I OW 155/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędziowie: sędzia NSA Leszek Leszczyński (spr.) sędzia del. WSA Marzenna Linska – Wawrzon Protokolant asystent sędziego Marcin Rączka po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Miasta i Gminy Jabłonowo Pomorskie o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między Burmistrzem Miasta i Gminy Jabłonowo Pomorskie a Prezydentem Miasta Krakowa w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku Z. S. w sprawie przyznania pomocy finansowej w formie zasiłku okresowego oraz zasiłku celowego na odzież postanawia: wskazać Burmistrza Miasta i Gminy Jabłonowo Pomorskie jako organ właściwy do rozpoznania wniosku Burmistrz Miasta i Gminy Jabłonowo Pomorskie, działający za pośrednictwem pełnomocnika, wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, zaistniałego pomiędzy nim a Prezydentem Miasta Krakowa w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku Z. S. w sprawie przyznania pomocy finansowej w formie zasiłku okresowego oraz zasiłku celowego na odzież. W uzasadnieniu wskazano, że Prezydent Miasta Krakowa, postanowieniem z dnia [...] czerwca 2010 r. [...], przekazał jako właściwemu, Burmistrzowi Miasta i Gminy Jabłonowa Pomorskiego - Miejsko-Gminnemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w Jabłonowie Pomorskim wniosek Z.S. o przyznanie pomocy finansowej, uzasadniając swoje stanowisko tym, że wnioskodawca miał ostatnie miejsce zameldowania w [...], gmina Jabłonowo Pomorskie. Jak wskazano, Z.S. w wywiadzie środowiskowym, przeprowadzonym przez pracownika socjalnego z MOPS w Krakowie w dniu [...] maja 2010 r., potwierdził zamiar stałego pobytu w Krakowie. Ponadto zarejestrował się też w Urzędzie Pracy w Krakowie jako osoba bezrobotna tam poszukująca pracy. Jak wynika z akt sprawy, Z. S. swoje życie od kilkunastu lat związał z Krakowem i nie chce wracać do miejscowości poprzedniego zamieszkania. Ponadto wskazano, że Z.S. przebywa od kilkunastu lat w Krakowie, a jego adres zamieszkania jest znany. W tej sytuacji, Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej Dział Pomocy Bezdomnym w Krakowie nie powinien był przekazywać sprawy do Jabłonowa Pomorskiego, gdyż miał wszelkie podstawy do załatwienia sprawy. Odpowiadając na wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, reprezentowany przez pełnomocnika, Prezydent Miasta Krakowa wskazał, że niesporne jest, iż Z.S. był zameldowany na pobyt stały pod adresem [...]. Na terenie Gminy Miejskiej Kraków przebywa w warunkach niemieszkalnych, na działkach przy ul. [...] w Krakowie. Zamieszkuje w altanie działkowej. Pomieszczenie to było użytkowane gospodarczo. W pomieszczeniu tym nie ma wody, prądu, gazu, łazienki i wc, nie jest ogrzewane i nie może być uznane za lokal mieszkalny. Z. S. korzystał z pomocy społecznej udzielanej przez Miejsko Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Jabłonowie Pomorskim. Z powyższego wynika, iż Miejsko Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Jabłonowie Pomorskim uznawał swoją właściwość i refundował pomoc przyznawaną Z.S.. Ten ostatni bowiem był objęty pomocą w formie zasiłku okresowego, zasiłku celowego i gorącego posiłku. GMOPS w Jabłonowie Pomorskim refundował przyznane świadczenia. Ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji wynika też, iż Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej udzielając pomocy Z. S. realizował ustawowe i statutowe cele w zakresie świadczenia z pomocy społecznej. Zaznaczono przy tym, że MOPS w Krakowie, zaspakajając niezbędne potrzeby interesanta i umożliwiając życie w warunkach odpowiadających godności człowieka, działał w warunkach sytuacji niecierpiącej zwłoki. Podkreślono w związku z tym, że powyższe nie daje podstaw do twierdzenia iż miejscem zamieszkania Z.S. jest Kraków i że mieszka on przy ul. [...], bowiem lokal, w którym przebywa nie jest lokalem mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy. Zgodnie z art. 101 ust 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r. Nr 64, poz. 593 ze zm.) w postępowaniu w sprawie świadczeń z pomocy społecznej w przypadku osoby bezdomnej właściwa miejscowo jest gmina ostatniego zameldowania tej osoby na pobyt stały. Uwzględniając treść art. 101 ust 7 ustawy gmina właściwa ze względu na miejsce zamieszkania albo na ostatnie miejsce zameldowania na pobyt stały jest obowiązana do zwrotu wydatków gminie, która przyznała świadczenia w miejscu pobytu. Wymóg refinansowania kosztów poniesionych wydatków nie jest uzależniony od tego czy gmina właściwa miejscowo ma możliwość udzielenia interesantowi realnej pomocy. W niniejszej sprawie zachodziły przesłanki szczególne określone w art. 101 ust 3 ustawy o pomocy społecznej. Z. S. w momencie przyznania mu świadczenia z pomocy społecznej przez MOPS w Krakowie znajdował się w trudnej sytuacji życiowej. Był osobą bezdomną, bez stałych dochodów. Pozostaje poza sporem, iż w sytuacjach nagłych, mogą być w miejscu pobytu udzielone takie świadczenia jak: zasiłek stały, zasiłek okresowy, zasiłek celowy, specjalny zasiłek celowy, opłacanie składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe za osobę rezygnującą z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad członkiem rodziny, interwencja