V SA/Wa 1411/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska (spr.), Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Izabella Janson, Protokolant specjalista - Izabela Wrembel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2010 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych; 1. uchyla zaskarżone rozstrzygnięcie zawarte w piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] lutego 2010 r; 2. zasądza od Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz T. K. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. T. K. (skarżący w sprawie) wnioskiem z [...] listopada 2009 r., złożonym w [...] Oddziale Regionalnym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. zwrócił się o pomoc finansową w ramach Programu Operacyjnego "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007- 2013" w zakresie środka 2.2. " Działania wodno-środowiskowe", w związku z realizacją operacji dotyczącej wsparcia wykorzystania tradycyjnych lub przyjaznych środowisku praktyk i technik w chowie i hodowli ryb. Wniosek zarejestrowano pod nr [...]. Pismem z dnia [...] grudnia 2009 r. (doręczonym stronie 8 grudnia 2009r.) [...] Oddział Regionalny ARiMR wezwał wnioskodawcę w trybie § 43 ust 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 7 września 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty i zwracania pomocy finansowej na realizację środków objętych osią priorytetową 2 - Akwakultura, rybołówstwo śródlądowe, przetwórstwo i obrót produktami rybołówstwa i akwakultury, zawartą w programie operacyjnym Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013" (Dz. U. Nr 147 poz. 1193) do uzupełnienia braków formalnych wniosku, w tym między innymi do dostarczenia dokumentów potwierdzających prawo do dysponowania nieruchomością na cel związany z realizacją operacji, dotyczących wszystkich działek objętych projektem, jak również oświadczenia współposiadaczy gospodarstwa, że wyrażają zgodę na realizację projektu przez wnioskodawcę. W terminie do uzupełnienia braków w dniu 15 grudnia 2009r. T. K. dostarczył odpis z ksiąg wieczystych dotyczący przedmiotowego gospodarstwa, gdzie jako współwłaściciele gruntów figurują T. i E. małż. K. oraz rodzice wnioskodawcy S. i D. małż. K. Wnioskodawca złożył stosowne oświadczenia od dwojga współwłaścicieli oraz przedstawił akt zgonu matki D. K., z którego wynikało, że matka wnioskodawcy nie żyje od [...] grudnia 2007r. Wnioskodawca uzupełnił też na dzień [...] grudnia 2009r. zgodnie z żądaniem organu pozostałe braki formalne wniosku. W dniu 7 stycznia 2010r. Kierownik Biura Wsparcia Inwestycyjnego [...] OR ARiMR wezwał ponownie wnioskodawcę w trybie § 43 ust 3 powołanego wyżej rozporządzenia do uzupełnienia terminie 14 dni braków poprzez przedstawienie prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku po osobie zmarłej oraz o dostarczenie zgody spadkobierców na realizację operacji w celu potwierdzenia prawa dysponowania nieruchomością. Powyższe zobowiązanie doręczone zostało wnioskodawcy w dniu 12 stycznia 2010r. W dniu 25 stycznia 2010r. wnioskodawca uzupełnił wniosek poprzez przedstawienie oświadczeń spadkobierców D. K. na realizację inwestycji wraz z postanowieniem Sądu Rejonowego w O. z dnia [...] stycznia 2010r. o stwierdzeniu praw do spadku po D. K. W piśmie złożonym wraz z uzupełnieniem wniosku T. K. wniósł jednocześnie o uznanie jego wniosku o dofinansowanie za kompletny na dzień 23 grudnia 2009r. podnosząc, że wezwanie z dnia 7 stycznia 2010r. nie znajduje uzasadnienia w obowiązującym prawie. Powołał się na uzyskaną z Ministerstwa Rolnictwa I Rozwoju Wsi interpretację przepisów rozporządzenia z dnia 7 września 2009r. Pismem z dnia [...] lutego 2010r. Nr [...] Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w oparciu o art. 14 ust 4 ustawy z dnia 3 kwietnia 2009r. o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Rybackiego (Dz. U. Nr 72 poz. 619 oraz § 43 ust 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa I Rozwoju Wsi z 7 września 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty i zwracania pomocy finansowej na realizację środków objętych osią priorytetową 2 - Akwakultura, rybołówstwo śródlądowe, przetwórstwo i obrót produktami rybołówstwa i akwakultury, zawartą w programie operacyjnym Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013" (Dz. U. Nr 147 poz. 1193) odmówiła T. K. przyznania pomocy finansowej we wnioskowanej przez niego kwocie [...] zł. W uzasadnieniu swego stanowiska wskazała, że wniosek o dofinansowanie projektu nie został uzupełniony w zakreślonym terminie, bowiem nie złożono prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu praw do spadku po osobie zmarłej w celu potwierdzenia prawa do dysponowania nieruchomością na cel związany z realizacją projektu. Pismem z dnia 17 marca 2010r. T. K. wystąpił do Prezesa ARiMR z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. Uzasadniając swoje stanowisko stwierdził, że jego wniosek na dzień 23 grudnia 2009r. był kompletny i poprawnie sporządzony. Podniósł, że zarówno przepisy ustawy z 3 kwietnia 2009r. o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Rybackiego jaki i rozporządzenia z 7 września 2009r. nie wymagają zgody współwłaścicieli lub ustalenia sytuacji majątkowej tych współwłaścicieli odnosząc się jedynie do współposiadaczy. Pismem z [...] maja 2010 r. nr [...] działający w imieniu organu Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa stwierdził, że nie doszło do naruszenia prawa i podtrzymał w całości stanowisko zawarte w piśmie z [...] lutego 2010r. o odmowie przyznania pomocy finansowej W skardze na rozstrzygnięcie z [...] lutego 2010r. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący nie zgadzając się z odmową przyznania pomocy wniósł o uchylenie tej czynności i zasądzenie kosztów postępowania. Podobnie jak w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa stwierdził, że złożony przez niego wniosek na dzień 23 grudnia 2009r. był kompletny, zaś zobowiązanie go do złożenia postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłym współwłaścicielu nie znajduje podstaw w powołanych przez Agencję przepisach prawa. W odpowiedzi na skargę organ uznał podniesione w niej zarzuty za bezzasadne i wniósł oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Przystępując do rozpoznania skargi wskazać należy, że sądy administracyjne w tym sąd wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie. Dokonując kontroli legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie ww. ustaw, tj. badając zaskarżone rozstrzygnięcie pod względem jego zgodności z przepisami ustawy z dnia 3 kwietnia 2009r. o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Rybackiego (Dz.U. z 2009 r. nr 72, poz. 619) oraz przepisami rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 7 września 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty i zwracania pomocy finansowej na realizację środków objętych osią priorytetową 2 - Akwakultura, rybołówstwo śródlądowe, przetwórstwo i obrót produktami rybołówstwa i akwakultury, zawartą w programie operacyjnym Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013" (Dz. U. Nr 147 poz. 1193) Sąd dopatrzył się w sprawie takich uchybień prawa, które winny skutkować uchyleniem skarżonego rozstrzygnięcia i uznał, iż skargę należało uwzględnić aczkolwiek z innych aniżeli wskazanych w skardze powodów. Przedmiotem kontroli Sądu było rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa – z dnia [...] lutego 2009 r. Rozstrzygnięciem tym organ poinformował T. K. o odmowie przyznania mu pomocy finansowej w na realizację