II SA/Bd 1348/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędziowie: sędzia WSA Grażyna Malinowska – Wasik sędzia WSA Renata Owczarzak (spr.) Protokolant: Magdalena Tambelli po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi I. P. i W. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławcze w T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wydania zaświadczenia o samodzielności lokalu mieszkalnego oddala skargę. W dniu [...] r. do Starosty [...] wpłynął wniosek I. i W. P., którego treść stanowiło żądanie wydania postanowienia w sprawie niesamodzielności lokalu nr [...] położonego na parterze budynku przy ul. [...] w [...] lub wydanie zaświadczenia o samodzielności przedmiotowego lokalu. Postanowieniem z dnia [...] Starosta [...] odmówił wnioskodawcom wydania zaświadczenia o samodzielności lokalu nr [...], bowiem nie dopatrzył się uzasadnionego interesu prawnego Państwa [...] w zakresie złożonego przez nich wniosku. Na skutek zaskarżenia tego rozstrzygnięcia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z [...] r. uchyliło zaskarżone postanowienie Starosty [...] i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia, zalecając organowi pierwszej instancji przede wszystkim zbadanie istnienia interesu prawnego po stronie wnioskujących o wydanie zaświadczenie oraz wyjaśnienie zagadnienia stosunków własnościowych w lokalu nr [...]. Pismem z [...]r. Starosta [...] wezwał Państwa [...] do uzupełnienia wniosku o wydanie zaświadczenia o samodzielności lokalu nr [...] poprzez udowodnienie interesu prawnego oraz przedstawienie tytułu prawnego do lokalu nr [...] położonego na parterze budynku przy ul. [...] w [...]. Odpowiadając na powyższe wezwanie Państwo [...] w piśmie z [...] r. złożyli obszerne wyjaśnienia dotyczące okoliczności i warunków, w jakich obecnie korzystają z lokalu nr [...] oraz załączyli akt notarialny (rep. [...]) - umowę o ustanowienie odrębnej własności lokalu mieszkalnego i umowę sprzedaży lokalu nr [...]. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Starosta [...] [...]r. wydal postanowienie nr [...] w drodze, którego kolejny raz odmówił wnioskodawcom wydania zaświadczenia o samodzielności lokalu nr [...]. Uzasadniając swoje postanowienie organ pierwszej instancji stwierdził, że właścicielami lokalu mieszkalnego nr [...], położonego na parterze budynku przy ul. [...] są I. i W. P., czego dowodem jest akt notarialny Repetytorium [...], sporządzony dnia [...]r., będący umową o ustanowienie odrębnej własności lokalu mieszkalnego i umową sprzedaży. Jak wynika z w/w dokumentu, w skład budynku mieszkalnego numer [...] wchodzi między innymi samodzielny lokal mieszkalny nr [...] o łącznej powierzchni 59 m², obejmujący dwa pokoje, łazienkę z WC i kuchnię oraz odnotowany jest fakt, iż okazano przed notariuszem m.in. zaświadczenie Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] stwierdzające, że lokal mieszkalny nr [...] położony przy ul. [...] stanowi samodzielny lokal mieszkalny, natomiast właścicielem spornego lokalu mieszkalnego nr [...] jest Gmina Miasto [...]. Organ podniósł ponadto, że w odpowiedzi na wezwanie z dnia 9.06.2010 r. Państwo P., wskazując swój interes prawny do lokalu nr [...] stwierdzili, iż w interesie ich rodziny leży umożliwienie wykupienia spornego pokoju, który jest jedynym sposobem scalenia ich prywatnego mieszkania, jednak w ocenie organu orzekającego, sytuacja prawna i cel działania Państwa P. nie stanowi uzasadnionego interesu prawnego umożliwiającego wydanie zaświadczenia o samodzielności lokalu mieszkalnego nr [...]. W ocenie organu sytuacja prawna i cel działania Państwa P. nie stanowią uzasadnionego interesu prawnego, umożliwiającego wydanie zaświadczania o samodzielności lokalu nr [...]. Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli I. i W. P. podnosząc, że organ pierwszej instancji dokonał nieprawidłowej oceny sytuacji, odmawiając skarżącym interesu prawnego w uzyskaniu zaświadczenia o samodzielności lokalu nr [...]