I SA/Sz 828/10
WyrokWSA w Szczecinie2010-12-21
Skład orzekający: Marian Jaździński, Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka, Marzena Kowalewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ egzekucyjny i organ odwoławczy są związane stanowiskiem wierzyciela co do zasadności zarzutów egzekucyjnych, a czy sąd administracyjny może kontrolować legalność tego stanowiska w postępowaniu egzekucyjnym?Ratio decidendi
Organ egzekucyjny oraz organ odwoławczy są związane stanowiskiem wierzyciela w zakresie zarzutów egzekucyjnych określonych w art. 33 pkt 1-5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jednakże sąd administracyjny ma prawo i obowiązek kontroli legalności tego stanowiska wierzyciela, gdyż brak takiej kontroli uczyniłby sądową kontrolę działań organów egzekucyjnych iluzoryczną. W sprawie przedawnienia należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego zastosowanie ma 10-letni okres przedawnienia obowiązujący od dnia uprawomocnienia się decyzji ustalającej należności.Stan faktyczny
T. J. wniósł zarzuty egzekucyjne dotyczące przedawnienia, nieistnienia obowiązku, nieprawidłowego określenia obowiązku oraz prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Organ egzekucyjny i organ odwoławczy uznały zarzuty za nieuzasadnione, powołując się na stanowisko wierzyciela. Skarżący zaskarżył postanowienie organu odwoławczego do sądu administracyjnego.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marian Jaździński (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka,, Sędzia WSA Marzena Kowalewska, Protokolant Edyta Wójtowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I Sz na rozprawie w dniu 8 grudnia 2010 sprawy ze skargi T. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę
Postanowieniem z dnia 21.05.2008 r., Nr [...] wydanym z powołaniem się na przepisy art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego (K.p.a.) w zw. z art. 18 i art. 34 § 5 ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w S orzekł o utrzymaniu w mocy postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w G z dnia 21.04.2008 r. uznającego za nieuzasadnione zgłoszone przez T J zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych nr [..] i nr [...] wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S
Z uzasadnienia tego postanowienia wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w G wszczął postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanego T J na podstawie w/w tytułów wykonawczych wystawionych przez wierzyciela – Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. Tytuły te obejmowały należności wynikające z nienależnie pobranych świadczeń w okresie od 14 stycznia 1999 r. do 22 września 1999 r. Należności te zostały określone w decyzji o odmowie prawa do zasiłku chorobowego z dnia [...] r.,[...] . Wyrokiem Sądu Okręgowego w S, VII Wydział U S z 1.03.2002 r. (sygn. akt VII[...] ) oddalone zostało odwołanie zobowiązanego od powyższej decyzji. Odpis tytułów wykonawczych organ egzekucyjny doręczył zobowiązanemu w dniu 4 marca 2008 r.
Pismem z dnia 6.03.2008 r. T J wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia wobec niego postępowania egzekucyjnego dotyczące przedawnienia egzekwowanego obowiązku, nieistnienia tego obowiązku, nieprawidłowego określenia obowiązku oraz prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ. Mając na względzie art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji Naczelnik Urzędu Skarbowego w G jak organ egzekucyjny, zwrócił się do wierzyciela o zajęcie stanowiska w sprawie zarzutów wniesionych przez w/w zobowiązanego.
Ustosunkowując się do zgłoszonych przez T J zarzutów, postanowieniem z dnia [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S uznał za niedopuszczalne zarzuty przedawnienia oraz nieistnienia obowiązku, zaś w stosunku do zarzutu nieprawidłowo określonego obowiązku i prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ odmówił uznania ich zasadności. Wierzyciel nie wyraził też zgody na umorzenie postępowania egzekucyjnego.
Wobec takiej wypowiedzi wierzyciela Naczelnik Urzędu Skarbowego w G postanowieniem z dnia [...] r. uznał wniesione zarzuty za nieuzasadnione.
W zażaleniu na powyższe postanowienie T J podniósł zarzut przedawnienia zobowiązania wskazując, iż art. 84 ust. 7 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w brzmieniu obowiązującym w dniu 1.03.2002 r., tj. w dniu wydania wyroku oddalającego odwołanie od decyzji o odmowie prawa do zasiłku chorobowego, będącej podstawą tytułów wykonawczych, przewidywał 5 letni okres przedawnienia należności z tytułu nienależnie pobranego świadczenia.
Utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie Dyrektor Izby Skarbowej
w S stwierdził w uzasadnieniu swego postanowienia z dnia [...] r.,, że w rozpatrywanej sprawie obowiązkiem organu egzekucyjnego było wystąpienie do wierzyciela o zajęcie stanowiska w sprawie wszystkich zgłoszonych zarzutów. Wypo-wiedź wierzyciela w sprawie zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 pkt 1-5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest wiążąca. Zauważył też, iż w uzasadnieniu swojego stanowiska wierzyciel wskazał, że zgodnie z art. 84 ust. 7 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, w brzmieniu obowiązującym od 1.07.2004 r., należności z tytułu nienależnie pobranych świad-czeń ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat licząc od dnia uprawomocnienia się decyzji ustalającej te należności oraz że na podstawie art. 24 ust. 5b tej ustawy bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z w/w tytułu, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z przy-jętą zasadą, ustawa ta ma zastosowanie do należności ze wskazanych tytułów, które nie przedawniły się, a tym samym nie wygasły przed wejściem w życie jej przepisów.
Organ odwoławczy wskazał, że wierzyciel odniósł się do zarzutu nieistnienia obowiązku podając, że wskazane w tytułach wykonawczych należności z tytułu nienależnie pobranego zasiłku chorobowego ustalone zostały decyzją windykacyjną
z 25.05.2001 r., odwołanie od której Sąd Okręgowy w S – [...] oddalił wyrokiem z dnia 1.03.2002 r. (sygn. akt [...] ). Odnosząc się z kolei do zarzutu, że określenie egzekwowanego obowiązku jest niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, organ odwoławczy wyjaśnił, że należności określone w tytułach wykonawczych wynikają wprost z decyzji windykacyjnej z dnia [...] r. i zgodne są z jej treścią.
Powołując się następnie na przepis art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egze-kucyjnym w administracji, w świetle którego organ egzekucyjny bada z urzędu jedynie dopuszczalność egzekucji administracyjnej, nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. W przeciwnym radzie organ egzekucyjny orzekałby o meritum sprawy, a to należy do organu wydającego rozstrzygnięcie będące podstawą egzekucji administracyjnej, Dyrektor Izby Skarbowej w S zauważył, iż zgodnie z art. 23 § 1 w/w ustawy egzekucyjnej sprawuje wprawdzie, jako organ wyższego stopnia, nadzór nad egzekucją administracyjną, który to nadzór - zgodnie z ukształtowanymi w literaturze przedmiotu poglądami - oznacza między innymi kontrolę oraz możliwość wiążącego ingerowania w działalność jednostki nadzorowanej, a więc organu wykonującego egzekucję administracyjną, to jednakże nie jest uprawniony do ingerowania w treść stanowiska wyrażonego przez wierzyciela na podstawie art. 34 § 1 ustawy o postę-powaniu egzekucyjnym w administracji, natomiast wypowiedź wierzyciela w sprawie zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 pkt 1-5 tej ustawy jest wiążąca również dla organu sprawującego nadzór nad egzekucją administracyjną. Będąc zatem związany stanowiskiem wierzyciela, organ odwoławczy, sprawujący nadzór na orga-nem egzekucyjnym w trybie środków procesowych, nie jest uprawniony, jak to podkreślono w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14.11.2006 r. (II FSK[...]), do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia istnienia podstaw do uwzględnienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji i do badania w tym trybie stanowiska wierzyciela w tym zakresie. Oznacza to w rozpatrywanej sprawie, że w świetle stanowiska wierzyciela zarzuty przedawnienia obowiązku, nieistnienia obowiązku oraz określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, organ odwoławczy uznaje za nieuzasadnione.
Odnosząc się do zarzutu prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ, Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił również, iż postępowanie egzekucyjne prowadzone jest na podstawie tytułów wykonawczych o nr. [....] i [...] na wniosek wierzyciela, który nie mając wiedzy o majątku zobowiązanego mogącym być przedmiotem egzekucji skierował tytuły wykonawcze do organu egzekucyjnego właściwego rzeczowo i miejscowo do prowadzenia egzekucji administracyjnej, tj. do Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. Dlatego zarzut prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ, jest zarzutem nieuzasadnionym.
