IV SA/Gl 294/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Alicja Sadowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi M.W. na decyzję Rektora Akademii [...] w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie spraw studentów 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Rektora Akademii [...] w K. z dnia [...] nr [...], 2) zasądza od Rektora Akademii [...] w K. na rzecz skarżącej kwotę 457 zł (czterystapięćdziesiątsiedemzłotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia[...] . skierowanym do Rektora Akademii Muzycznej im. K. S. w K., oznaczonym jako odwołanie, M. W. wniosła o zweryfikowanie ostatecznej oceny studiów (widniejącej na dyplomie), oceny z egzaminu dyplomowego (licencjackiego) (odnotowanej w indeksie), zamieszczenie istotnych informacji zawartych w suplemencie do dyplomu. Podała jednocześnie, że dyplom, suplement i indeks odebrała [...]. W uzasadnieniu pisma podniesiono, iż ostateczna ocena studiów jak i ocena z egzaminu dyplomowego zostały ustalone niezgodnie z § 46 ust. 2 Regulaminu studiów. Przepis ten stanowi, że Komisja dyplomowa ustala ostateczną ocenę studiów, biorąc pod uwagę oceny z każdego z elementów egzaminu dyplomowego, ocenę pisemnej pracy dyplomowej oraz średnią ocen ze wszystkich lat studiów. W przypadku M. W. ostateczna ocena studiów została ustalona przez komisję na 18 pktów, gdy tymczasem z protokołu egzaminu dyplomowego wynika, iż otrzymała ona za recital - 18 pktów, za obronę pracy pisemnej oraz kolokwium 21 pktów, za pracę pisemną 21 pktów oraz średnią z pięciu semestrów: 20.66 pktów (nie odnotowano natomiast średniej ze wszystkich lat studiów). Na tej podstawie wywiedziono, że komisja nie wzięła pod uwagę aż trzech składników, a nadto, że brak informacji o wadze tych składników jest jednoznaczne z tym, że każdy z nich waży tyle samo, co oznacza, że ostateczna ocena studiów powinna wynosić 20.14 tj. "dobry plus" (20-19 pkt). Powyższe odniesiono również do oceny z egzaminu dyplomowego (licencjackiego) dobry (18 pkt). Wskazano także, że ocena z recitalu nie uwzględnia w żadnym stopniu innych osiągnięć muzycznych odwołującej się (zarówno praktycznych jak i teoretycznych) oraz osiągnięć czysto akademickich. Następnie wskazano, że suplement nie zawiera istotnych informacji dotyczących: średniej ocen ze wszystkich przedmiotów w czasie studiów; ostatecznej oceny ze studiów jako 18 pkt.; przyznania indywidualnego toku nauczania; odbywania praktyk pedagogicznych; osiągnięć studentki. Wniesiono jednocześnie o usunięcie informacji odnośnie lektoratu z języka angielskiego, zamiast tego zamieszczenie informacji o tym, iż część egzaminów M. W. zdawała w języku angielskim oraz za zgodą Dziekana napisała pracę dyplomową również w języku angielskim. Ponadto wniesiono o uzupełnienie informacji ogólnych dotyczących czasu trwania studiów, miejsca umieszczenia oceny pracy dyplomowej, zamieszczenia komentarza, że na Akademii, zaliczanie niektórych przedmiotów może odbywać się bez oceny oraz informacji o kwalifikacjach i uprawnieniach muzycznych. Decyzją z dnia [...] Nr Nr [...] Rektor Akademii Muzycznej w K., działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego w zw. z art. 207 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym po rozpatrzeniu "odwołania" postanowił nie uwzględnić zgłoszonych wniosków. W uzasadnieniu organ stwierdził, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zgodnie z § 46 ust. 2 Regulaminu Studiów ustalenie ostatecznej oceny studiów dokonywane jest przez Komisję dyplomową powołaną przez kierownika katedry. Komisja ta jest organem niezawisłym, samodzielnym i niezależnym. Na jej działania nie mają wpływu żadne czynniki zewnętrzne. Żadne przepisy prawa, w tym akty wewnętrzne Akademii nie nakazują komisji ustalania oceny w określony sposób, np. poprzez wyciągnięcie średniej ze wskazanych not. Ponadto wskazano, iż obiektywność i rzetelność działań komisji zapewnia jej kilkuosobowy skład. Zaznaczono także, że w przepisach brak jest wytycznych co do sposobu dokonywania oceny z egzaminu dyplomowego. Zdanie organu oznacza to, że komisja ustala ocenę według własnego przekonania po przeprowadzeniu egzaminu dyplomowego. Za bezzasadny organ uznał także wniosek o zweryfikowanie informacji zawartych w suplemencie dyplomu, gdyż, jak stwierdził, został on wypełniony zgodnie z przepisami prawa i zasadami obowiązującymi w Akademii. Podkreślił, że wpisy w suplemencie dokonywane są w taki sam sposób wobec wszystkich studentów i nie ma podstaw aby M. W. traktować w sposób szczególny. Pismem datowanym na dzień [...] złożonym zgodnie z pouczeniem organu zawartym w powyższej decyzji, M. W. wniosła o ponowne rozpatrzenie jej prośby z dnia [...]