I OSK 1726/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Janina Antosiewicz (spr.), Sędzia NSA Anna Lech, Sędzia del. NSA Roman Ciąglewicz, Protokolant asystent sędziego Piotr Baryga, po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R.Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 grudnia 2010 r. sygn. akt II SA/Wa 1417/10 w sprawie ze skargi R.Z. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 14 grudnia 2010 r. sygn. akt II SA/Wa 1417/10 oddalił skargę R. Z. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania R. Z. świadczenia w drodze wyjątku. Powyższy wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych po rozpatrzeniu wniosku R. Z. decyzją z dnia 11 czerwca 2010 r. odmówił przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Podstawę prawną decyzji stanowi przepis art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i trentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.), w myśl którego Prezes ZUS może przyznać świadczenie jeżeli wnioskodawca jest lub był osobą ubezpieczoną lub członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczenia wskutek szczególnych okoliczności, nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek oraz nie ma niezbędnych środków utrzymania. Powyższe przesłanki powinny być spełnione łącznie. Organ stwierdził, iż w sprawie tej nie zaistniały szczególne okoliczności, na skutek których skarżący nie nabył uprawnienia do świadczenia przyznawanego na zasadach ogólnych. Organ ustalił, że łącznie udowodniony okres składkowy i nieskładkowy na przestrzeni 60 lat życia R. Z. wynosił 18 lat, 11 miesięcy i 13 dni, zaś w 10-leciu przed powstaniem częściowej niezdolności do pracy obejmującym okres od 30 marca 1987 r. do 30 czerwca 1997 r. R. Z. udokumentował 1 rok, 6 miesięcy i 5 dni okresu ubezpieczenia, natomiast w 10-leciu przed powstaniem całkowitej niezdolności do pracy 7 miesięcy i 28 dni. Powyższą decyzję Prezes utrzymał w mocy w dniu [...] lipca 2010 r. podzielając poprzednie stanowisko co do braku przesłanki szczególnych okoliczności, wskutek wystąpienia których strona nie mogła nabyć świadczeń w drodze ustawowej. Organ stwierdził, że szczególnymi okolicznościami w rozumieniu art. 83 powołanej ustawy są wyłącznie zdarzenia lub trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków. Okolicznością szczególną może być więc zdarzenie, bądź trwały stan o charakterze zewnętrznym, obiektywnym i niezależnym od woli danej osoby. Z orzeczenia z dnia [...] października 2009 r. lekarza orzecznika ZUS wynika, że R. Z. został uznany za częściowo niezdolnego do pracy od czerwca 1997 r. do sierpnia 2008 r. oraz za całkowicie niezdolnego do pracy od dnia 11 sierpnia 2008 r. do października 2011 r. Przedstawiony wyżej udokumentowany okres składkowy na przestrzeni 57 lat przed powstaniem całkowitej niezdolności do pracy jest nieadekwatny do wieku R. Z.. Organ wyjaśnił także, że nie mogły zostać zaliczone do stażu pracy okresy, za które nie zostały opłacone składki na ubezpieczenie społeczne (umowa agencyjna, zlecenia). W skardze na powyższą decyzję R. Z. zarzucił, że decyzja łamie podstawowe prawa człowieka i jest niezgodna z Konstytucją. Podniósł, iż na dzień 23 stycznia 2010 r. posiada zwaloryzowany kapitał początkowy w kwocie 179.894,02 zł, z którego nie może korzystać, pomimo że jest całkowicie niezdolny do pracy. Odpowiadając na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie. Organ stwierdził, iż skarżący od 1988 r. pozostawał w ubezpieczeniu w krótkich okresach nie podejmując zatrudnienia bądź też pracował w formach, które pozwalały uniknąć opłacania składek na ubezpieczenie społeczne. Powyższe nie jest jednak okolicznością niezależną od woli strony. Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zwrócił uwagę na to, iż przepis art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych stanowi szczególną regulację, umożliwiająca uzyskanie świadczenia przez osoby, które nie spełniają warunków do świadczeń zwykłych, przewidzianych powołaną wyżej ustawą. Świadczenia z art. 83 ust. 1 nie maja charakteru roszczeniowego, a ich przyznanie zostało pozostawione uznaniu Prezesa ZUS. Kontrola Sądu ogranicza się zatem do zbadania, czy decyzja nie nosi cech dowolności, a więc czy organ zebrał cały materiał dowodowy i dokonał wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy po wszechstronnym i dogłębnym rozważeniu wszystkich okoliczności. Z racji odesłania w art. 124 ustawy do stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego organ winien stosować zasady w nim zawarte (art. 9 k.p.a.). Winien w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 3 i 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Wskazane przez organ trzy przesłanki z art. 83 ust. 1 ustawy warunkujące przyznanie świadczenia w drodze wyjątku muszą być spełnione łącznie. Brak zatem choćby jednej z nich wyklucza możliwość przyznania świadczenia. Za prawidłowe uznał Sąd ustalenia organu co do łącznego okresu ubezpieczenia społecznego, wynoszącego 18 lat, 11 miesięcy i 13 dni z czego na 10-lecie oceniane do uprawnień przypada około 1,5 roku. W latach 1969–1971, 1988–1991, 1993–1997, 1997–2007 r. skarżący nie pracował i nie wykazał szczególnych okoliczności, które uzasadniałyby przerwy w zatrudnieniu. Sąd podzielił ocenę organu, że okres pozostawania w zatrudnieniu i ubezpieczeniu jest nieadekwatny do wieku skarżącego. Prawidłowo też organ uznał, że podejmowanie zatrudnienia na podstawie umowy agencyjnej bez opłacania składek na ubezpieczenie społeczne nie ma charakteru okoliczności szczególnej, w rozumieniu art. 83 powołanej ustawy i nie stanowi podstawy do przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Wprawdzie żaden przepis cytowanej ustawy nie zawiera definicji "szczególnych okoliczności", w orzecznictwie przyjmuje się, że okolicznością szczególną, w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy, jest zdarzenie bądź trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków. Zdarzenie to musi mieć taki charakter, by uniemożliwiało ubezpieczonemu pracę. Niemniej jednak wystąpienie "szczególnych okoliczności" powinno być stwierdzone indywidualnie, w odniesieniu do każdego przypadku. Niespełnienie warunku braku szczególnych okoliczności do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym jest wystarczającą podstawą do odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku, na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Zdaniem Sądu sama trudna sytuacja bytowa nie uzasadnia przyznania świadczenia w drodze wyjątku, albowiem świadczenia te nie mają charakteru socjalnego. Uznając, iż zaskarżone decyzje nie naruszają prawa materialnego i procesowego, jak również nie można im przypisać przekroczenia granic uznania administracyjnego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zw. dalej P.p.s.a. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł R. Z., reprezentowany przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu i zaskarżając wyrok w całości zarzucił: 1) naruszenie prawa materialnego – art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2010 r. Nr 238, poz. 1578 ze zm.) przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że w sprawie nie wystąpiły szczególne okoliczności, w wyniku których skarżący nie spełnił warunków wymaganych w tej ustawie do uzyskania prawa do renty, co skutkowało odmową przyznania mu świadczenia w drodze wyjątku, 2) naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy: – art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, polegające na tym, że Sąd nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną nie wyszedł poza ich granice, mimo że w danej sprawie powinien to był uczynić i nie rozpoznał sprawy w jej granicach ograniczając się do zbadania samej decyzji oraz skargi, co doprowadziło do oddalenia skargi mimo istnienia uchybień pozwalających na uchylenie zaskarżonej decyzji, – art. 1 § 1 i 2 powołanej ustawy ustrojowej z dnia 25 lipca 2002 r. w zw. z art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez naruszenie reguł procedury administracyjnej, polegające na tym, że WSA nie zbadał i nie uwzględnił naruszenia wskazanych wyżej przepisów procedury administracyjnej, przejawiającego się w niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności sprawy. Skarga kasacyjna wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku, przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, które nie zostały opłacone w całości ani w części. