I SA/Wa 953/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda Sędziowie: WSA Bogdan Wolski (spr.) WSA Mirosław Gdesz Protokolant Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi I. H. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia zaświadczenia w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej oddala skargę. Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] marca 2010 r., nr [...], po rozpoznaniu odwołania I. H. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...], orzekającej o odmowie uchylenia zaświadczenia Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia [...] grudnia 1998 r., [...], w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez N. H. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej we wsi S. – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne. W dniu 9 maja 1989 r. I. H. złożył w Urzędzie Miasta w K. wniosek o wydanie ekwiwalentu z tytułu pozostawienia przez N. H. nieruchomości poza obecnymi granicami RP w miejscowości S., powiat L. Do wniosku załączona została uwierzytelniona kserokopia orzeczenia Państwowego Urzędu Repatriacyjnego z dnia [...] marca 1947 r., nr [...], na okoliczność pozostawienia przez jego matkę – N. H. mienia nieruchomego w wymienionej miejscowości oraz wypis aktu notarialnego z dnia [...] maja 1989 r., nr rep. [...], w którym w § 2 N. H. oświadczyła, że zgodnie z treścią art. 89 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości wskazuje syna – I. H., jako osobę uprawnioną do otrzymania ekwiwalentu w postaci nieruchomości w K. w zamian za mienie pozostawione na obecnych terenach [...]. Kierownik Urzędu Rejonowego w K. zaświadczeniem z dnia [...] grudnia 1998 r., nr [...], stwierdził, że I. H. posiada uprawnienie do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych za granicą, w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru Państwa Polskiego na pokrycie ceny sprzedaży nieruchomości lub opłat za wieczyste użytkowanie. Wojewoda [...] ujawnił w rejestrze wojewódzkim wybraną przez wnioskodawcę formę realizacji prawa do rekompensaty i w dniu [...] grudnia 2008 r. zamieścił na zaświadczeniu adnotację o wybranej formie realizacji prawa do rekompensaty oraz wysokości rekompensaty. W dniu [...] lutego 2009 r. dokonano wypłaty na rzecz I. H. zwaloryzowanej kwoty rekompensaty w wysokości [...] zł. Pismem z dnia 9 września 2009 r. I. H. wniósł o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem zaświadczenia Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia [...] grudnia 1998 r., wskazując, że wymienionym zaświadczeniem nie objęto całości mienia pozostawionego przez N. H., ponieważ była ona również współwłaścicielką nieruchomości o powierzchni [...] ha, położonej we wsi S. Na potwierdzenie tego do wniosku załączono: – rejestr pomiarowy z 1929 r. dotyczący części majątku S. - [...] o powierzchni [...] ha, w którym jako właściciel został wpisany S. P.; – protokół oględzin lokalnych z dnia [...] maja 1929 r. majątku będącego przedmiotem sprawy z wniosku S. P. o nabycie prawa własności przez zasiedzenie położonego we wsi S., składającego się z ogrodu i placu pod zabudowaniami o obszarze [...] ha i [...] pod nazwą [...] o pow. [...] ha, o ogólnej powierzchni [...] ha, zaś na placu [...] znajdują się następujące budynki: [...]; – decyzję Sądu Okręgowego w L. z dnia [...] marca 1930 r., na mocy której przyznano S. P. na własność przez zasiedzenie ziemię obszaru [...] ha, z których [...] ha [...], położonej we wsi S. w granicach szczegółowo opisanych w protokole oględzin lokalnych z dnia [...] maja 1929 r. i wykazanych na planie sporządzonym w wyniku dokonanego przy tych oględzinach pomiaru; – orzeczenie [...] Urzędu Wojewódzkiego z dnia [...] czerwca 1936 r. mocą, którego [...] nr [...] został uznany za własny spadkobierców S. P.: dzieci N., M. i M. oraz wdowy E. P. Z ustaleń organu wynika, że postanowieniem Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] lipca 2009 r. (sygn. akt [...]) spadek po S. P., uznanym za zmarłego w dniu [...] marca 1930 r. w