środków objętych osią priorytetową 2 – Akwakultura, rybołówstwo śródlądowe, przetwórstwo i obrót produktami rybołówstwa i akwakultury ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich (PROW) na lata 2007-2013 zawartą w programie operacyjnym "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007- 2013", z uwagi na nie złożenie w zakreślonym terminie prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu praw do spadku po osobie zmarłej w celu potwierdzenia prawa do dysponowania nieruchomością na cel związany z projektem. Natomiast odnosząc się do argumentacji przedstawionej w skardze wskazać należy, że w ocenie skarżącego wezwanie go do uzupełnienia wniosku poprzez złożenie postanowienia sądu o stwierdzeniu praw do spadku po zmarłej matce współwłaścicielce gospodarstwa nie znajdowało uzasadnienia prawnego w przepisach rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 7 września 2009r. bowiem zgodnie z przepisami § 9 ust 1 i 3 tego aktu pomoc w ramach tego działania przyznaje się posiadaczowi obiektu chowu lub hodowli, a w przypadku gdy obiekt ten jest przedmiotem współposiadania, pomoc przyznaje się łącznie wszystkim współposiadaczom albo jednemu, na którego zgodę w formie pisemnej wyrazili pozostali współposiadacze. Skoro zatem przepisy rozporządzenia, ani ustawy nie wymagają zgody współwłaścicieli lub ustalenia ich sytuacji majątkowej brak było podstaw do kolejnego wezwania skarżącego , a wniosek o przyznanie pomocy był w tym zakresie kompletny i prawidłowo uzupełniony na dzień 23 grudnia 2009r. W tym miejscu zwrócić należy uwagę, iż podstawę prawną w zakresie wspierania zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Rybackiego określają przepisy wspólnotowe – Rozporządzenie Rady ( WE ) nr 1198/2006 z 27 lipca 2006r. w sprawie Europejskiego Funduszu Rybackiego oraz rozporządzenie Komisji (WE) Nr 498/2007 ustanawiające szczegółowe zasady wykonywania rozporządzenia Rady (WE) 1198/2006r., a na gruncie prawa krajowego podstawę taką stanowi ustawa z 3 kwietnia 2009r. o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem EFR ( Dz. U. 09 Nr 72 poz. 619). Zasady zaś przyznawania pomocy finansowej i tryb postępowania w zakresie przedmiotowego środka 2.2. "Działania wodno-środowiskowe" reguluje rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 7 września 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty i zwracania pomocy finansowej na realizację środków objętych osią priorytetową 2 - Akwakultura, rybołówstwo śródlądowe, przetwórstwo i obrót produktami rybołówstwa i akwakultury, zawartą w programie operacyjnym Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013" (Dz. U. Nr 147 poz. 1193), wydane na podstawie delegacji ustawowej- w oparciu o art. 19 ustawy z 3 kwietnia 2009r. Zgodnie z zapisem § 8 rozporządzenia pomoc na realizację środka działania wodno- środowiskowe przyznaje się na operacje w zakresie: - wsparcia wykorzystania tradycyjnych lub przyjaznych środowisku praktyk i technik w chowie i hodowli ryb; - ochrony zasobów genetycznych ryb. Skarżący ubiegał się o pomoc w zakresie wsparcia wykorzystania tradycyjnych lub przyjaznych środowisku praktyk i technik w chowie i hodowli ryb. Przepisy rozporządzenia, co w sprawie pozostaje poza sporem, nie wymagają by ubiegający się pomoc w tym zakresie był właścicielem obiektu. Wystarczy by był jego posiadaczem (§ 9 ust 1 rozporządzenia). W przypadku gdy obiekt chowu lub hodowli jest przedmiotem współposiadania, pomoc przyznaje się łącznie wszystkim współposiadaczom albo jednemu ze współposiadaczy, na którego wyrazili zgodę, w formie pisemnej, pozostali współposiadacze (§9 ust 3 rozporządzenia ). Z powyższego wynika że beneficjentem pomocy może być zarówno posiadacz samoistny tj. ten , kto rzeczą włada jak właściciel lub posiadacz