III SA/Po 729/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędziowie NSA Tadeusz M. Geremek (spr.) WSA Marzenna Kosewska Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Piotrowska - Żyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2010 r. przy udziale sprawy ze skargi KM na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2008 rok I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję [...] II. przyznaje radcy prawnemu AZ od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu kwotę [...] III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Decyzją z dnia [...] r. Burmistrz Miasta i Gminy ustalił KM (użytkownikowi wieczystemu działki nr 17/2 położonej w S) podatek od nieruchomości za 2008 r. w wysokości [...] zł. Podstawą ustalenia tej wysokości była powierzchnia budynków: związanych z prowadzeniem działalności [...] W odwołaniu podatnik wniósł o uchylenie powyższej decyzji co do budynków oraz gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, argumentując, że budynki ze względu na dewastację nie spełniają warunków uznania ich za związane z działalnością gospodarczą, a ponadto znajdują się w stanie budowy. Organ odwoławczy - po rozpoznaniu odwołania - decyzją z dnia [...] r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ podatkowy II instancji wskazał, że zasadniczym kryterium decydującym o uznaniu przedmiotów opodatkowania podatkiem od nieruchomości jako związanych z działalnością gospodarczą w świetle art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2006, Nr 121, poz. 844 ze zm.; dalej zwanej: u.p.o.l.) jest ich posiadanie przez przedsiębiorcę, który jest związkiem o charakterze formalnym i co do zasady nie jest istotne czy przedsiębiorca grunty, budynki i budowle faktycznie wykorzystuje dla celów działalności gospodarczej, z wyjątkiem przypadku bieżącej, a przy tym stałej przeszkody spowodowanej względami technicznymi. Wyłączenie dotyczy przedmiotów opodatkowania, które zarówno nie są, jak również nie mogą być w przyszłości wykorzystywane na działalność gospodarczą. Zdaniem organu, wobec braku definicji pojęcia "względy techniczne" w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych oraz odwołania w art. 1 a ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.o.l. w zakresie pojęcia budynku i budowli bezpośrednio do przepisów prawa budowlanego w kompetencji organu podatkowego nie leży ocena stanu technicznego budynku czy budowli, jak również zaklasyfikowanie obiektu budowlanego do odpowiedniej kategorii obiektów, o których mowa w przepisach prawa budowlanego. Brak możliwości wykorzystywania przedmiotów opodatkowania ze względów technicznych, zarówno w chwili obecnej, jak i w przyszłości, powinien zostać potwierdzony przez właściwy organ administracji budowlanej. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu podatnik wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i skierowanie do ponownego rozpatrzenia. Podatnik wywodził, że od grudnia 2005 roku obiekt stanowiący jego własność nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia działalności ze względów technicznych, co jest faktem powszechnie znanym, bowiem budynki i zabudowania znajdują się w stanie krytycznym, brak jest zasilania prądem, zaplecza sanitarnego, posadzki i podłogi są w 80 % uszkodzone, całość nie spełnia norm BHP, sanitarnych, ochrony przeciwpożarowej, kompleks wymaga generalnego remontu. Wskazał, że po dokonaniu zakupu obiektu, przystąpił do remontu nieruchomości, który nie został do dnia dzisiejszego zakończony. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia [...] r. oddalił skargę podatnika uznając za prawidłowe stwierdzenie organu odwoławczego, że w świetle art. 1 a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. warunkiem opodatkowania stawką właściwą dla nieruchomości związanej z prowadzeniem działalności gospodarczej jest samo władanie gruntem przez podmiot prowadzący taką działalność, jeśli nie zachodzą okoliczności wyłączające wskazane w przepisie art. 1 a ust. 1 pkt 4 u.p.o.l. Podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą jest skarżący. Dlatego też - zdaniem Sądu - w sprawie spełniona jest przesłanka pozytywna co do określenia rodzaju nieruchomości i zastosowania właściwej stawki podatkowej. Przedmiotem rozważań jest natomiast zaistnienie przesłanki negatywnej - tj. czy "przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych". W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.; zwanej dalej p.p.s.a.) w zw. z art. 121, 122, 187 § 1, 190, 191 oraz 127, 229, 233 § 1 Ordynacji podatkowej. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...] r. uchylił zaskarżony wyrok Sądu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu NSA wskazał, że z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika dostatecznie wystarczająca podstawa do merytorycznej oceny: czy stopień zniszczenia, dewastacji itp. spornych obiektów - przedmiotów opodatkowania w analizowanym okresie podatkowym jest (już) tak znaczący, że nie mogą one zostać uznane za budynki, czy też obecnie i perspektywicznie za budynki, które mogą być wykorzystane do prowadzenia działalności gospodarczej. Brak jest też dostatecznej pewności, czy prace budowlane prowadzone przez skarżącego mają charakter remontu czy też odtworzenia, odbudowania zniszczonych obiektów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270, ze zm.), dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Powyższa zasada doznaje jednakże ograniczenia w sytuacji, gdy sprawa, z uwagi na orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest przedmiotem ponownego rozpoznania przez wojewódzki sąd administracyjny. Wówczas "granice sprawy", o których mowa w art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a. podlegają zawężeniu do granic w jakich rozpoznał skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny i wydał orzeczenie na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. Powyższe oznacza, że Wojewódzki Sąd Administracyjny ponownie rozpoznając sprawę, nie może stosować postanowień art. 134 § 1 i art. 135 bez uwzględnienia brzmienia przepisu art. 190 p.p.s.a. Stosownie do cytowanego przepisu sąd, któremu sprawa została przekazana (po uchyleniu przez Naczelny Sąd Administracyjny wcześniej wydanego w tej sprawie wyroku przez sąd I instancji), jest związany orzeczeniem NSA i dokonaną w nim przez NSA wykładnią prawa. W konsekwencji oznacza to, iż wobec uchylenia w całości wyroku sądu I instancji, sprawa jest w całości rozpoznawana ponownie, a tym samym bez znaczenia dla jej wyniku pozostać muszą rozważania poczynione w uchylonym wyroku sądu I instancji. Zgodnie ze stanowiskiem wyrażanym przez judykaturę przez ocenę prawną (wykładnię prawa), o której mowa w art. 190 p.p.s.a. należy rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy, a ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak też kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania takiej, a nie innej decyzji. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, ciążący na sądzie, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego (por. wyrok NSA z dnia 3 września 2008 r., I OSK 1311/07). Przedmiotowa sprawa ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego była już przedmiotem rozpoznania przez tutejszy Sąd, którego wyrok z dnia [...] r. mocą wyroku NSA z dnia [...] r. został uchylony, a sprawa przekazana została sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Mając zatem na uwadze przytoczone powyżej rozważania uznać należało po pierwsze, iż zawarte w uchylonym wyroku ustalenia i rozważania pozostają bez wpływu na rozpoznawaną sprawę. Po drugie Sąd w składzie orzekającym rozpoznając ponownie sprawę obowiązany był uwzględnić wykładnię prawa jakiej dokonał NSA. Rozpatrując zatem ponownie niniejszą sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów i badając pod tym względem zaskarżoną decyzję, mając przy tym na uwadze ocenę prawną NSA, Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. Na podstawie art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. : "grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, to grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą (...), chyba że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych". Zdaniem składu orzekającego organy podatkowe uchyliły się od oceny w przedmiocie możliwości, bądź też niemożliwości wykorzystywania spornych w zakresie opodatkowania budynków do działalności gospodarczej. Ponadto w sprawie brak jest ustaleń organów podatkowych w przedmiocie stanu technicznego spornych przedmiotów opodatkowania. Za pozbawione podstawy w szczególności zaś należało uznać twierdzenie, że oceny takiej dokonać mogą tylko organy budowlane. Z uzasadnienia decyzji organów podatkowych nie wynika dostatecznie wystarczająca podstawa do merytorycznej oceny czy stopień zniszczenia, dewastacji spornych przedmiotów opodatkowania w analizowanym okresie podatkowym jest tak znaczący, że nie mogą one zostać uznane za budynki, czy też obecnie i perspektywicznie za budynki, które mogą być wykorzystane do prowadzenia działalności gospodarczej. Brak jest też dostatecznej pewności, czy prace budowlane prowadzone przez skarżącego mają charakter remontu czy też odtworzenia, odbudowania zniszczonych obiektów. Z tych powodów, nie przesądzając rozstrzygnięcia ad meritum, wskazując wyłącznie do zbadania i usunięcia przywołane uchybienia Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a., a o wykonalności orzeczenia na podstawie art. 152 p.p.s.a.