III SA/Wa 1046/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Golec (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Bożena Dziełak, Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Protokolant referent stażysta Marika Krawczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi C. Y. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia na postanowienie pozostawiające bez rozpatrzenia odwołanie od decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 r. 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) stwierdza, że uchylone postanowienie nie może być wykonane w całości. III SA/Wa 1046/10 UZASADNIENIE Skarżąca C.Y., działając przez pełnomocnika adwokata M. J., [...] października 2009 r. wniosła do Dyrektora Izby Skarbowej w W. odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z [...] września 2009 r. Z akt sprawy wynika, że pismem z [...] października 2009 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. wezwał pełnomocnika Skarżącej do bezzwłocznego przedłożenia pełnomocnictwa do reprezentowania Strony oraz uzupełnienia złożonego odwołania, zgodnie z wymogami w art. 222 Ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), zwanej dalej "O.p.". Następnie Dyrektor Izby Skarbowej w W. w dniu [...] października 2009r., w trybie art. 169 § 1 O.p. wezwał pełnomocnika Skarżącej do uzupełnienia braków formalnych odwołania przez przedstawienie pełnomocnictwa do występowania w imieniu Skarżącej. Pełnomocnik Skarżącego przy piśmie z 30 października 2009 r. przesłał do organu dwa pełnomocnictwa (karty 443 i 442 akt administracyjnych) o identycznej treści, które były nieczytelnie podpisane. W każdym z nich nieokreślona z imienia i nazwiska osoba ustanowiła adwokata M. J. swoim pełnomocnikiem w sprawie "odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W. we wszystkich instancjach oraz przed sądami administracyjnymi". Z akt sprawy wynika, że organ prowadził postępowanie podatkowe w stosunku do Skarżącej i jej małżonka. Pismem z 24 listopada 2009 r. Dyrektor Izby Skarbowej ponownie wezwał pełnomocnika Skarżącą do uzupełnienia braków formalnych odwołania poprzez przedstawienie pełnomocnictwa do działania w imieniu Skarżącej przed Dyrektorem Izby Skarbowej w W. W odpowiedzi na to wezwanie pełnomocnik poinformował organ, że już uzupełnił odwołanie i nadesłał do akt postępowania, pełnomocnictwa które obejmują uprawniają go do występowanie w imieniu Skarżącej i jej męża. Pełnomocnik podniósł, że przepisy postępowania administracyjnego nie regulują kwestii formalnych dokumentu pełnomocnictwa, a także wskazał, że przedmiotowe pełnomocnictwa zostały sporządzone na druku używanym standardowo w praktyce kancelaryjnej i dotychczas żaden sąd nie kwestionował tak sporządzonego dokumentu. Z tych powodów pełnomocnik uznał wezwanie do usunięcia braków formalnych pełnomocnictwa za bezzasadne. Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z [...] grudnia 2009 r., pozostawił bez rozpatrzenia odwołanie Skarżącej z 1 października 2009 r. od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z [...] września 2009 r. W uzasadnieniu organ podniósł, że mimo dwukrotnego wezwania do przedstawienia prawidłowo sporządzonych pełnomocnictw adwokat M. J. nie przedstawił odpowiedniego dokumentu. Organ wskazał ponadto, że obydwa wezwania zawierały pouczenie, że nieusunięcie braków formalnych w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia, zgodnie z art. 169 § 4 O.p., spowoduje pozostawienie odwołań bez rozpatrzenia. Organ podniósł, że uzyskanie od Skarżącej upoważnienia do reprezentowania w postępowaniu odwoławczym, nie zwalniało adwokata M. J. z obowiązku prawidłowego "oznaczenia" mocodawcy na każdym ze sporządzonych pełnomocnictw. Zdaniem organu, z przedłożonych pełnomocnictw nie wynikało jednoznacznie, które z nich udzielone zostało przez Skarżącą, a tym samym organ odwoławczy nie miał możliwości złożenia pełnomocnictwa do właściwych akt. Skarżąca działając za pośrednictwem pełnomocnika wniósł zażalenie na powyższe postanowienie. Pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i rozpatrzenie odwołania z 1 października 2009 r. