało z zastosowania § 26 regulaminu. Co ważniejsze jednak, uchybienie przez przewodniczącego wydziału procedurze wyznaczania sprawozdawcy bądź składu orzekającego może stanowić uzasadnienie ewentualnej skargi kasacyjnej, a nie wniosku o wyłączenie sędziego. Po trzecie, sędziowie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykonują swoje obowiązki w wojewódzkich sądach administracyjnych na podstawie art. 94 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). Niemniej jednak, okoliczność przeniesienia sędziego NSA do pełnienia obowiązków w sądzie wojewódzkim z zachowaniem prawa do tytułu sędziego NSA, również nie ma wpływu na zasadność złożonego przez skarżącego wniosku. Po czwarte, sąd administracyjny nie ma obowiązku informowania strony o wszelkich możliwych przepisach ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Brak jest również przepisu szczególnego, który skutkowałby koniecznością pouczenia strony o możliwości przeprowadzenia mediacji. Stąd też brak było podstaw do pouczania strony w tym zakresie. Nawet jeśli taki obowiązek ciążyłby na przewodniczącym wydziału, to uchybienie w tym zakresie uzasadniałoby ewentualną skargę kasacyjną, a nie wniosek o wyłączenie sędziego, który, jak już wyżej wskazano, ma za zadanie przeciwdziałać brakowi bezstronności sędziego, a nie być środkiem zwalczania przez stronę skarżącą dostrzeżonych przez nią uchybień przepisów postępowania. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu. ----------------------- 3 2