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej stwierdzono, że Sąd nie dostrzegł, że Prezes ZUS naruszył przepisy art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Przyjmując, że z akt sprawy nie wynika, aby w okresach kiedy skarżący pozostawał poza ubezpieczeniem (w tym w latach 1997–2007) nie mógł kontynuować zatrudnienia na skutek szczególnych okoliczności organ wniosek taki wysnuł na podstawie faktu, iż w tym czasie nie była jeszcze orzeczona jego całkowita niezdolność do pracy. Tymczasem całkowita niezdolność do pracy jest tylko jedną z przesłanek a nie przesłanką wyłączną. Jej brak nie mógł stanowić samoistnej, uzasadnionej przyczyny zaniechania wyjaśnienia wszystkich pozostałych okoliczności z lakonicznym powołaniem się na brak dowodów. Konieczność wyjaśnienia tych kwestii wynika także z tego, że na 10 lat przed stwierdzeniem całkowitej niezdolności u skarżącego stwierdzono częściową niezdolność do pracy. Odnosząc się do możliwości zastosowania art. 83 ust. 1 powołanej ustawy skarżący stwierdził, że nie tylko całkowita niezdolność do pracy będzie szczególną okolicznością udaremniającą i wykluczającą aktywność zawodową. Może to być także częściowa niezdolność do pracy przez to, że ogranicza i utrudnia możliwość zatrudnienia (wyrok NSA z dnia 16 lipca 2010 r. I OSK 687/10). Prezes ZUS w celu prawidłowego zastosowania prawa miał obowiązek zbadania wpływu stwierdzenia częściowej niezdolności do pracy R. Z. na rzeczywistą możliwość podjęcia przez niego zatrudnienia, szczególnie w sytuacji gdy powstanie częściowej niezdolności do pracy zbiegło się w czasie z najdłużej trwającym okresem pozostawania bez zatrudnienia (1997–2007). Brak powyższych ustaleń stanowił znaczące uchybienie, mające wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszył także przepisy postępowania poprzez to, iż nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną nie wyszedł poza ich granice, mimo że w niniejszej sprawie powinien to uczynić i nie rozpoznał sprawy w jej granicach, ograniczając się do zbadania samej decyzji oraz skargi, gdy tymczasem wskazane powyżej okoliczności obligowały ten Sąd do rozważenia sprawy w jej całokształcie, w tym z uwzględnieniem okoliczności dotyczących stanu zdrowia skarżącego i orzeczonej wobec niego częściowej niezdolności do pracy. W odniesieniu do naruszenia prawa materialnego skarga kasacyjna podnosi wadliwe przyjęcie istnienia zależności pomiędzy możliwością zastosowania art. 83 ust. 1 ustawy a okresem pozostawania w ubezpieczeniu oraz nieuznania za okoliczność szczególną występowania częściowej niezdolności do pracy. Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszył wreszcie, w ocenie skarżącego, przepisy prawa materialnego – art. 83 e.r.FUS, poprzez przyjęcie istnienia zależności pomiędzy możliwością zastosowania regulacji art. 83 e.r.FUS, a długością pozostawania w ubezpieczeniu, oraz nieuznania za okoliczność szczególną, występowania częściowej niezdolności do pracy. Tymczasem, jak wynika z analizy orzecznictwa sądów administracyjnych, powszechnie przyjętym jest, iż przyznanie prawa do świadczenia w drodze wyjątku nie jest uzależnione od stażu ubezpieczeniowego czy długości przerwy, jaka zaistniała między ustaniem zatrudnienia a powstaniem niezdolności do pracy (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 2000 r., II SA 1935/00, oraz z dnia 8 grudnia 2000 r., II SA 1933/00), zależy ono bowiem wyłącznie od oceny stanu faktycznego sprawy pod kątem występowania szczególnych okoliczności uniemożliwiających lub utrudniających pozostawanie w ubezpieczeniu. Skarżący podkreśla, iż art. 83 ustawy nie może być interpretowany jedynie w ten