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 137 § 2 i § 4, art. 169 § 1, art. 228 § 1 i art. 222 O.p. oraz obrazę przepisów procedury administracyjnej, w tym art. 8 i art. 33 § 2 k.p.a. Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z [...] lutego 2010 r. na podstawie art. 228 § 1 pkt 1 oraz art. 239 w zw. z art. 220 § 2 O.p. – stwierdził niedopuszczalność zażalenia. W uzasadnieniu postanowienia organ stwierdził, że art. 228 O.p. obliguje organ odwoławczy do podejmowania czynności mających na celu ustalenie czy zażalenie jest dopuszczalne. Organ podniósł, że przyczyny niedopuszczalności mogą mieć charakter przedmiotowy (brak przedmiotu zaskarżenia) oraz podmiotowy (gdy zażalenie wnosi podmiot nieuprawniony). Organ powołał treść art. 136 O.p. i stwierdził, że pełnomocnictwo oznacza prawo do reprezentowania mocodawcy, to jest do prowadzenia spraw w jego zastępstwie i działania w jego imieniu. W zakresie posiadanego umocowania pełnomocnik jest zatem wyrazicielem woli mocodawcy i obrońcą jego interesów. Każda czynność pełnomocnika wywołuje bezpośrednie i wiążące mocodawcę skutki. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej z dokumentu pełnomocnictwa musi wynikać umocowanie pełnomocnika do działania w imieniu strony w danym postępowaniu przed określonym organem. Aby pełnomocnictwo mogło wywierać w postępowaniu skutki, musi zostać doręczone organowi prowadzącemu to postępowanie. Wszelkie obowiązki organu względem pełnomocnika powstają zatem dopiero po doręczeniu pełnomocnictwa organowi prowadzącemu postępowanie. W postępowaniu podatkowym pełnomocnictwo musi być udzielone wprost i nie może być domniemane. Organ wskazał, że każde pełnomocnictwo - powinno zawierać jednoznaczne określenie mocodawcy oraz dokładne wskazanie pełnomocnika. Ponadto z treści pełnomocnictwa powinien jasno wynikać jego zakres, tzn. jakich czynności, w jakim postępowaniu i przed jakim organem może dokonywać pełnomocnik w imieniu swojego mocodawcy. W dokumencie tym należy również wskazać, czy pełnomocnictwo obejmuje wszelkie czynności procesowe, czy tylko niektóre z nich oraz określić, czy pełnomocnictwo dotyczy całego postępowania, czy tylko określonego etapu tego postępowania. Dyrektor Izby Skarbowej podniósł, że w aktach sprawy znajdują się dwa pełnomocnictwa, jednak żadne z nich nie wymienia danych personalnych osoby ustanawiającej pełnomocnictwo. W treści tych dokumentów nie podano ani numerów, ani dat decyzji, których pełnomocnictwa mają dotyczyć, a podpisy mocodawców są nieczytelne. W ocenie organu odwoławczego treść przekazanych pełnomocnictw nie potwierdzała faktu posiadania przez adwokata M. J. umocowania prawnego do reprezentowania Skarżącej. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej, adwokat M. J. nie jest uprawniony do złożenia zażalenia na postanowienie z [...] grudnia 2009 r., gdyż w sprawie zachodzą przesłanki do stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia z przyczyn podmiotowych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca za pośrednictwem pełnomocnika wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i rozpoznanie zażalenia z 11 marca 2010 r. Zaskarżonym postanowieniom zarzucił naruszenie: 1) art. 137 § 2 O.p., przez jego błędną wykładnię, 2) art. 137 § 4O.p., polegające na niezastosowaniu odpowiednio przepisów Kodeksu cywilnego, 3) art. 169 § 1O.p., przez błędne przyjęcie, że wniesione odwołanie nie spełnia wymagań formalnych, 4) art. 228 § 1O.p., przez wydanie postanowienia, którego nie przewidują przepisy prawa, 5) art. 222 O.p., polegającą na przyjęciu, że wniesione przez pełnomocnika skarżących odwołania, nie spełniają wymogów formalnych. Ponadto zaskarżonym orzeczeniom, zarzucił obrazę przepisów procedury administracyjnej 1) art. 8 kpa przez takie działanie organu podatkowego, które nie prowadzi do pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa. 2) art. 33 § 2 kpa poprzez zignorowanie faktu przedłożenia dokumentu pełnomocnictw Skarżących. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik Skarżącej podniósł, że ani przepisy kodeksu postępowania administracyjnego ani też Ordynacji podatkowej nie przewidują szczególnych wymogów jakim powinien odpowiadać dokument pełnomocnictwa. Nie można zgodzić się ze stanowiskiem Dyrektora Izby Skarbowej, że konieczne jest zindywidualizowanie mocodawcy poprzez podanie imienia i nazwiska oraz adresu zamieszkania. Podniósł, iż jego mocodawca podpisał pełnomocnictwo, używając, ze względu na swoją narodowość, alfabetu wietnamskiego. W odpowiedzi na skargę organ podniósł argumenty zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Na rozprawie w dniu 14 grudnia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowił, na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." połączyć sprawy o sygnaturach III SA/Wa 1045/10 oraz III SA/Wa 1046/10 w celu ich wspólnego rozpoznania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Kontroli Sądu poddane zostało postanowienie stwierdzające niedopuszczalność zażalenia Skarżącej, w imieniu którego działał adwokat. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej adwokat M. J. nie był uprawniony do złożenia zażalenia na postanowienie z [...] grudnia 2009 r. W rozpoznanej sprawie organ postanowieniem z dnia [...] grudnia 2009 r. pozostawił bez rozpoznania odwołanie Skarżącej z powodu nieusunięcia braku formalnego odwołania polegającego na dołączeniu do odwołania pełnomocnictwa, z którego treści nie wynikało kto jest mocodawcą uprawniającym pełnomocnika do działania w sprawie. Z tego samego powodu organ zaskarżonym postanowieniem stwierdził niedopuszczalność zażalenia na postanowienie z dnia [...] grudnia 2009 r. Zdaniem Sądu organ w sytuacji, gdy stwierdził, że zażalenie w imieniu Skarżącej wniósł pełnomocnik, który nie miał prawidłowego umocowania do działania w imieniu Skarżącego nie był uprawniony do stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia. Stwierdzenie niedopuszczalności zażalenia na podstawie art. 228 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 O.p. może nastąpić z powodu przesłanek przedmiotowych lub podmiotowych. W niniejszej sprawie w obrocie prawnym funkcjonowało postanowienie, od którego Skarżąca wniosła zażalenie. Zatem w sprawie brak było przesłanek przedmiotowych do stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia (por. Ordynacja podatkowa Komentarz, S. Babiarz, B. Duter, B. Gruszczyńskie, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Warszawa2007 s.711). Rozpatrując niniejszą sprawę pod względem braków podmiotowych zażalenia, Sąd doszedł do wniosku, że braki te nie wystąpiły. Zażalenie pochodziło od Skarżącej. Świadczy o tym oznaczenie podmiotu wnoszącego zażalenie. W ocenie Sądu przedstawione przez organ w zaskarżonym postanowieni8u okoliczności w ogóle nie stanowiły podstawy do wydania postanowienia na podstawie art. 228 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 O.p. W sytuacji, która wystąpiła w niniejszej sprawie, organ po otrzymaniu zażalenia, które zostało wniesione w imieniu Skarżącej przez pełnomocnika bez dołączenia do tego zażalenia dokumentu pełnomocnictwa obowiązany był na podstawie art. 169 § 1 O.p. wezwać pełnomocnika do uzupełnienia braku formalnego zażalenia przez dołączenie pełnomocnictwa. W przypadku nieuzupełnienia tego braku organ na podstawie art. 169 § 4 O.p. byłby uprawniony do pozostawienia zażalenia bez rozpatrzenia. Zdaniem Sądu okoliczność, że pełnomocnik Skarżącej nie uzupełnił barku formalnego odwołania, co spowodowało jego pozostawienie bez rozpatrzenia, nie przesądza o