Na koniec organ odwoławczy wyjaśnił, że przywoływany w zarzutach tytuł wykonawczy o nr. [...] nie stanowi podstawy do prowadzenia toczącego się postępowania egzekucyjnego, a wystawiony został jedynie celem zabezpieczenia hipotecznego (art. 84 ust. 4a w związku z art. 26 i 27 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych).
Powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w S zaskarżone zostało przez T J do sądu administracyjnego z powodu jego niezgodności z prawem. Domagając się jego uchylenia i orzeczenia co do istoty sprawy, skarżący zarzucił, że wydający zaskarżone postanowienie organ bezpodstawnie odstąpił od badania zasadności prowadzenia postępowania egzekucyjnego pomimo podniesienia przez zobowiązanego uzasadnionych zarzutów egzekucyjnych, w szczególności zarzutu przedawnienia egzekwowanego obowiązku, co do którego to zarzutu wierzyciel wypowiedział się z rażącym naruszeniem prawa.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w S wniósł o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany swego stanowiska w sprawie.
Po rozpoznaniu skargi na rozprawie w dniu 11.02.2009 r., wyrokiem z tejże daty (sygn. akt I SA/Sz 429/08) Wojewódzki Sąd Administracyjny w S uchylił zaskarżone przez T J postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w S z dnia [...] r., orzekające o utrzymaniu w mocy postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w G z dnia [...] r., którym uznano za nieuzasadnione zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] i nr [...] wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. Jak wynika z uzasadnienia tego wyroku, zaskarżone postanowienie uznane zostało za niezgodne z prawem w takim zakresie, w jakim przyjmuje ono, że zajęte w sprawie zarzutów egzekucyjnych stanowisko wierzyciela, jakim jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych, jest wiążące także dla organu nadzoru nad organem egzekucyjnym i że w związku z tym nie jest on, jako organ odwoławczy w postępowaniu egzekucyjnym, uprawniony do kontroli niezaskarżalnego w odrębnym trybie postanowienia tego wierzyciela.
Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w S od powyższego wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 30.09.2010 r., sygn. akt II[...] , orzekł o jego uchyleniu w całości oraz o przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w S.
Odwołując się do przepisu art. 23 § 1 i § 4 ustawy o postępowaniu egzeku-cyjnym w administracji sąd kasacyjny wskazał w uzasadnieniu swego wyroku, że nadzór nad egzekucją administracyjną sprawują organy wyższego stopnia w sto-sunku do organów właściwych do wykonywania tej egzekucji oraz że organy sprawujące ten nadzór są jednocześnie organami odwoławczymi dla postanowień wydanych przez nadzorowane organy egzekucyjne i organami sprawującymi kontrolę przestrzegania w toku czynności egzekucyjnych przepisów ustawy przez wierzycieli i nadzorowane organy egzekucyjne. Zauważył, iż zgodnie z ukształtowanymi w literaturze poglądami nadzór ten oznacza kontrolę oraz możliwość wiążącego inge-rowania w działalność jednostki nadzorowanej, a także wskazał dopuszczalne formy ingerencji w działalność jednostki nadzorowanej w ramach nadzoru nad egzekucją administracyjną, stwierdzając, z oczywistych względów mogły być stosowane przez organ nadzorujący w stosunku do organów wykonujących egzekucję, wobec czego w rozpatrywanej sprawie Dyrektor Izby Skarbowej w S nie był w uprawniony do ingerowania w treść stanowiska wyrażanego przez wierzyciela na podstawie art. 34 § 1 ustawy egzekucyjnej, bowiem "wypowiedź wierzyciela w sprawie zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 pkt 1 tej ustawy była wiążąca również dla odwo-ławczego organu egzekucyjnego, sprawującego równocześnie nadzór nad egzekucją administracyjną".