sposób, że dopiero stwierdzenie całkowitej niezdolności do pracy usprawiedliwia brak aktywności zawodowej osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Całkowita niezdolność do pracy jest – jak już powiedziano – tylko jedną z przesłanek do przyznania takiego świadczenia i ma istnieć w chwili ubiegania się o to świadczenie, natomiast ograniczenia aktywności zawodowej przed jej powstaniem mogą być bardzo różne, choćby usprawiedliwione przyczynami zdrowotnymi, sytuacją na lokalnym rynku pracy, poziomem wykształcenia czy też cechami pracownika wpływającymi na jego "atrakcyjność" na rynku pracy, i każda z takich potencjalnych przyczyn powinna zostać indywidualnie zbadana. W niniejszej sprawie, w przypadku R. Z., bez wątpienia okolicznością mogącą mieć wpływ na jego aktywność zawodową był stan zdrowia powodujący uznanie go za osobę początkowo częściowo niezdolną do pracy, a następnie całkowicie niezdolną do pracy. Zawężona wykładnia zwrotu "szczególne okoliczności" dokonana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny doprowadziła zatem do wadliwej subsumcji art. 83 e.r.FUS pod stan faktyczny niniejszej sprawy i błędne uznanie, że w przypadku R. Z. owe szczególne okoliczności nie wystąpiły. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę, stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a., w granicach skargi kasacyjnej (w sprawie nie wystąpiły bowiem przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 powołanej ustawy uwzględniane z urzędu) nie uznał za zasadne zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Z uwagi na oparcie skargi kasacyjnej na obu podstawach wskazanych w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. Sąd odwoławczy bada najpierw zasadność zarzutu naruszenia przepisów postępowania, gdyż dopiero po niewadliwym ustaleniu stanu faktycznego możliwe jest stosowanie przepisów prawa materialnego. Wskazany jako naruszony przepis art. 134 § 1 P.p.s.a. zakreśla granice orzekania przez sąd pierwszej instancji stanowiąc, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Związanie granicami danej sprawy to inaczej rzecz ujmując związanie przedmiotem zaskarżenia, który stanowi konkretny akt lub czynność. W tej sprawie przedmiot ten wyznacza decyzja administracyjna Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, odmawiająca R. Z. przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Brak związania zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną oznacza natomiast, że sąd pierwszej instancji dokonuje kontroli legalności zaskarżonej decyzji w pełnym zakresie, tzn. niezależnie od podniesionych zarzutów i wniosków skargi. Może ona zatem uwzględnić skargę z innych przyczyn niż podniesione w skardze, a także zastosować środki dalej idące niż wnioskowane przez skarżącego. Uwzględniając powyższe należy stwierdzić, że zakreślone granice orzekania nie pozwalają Sądowi pierwszej instancji wyjść poza granice wyznaczone zaskarżoną decyzją oraz poprzedzającą ją decyzją Prezesa ZUS. Zarzut skargi kasacyjnej, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny przy orzekaniu nie wyszedł poza granice decyzji należy uznać za chybiony. Odnosząc się zaś do zarzutu naruszenia art. 134 § 1 P.p.s.a. w zakresie nierozpoznania innych jeszcze zarzutów, nie wskazanych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny nie uznał go za zasadny. Należy zwrócić uwagę na ustalenia organu, z których wynika, iż przerwy w zatrudnieniu skarżącego w okresie stwierdzenia u niego częściowej niezdolności do pracy, a więc w latach 1997–2007 nie były jedynym okresem gdy nie świadczył on pracy w powiązaniu z odprowadzaniem składek na ubezpieczenie społeczne. Skarżący, będący wówczas jeszcze młodym człowiekiem, miał długotrwałe przerwy w zatrudnieniu w latach 1969–1971, 1988–1991 i 1993–1997. Błędnie skarga kasacyjna wywodzi, iż to na organie ciążył obowiązek ustalenia przyczyny każdorazowej przerwy w zatrudnieniu, podczas gdy skarżący w toku postępowania nie wykazywał żadnej inicjatywy w tym przedmiocie. Z materiału dowodowego