zależny, zatem władający faktycznie rzeczą jak użytkownik, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad rzeczą. Przepisy rozporządzenia dając prawo posiadaczowi obiektu do ubiegania się o pomoc wymagają jednocześnie by z wnioskiem o dofinansowanie posiadacz wykazał dokumentem swoje prawo do dysponowania nieruchomością na cel związany z realizacją operacji, w przypadku gdy wymaga tego specyfika operacji, o czym stanowi Załącznik nr 2 ust 2 pkt 4 do rozporządzenia w związku z § 41 ust 3 rozporządzenia. Zatem w przypadku posiadacza będącego właścicielem gospodarstwa dokumentem takim będzie akt własności, zaś w innym przypadku posiadacz winien złożyć dokument, z którego prawo do dysponowania nieruchomością wynika - np. umowę dzierżawy, użytkowania lub inną, z którą łączy się prawo posiadania nieruchomości. W sprawie niniejszej wnioskodawca wskazując na zakres operacji poprzez działania wodno-środowiskowe w zakresie wsparcia wykorzystania tradycyjnych lub przyjaznych środowisku praktyk i technik w chowie i hodowli ryb w Gospodarstwie Rybackim S. i T. K. zajmującym wykazane wnioskiem nieruchomości, wbrew twierdzeniom skargi, iż takowa potrzeba nie zachodziła prawidłowo wezwany został pismem z dnia 2 grudnia 2009r. przez Agencję w trybie art. 42 ust 2 rozporządzenia z 7 września 2009r. do wykazania prawa dysponowania nieruchomością na cel związany z realizacją operacji i oświadczeń współposiadaczy, że wyrażają zgodę na realizację projektu. Dołączone bowiem do wniosku dokumenty zaświadczające o prawie posiadania nieruchomości wskazywały bowiem jak wynikało z odpisów ksiąg wieczystych na posiadanie wynikające z prawa własności ( współwłasności) gruntów wchodzących w skład gospodarstwa rybackiego T. K. wraz z innymi osobami- żoną oraz rodzicami. W zakreślonym przez organ terminie wnioskodawca uzupełnił wniosek o aktualne wypisy z ksiąg wieczystych i przedstawił oświadczenia współwłaścicieli, a jednocześnie współposiadaczy przedmiotowych nieruchomości wchodzących w skład wspólnego gospodarstwa – żony E. K. i ojca S. K. o wyrażeniu zgody na realizację projektu przez T. K. Jednocześnie okazał akt zgonu matki D. K., którego wynikało, że współwłaścicielka tego gospodarstwa rolnego nie żyje od [...] grudnia 2007r. Na kolejne wezwanie organu wystosowane do wnioskodawcy na podstawie art. 43 ust 2 rozporządzenia z 7 września 2009r. o usunięcie w terminie 14 dni braków wniosku poprzez przedstawienie prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku po osobie zmarłej i dostarczenie zgody na realizację operacji w celu potwierdzenia dysponowania nieruchomością, T. K. w zakreślonym terminie złożył postanowienie Sądu Rejonowego O. z dnia [...] stycznia 2010r. o stwierdzeniu z ustawy praw do spadku po matce D. K. i oświadczenia spadkobierców ( rodzeństwa ) o wyrażeniu zgody na realizację przez niego projektu. Organ odmówił skarżącemu przyznania dofinansowania z uwagi na brak prawomocnego postanowienia Sądu o stwierdzeniu praw do spadku, zaś wnioskodawca zakwestionował zasadność wezwania go do złożenia postanowienia sądu o stwierdzeniu praw do spadku po matce i przedłożenia oświadczeń spadkobierców powołując się na zapis § 9 ust 1 i 3 rozporządzenia z 7 września 2009r. Mając na uwadze powyższe Sąd nie podziela stanowiska skarżącego, iż postanowienie sądu o nabyciu praw do spadku po zmarłej matce - współwłaścicielce nieruchomości wchodzących w skład gospodarstwa rybackiego na których ma być realizowany projekt w zakresie środka "działania wodno- środowiskowe", jak również oświadczenia jej spadkobierców nie mają znaczenia dla kompletności wniosku, skoro w przypadku tego środka ubiegający się o pomoc winien jako załącznik przedstawić kopię dokumentu stwierdzającego prawo do dysponowania nieruchomością na cel związany z