II SA/Gd 595/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść Sędzia NSA Jan Jędrkowiak Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Diana Wojtowicz po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2010 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 8 czerwca 2010 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia 30 października 2009r. Wójt Gminy L. na podstawie art. 27 ust. 1,2, 7 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. nr 192, poz. 1378 ze zm.) orzekł o obowiązku zwrotu przez M. L. należności, wypłaconych w okresie od 1 października 2008r. do 30 września 2009r. w formie świadczenia alimentacyjnego przyznanego na J. P. decyzją z dnia 24 października 2008r., w kwocie 4.200 zł wraz z odsetkami do dnia spłaty należności. W odwołaniu od tej decyzji M. L. podniósł, że płaci zasądzone na rzecz J. P. alimenty w pełnej wysokości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. decyzją z dnia 8 czerwca 2010r. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy L. z dnia 30 października 2009r. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy wskazał, że stosownie do treści art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej łącznie z ustawowymi odsetkami, które naliczane są od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego do dnia spłaty. Organ właściwy wierzyciela wydaje po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Z dokonanych przez organ I instancji ustaleń oraz zaświadczeń komornika sadowego z dnia 2 października 2008r. i 19 czerwca 2009r. wynika, że egzekucja alimentów była bezskuteczna. W trakcie trwania okresu zasiłkowego komornik nie przekazał żadnych wpłat na poczet spłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Brak jest także zawiadomień o wpłatach przekazywanych przez komornika bezpośrednio wierzycielce. Ani dłużnik ani wierzycielka nie zgłaszali komornikowi wpłat dokonywanych tytułem należności alimentacyjnych. M. L. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na powyższą decyzję, zarzucając, że jest ona błędna. W ocenie skarżącego doszło do wyłudzenia świadczenia z funduszu alimentacyjnego, o czym zawiadomił Prokuraturę Rejonową w M. Nadto skarżący wskazał, że dokonane przez niego wpłaty na poczet alimentów zostaną zweryfikowane przez Sąd Rejonowy w M. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, a więc polega na weryfikacji decyzji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Wojewódzki sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Oznacza to między innymi, że sąd nie może w ocenie legalności zaskarżonej decyzji ograniczać się jedynie do zarzutów sformułowanych w skardze, ale także powinien wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu. Zasady wypłaty świadczeń reguluje ustawa z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jednolity Dz. U. z 2009r. nr 1, poz. 7 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 12 ust. 1 tej ustawy postępowania w sprawie świadczeń z funduszu alimentacyjnego prowadzi organ właściwy wierzyciela, czyli wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania dłużnika alimentacyjnego. Prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego ustala się na okres świadczeniowy począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek do organu właściwego wierzyciela, nie wcześniej niż od początku okresu świadczeniowego do końca tego okresu (art. 18 ust. 1). Świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują w wysokości bieżąco ustalonych alimentów, jednakże nie wyższej niż 500 zł (art. 10 ust. 1). Warunkiem przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego jest bezskuteczność egzekucji alimentów, która zachodzi w sytuacji, gdy w wyniku egzekucji w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych. Okoliczność tę potwierdza, stosownie do art. 15 ust. 4 pkt 3 lit. b ustawy, zaświadczenie organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne stwierdzające bezskuteczność egzekucji. Nadto zgodnie z treścią art. 27 ust. 7 pkt 1 tej ustawy organ właściwy wierzyciela przekazuje dłużnikowi alimentacyjnemu oraz organowi właściwemu dłużnika informację o przyznaniu osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Decyzja o przyznaniu świadczenia alimentacyjnego na J. P. na okres od 1 października 2008r. do 30 września 2009r. w kwocie po 350 zł miesięcznie została wydana przez organ I