. W jej ocenie decyzja w żadnym stopniu nie wyjaśnia, dlaczego ustalając ostateczną ocenę studiów czy też ocenę z egzaminu dyplomowego komisja mogłaby nie brać pod uwagę każdego z elementów, o których mowa w § 46 ust. 2 Regulaminu studiów. Zaznaczyła, że student ma prawo wiedzieć w jaki sposób będzie oceniany, zwłaszcza jeśli chodzi o ocenę, która podsumowuje jego osiągnięcia w trakcie wszystkich lat studiów. Brak informacji o algorytmie wskazuje, że wszystkie elementy są tej samej wagi. Podkreśliła także, że brak wytycznych nie może oznaczać, że ocena jest zredukowana do oceny jednego tylko elementu. Ponadto wskazała, iż wbrew stanowisku organu nie twierdziła, iż suplement został wypełniony niezgodnie z przepisami prawa, ale że nie zawiera istotnych informacji. W tym zakresie podtrzymała wnioski i argumentację prezentowaną w piśmie z dnia [...]. Decyzją z dnia [...] nr[...], wydaną na podstawie art. 127 ust. 3, art. 138 § 1 pkt 1 i 2 art. 104 i art. 107 k.p.a w zw. z art. 207 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym oraz § 46 ust. 2 Regulaminu Studiów, Rektor Akademii Muzycznej w K. postanowił uchylić własną decyzję z [...] w części i dokonać zmian w suplemencie poprzez wpisanie średniej ocen ze wszystkich przedmiotów w czasie studiów wynoszącej 20,56; wskazanie ostatecznej oceny ze studiów jako 18 pkt.; wskazanie iż studentce został przyznany indywidualny tok studiów z rozszerzonym o zajęcia: grę na organach i śpiew solowy programem; wpisanie informacji o odbytych praktykach; wpisanie informacji o kwalifikacjach i uprawnieniach muzycznych. W pozostałym zakresie utrzymał decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ wyjaśnił powody nieuwzględnienia pozostałych wniosków dotyczących informacji zawartych w suplemencie, w tym w jego wersji angielskiej. Natomiast w zakresie dotyczącym ostatecznej oceny ze studiów oraz oceny z egzaminu dyplomowego podtrzymał stanowisko wyrażone w decyzji z dnia [...]. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na powyższą decyzję w części utrzymującej w mocy decyzję z dnia [...] wniosła M. W. reprezentowana przez pełnomocnika, z wnioskiem o uchylenie w jej w tej części oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego wg norm przepisanych. Skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. § 46 ust. 2 Regulaminu studiów Akademii Muzycznej im. K S. w K. poprzez jego błędną wykładnię, a co za tym idzie bezpodstawne nieuwzględnienie wniosków co do weryfikacji ocen, oraz naruszenie przepisów postępowania tj. art. 107 § 3 k.p.a. polegające na nieustosunkowaniu się do wszystkich zarzutów, nie podaniu przyczyn, z powodu których argumentom strony odmówiono wiarygodności oraz załatwieniu sprawy bez uwzględnienia słusznego interesu strony. W obszernym uzasadnieniu skargi zasadniczo powtórzono argumentację prezentowaną przez skarżącą w toku postępowania. Akcentowano, że w obu decyzjach Rektor nie ustosunkował się w ogóle do zarzutów o zastosowaniu wobec skarżącej nieuzasadnionej i szczególnie krzywdzącej dla niej zasady redukcji zarówno ostatecznej oceny studiów jak i oceny z egzaminu dyplomowego do oceny jednego elementu (recitalu dyplomowego) oraz nieuwzględnieniu przy ustalaniu ostatecznej oceny studiów osiągnięć skarżącej, zarówno akademickich ja i artystycznych. Podkreślono, że przedmiot oceny, a więc jej podstawowe kryteria i odpowiednio rodzaj, ilość ocen cząstkowych jak i narzędzia pomiaru powinny być ustalone jednakowo dla wszystkich studentów. Ponieważ nie jest to ocena opisowa, ale liczbowa i oceny cząstkowe są również liczbowe, to zdaniem skarżącej, tylko algorytm, jako ściśle określony sposób obliczania/wyznaczanie tej oceny gwarantuje prawidłową realizację celów tej oceny. Skarżąca powołała się także na ogólne zasady systemu oceniania obowiązującego w Polsce na poziomie wyższym wskazane w opracowaniu Szkolnictwo Wyższe w Polsce – 2000 Przewodnik. W-wa 2000 stwierdzając, że jej stanowisko jest zgodne z tymi zasadami W odpowiedzi na skargę Rektor postulowała jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi podniósł, iż zapisy zawarte w powołanym przez skarżącą opracowaniu nie mają charakteru wiążącego, a ponadto wynika z niego, iż sposób wyznaczania oceny końcowej studiów może być w wielu szkołach modyfikowany. Wskazano także, że Akademia Muzyczna jako uczelnia artystyczna kształcąca przede wszystkim artystów nie może stosować sztywnych reguł ustalania ostatecznej oceny ze studiów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Na wstępie należy stwierdzić, że stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. a,b,c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej w skrócie P.p.s.a.) w sytuacji, gdy sąd stwierdzi, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas uchyla decyzję w całości lub w części. Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 pkt. 2 Sąd stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Na mocy art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd dokonuje również z urzędu kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem i nie jest związany w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze. Rozpatrując skargę, w tak zakreślonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie aczkolwiek z innych przyczyn, niż w niej podniesione, a które Sąd, nie będąc związany granicami skargi, wziął pod rozwagę z urzędu. Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 164, poz. 1365 z póżn. zm.) – dalej zwana "ustawą" – w art. 167 ust. 1 stanowi, że absolwenci studiów otrzymują dyplomy państwowe ukończenia studiów wyższych, potwierdzające uzyskanie odpowiedniego tytułu zawodowego. Według art. 167 ust. 2 tej ustawy datą ukończenia studiów jest - w zasadzie - data złożenia egzaminu dyplomowego. Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy uczelnia ma w szczególności prawo do wydawania dyplomów państwowych ukończenia studiów, potwierdzających uzyskanie tytułu zawodowego, oraz świadectw ukończenia studiów doktoranckich, studiów podyplomowych i kursów dokształcających. W myśl art. 66 ust. 1 i ust. 2 rektor m.in. reprezentuje uczelnię na zewnątrz i podejmuje decyzje w sprawach dotyczących uczelni. Zarazem z przepisu art. 207 ust. 3 powołanej wyżej ustawy wynika, iż ustawa akt wydania dyplomu - jako dokumentu potwierdzającego ukończenie studiów i nadanie tytułu zawodowego, traktuje jako samoistną decyzję. Natomiast zgodnie z art. 207 ust. 2 ustawy decyzje wydawane przez rektora w pierwszej instancji są ostateczne. W takim przypadku stosuje się odpowiednio art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (dalej w skrócie k.p.a.). Oznacza to, że od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez rektora nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, zaś do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Powyższe prowadzi do wniosku, że żądanie zmiany wpisów w dyplomie złożone w terminie do wniesienia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy rektor, stosownie do treści art. 127 § 3 k.p.a., obowiązany jest rozpoznać i wydać decyzję zgodnie z art. 138 § 1 k.p.a. Z przedstawionych akt wynika, że skarżąca wniosła dnia[...] . pismo datowane na dzień [...] oznaczone jako "odwołanie". W piśmie tym domagała się weryfikacji wpisów w części A i B (suplement) dyplomu, który, jak twierdzi, odebrała w dniu [...]. W aktach znajduje się potwierdzona kopia dyplomu Nr [...] ukończenia przez skarżącą studiów na kierunku instrumentalistka w zakresie gry na fortepianie i uzyskania tytułu zawodowego licencjata, wystawionego przez Rektora w dniu [...] W następstwie rozpoznania złożonego pisma z dnia [...] Rektor w dniu [...] wydał decyzję Nr [...] , w której postanowił "nie uwzględnić zgłoszonych wniosków". Zgodnie z pouczeniem zawartym w tej decyzji strona skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W konsekwencji rozpatrzenia tego wniosku Rektor w dniu [...] wydał decyzję, którą uchylił własną decyzję z [...] w części i dokonał zmian w suplemencie a w pozostałym zakresie utrzymał ją w mocy. Tymczasem od decyzji z dnia [...] wydanej w związku z rozpatrzeniem pisma skarżącej z dnia [...] nazwanym "odwołaniem", stanowiącego w istocie wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, nie przysługiwał już żaden środek zaskarżenia. Oznacza to, że decyzja z dnia [...] została wydana bez podstawy prawnej niejako w "trzeciej instancji". Powyższe uchybienie skutkuje stwierdzeniem nieważności tej decyzji przez Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którym stwierdza się nieważność decyzji w części lub w całości, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach. Natomiast zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. stwierdza się nieważność decyzji, która została wydana bez podstawy prawnej. Ponadto Sąd stwierdził, iż decyzja z dnia [...] została wydana z rażącym naruszeniem przepisów postępowania. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy w trybie art. 127 § 3 k.p.a. organ powinien wydać decyzję odpowiadającą jednemu z rozstrzygnięć określonych w art. 138 § 1 k.p.a. Tymczasem Rektor wydał decyzję, której osnowa nie mieści się w katalogu dopuszczalnych rozstrzygnięć organu odwoławczego. Powyższe skutkować musiało stwierdzeniem nieważności również i tej decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a., w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) Stosownie bowiem do treści art. 135 P.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 135 tej ustawy, Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Rektora z dnia [...] Stwierdziwszy zatem z urzędu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 wspomnianej ustawy nieważność wyżej wymienionych orzeczeń, Wojewódzki Sąd Administracyjny pozostał zwolniony od obowiązku ustosunkowania się do zarzutów merytorycznych skargi. Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z wyżej naprowadzonych rozważań Sądu. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 oraz art. 135 P.p.s.a. orzeczono jak w punkcie 1. sentencji wyroku. O kosztach orzeczono zgodnie z art. 200 oraz art. 205 § 2 P.p.s.a.