realizacją projektu zgodnie z treścią § 41 ust 3 rozporządzenia z 7 września 2009r. w związku z ust 2 pkt 4 Załącznika Nr 2 do rozporządzenia, a wskazane przez skarżącego prawo posiadania nieruchomości jest związane z jej współwłasnością i każdemu ze współwłaścicieli (wobec braku odmiennej w tym zakresie umowy) przysługuje uprawnienie do współposiadania i korzystania z rzeczy wspólnej. W przypadku śmierci jednego ze współwłaścicieli (posiadacza samoistnego), jego prawa i obowiązki majątkowe przechodzą z mocy prawa na spadkobierców, a ci do momentu dokonania działu spadku uprawnieni są do współposiadania przedmiotów należących do majątku spadkowego. Z uwagi na fakt, że po śmierci matki wnioskodawca nie przedstawił żadnej umowy w zakresie prawa posiadania nieruchomości objętej współwłasnością, a prawo do jej dysponowania ( posiadania) wywiódł z faktu bycia jej współwłaścicielem organ prawidłowo zażądał uzupełnienia wniosku o stwierdzenie nabycia spadku i dostarczenie zgody spadkobierców na realizację operacji. Wskazać bowiem należy iż wg poglądów doktryny mimo niejednolitości stanowisk posiadanie samoistne jest dziedziczne, natomiast zależne tylko wówczas, gdy przysługiwało spadkodawcy w zakresie odpowiadającym treści prawa dziedzicznego. Wnioskodawca w zakreślonym przez organ terminie złożył stwierdzenie praw do spadku zmarłej matce i oświadczenia spadkobierców (rodzeństwa) wyrażające zgodę na realizację operacji. W ocenie Sądu strona złożonymi dokumentami wykazała spełnienie warunków przyznania pomocy dlatego też brak było podstaw do zastosowania przepisu art. 14 ust 4 ustawy z dnia 3 kwietnia 2009r. o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Rybackiego (Dz. U Nr 72 poz. 619) w związku z treścią § 43 ust 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 7 września 2009r. odmawiając wnioskowanego dofinansowania. . Sąd nie zgadza się bowiem ze stanowiskiem organu, że wymóg uzupełnienia braków w wniosku mógł być zrealizowany jedynie poprzez złożenie prawomocnego postanowienia sądu o nabyciu spadku, a dopiero na jego podstawie przyjąć należałoby oświadczenia wskazanych w nim spadkobierców wyrażające zgodę na realizację operacji. W tym miejscu wskazać bowiem należy, że otwarcie spadku następuje z chwilą rzeczywistej śmierci spadkodawcy (art. 924 k.c.), a nabycie spadku następuje z mocy samego prawa (art. 925 k.c.) Postanowienie Sądu stwierdzające nabycie spadku ma charakter deklaratywny, nie zaś konstytutywny co oznacza, że należy z nim łączyć tylko znaczenie dowodowe, a nie materialnoprawne. Nie jest ono bowiem wymagane do rozporządzenia spadkiem, czy udziałem spadkowym. W tym znaczeniu wymóg organu do uzupełnienia braków formalnych wniosku przez złożenie prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu praw do spadku, a nieuwzględnienie faktu wykazania spadkobierców postanowieniem Sądu z dnia [...] stycznia 2010r. które nie stało się na dzień uzupełnienia braków prawomocne, nie znajduje uzasadnienia. W polskim systemie prawnym uwzględnić trzeba przede wszystkim treść art. 1025 § 2 kodeksu cywilnego, zgodnie z którym "domniemywa się, że osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku, jest spadkobiercą". Jest to domniemanie ustawowe, skuteczne wobec wszystkich, w tym organów administracji publicznej. Ma ono istotne znaczenie zwłaszcza w sytuacji gdy prawo dopuszcza wzruszenie prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku (względnie zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia), które może nastąpić albo przez jego uchylenie (art. 678), albo przez zmianę (art. 679 i 690 § 2 k.p.c. ) Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku w oparciu o art. 146 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Orzeczenie o kosztach wydał na podstawie art. 200 p.p.s.a.