instancji w dniu 24 października 2008r. Z administracyjnych wynika, że pismem z dnia 7 listopada 2008r. organ zawiadomił dłużnika o wydaniu decyzji przyznającej świadczenie. Bezsporne jest, że w okresie świadczeniowym od 1 października 2008r. do 30 września 2009r. organ wypłacił osobie uprawnionej łącznie kwotę 4.200 zł. Zgodnie z treścią art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Odsetki naliczane są od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego do dnia spłaty (ust. 1a). Organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję alimentacyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Z treści przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wynika, że decyzja o zwrocie wypłaconego świadczenia stanowi konsekwencję decyzji przyznającej to świadczenie. Kwota podlegająca zwrotowi odpowiada łącznej kwocie wypłaconej osobie uprawnionej w okresie świadczeniowym. Może być ona pomniejszona jedynie o kwoty przekazane w okresie świadczeniowym organowi przez komornika. Stosownie bowiem do art. 27 ust. 9 ustawy w okresie, w którym osoba uprawniona otrzymuje świadczenia z funduszu alimentacyjnego komornik sądowy przekazuje wyegzekwowane od dłużnika kwoty zaliczone na poczet alimentów organowi właściwemu wierzyciela do wysokości wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami. Z dokonanych przez orzekające w sprawie organy administracji ustaleń wynika, że w okresie świadczeniowym nie została wyegzekwowana żadna kwota. Komornik nie przekazał organowi żadnych kwot na poczet wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Przed wydaniem decyzji przyznającej świadczenie komornik wystawił zaświadczenie o bezskuteczności egzekucji w dniu 2 października 2008r. W okresie świadczeniowym komornik wystawił również zaświadczenie z dnia 23 czerwca 2009r. o bezskuteczności egzekucji. W tej sytuacji orzeczenie o obowiązku zwrotu przez skarżącego wypłaconego świadczenia w całości, tj. kwocie 4.200 zł jest prawidłowe. Skarżący zarzucił w toku postępowania, że płacił zasądzone alimenty. Z przedłożonego przez skarżącego postanowienia z dnia 18 listopada 2008r. wynika, że zostało umorzone dochodzenie w sprawie uchylania się przez niego od płacenia rat alimentacyjnych w okresie od marca 2004 oku do września 2008 roku. W aktach administracyjnych znajduje się również zaświadczenie komornika z dnia 25 maja 2010r. o dokonanych wpłatach, z którego wynika, że wpłaty na poczet alimentów miały miejsce jedynie w 2005 i 2006 roku. W piśmie tym komornik wskazał, że wystąpił do wierzycielki o udzielenie informacji czy otrzymywała alimenty bezpośrednio od dłużnika, jednakże nie otrzymał od niej odpowiedzi. Otrzymywanie przez wierzyciela alimentów w okresie pobierania świadczenia traktowane jest przez ustawodawcę jako podstawa do stwierdzenia nienależnie pobranego świadczenia. Realizowanie obowiązku alimentacyjnego mogłoby również stanowić podstawę do wznowienia postępowania w sprawie przyznania świadczenia. Dłużnik nie jest co prawda stroną postępowania w sprawie przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego, jednakże organ w takich sytuacjach może podejmować działania z urzędu. Również prokurator posiada uprawnienia do żądania wszczęcia postępowania czy też wniesienia sprzeciwu od decyzji ostatecznej. Wskazać przy tym należy, że w aktach administracyjnych brak jest dowodów potwierdzających dokonywanie przez skarżącego wpłat tytułem alimentów. Nadto wskazać należy, że organ właściwy wierzyciela dokonuje ustaleń odnośnie bezskuteczności egzekucji, jako przesłanki przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego, w oparciu o zaświadczenie komornika. Komornik jest przy tym związany wnioskiem wierzyciela i nie jest uprawniony do badania ani zasadności, ani też wymagalności obowiązku objętego tytułem egzekucyjnym. Stosownie natomiast do przepisów kodeksu postępowania cywilnego dłużnik ma możliwość wytoczenia powództwa przeciwegzekucyjnego. Dopóki więc w obrocie prawnym postaje decyzja o przyznaniu świadczenia i nie orzeczono w odpowiednim postępowaniu o zwrocie przez osobę uprawnioną nienależnie wypłaconego świadczenia, to wypłacone kwoty stanowią świadczenie podlegające zwrotowi stosownie do art. 27 ust. 1 ustawy, a osobą zobowiązaną jest dłużnik. Z tych wszystkich względów Sąd oddalił skargę jako bezzasadną na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.