. Zdaniem odwołujących się, okoliczność, iż właścicielem lokalu nr [...] nie są skarżący, a Gmina Miasto [...] w żadnym razie nie przesądza o tym, że Państwo P. nie mają interesu prawnego w uzyskaniu zaświadczenia o samodzielności tego lokalu. Wbrew ocenie organu pierwszej instancji skarżący podnieśli, iż w piśmie z dnia [...] r. dostatecznie wykazali ten interes. Odwołujący się podkreślili, iż są żywotnie zainteresowani wykazaniem, że przedmiotowy lokal nr [...] w budynku przy ul. [...] w [...] nie jest lokalem samodzielnym, zgodnie zresztą z postanowieniem Starosty [...] z dnia [...] r. W związku z tym [...] r. na wniosek Burmistrza Miasta [...] Starosta [...] wydał zaświadczenie sprzeczne z w/w postanowieniem z 2005 r., zaszła potrzeba wystąpienia przez skarżących z wnioskiem o wydanie nowego zaświadczenia. Zaznaczyć przy tym trzeba, że pomiędzy 18 lutego 2005 r. a 30 marca 2006 r., jak również do dnia dzisiejszego z technicznego i budowlanego punktu widzenia sytuacja lokalu nr [...] nie uległa żadnej istotnej zmianie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po rozpatrzeniu zażalenia, postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Organ odwoławczy podniósł, iż zgodnie z art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r., Nr 80, poz. 903 z zm.) spełnienie wymagań dla samodzielności lokalu stwierdza starosta w formie zaświadczenia, lecz jak wynika z akt zgromadzonych w sprawie Państwo P. zwrócili się do Starosty [...] z wnioskiem o wydanie postanowienia w sprawie niesamodzielności lokalu nr 2. W związku z tym podkreślono, że ustawa o własności lokali nie przewiduje wydania zaświadczenia o braku samodzielności lokalu, dlatego też żądanie sformułowane we wniosku, w części dotyczącej wydania postanowienia o niesamodzielności lokalu nr [...] nie może zostać uwzględnione, bowiem brak jest podstawy prawnej do wydania postanowienia o tej treści. Odnosząc się do kwestii podstaw wydania zaświadczenia organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie urzędowego potwierdzenia samodzielności lokalu nr [...] nie wymagał przepis prawa. Wobec tego, aby otrzymać takie zaświadczenie I. i W. P. obowiązani byli wykazać swój interes prawny. Stwierdzono też, że organ pierwszej instancji zgodnie z zaleceniami SKO przeprowadził w tej mierze postępowanie wyjaśniające, a uzyskane w ten sposób informacje pozwalają obecnie na postawienie wniosku, że tej kategorii interesu wnioskodawcy nie dowiedli. Innymi słowy sam zamiar wykupienia lokalu nr [...] nie determinuje obowiązku wydania przez Starostę [...] zaświadczenia o samodzielności tego lokalu, tym bardziej, że Państwo [...] wielokrotnie dali wyraz temu, że dążą raczej do uzyskania potwierdzenia niesamodzielności przedmiotowego lokalu. Zdaniem organu odwoławczego w interesie Państwa [...] leży uzyskanie tytułu prawnego do lokalu nr [...], niemniej ta potrzeba, może być obecnie rozpatrywana wyłącznie w kategoriach interesu faktycznego, a nie interesu prawnego, który dopiero jest przesłanką wydania zaświadczenia w trybie art. 217 § 1 k.p.a. W skardze do sądu I. i W. P. wnieśli o uchylenie postanowienia organu odwoławczego jako naruszającego prawo. Skarżący podnieśli, iż w dniu 15 lutego 2010 r. złożyli w Starostwie Powiatowym w [...] podanie o wydanie zaświadczenia o niesamodzielności lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku wielorodzinnym przy ul. [...], bądź o samodzielności tego lokalu, podkreślając przy tym, że są właścicielami lokalu nr [...] w tym samym budynku, zaś przedmiotowy lokal nr [...] zlokalizowany jest w obrębie lokalu nr [...], rozdzielając ten lokal i stwarzając w ten sposób brak bezpieczeństwa właścicieli lokalu nr [...]