I SA/Wa 2062/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędziowie: WSA Agnieszka Miernik (spr.) WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant Agnieszka Bieniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi S. K. i I. K. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [..] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz skarżących S. K. i I. K. solidarnie kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 11 sierpnia 2010 r. sygn. akt I OSK 1374/09 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 czerwca 2009 r. sygn. akt I SA/Wa 209/09 oddalający skargę S. K. i I. K. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [..] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazano, że Wojewoda [...] decyzją z dnia [..] lipca 2008 r. odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa na własność Województwa [...] nieruchomości oznaczonych jako działki nr[...], położonych w gminie [...], obręb [...]. Organ wskazał przy tym, że przedmiotowe działki nie leżą w granicach pasa drogowego drogi wojewódzkiej nr [...] i w dniu [..] grudnia 1998 r. nie były zajęte pod drogę. Nie ma do nich zatem zastosowania art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.). Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [..] grudnia 2008 r. nr [...]. Skarga S. K. i I. K. na powyższą decyzję Ministra Infrastruktury została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Sąd I instancji stwierdził, że zasadniczą podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowił dowód z operatu technicznego sporządzonego przez Wojewódzkie Biuro Geodezji, a zatem jednostkę wyspecjalizowaną w kwestii ustalania powierzchni działek, przebiegu ich granic i sporządzania map. Za istotny został uznany przez Sąd także dokument nazwany "notatką służbową", w którym uprawniony geodeta ukazał przebieg granic drogi wojewódzkiej nr [...] w miejscowości [...]. Sąd wskazał, że skarżący nie przedstawili dokumentacji geodezyjnej, która podważałaby materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy, a tym samym stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Sad wskazał także, że z treści zawiadomienia Państwowego Biura Notarialnego z [...] stycznia 1983 r. wynika, że obecny stan nieruchomości zaistniał już w 1983 r., co oznacza, że grunt odłączony od nieruchomości skarżących nie stanowił nigdy ich własności (początkowo istniał jedynie błędny wpis), więc tym samym na dzień 31 grudnia 1998 r. nie był ich własnością. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną S. K. i I. K. uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 czerwca 2009 r. sygn. akt I SA/Wa 209/09. Sąd uznał za zasadny zarzut dotyczący naruszenia przepisu art. 145 § 1 pkt.1 lit.c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z tego względu, iż Sąd I instancji nie dostrzegł, że nie został ustalony prawidłowo stan faktyczny sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że w świetle konstytucyjnego modelu sądowej kontroli działalności publicznej sąd administracyjny nie posiada co do zasady kompetencji do dokonywania ustaleń stanu faktycznego w będącej przedmiotem jego rozpoznania sprawie administracyjnej. Obowiązkiem sądu administracyjnego pierwszej instancji jest zbadanie, czy organ administracji publicznej, dokonując ustalenia stanu faktycznego, nie naruszył przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz zajęcie stanowiska, jaki stan faktyczny został przez sąd przyjęty. Przyjęty zaś w sprawie stan faktyczny musi znaleźć odzwierciedlenie w aktach sprawy, nie może zaś opierać się na domniemania sądu co do rzeczywistego stanu sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu administracyjnym, łamiąc zasady przewidziane w art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., nie wyjaśniono wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych. Ponadto Sąd I instancji błędnie przyjął, że uchybienia organu sprowadzały się wyłącznie do lakoniczności i zbyt dużej ogólności zaskarżonej decyzji, natomiast samo rozstrzygnięcie sprawy odpowiada prawu. Do akt sprawy wpłynęło pismo procesowe skarżących z dnia [..] października 2010 r. podtrzymujące dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu, bowiem zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] naruszają prawo. Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 sierpnia 2010 r. sygn. akt I OSK 1374/09 uznał, że oddalenie skargi w sytuacji, gdy z materiału dowodowego wynika, że postępowanie administracyjne organów dotknięte było wadami wynikającymi z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., naruszało przepisy postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, wyrażoną w art. 7 k.p.a., organ (a więc również organ odwoławczy) ma obowiązek dokładnie zbadać sprawę, tak aby w sposób prawidłowy ustalić jej stan faktyczny. Wzmocnieniem tej reguły jest nałożony na organ obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.). Dopiero dysponując całokształtem materiału dowodowego, organ może ocenić daną okoliczność i uznać ją za udowodnioną, bądź nie (art. 80 k.p.a.). Niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, zwłaszcza, gdy powołuje się na nie strona, jest naruszeniem przepisów postępowania skutkującym uchyleniem decyzji. Sąd podkreślił, że oczywistym jest, że wyłącznie należycie ustalony stan faktyczny pozwala na prawidłowe zastosowanie przepisów prawa. Jeżeli stan ten nie został wyczerpująco ustalony, to nie można przesądzać rozstrzygnięcia sprawy. Brak pełnych ustaleń uniemożliwia ocenę czy okoliczności danej sprawy odpowiadają stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w konkretnej normie prawnej. W świetle oceny prawnej dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, w rozpoznawanej sprawie nie można przyjąć, iż kontrolowane decyzje są zgodne z prawem. Przebieg granicy nieruchomości skarżących, ustalony na dzień 31 grudnia 1998 r., mimo stale podnoszonych w tym zakresie argumentów stron, nie był badany przez organy. W toku postępowania w ogóle nie wyjaśniano czy istniejący w dniu 31 grudnia 1998 r. stan prawny i faktyczny spornych nieruchomości był wynikiem wyłącznie zmian uwidocznionych w 1983 r. w księgach wieczystych, czy też, i ewentualnie jakich, innych działań organów. Zwrócić ponadto trzeba uwagę, że ustalenie przebiegu granicy omawianych nieruchomości, zostało wprawdzie przeprowadzone przez wyspecjalizowaną do tego jednostkę, ale wyłącznie w obecności przedstawiciela jednej z zainteresowanych stron, to jest zarządcy drogi publicznej. Brak jakichkolwiek danych mogących wskazywać na to, że udział przy odszukaniu znaków granicznych i wznowieniu spornej granicy zapewniono także skarżącym. Nie bez znaczenia jest również fakt, iż przebieg i wynik dokonanej w ten sposób czynności, mającej decydujące w sprawie znaczenie, został zarejestrowany wyłącznie w formie notatki urzędowej. Taka zaś notatka nie może stanowić dowodu w postępowaniu administracyjnym, gdyż nie spełnia wymogów ustalonych w art.75 w zw. z art.77 k.p.a. W orzecznictwie sądowym ugruntowany jest już pogląd, że czynności procesowe istotne dla sprawy powinny być dokumentowane w formie protokołu a nie notatek, czy adnotacji urzędowych. Nie ulega ponadto wątpliwości, że organ obowiązany jest zapewnić stronie możliwość czynnego udziału w postępowaniu dowodowym, co wynika zresztą wprost z art. 79 § 2 k.p.a. W niniejszej sprawie należało zatem przeprowadzić dowód z oględzin spornych nieruchomości, zapewniając możliwość udziału w nich wszystkim stronom postępowania, a z przebiegu tej czynności sporządzić stosowny protokół. Zapewnienie stronom czynnego udziału w postępowaniu jest bezwzględnym obowiązkiem organu. Niezrealizowanie tej powinności przez organ stanowi naruszenie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego mające istotny wpływ na wynik sprawy. W tej sytuacji, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny, nie przesądzając ostatecznego kierunku rozstrzygnięcia sprawy, należy uznać, że odmowa wydania przez organy administracji decyzji stwierdzającej przejście z mocy prawa na własność Wojewody Pomorskiego nieruchomości, jest co najmniej przedwczesna. Ponownie rozpoznając sprawę organy administracyjne wyjaśnią wszystkie istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, zapewniając ich odzwierciedlenie w aktach sprawy, a ustalenie stanu faktycznego nastąpi z poszanowaniem przepisów postępowania administracyjnego. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 cytowanej ustawy.