Sąd kasacyjny zauważył dalej w uzasadnieniu swego wyroku, że "organ egzekucyjny, będąc związany stanowiskiem wierzyciela, nie jest uprawniony do pro-wadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia podstaw do uwzględnienia zarzutów i badania w tym trybie stanowiska wierzyciela" oraz że "związanie to należy uznać za obowiązujące nawet w świetle oczywistej niespójności art. 34 § 2 ustawy egzekucyjnej, który przewiduje możliwość zaskarżania postanowienia zawierającego stanowisko wierzyciela, i art. 83c ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o sys-temie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.), według którego od postanowień Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie stanowiska wierzyciela, wydanych w trakcie postępowania egzekucyjnego, zażalenie nie przysługuje" i który to "przepis wprowadza wyjątek od dwuinstancyjnego postępowania prowadzonego w sprawie stanowiska wierzyciela co do zarzutów podniesionych przez dłużnika, uniemożliwiając mu w istocie kwestionowanie stanowiska wierzyciela co do zarzutów przedawnienia obowiązku zapłaty składek na ubezpieczenie społeczne".
Stwierdzając dalej, iż z takiej regulacji wynika, że "ustawodawca nie przewi-dział w żadnym z przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ani w innych przepisach możliwości sprawdzenia merytorycznej zasadności sta-nowiska wierzyciela, w przypadku kiedy wierzycielem jest ZUS, na etapie pos-tępowania egzekucyjnego jak również na etapie postępowania przez organem nad-zoru, wszczętym wniesionym do tego organu środkiem zaskarżenia na posta-nowienie organu egzekucyjnego" Naczelny Sąd Administracyjny wyraził "pogląd, że prawo do kontroli prawidłowości niezaskarżalnego odrębnie postanowienia ZUS daje zobowiązanemu dopiero na etapie postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym art. 134 i 135 p.p.s.a.". Przytaczając brzmienie tego ostatniego przepisu podzielił zarazem stanowisko wyrażone w wyroku NSA z dnia 22 lutego 2006 r., sygn. akt I FSK 614/05 ( publ. Lex 250265), że pojęcie "sprawy", jakim posługuje się ten przepis, jest pojęciem niedookreślonym, skoro prawodawca pojęcia tego w żaden sposób nie zdefiniował i że oznacza to w konsekwencji, iż jego zakres wymaga ustalenia na potrzeby każdego indywidualnego przypadku. Mając na względzie poglądy zarówno doktryny, jak i judykatury, za w pełni uprawniony uznać należy pogląd, że pojęcie "sprawy" rozumieć należy szeroko i że obejmuje ono wszelkie te postępowania i wydane bądź zapadłe w nich rozstrzygnięcia (także akty i czynności) administracyjne, bez względu na to, czy były one zaskarżalne w toku in-stancji, które poprzedzając rozstrzygnięcie zaskarżone warunkowały dokonaną w nim konkretyzację stosunku prawnego podlegającego rozstrzygnięciu. Tak więc granice sprawy, o której mowa w przepisie art. 135 p.p.s.a., wyznacza, według orzekającego w sprawie sądu kasacyjnego, istota stosunku administracyjno-praw-nego podlegającego załatwieniu danym, skarżonym rozstrzygnięciem.
Podzielając wyrażany w orzecznictwie sądowo administracyjnym pogląd o wią-żącym dla organu egzekucyjnego charakterze wypowiedzi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - jako wierzyciela - w przedmiocie zasadności zgłoszonych przez zobo-wiązanego zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej (art. 34 § 1 ustawy egzekucyjnej), Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż taki charakter tej wypowiedzi nie pozbawia wojewódzkiego sądu administracyjnego możliwości doko-nywania, na mocy art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a, oceny legalności tej wypowiedzi przy rozpoznawaniu skargi na postanowienie dyrektora izby skarbowej. Przepisy te stanowią bowiem, że sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, jednakże stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa także w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia, zaś dla końcowego załatwienia sprawy dotyczącej zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej konieczne jest zbadanie legalności stanowiska wierzycie-la, skoro w innym trybie jest to niemożliwe. Sąd kasacyjny podkreślił przy tym, że w przeciwnym wypadku sądowa kontrola postanowienia organu egzekucyjnego wydanego w sprawie zarzutów egzekucyjnych na skutek wiążącego stanowiska wierzyciela byłaby iluzoryczna. Niezależnie bowiem od tego, czy zarzuty byłyby za-sadne czy też nie, sąd administracyjny ograniczałby się w tego typu sprawach do stwierdzenia, że organ egzekucyjny zastosował się do wiążącego orzeczenia wie-rzyciela, a więc nie naruszył prawa. Takiemu ograniczeniu kognicji sądowej sprze-ciwia się jednak nie tylko treść art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), ale także art. 7, art. 45 ust. 1 i art. 184 Konstytucji RP.