. Skarżący wnosząc o wydanie zaświadczenia powołali się na aktualne postanowienie Starosty [...] z dnia [...] r. ([...]), którym to postanowieniem Starosta ustalił, iż lokal nr [...] jest niesamodzielny i odmówił Burmistrzowi Miasta [...] wydania zaświadczenia o jego samodzielności, a postanowienie to nigdy nie zostało zmienione, ani też uchylone. Wskazano, że w dniu [...] r. Starosta [...] na wniosek Burmistrza Miasta [...] wydał zaświadczenie (nie postanowienie), z którego wynikało, że lokal nr [...] w budynku przy ul. [...] jest lokalem samodzielnym, ale zaświadczenie to, było całkowicie sprzeczne z obowiązującym postanowieniem z dnia 18.02.2005 r. Tymczasem ranga zaświadczenia, jak podnieśli skarżący, jest w polskim systemie prawa administracyjnego podrzędna w stosunku do aktów stanowiących, czyli takich, jak decyzje i postanowienia, dlatego zaświadczenie niezgodne z postanowieniem - w dodatku tego samego organu - jest niezgodne z prawem. Skarżący zaznaczyli, że stan faktyczny dotyczący lokalu nr [...] nie zmienił się w okresie od wydania postanowienia z dnia 18.02.2005 r. do dnia 30.03.2006 r., tj. do dnia, w którym Starosta [...] wbrew treści postanowienia wydał zaświadczenie o samodzielności lokalu. W dalszym ciągu pomiędzy tzw. lokalem mieszkalnym nr [...], a sąsiednim lokalem mieszkalnym istniał otwór drzwiowy, który tylko od strony lokalu nr [...] jest prowizorycznie zamurowany ścianką o grubości 1/2 cegły. Również ściana oddzielająca lokal nr [...] od kuchni stanowiącej własność i część mieszkania skarżących, jest gruba na 1/2 cegły. Wszystkie te fakty w ocenie skarżących świadczą o absurdalności stwierdzenia przez Starostę [...] w zaświadczeniu z 2006 r., że lokal nr [...], umiejscowiony wewnątrz mieszkania skarżących, jest lokalem samodzielnym. Skarżący stwierdzili, że zaświadczenie z 2006 r. zostało wydane na wyraźne zapotrzebowanie Burmistrza Miasta[...], wbrew obowiązującemu prawu. Zdaniem skarżących Starosta [...] dokonał niewłaściwej oceny sytuacji w zakresie posiadanego przez nich interesu prawnego, gdyż okoliczność, iż właścicielem lokalu nr 2 nie są skarżący, a Gmina Miasto [...] w żadnym razie nie przesądza o tym, że Państwo P. nie mają interesu prawnego w uzyskaniu zaświadczenia o samodzielności tego lokalu. Zdaniem skarżących w piśmie z dnia [...] r. dostatecznie wykazali ten interes, bowiem jak wynika z treści tego pisma są oni żywotnie zainteresowani wykazaniem, że przedmiotowy lokal nr 2 w budynku przy ul. [...] nie jest lokalem samodzielnym, zgodnie zresztą z postanowieniem Starosty [...] z dnia [...] r. Wobec tego, iż dnia [...] r. na wniosek Burmistrza Miasta [...] Starosta [...] wydał zaświadczenie sprzeczne z w/w postanowieniem z 2005 r., w ocenie skarżących zaszła potrzeba wystąpienia przez skarżących z wnioskiem o wydanie nowego zaświadczenia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znaleziono podstaw do zmiany zaskarżonego orzeczenia, ponieważ zostało podjęte zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jako bezzasadna, podlegała oddaleniu. Przepisy ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz.U. Nr 80 z 2000 r., poz. 903 ze zm., dalej: u.w.l.) w art. 2 ust. 2 definiują pojęcie samodzielnego lokalu mieszkalnego, który po spełnieniu przesłanek w nim wyrażonych, może stanowić odrębną nieruchomość. Stosownie do zapisu art. 2 ust. 3 ustawy o własności lokali, spełnienie wymagań, o których mowa w ust. 2, stwierdza starosta w formie zaświadczenia. Szczegółowe zasady wydawania zaświadczeń, regulowane są w kodeksie postępowania administracyjnego. Przepisy K.p.a. stanowią w art. 217 i nast., że zaświadczenie to potwierdzenie pewnego stanu rzeczy przez właściwy organ administracji publicznej, na żądanie zainteresowanej osoby. W wydanym rozstrzygnięciu organ nie dokonywał oceny, czy wskazany we wniosku lokal jest samodzielnym lokalem mieszkalnym, ustalając, że przeszkoda do wydania żądanego zaświadczenia są względy podmiotowe. Warunkiem skutecznego złożenia wniosku o wydanie zaświadczenia jest wykazanie własnego interesu prawnego w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego (art. 217 § 2 pkt 2 K.p.a.), ewentualnie wymóg wynikający z przepisów prawa (ten ostatni w niniejszej sprawie nie występuje). Organ uznał, że skarżący nie wykazali istnienia własnego interesu prawnego. Skarżący upatrują natomiast istnienia tego interesu w dążeniu do wykupu lokalu nr 2. Tego typu interes w ocenie organu ma charakter faktyczny, a nie prawny. Skarżący posiadają umowę o ustanowieniu odrębnej własności lokalu nr 1 i umowę kupna – sprzedaży lokalu nr 1. Bezspornie nie przysługuje im jakikolwiek tytuł prawny do lokalu nr 2, a właściciele wyodrębnionych lokali nie legitymują się żadnymi uprawnieniami do lokali, których właścicielami nie są. Nawet lokale niewyodrębnione nie stanowią elementu nieruchomości wspólnej, o której stanowi art. 3 ust. 2 ustawy o własności lokali. Lokale niewyodrębnione stanowią wyłączną własność dotychczasowego właściciela (por. rozważania na temat uprawnień do lokali niewyodrębnionych zawarte w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 23 października 2003 r., sygn. akt I CK 156/02, system LEX nr 84312). Dlatego należy uznać, że lokal samodzielny w rozumieniu art. 2 ust. 2 u.w.l., zarówno wyodrębniony jak i niewyodrębniony nie wchodzi w skład nieruchomości wspólnej, czyli nie jest objęty współwłasnością właścicieli lokali wyodrębnionych i dotychczasowego właściciela. Wniosek ten wynika wprost z art. 4 ust. 1 u.w.l., stanowiącego, że dotychczasowemu właścicielowi nieruchomości przysługują co do niewyodrębnionych lokali oraz co do nieruchomości wspólnej takie same uprawnienia, jakie przysługują właścicielom lokali wyodrębnionych; odnosi się to także do jego obowiązków. W przepisie tym wyróżnia się zatem wyraźnie uprawnienie dotychczasowego właściciela co do niewyodrębnionych lokali (co do których jest wyłącznym właścicielem) oraz co do nieruchomości wspólnej (której jest współwłaścicielem). Konsekwentnie zatem art. 4 ust. 2 u.w.l. stwierdza, że przy sukcesywnym wyodrębnianiu lokali, stronami umowy o wyodrębnieniu dalszych lokali nie są właściciele lokali już wyodrębnionych. Jeśli lokale nie wyodrębnione byłyby objęte współwłasnością właścicieli lokali wyodrębnionych i dotychczasowego właściciela (stanowiły element nieruchomości wspólnej), to wówczas wyłączenie udziału właścicieli lokali wyodrębnionych w umowach dotyczących wyodrębnienia dalszych lokali (art. 4 ust. 2 u.w.l.) byłoby nie tylko niezrozumiałe, lecz naruszałoby ich prawo własności w ramach udziału we współwłasności. Uzasadniona jest zatem teza, że lokale samodzielne w rozumieniu art. 2 ust. 2 u.w.l., które nie zostały wyodrębnione, nie są objęte współwłasnością właścicieli wyodrębnionych lokali i dotychczasowego właściciela nieruchomości (nie stanowią elementu nieruchomości wspólnej, o której stanowi art. 3 ust. 2 u.w.l.). Stanowią one wyłączną własność dotychczasowego właściciela nieruchomości, a pożytki i przychody z tych lokali przypadają wyłącznie jemu. Poczynione uwagi maja znaczenie o tyle, że warunkiem wyodrębnienia lokalu jest jego samodzielność. Zatem zasadne jest odpowiednie przeniesienie dokonanej interpretacji na ocenę interesu prawnego podmiotu w sprawie dotyczącej lokalu, którego nie jest on właścicielem, nawet gdy jego status w oparciu o kryterium samodzielności nie został przesądzony. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy ustalenia zatem wymaga, czy w chwili składania wniosku o wydanie zaświadczenia o samodzielności lokalu w rozumieniu ustawy o własności lokali, istniała wyraźna norma prawa materialnego, z której podmiot może wywodzić swoje prawa, ewentualnie czy skutek rozstrzygnięcia odnosi się bezpośrednio do sfery praw danego podmiotu. Poza przedstawioną analizą należy też ocenić, czy chodzi o skutki istniejące w momencie złożenia wniosku czy przyszłe. Redakcja art. 28 kpa wskazuje, że chodzi o interes prawny lub obowiązek istniejący w chwili składania wniosku. W rozpoznawanej sprawie skarżący w chwili składnia wniosku o wydanie zaświadczenia legitymowali się prawem do lokalu nr 1, a nie lokalu nr 2. Stronami