kryzysowa, schronienie, posiłek, niezbędne ubranie, objęcie osoby bezdomnej indywidualnym programem wychodzenia z bezdomności czy usługi opiekuńcze (w tym specjalistyczne). W przypadku przyznania pomocy przez MOPS w Krakowie zaistniał przypadek nie cierpiący zwłoki, przy uwzględnieniu szczególnej trudnej sytuacji osobistej Z.S.. Ponadto podano, że w niniejszej sprawie Burmistrz Miasta i Gminy Jabłonowo Pomorskie zgłaszał wolę objęcia Z.S. pomocą społeczną, poczuwając się do odpowiedzialności za swojego mieszkańca. Gmina Jabłonowo Pomorskie uznała swoją właściwość jako podmiotu zobowiązanego do pomocy. Wobec powyższych okoliczności stwierdzono, ze właściwym do załatwienia sprawy jest Burmistrz Gminy Jabłonowo Pomorskie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje. Sądy administracyjne rozpoznają – na podstawie art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), z zastrzeżeniem art. 22 § 1 k.p.a. – spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór kompetencyjny (także o właściwość), o którym mowa w art. 4 p.p.s.a. należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór o właściwość w niniejszej sprawie powstał w wyniku uznania się przez Prezydenta Miasta Krakowa niewłaściwym do rozpoznania wniosku Z. S. o przyznanie świadczeń w postaci pomocy finansowej w formie zasiłku okresowego oraz zasiłku celowego na odzież, co spowodowało przekazanie wniosku w drodze postanowienia z dnia [...] czerwca 2010 r. [...] Burmistrzowi Miasta i Gminy Jabłonowo Pomorskie, który w konsekwencji wniósł wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość miejscową gminy. W ocenie Składu Orzekającego, podstawą rozstrzygnięcia niniejszego sporu o właściwość jest regulacja art. 101 ust. 2 w zw. z art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej. Na gruncie art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej sformułowana została jednoznaczna norma, treścią której jest wskazanie, iż dla świadczeń z pomocy społecznej w przypadku osoby bezdomnej, właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania osoby bezdomnej na pobyt stały. Z kolei art. 6 w pkt. 8 tej ustawy definiuje osobę bezdomną jako osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Na gruncie dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy nie budzi wątpliwości fakt, że Z.S., będąc bezdomnym przebywał na terenie miasta Krakowa, zamieszkiwał na terenie działek przy ul. [...] w Krakowie w altanie ogrodowej, nie posiadającej ujęcia wody, prądu i gazu czy sanitariatów. Jest osobą bezdomną, niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu wskazanych przepisów, bowiem miejsca jego przebywania nie można wiązać z pojęciem miejsca zamieszkania jako miejsca centrum życiowego w rozumieniu wskazanych wyżej przepisów prawnych. Nie jest zatem zasadna argumentacja Burmistrza Miasta i Gminy Jabłonowo Pomorskie, nie kwestionująca wprawdzie powyższych ustaleń, ale wskazująca na rejestrację wnioskodawcy w Urzędzie Pracy w Krakowie oraz na wiązanie przez niego swego centrum życiowego z Krakowem. Ostatnim miejscem zameldowania na pobyt stały wnioskodawcy były [...], znajdujące się w miejscowym zasięgu działania Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Jabłonowie Pomorskim, który udzielał wnioskodawcy pomocy finansowej, m.in. refundując pomoc w formie zasiłków: okresowego, celowego czy gorącego posiłku (na gruncie art. 101 ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.). MOPS w Krakowie przyznawał wnioskodawcy określone świadczenia, ale były one, na gruncie art. 101 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, podyktowane trudną sytuacją życiową wnioskodawcy oraz sytuacjami niecierpiącymi zwłoki. Argumenty powyższe kształtują regułę, wskazującą na właściwość miejscową, określoną w art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. O właściwości tej decyduje bowiem na gruncie tego przepisu status wnioskodawcy, który, co nie budzi wątpliwości i nie jest także kwestionowane przez Burmistrza, jest osobą bezdomną. Nie podlega także kwestionowaniu fakt jego ostatniego zameldowania na pobyt stały pod adresem [...]. Także fakt dokonywania określonych świadczeń w sytuacjach nagłych (art. 101 ust. 3 ustawy) przez MOPS w Krakowie nie wpływa zmieniająco na określenie organu właściwego, zwłaszcza, że także Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Jabłonowie Pomorskim udzielał (na gruncie art. 101 ust. 7 ustawy o pomocy społecznej) wnioskodawcy pomocy. Nie zmienia także powyższego stanowisko odwołanie się do wskazanego we wniosku o rozstrzygnięcie sporu postanowienia NSA o sygn. akt I OW 67/07, bowiem z niego także wynika ustalenie właściwości gminy według miejsca zamieszkania wnioskodawcy, a nie miejsca jego pobytu. W świetle wyżej przytoczonych argumentów należało uznać, że na podstawie art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, w postępowaniu w sprawie świadczeń z pomocy społecznej organem właściwym dla rozpoznania wniosku Z.S. jest Burmistrz Miasta i Gminy Jabłonowo Pomorskie (Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Jabłonowie Pomorskim). Biorąc to pod uwagę Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 15 § 2 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji postanowienia.