II OSK 475/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Hauser po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z. M. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 20 grudnia 2010 r., sygn. akt II SA/Sz 963/10 odrzucającego skargę w stosunku do Z. M. w sprawie ze skargi Z. i J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie nakazania usunięcia odpadów postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie. Postanowieniem z dnia 20 grudnia 2010 r., sygn. akt II SA/Sz 963/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie (dalej jako: WSA), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. i J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie (dalej jako: SKO) z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie nakazania usunięcia odpadów odrzucił skargę w stosunku do Z. M.. W uzasadnieniu WSA wskazał, że Z. M. i J. M. wnieśli skargę na decyzję SKO z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji, nakazującą właścicielom działki nr [...] położonej w miejscowości Z. usunięcie zgromadzonych na działce odpadów. Skarga została podpisana tylko przez J. M.. SKO w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Zarządzeniem z dnia 3 listopada 2010 r. (doręczonym w dniu 16 listopada 2010 r.) Sąd wezwał Z. M. do usunięcia braku formalnego skargi przez jej podpisanie w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Skarżąca nie odpowiedziała na wezwanie Sądu. Ponieważ Z. M., pomimo wezwania Sądu z dnia 3 listopada 2010 r., nie podpisała skargi, a brak ten uniemożliwiał nadanie jej skardze dalszego biegu, skargę w stosunku do Z. M. Sąd I instancji odrzucił na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zmianami - dalej jako: ppsa). Wnosząc skargę kasacyjną pełnomocnik skarżącej zaskarżył ww. postanowienie WSA w całości, zarzucając WSA naruszenie prawa procesowego w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 58 § 1 pkt 3 ppsa poprzez nietrafne zastosowanie tego przepisu i odrzucenie skargi, w sytuacji gdy skarżąca uzupełniła wskazany przez Sąd I instancji brak formalny w postaci podpisania skargi na decyzję SKO z dnia [...] sierpnia 2010 r. W konsekwencji strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie WSA sprawy do ponownego rozpoznania włącznie z orzeczeniem o kosztach postępowania kasacyjnego, a także o dopuszczenie dowodu z dokumentu urzędowego (potwierdzenia nadania przesyłki poleconej nr [...]) na okoliczność uzupełnienia braku formalnego w postaci podpisania skargi na decyzję SKO z dnia [...] sierpnia 2010 r. przez Z. M. oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym. W uzasadnieniu wskazano, że zaskarżone postanowienie WSA zamknęło drogę do kontroli legalności działalności administracji publicznej. Nie ulega przecież wątpliwości, że skoro należna opłata została uiszczona przed dniem orzekania przez Sąd to i dotarł odpis skargi podpisany przez Z. M., a zatem w terminie wskazanym zarządzeniem z dnia 3 listopada 2010 r. uzupełniono braki formalne. Jak bowiem wynika z załączonego potwierdzenia nadania przesyłki poleconej nr [...], przesyłkę tę nadano w dniu 18 listopada 2010 r. w Urzędzie Pocztowym Kołobrzeg. Podsumowując powyższe autor skargi kasacyjnej stwierdził, że skarżąca, działając osobiście, dopełniła istoty obowiązku uiszczenia w terminie zarówno wpisu od skargi jak i jej podpisania, a stwierdzenie przez Sąd I instancji, że postępowanie naprawcze było bezskuteczne oraz, że pomimo wezwania skarżąca nie podpisała skargi na decyzję SKO, stanowi - w okolicznościach niniejszej sprawy - naruszenie przepisu art. 58 § 1 pkt 3 ppsa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest zasadna. Zgodnie z art. 183 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny (dalej jako: NSA) rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania sądowego, określone w art. 183 § 2 ppsa. W rozpatrywanej sprawie nie wystąpiła żadna ze wskazanych w art. 183 § 2 ppsa przesłanek. Przechodząc jednak do analizy zarzutu zawartego w skardze kasacyjnej należy przyznać rację wnoszącej skargę kasacyjną. Jak wynika z pisma SKO z dnia 17 grudnia 2010 r. (k. 31 akt WSA) skarżąca Z. M. w piśmie, które wpłynęło do SKO w dniu 19 listopada 2010 r. (k. 32 - 37 akta WSA) uzupełniła brak swojej skargi, bowiem przesłała prawidłowo podpisaną skargę, którą SKO przekazało WSA w piśmie z dnia 17 grudnia 2010 r. (data na kopercie zawierającej uzupełnioną skargę - k. 37 akt WSA), które wpłynęło do WSA w dniu 22 grudnia 