wynika jedynie pośrednio, iż świadczył on pracę w ramach umowy ajencyjnej lub umowy zlecenia. Zarzut, iż Sąd nie dostrzegł naruszenia przez organ przepisów art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. nie może być uznany za zasadny, jeśli skarżący w toku postępowania nie zgłaszał żadnych wniosków dowodowych lub dokumentów. Nie było też takiej sytuacji, że organ odmówił przeprowadzenia wnioskowanych dowodów, bądź pominął udostępnione prze stronę dokumenty w ocenie materiału dowodowego. Uwzględniając rodzaj świadczenia, o jakie ubiegał się skarżący, a w szczególności ich wyjątkowy charakter, nie można obciążać organu obowiązkiem poszukiwania dowodów na okoliczności związane z długotrwałymi przerwami w zatrudnieniu, zwłaszcza gdy dotyczy to okresów kiedy skarżący był osobą młodą i zdolną do pracy. W tej sytuacji zgromadzony przez organ materiał dowodowy, z którego wynika, iż skarżący większą część okresu aktywności zawodowej pozostawał bez zatrudnienia uzasadniał podjęcie przez Prezesa ZUS zaskarżonych decyzji. Zarzut dokonania przez Sąd pierwszej instancji wadliwej kontroli legalności decyzji odmownych i naruszenia przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych należało więc uznać za niezasadny. Konsekwencję uznania zarzutów naruszenia przepisów postępowania za nieskuteczne stanowi to, że stan faktyczny przyjęty przez organ i Sąd nie został podważony, a zatem skarżący nie spełnia przesłanki, iż z powodu szczególnych okoliczności nie nabył prawa do uzyskania emerytury lub renty w drodze ustawowej. Przechodząc do oceny zarzutu naruszenia prawa materialnego należy stwierdzić, iż także nie jest on zasadny. Przepis art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przewiduje możliwość przyznania przez Prezesa ZUS w drodze wyjątku świadczeń przewidzianych w ustawie osobom ubezpieczonym, które wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty a nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania. Dokonując wykładni pojęcia "szczególnych okoliczności" użytych przez ustawodawcę w art. 83 ust. 1 ustawy Sąd pierwszej instancji trafnie wyjaśnił, iż jest to zdarzenie bądź trwały stan, wykluczający aktywność zawodową. Wykładnia ta jest zbieżna z przyjmowaną w orzecznictwie, w którym przyjmuje się, iż za szczególne okoliczności uznawane są takie zdarzenia, niezależne od danej osoby, które uniemożliwiają wypracowanie ubezpieczonemu wymaganego okresu ubezpieczenia uprawniającego do świadczenia na zasadach ogólnych. Zdarzenia te i ich skutki powodują niemożność kontynuowania zatrudnienia połączonego z opłacaniem składek na ubezpieczenie społeczne, a ich szczególny charakter i niemożność pokonania przeszkody uniemożliwiającej dalszą aktywność zawodową mogą uzasadniać przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Nie można Sądowi pierwszej instancji przypisać błędu w ocenie stosowania art. 83 ust. 1 ustawy przez organ administracji skoro skarżący w czasie prawie czterdziestoletniego okresu aktywności zawodowej przepracował zaledwie niecałe 19 lat, przy czym za szczególne okoliczności, z powodu których nie nabył prawa do świadczenia na podstawie ustawy w trybie zwykłym nie można uznać czterech kilkuletnich przerw w zatrudnieniu w tym trzech przypadających w okresie gdy był osobą w pełni zdolną do pracy. Uznanie w takiej sytuacji uprawnienia do świadczenia stanowiłoby zaprzeczenie jego wyjątkowego charakteru. Nie stanowi także szczególnej okoliczności to, że skarżący pracował na podstawie umowy ajencyjnej lub umowy zlecenia. Z powyższych względów na podstawie art. 184 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi strony skarżącej, ponieważ należne od Skarbu Państwa wynagrodzenie za wykonaną pomoc prawną pełnomocnika ustanowionego z urzędu (art. 250 P.p.s.a.) przyznawane jest przez właściwy Wojewódzki Sąd Administracyjny w postępowaniu określonym w art. 258–261, do którego należy wystąpić z odpowiednim wnioskiem, zawierającym nadto oświadczenie, o którym stanowi § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).