II GSK 1223/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Czesława Socha po rozpoznaniu w dniu 7 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. G. Spółki z o.o. w K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 13 grudnia 2010 r., sygn. akt III SAB/Kr 115/10 w sprawie ze skargi M. G. Spółki z o.o. w K. na bezczynność Dyrektora Izby Skarbowej w K. w sprawie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych ([...]) postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie Postanowieniem z dnia 13 grudnia 2010 r., sygn. akt III SAB/Kr 115/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. umorzył postępowanie w sprawie ze skargi M. G. Spółki z o.o. w K. na bezczynność Dyrektora Izby Skarbowej w K. w sprawie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych ([...]). Sąd pierwszej instancji opierając się o treść art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), stanowiącego, iż w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność organu sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub do dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikającego przepisów prawa uznał, że uwzględnienie skargi Spółki było niemożliwe. W dacie złożenia skargi na bezczynności Dyrektora Izby Celnej nie był on organem właściwym do rozpatrywania sprawy dotyczących prowadzenia działalności gospodarczej polegającej na urządzaniu i prowadzeniu gier na automatach o niskich wygranych. Powyższa ocena sformułowana została w związku z następującym stanem faktycznym sprawy. W dniu 31 października 2009 r., związku z wejściem w życie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323) Dyrektor Izby Skarbowej utracił kompetencje do rozpatrywania spraw z zakresu gier i zakładów wzajemnych na rzecz Dyrektora Izby Celnej, o czym poinformowano stronę pismem z dnia 22 października 2009 r. W dniu 2 listopada 2009 r., Dyrektora Izby Skarbowej w K. przekazał akta sprawy Dyrektorowi Izby Celnej w K.. Spółka M., skargę na bezczynność Dyrektora Izby Skarbowej wniosła w dniu 5 marca 2010 r. Powyższe uzasadniało w ocenie Sądu pierwszej instancji konieczność umorzenia przedmiotowego postępowania. Skarga kasacyjną Spółka M. G. zaskarżyła powyższe postanowienie w całości wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych w tym kosztów zastępstwa procesowego. Postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy a to art. 3 § 2 pkt 8, art. 149 i art. 161 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W uzasadnieniu podniesiono, że błędnie Sąd pierwszej instancji rozumie treść art. 149 powołanej ustawy w zakresie w jakim uważa on, że nie jest władny stwierdzić bezczynności organu, jeśli nie może on go równocześnie zobowiązać do wydania decyzji w oznaczonym czasie. Takie rozumowanie, zdaniem Skarżącej prowadziłoby do fikcji kontroli administracyjnej terminowości rozpoznawania spraw przez organy administracji, albowiem mogłyby one dowolnie przekazywać sobie sprawy, które to działanie oznaczałoby przerwanie biegu terminów do ich załatwienia a tym samym skarga na bezczynność nie byłaby uwzględniona. W ocenie Skarżącej istniały podstawy do stwierdzenia bezczynności organu a tym samym Sąd pierwszej instancji bezpodstawnie umorzył postępowanie w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie z uwagi na naruszenie przez Sąd pierwszej instancji art. 161 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Podstawą umorzenia postępowania przez Sąd pierwszej instancji było stanowisko, że uwzględnienie skargi na bezczynność Dyrektora Izby Celnej w K. nie jest możliwe, ponieważ w przypadku jej uwzględnienia sąd musiałby zobowiązać ten organ do wydania w określonym terminie decyzji, a nie jest to możliwe, bowiem Dyrektor Izby Skarbowej nie jest już organem właściwym do wydania decyzji w sprawie. Brak możliwości uwzględnienia skargi na bezczynność nie może być traktowany jako przyczyna umorzenia postępowania w trybie art. 161 § 3 powołanej ustawy stanowiący, że sąd umarza postępowanie gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. W orzecznictwie i literaturze sądowoadministracyjnej przyjmuje się, że użyty w art. 161 § 1 pkt 3 zwrot "stało się bezprzedmiotowe" oznacza, że chodzi w nim o przyczynę, która zaistniała dopiero w toku postępowania sądowoadministracyjnego, po wniesieniu skargi do sądu (por. Dauter B., Gruszczyński B., Kabat A., Niezgódka-Medek M.; Komentarz do art.161 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, LEX 2011). W okolicznościach niniejszej sprawy podzielić należy stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż wobec zmiany właściwości organów do rozpoznawania spraw z zakresu gier i zakładów wzajemnych oraz treści art. 149 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie ma on możliwości, w przypadku uwzględnienie skargi na bezczynności Dyrektora Izby Skarbowej do zobowiązania tego organu do wydania decyzji. Taki stan sprawy nie może jednak prowadzić do wniosku, że postępowanie w sprawie ze skargi na bezczynność Dyrektora Izby Skarbowej w K. stało się bezprzedmiotowe w związku z czym należało je umorzyć w oparciu o art. 161 § 1 pkt 3 powołanej ustawy. Jak to zostało wyżej wskazane z art. 149 p.p.s.a. wynika, że ustawodawca nie dopuścił możliwości uwzględnienia skargi na bezczynność bez jednoczesnego zobowiązania organu do podjęcia określonych w tym przepisie czynności. Tak więc w rozpoznawanej sprawie, skoro Dyrektor Izby Skarbowej nie jest już organem właściwym w sprawie, nie było możliwe zobowiązanie tego organu do wydania decyzji i tym samym Sąd I instancji nie mógł uwzględnić skargi. Jednakże z faktu, że Sąd I instancji nie mógł w okolicznościach niniejszej sprawy uwzględnić skargi, nie można wywodzić, że Sąd ten nie mógł jej rozpoznać. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 i art. 182 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.