S. na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] kwietnia 2009 r. (sygn. akt [...]), na podstawie ustawy nabyły dzieci: M. P. z domu P., N. H. z domu P., M. P. po 1/3 części każdy z nich, a żonie E. P. przypada 1/4 części spadku do użytkowania dożywotniego, zaś spadek po E. P. zmarłej w dniu [...] czerwca 1977 r. w J., na podstawie ustawy nabyły dzieci: M. P. z domu P., N. H. z domu P. i M. P. po 1/3 części każde z nich. Natomiast na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w J. z dnia [...] lutego 2009 r. (sygn. akt [...]) spadek po N. H. zmarłej w dniu [...] października 1994 r. w J. na podstawie ustawy nabył syn I. H. w całości. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] listopada 2009 r., wznowił na wniosek I. H. postępowanie administracyjne, zakończone zaświadczeniem Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia [...] grudnia 1998 r., a następnie decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. odmówił uchylenia powyższego zaświadczenia. W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że przedmiotem postępowania zakończonego wydaniem zaświadczenia było gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha, pozostawione przez N. H. w miejscowości S. Tymczasem nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., dołączone do podania z dnia 9 września 2009 r. o wznowienie postępowania, obejmują inną nieruchomość o powierzchni [...] ha, położoną we wsi S. i nie dotyczą przedmiotu sprawy zakończonej zaświadczeniem Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia [...] grudnia 1998 r. Późniejsze odnalezienie dokumentów urzędowych świadczących o pozostawieniu również innych nieruchomości niż objęte orzeczeniem Państwowego Urzędu Repatriacyjnego z dnia [...] marca 1947 r., pozostaje bez wpływu na zakończone postępowanie, gdyż należy to potraktować jako żądanie wszczęcia nowej sprawy administracyjnej. Minister Skarbu Państwa ustalił, po rozpatrzeniu odwołania I. H., iż złożone w dniu 9 września 2009 r. dokumenty stanowiące podstawę wznowienia postępowania nie dotyczą nieruchomości objętej zaświadczeniem z dnia [...] grudnia 1998 r., lecz nieruchomości o powierzchni [...] ha, stanowiącej prawie w całości [...], położonej we wsi S., która nie była objęta wnioskiem z dnia 9 maja 1989 r. Minister Skarbu Państwa wskazał, że w świetle postanowień art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., warunkiem wznowienia postępowania na tej podstawie jest pojawienie się tylko takich dowodów, które są dla sprawy istotne, są nowe, istniały w dniu wydania decyzji oraz nie były one znane organowi administracyjnemu. Granice postępowania wznowieniowego wyznaczone są zakresem treści ostatecznej decyzji. Celem wznowionego postępowania jest weryfikacja prawidłowości decyzji ostatecznej wydanej w zwykłym postępowaniu administracyjnym i ustalenie, czy postępowanie zwykłe było dotknięte określonymi wadami i usunięcie ewentualnych wadliwości; ustalenie, czy i w jakim zakresie ta wadliwość wpłynęła na byt prawny decyzji ostatecznej oraz – w razie stwierdzenia wadliwości decyzji dotychczasowej – doprowadzenie do jej uchylenia i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy albo stwierdzenie, że decyzja dotychczasowa została wydana z określonym naruszeniem prawa, wynikającym z treści przepisu art. 151 § 1 pkt 1 i 2 i § 2 k.p.a. Oznacza to prowadzenie postępowania w sprawie tożsamej pod względem przedmiotowym, podmiotowym i co do podstawy prawnej ze sprawą zakończoną decyzją ostateczną. Uchylenie decyzji ostatecznej może nastąpić tylko wtedy, gdy okoliczności stanowiące podstawę wznowienia okażą się na tyle istotne, że wywrą bezpośredni wpływ na rozstrzygnięcie zawarte w decyzji ostatecznej. Postępowanie administracyjne prowadzone w trybie nadzoru na podstawie art. 157 k.p.a., jak i trybie wznowienia postępowania prowadzonego na podstawie art. 145 k.p.a., są tylko innymi fazami postępowania administracyjnego prowadzonego uprzednio w tej samej sprawie w zwykłym trybie i zakończonego decyzjami ostatecznymi. Organ odwoławczy ponadto stwierdził, że gdyby przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty, jako nowe dowody w sprawie, zostały złożone do dnia 31 grudnia 2008 r., który był ostatecznym terminem składania wniosków o rekompensatę, byłyby podstawą wszczęcia postępowania w nowej sprawie, natomiast w niniejszej sprawie nie dają podstawy do wznowienia postępowania, zakończonego wydaniem prawidłowego zaświadczenia przez Kierownika Urzędu Rejonowego. Uznanie argumentów prezentowanych przez skarżącego, dotyczących tożsamości sprawy administracyjnej doprowadziłoby, zdaniem organu, do obejścia przepisów art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. związanych z terminem składania wniosku w sprawie wydania decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty. Skargę na decyzję Ministra Skarbu Państwa do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł I. H., zarzucając naruszenie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. przez błędną wykładnię pojęcia "sprawy", wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, iż stanowisko organu ma charakter abstrakcyjny i nie przystaje do niniejszej sprawy. Nie można zgodzić się z założeniem, na jakim oparta jest zaskarżona decyzja Ministra Skarbu Państwa, iż zaświadczenie odnosiło się do konkretnej nieruchomości oznaczonej w podaniu o wydanie zaświadczenia. W podaniu o wydanie zaświadczenia została oznaczona konkretna nieruchomość, ale nie jest prawdą, że zaświadczenie tę nieruchomość oznaczyło. Zaświadczenie nie rozstrzygało sprawy konkretnej nieruchomości, lecz odnosiło się do prawa do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami RP, bez wymienienia w swej treści konkretnej nieruchomości. Rozstrzygnięcie zawarte w pkt I i III zaświadczenia może być zatem poddane weryfikacji w drodze wznowienia postępowania na podstawie wskazanej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., czyli w oparciu o nowe fakty i dowody, które wskazują, że oznaczenie kwoty prawa do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami RP, wskazane w pkt III zaświadczenia, było wadliwe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Ocena zaskarżonej decyzji w zakresie wynikającym z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") nie potwierdza, aby organ odwoławczy uchybił prawu w sposób uzasadniający uwzględnienie wniosków skarżącego. Rozstrzygnięcie sprawy w postępowaniu sądowym uzależnione było w istocie od oceny zasadności stanowiska skarżącego i organów co do zakresu pojęcia "sprawy" na gruncie postępowania prowadzonego na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 stycznia 1998 r. w sprawie sposobu zaliczania wartości nieruchomości pozostawionych za granicą na pokrycie ceny sprzedaży nieruchomości lub opłat za użytkowanie wieczyste oraz sposobu ustalania wartości nieruchomości. (Dz. U. nr 9, poz. 32; dalej: "rozporządzenie"). Zgodnie z § 4 ust. 1 in principio rozporządzenia, zaliczenie wartości pozostawionych nieruchomości następuje na wniosek osoby uprawnionej. Natomiast § 4 ust. 2 rozporządzenia stanowi, iż do wniosku należy dołączyć: 1) dowody potwierdzające pozostawienie nieruchomości oraz rodzaj i powierzchnię tych nieruchomości, 2) opis pozostawionych nieruchomości, 3) oświadczenie o dotychczasowym stanie realizacji uprawnień, o których mowa w art. 212 ust. 1 i 2, 4) operat szacunkowy wykonany przez rzeczoznawcę majątkowego, w którym określono wartość pozostawionych nieruchomości zgodnie z przepisami § 8-11. Przedstawiona powyżej regulacja w związku z art. 212 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaświadczenia, uzasadnia przyjęcie stanowiska, iż postępowanie prowadzone w celu wydania zaświadczenia mogło dotyczyć wyłącznie nieruchomości wymienionej we wniosku. Osoba uprawniona, występując ze stosownym wnioskiem, decydowała zatem o zakresie sprawy administracyjnej, której dotyczyć miało wydane zaświadczenie. Organ wymieniony w § 5 ust. 1 rozporządzenia nie był uprawniony i obowiązany do zajęcia stanowiska, a wcześniej przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, co do wartości innych nieruchomości wymienionych w art. 212 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomości, które ewentualnie pozostawały własnością wnioskodawcy lub jego poprzednika prawnego, a które nie zostały objęte złożonym wnioskiem. Także osoba wymieniona w § 4 ust. 1 rozporządzenia nie była w jakikolwiek sposób zobowiązana do objęcia wnioskiem o wydanie zaświadczenia wyłącznie jednej lub jedynie niektórych z pozostawionych nieruchomości. Osoba ta w chwili złożenia wniosku decydowała czy i jakich nieruchomości dotyczyć ma zaświadczenie, a dokonany wybór miał ostatecznie wpływ na określenie przedmiotu sprawy, a w końcu także na ewentualną możliwość weryfikacji wydanego zaświadczenia w następstwie wznowienia postępowania. Postępowanie administracyjne prowadzone w trybie wznowienia postępowania jest bowiem wyłącznie kolejnym etapem wcześniejszego postępowania uprzednio prowadzonego w trybie zwykłym (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 1981 r., II SA 157/81,ONSA 1981/1/52). Uwzględniając powyższe dla potrzeb sprawy administracyjnej zakończonej zaskarżoną decyzją należy przyjąć, iż przedmiot sprawy, w której nastąpiło wznowienie postępowania, wyznaczony został zakresem wniosku I. H. z dnia 9 maja 1989 r. Wniosek ten zmierzał wyłącznie do wydania zaświadczenia odnoszącego się do gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha, pozostawionego przez N. H. w miejscowości S. Organy obu instancji ustaliły, co nie jest kwestionowane przez skarżącego, iż nowe dowody przedstawione w podaniu z dnia 9 września 2009 r. o wznowienie postępowania, odnoszą się do innej nieruchomości, położonej we wsi S. o powierzchni [...] ha, a zatem dowody te nie pozostają w jakimkolwiek w związku z przedmiotem sprawy zakończonej zaświadczeniem Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia [...] grudnia 1998 r. Wobec tego Minister Skarbu Państwa zasadnie ostatecznie uznał, iż odnalezienie dokumentów świadczących o pozostawieniu jeszcze innej nieruchomości na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru państwa, nie ma wpływu na postępowanie zakończone wydaniem wymienionego powyżej zaświadczenia. Rozstrzygając sprawę organy prawidłowo oceniły, iż postępowanie prowadzone w trybie przewidzianym w art. 145 i n. k.p.a. może dotyczyć sprawy o wydanie zaświadczenia odnoszącego się do nieruchomości stanowiącej gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha, pozostawione przez N. H. w miejscowości S. Podanie o wznowienie postępowania z 9 września 2009 r. opiera się na nowych okolicznościach i dowodach, które nie odnoszą się do tej nieruchomości. Przedstawiając powyższe stanowisko Sąd ponadto wyjaśnia, iż z akt sprawy administracyjnej zakończonej wydaniem zaświadczenia nie wynika aby organ nie rozstrzygnął o "istocie całej sprawy", co podnosi w podaniu skarżący. Zaświadczenie odnosi się do nieruchomości wymienionej we wniosku, a organ właściwy do jego wydania, co zostało już powyżej wyjaśnione, nie był obowiązany do prowadzenia z urzędu postępowania w celu ustalenia wartości nieruchomości, które nie zostały wymienione we wniosku, a do których prawa posiadała N. H. Niezależnie do tego Sąd zauważa, iż wydanie aktu administracyjnego, który nie odnosi się do całości sprawy nie jest okolicznością, która może stanowić podstawę do wystąpienia ze skutecznym podaniem o wznowienia postępowania. W takim wypadku możliwe jest jedynie uzupełnienie decyzji (odpowiednio: zaświadczenia) w trybie art. 111 § 1 k.p.a. Podsumowując Sąd stwierdza, iż zarzuty skarżącego nie były zasadne, gdyż organy prawidłowo oceniły, iż dokumenty dołączone do podania z 9 września 2009 r. nie odnoszą się do nieruchomości, której dotyczy zaświadczenie Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia [...] grudnia 1998 r. W tym stanie sprawy, oceniając ponadto wydane decyzje w zakresie wynikającym z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonych aktów. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.