tym, że brak ten odnosi skutek także w zakresie zażalenia wniesionego na wydane na podstawie art. 169 § 1 4 O.p postanowienie w sprawie pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia. Zażalenie to stanowiło odrębne od odwołania podanie i organ obowiązany był na podstawie art. 169 § 1 O.p. podjąć wszelkie działania w celu usunięcia braków formalnych tego podania. Dla oceny skutków braków formalnych tego zażalenia nie mogły mieć znaczenia brak formalne występujące w zakresie innego pisma. W niniejszej sprawie brak było wystarczających podstaw do przyjęcia, że podstawą do wniesienia przez pełnomocnika Skarżącą zażalenia na postanowienie stwierdzające niedopuszczalność odwołania było to samo pełnomocnictwo, które zostało dołączone do odwołania i które organ uznał za wadliwe pod względem formalnym. Tej okoliczności w niniejszej sprawie organ w ogóle nie badał. Dlatego zawarte zaskarżonym postanowieniu wywody organu odnoszące się do wad pełnomocnictwa dołączonego do odwołania nie uzasadniały stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia na postanowienie w sprawie pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia. Należy zauważyć, że przedmiotowe zależenie mogło być wniesione na podstawie innego pełnomocnictwa niż pełnomocnictwo do wniesienia odwołania. Z tego względu Sąd uznał, że w niniejszej sprawie organ obowiązany był na podstawie art. 169 § 1 O.p. wezwać Skarżącego do dołączenia odo zażalenia pełnomocnictwa. W skardze zostały podniesione zarzuty naruszenia art. 137 § 2 , art. 137 § 4, art. 169 § 1, 222 i art. 228 § 1 O.p. oraz art. 8 i 33 § 2 k.p.a. jednakże zarzut naruszenia tych przepisów autor skargi wiąże z pozostawieniem odwołania bez rozpatrzenia. Podnosząc zarzuty naruszenia tych przepisów autor skargi wskazywał, że do ich naruszenia doszło przez pozostawienie bez rozpatrzenia odwołania Skarżącej z dnia 1 października 2009 r., które nie zawierało braków formalnych. W uzasadnieniu skargi jej autor skupił się wyłącznie na wykazywaniu, że w rozpoznanej sprawie pozostawienie odwołania bez rozpatrzenia nastąpiło z naruszeniem prawa. Sąd orzekając w niniejszej sprawie badał zgodność z prawem postanowienia z dnia [...] lutego 2010 r. stwierdzającego niedopuszczalność zażalenia na postanowienie z dnia 1 października 2009 r. w sprawie pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia. Dlatego też Sąd nie mógł w postępowaniu toczącym się w niniejszej sprawie uwzględnić zarzutów Skarżącej, w uzasadnieniu których wykazywała ona, że odwołanie od decyzji w sprawie podatku dochodowego wniesione zostało w sposób prawidłowy z zachowaniem wymogów formalnych. W niniejszej sprawie bez jednoznacznego ustalenia przez organ, na podstawie którego pełnomocnictwa zostało wniesione zażalenie na postanowienie z dnia [...] października 2009 r. w sprawie odmowy rozpatrzenia odwołania brak było możliwości odnoszenia się do podnoszonych w Skardze kwestii prawidłowości pełnomocnictwa załączonego do odwołania. Dodatkowo należy wskazać, że Skarżąca nie uzasadniła podniesionego w skardze zarzutu naruszenia zasady pogłębiania zaufania podatników do organów państwa. W ocenie Sądu prowadzone w sprawie postępowanie nie naruszało tej zasady. W postępowaniu podatkowym nie ma zastosowania powołany w skardze przepis art. 33 § 2 k.p.a. Podnosząc zarzut naruszenia powyżej wskazanych przepisów Skarżąca wnosiła o merytoryczne rozpatrzenie przez Sąd zażalenia na postanowienie z dnia [...] grudnia 2009 r., którym Dyrektor Izby Skarbowej pozostawił bez rozpatrzenia odwołanie z dnia 1 października 2009 r. Sąd nie mógł rozpatrzeć zażalenia, którego dotyczyło zaskarżone postanowienie, gdyż tego rodzaju uprawnień sądu administracyjnego nie przepisują przepisy prawa. W tym stanie rzeczy Sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Zakres, w jakim uchylone postanowienie nie podlega wykonaniu określono zgodnie z art. 152 p.p.s.a.