2010 r. (prezentata Sądu - k. 31 akt WSA). Tym samym, skarżąca uzupełniła braki swojej skargi a postanowienie WSA o jej odrzuceniu w wyjątkowych okolicznościach niniejszej sprawy było przedwczesne. Ww. "wyjątkowość" sprawy polegała na tym, że WSA nie miał świadomości uzupełnienia braku skargi przez skarżącą, bowiem strona skarżąca przesłała uzupełnioną skargę nie do WSA, ale SKO, a ten organ przesłał uzupełnioną skargę skarżącej do WSA dopiero po blisko miesiącu. Tym samym, chociaż NSA nie zarzuca naruszenia przepisów czy popełnienia błędu przez WSA, to jednak w demokratycznym państwie prawa nie można przerzucać negatywnych konsekwencji zaniechań organów administracji na dochowującą staranności i wykonującą polecenia Sądu jednostkę. Wobec tego, jedynie uchylenie zaskarżonego postanowienia WSA będzie zgodne z konstytucyjną zasadą praworządności i gwarantowanym w postanowieniach Ustawy Zasadniczej dostępem do Sądu. Biorąc powyższe pod uwagę, wobec usprawiedliwionego zarzutu przedstawionego we wniesionej skardze kasacyjnej, zaistniała konieczność uchylenia - na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 ppsa - zaskarżonego postanowienia w całości i przekazania sprawy WSA do ponownego rozpatrzenia. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego Sąd nie orzekał, ponieważ w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada wynikająca z art. 199 ppsa, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Oznacza to, że co do zasady stronie, która poniosła koszty postępowania nie przysługuje zwrot kosztów. Wyjątki od tej zasady określa art. 200 - 204 ppsa. Dlatego też w art. 209 ppsa przyjęto unormowanie, iż wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę (art. 200 ppsa) oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 ppsa. Tak więc w innych przypadkach Sąd nie rozstrzyga o zwrocie kosztów postępowania. Należy zaznaczyć, iż o kosztach postępowania kasacyjnego sąd orzeka jedynie wówczas, gdy rozpoznaje skargę kasacyjną od wyroku, ponieważ przepisy art. 203 i art. 204 ppsa wiążą zwrot kosztów postępowania kasacyjnego z wyrokiem Sądu I instancji oddalającym lub uwzględniającym skargę, co nie ma miejsca w przypadku rozpoznawania skargi kasacyjnej od postanowienia odrzucającego skargę. W razie uwzględnienia skargi kasacyjnej na postanowienie o odrzuceniu skargi, poniesione przez skarżącego koszty postępowania kasacyjnego związane ze skargą kasacyjną na postanowienie o odrzuceniu skargi, podlegają zaliczeniu do poniesionych przez skarżącego kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw i mogą być zasądzone na rzecz skarżącego od organu, w razie uwzględnienia skargi, na podstawie art. 200 ppsa. Natomiast o zwrocie kosztów sądowych, które zostały uiszczone a nie są kosztami należnymi, orzeka z urzędu, na podstawie art. 225 ppsa, Sąd I instancji. Odnośnie zawartego w skardze kasacyjnej wniosku o dopuszczenie dowodu z dokumentu urzędowego (potwierdzenia nadania przesyłki poleconej nr [...]) na okoliczność uzupełnienia braku formalnego w postaci podpisania skargi na decyzję SKO z dnia 27 sierpnia 2010 r. przez Z. M. Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 106 § 3 ppsa (w związku z art. 193 ppsa, jeśli chodzi o postępowanie przed NSA) przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów jest możliwe, jeżeli łącznie spełnione są dwa warunki: 1) jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości, 2) nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Z przepisu tego wynika więc, że dopuszczenie takiego nowego dowodu z dokumentu jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem Sądu. Jak trafnie wskazuje B. Dauter "przeprowadzenie dowodu z dokumentu jest niezbędne, jeżeli bez tego dokumentu nie jest możliwe rozstrzygnięcie istniejących w sprawie wątpliwości." (B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Kraków 2006 r., s. 244). Biorąc powyższe pod uwagę, w okolicznościach rozpatrywanej sprawy NSA nie miał wątpliwości co do podjętego rozstrzygnięcia a wnioskowany przez stronę skarżącą dowód nie był niezbędny do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie, bo Sąd nie posiadał nie tylko istotnych, ale żadnych wątpliwości. Wobec tego NSA oddalił wniosek dowodowy strony skarżącej. Na marginesie NSA wskazuje, że precyzyjniejsze określenie adresata, któremu strona ma przesłać uzupełnioną skargę, w pouczeniu zawartym w wezwaniu do uzupełnieniu braku skargi (k. 10 akt WSA), pozwoliłoby uniknąć ww. komplikacji.