tego postępowania nie mogą więc być osoby, które nie mają do danej nieruchomości żadnego tytułu prawnego, a uzyskanie tego tytułu jest zdarzeniem przyszłym, choć zależnym od woli danego podmiotu. Nie można stać się właścicielem odrębnej własności lokalu z mocy prawa lecz wyłącznie od woli zainteresowanych będzie zależało czy zechcą skorzystać z tego uprawnienia. Żaden przepis prawa nie obliguje też do wystąpienia z takim żądaniem. Należy zatem stwierdzić, że dopóki osoba nie posiada żadnego prawa do lokalu, o którego status występuje, legitymuje się wyłącznie interesem faktycznym. Wystąpienie z roszczeniem o zakup lokalu nr 2 nie oznacza, że interesy takiego podmiotu zostają naruszone, gdyż formalnie on nie stał się jeszcze jego właścicielem. Idąc tokiem rozumowania skarżących, że skoro mogą stać się właścicielami lokalu, to posiadają status strony, można dojść do wniosku, że potencjalnie każdy podmiot może w przyszłości stać się właścicielem danego lokalu i tym samym powinien być stroną postępowania. Sąd nie podziela takiego stanowiska. Mówiąc o interesie prawnym konieczne jest wykazanie istnienia interesu prawnego w momencie złożenia wniosku. Pewnym wyjątkiem jest, gdy dana osoba w przyszłości, niezależnie od własnej woli, zmieni swoją sytuację prawną. Zasadne w takim przypadku będzie przyznanie statusu strony podmiotowi, który bez względu na własną wolę stanie się podmiotem praw i obowiązków z mocy ustawy. Taka sytuacja występuje np. przy wydzieleniu gruntu pod drogi, gdyż stają się one z mocy prawa własnością np. gminy czy Skarbu Państwa. Zatem te podmioty uzyskują status strony. W takich okolicznościach stroną postępowania jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki decyzji. Nie może natomiast taka sytuacja odnosić się do podmiotu, który może, lecz nie musi znaleźć się w innej roli prawnej. Dopóki to się nie stanie, zdarzenia przyszłe, zależne od określonego zachowania się nie mogą stanowić o interesie prawnym, a jedynie o interesie faktycznym. Wystąpienie z wnioskiem o stwierdzenie samodzielności lokalu nie stanowi jeszcze bezpośredniego odniesienia skutków rozstrzygnięcia organu do sfery praw danego podmiotu. Skarżąca w chwili złożenia wniosku nie legitymowała się żadnym uprawnieniem do lokalu nr 2. Przyszła możliwość uzyskania prawa własności nie może przemawiać za uznaniem, że skarżący posiadają obecnie interes prawny, uzasadniający przyznanie statusu stron w postępowaniu o wydanie zaświadczenia w przedmiocie samodzielności lokalu. Skarżący podnosili również, że obrocie prawnym funkcjonują dwa zaświadczenia o sprzecznej treści w odniesieniu do statusu lokalu nr 2. Taką sytuację uznają za niedopuszczalną i uzasadniającą zgłoszone żądanie. W ocenie sądu istnienie dwóch zaświadczeń o różnej treści nie kreuje uprawnienia w sensie materialnoprawnym do żądania wydania nowego zaświadczenia, czy eliminacji jednego z nich. Z ustaleń organu wynika, że wydano je w odniesieniu do odmiennych stanów faktycznych, zatem nie ma żadnego naruszenia prawa w tym przedmiocie, ani uzasadnienia dla wywodzenia z tego faktu interesu prawnego skarżących. Godzi się przy tym zaznaczyć, że postępowanie w sprawie wydania zaświadczenia nie jest zwykłym postępowaniem, w którym obowiązują typowe reguły postępowania dowodowego. Wydanie zaświadczenia jest czynnością materialno – techniczną. Zatem prowadzenie zwykłego postępowania dowodowego nie może mieć miejsca. Uwagi w tym przedmiocie mają jednak drugorzędne znaczenie, gdyż jak wskazano powyżej, organ słusznie uznał brak interesu prawnego skarżących w domaganiu się wydania zaświadczenia, w sprawie dotyczącej lokalu, do którego nie mają żadnego uprawnienia. Nie ma też dostatecznych podstaw do uznania, że interes prawny skarżących wynika z poczucia zagrożenia bezpieczeństwa z powodu zachowania osób zajmujących sąsiedni lokal. Z uwagi na powyższe, wobec braku przesłanek uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł o oddaleniu skargi.