Na koniec sąd kasacyjny wskazał, że jakkolwiek stanowisko sądu pierwszej instancji, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, nakładające na organ odwoławczy obowiązek zbadania zasadności zarzutów podniesionych przez zobo-wiązanego narusza art. 23 § 1 i § 4 pkt 1 i 2 w zw. z art. 29 § 1 i art. 34 § 1 upea w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., to jednakże uchylenie zaskarżonym wyro-kiem postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w S z dnia [...] r., utrzymującego w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w G z dnia [...] r. byłoby co do zasady rozstrzygnięciem prawidłowym, gdyby sąd wydający ten wyrok dopełnił wynikającej z art. 135 p.p.s.a. powinności dokonania merytorycznej kontroli postanowienia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, dotyczącego stanowiska wierzyciela wydanego zgodnie z art. 34 § 1 upea.
Rozpatrując sprawę ponownie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szcze-cinie uznał, co następuje:
Skargę uznać należało za nieuzasadnioną, nie zachodzą bowiem podstawy do stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w S nie odpowiada przepisom prawa.
Zauważyć na wstępie należy, że stosownie do przepisu art. 190 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny pierwszej instancji, któremu sprawa zos-tała przekazana do ponownego rozpoznania, jest związany wykładnią prawa doko-naną w tejże sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zgodnie z art. 193 w zw. z art. 153 w/w ustawy, sąd administracyjny pierwszej instancji jest też związany wyrażoną w wyroku sądu kasacyjnego oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania w sprawie.
Jak wynika z treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, utrzymującego w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w G, jako organu egzekucyjnego, którym za nieuzasadnione uznano zgłoszone przez T J zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec niego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, u podstaw tego rozstrzygnięcia legło zapatrywanie, iż wypowiedź wierzyciela w sprawie tych zarzutów, wymagana przepisem art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, jest w zakresie dotyczącym zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5 tejże ustawy, wiążąca nie tylko dla organu egzekucyjnego zobowiązanego do rozpatrzenia tych zarzutów, ale również dla organu wyższego stopnia sprawującego nadzór nad egzekucją i będącego jednocześnie organem odwoławczym dla postanowień wydanych przez nadzorowany organ egzekucyjny. Takie zapatrywanie prawne na wiążący dla organu odwoławczego charakter wypowiedzi wierzyciela, niezależnie od tego, czy wypowiedź ta była przedmiotem kontroli instancyjnej przewi-dzianej art. 34 § 2 w/w ustawy, czy też do kontroli takiej nie doszło z przyczyn zależ-nych od zobowiązanego albo z powodu jej wyłączenia na podstawie szczególnego przepisu zawartego w art. 83c ust. 2 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.), podzielone też zostało przez Naczelny Sąd Administracyjny we wskazanym wyżej wyroku i jako takie jest ono wiążące dla Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S rozpatrującego ponownie skargę zobowiązanego. Zapatrywanie takie oznacza też, iż w sytuacji związania organów obu instancji stanowiskiem wierzyciela, wydanego przez organ odwoławczy postanowienia, będącego przedmiotem skargi w rozpatrywanej sprawie, nie sposób uznać za nie odpowiadające prawu w takim zakresie, w jakim za nieuza-sadnione uznaje ono zarzuty zgłoszone przez zobowiązanego na podstawie art. 33 pkt 1-5 ustawy egzekucyjnej, co do których wierzyciel, jakim jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych, zajął negatywne dla zobowiązanego stanowisko.
Z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego będącego podstawą ponow-nego rozpatrywania sprawy wynika też zapatrywanie prawne, że wiążący dla organu egzekucyjnego i rozpatrującego zażalenie organu nadzoru charakter stanowiska wierzyciela nie zwalnia jednak sądu administracyjnego z obowiązku kontroli legal-ności niezaskarżalnego w trybie administracyjnym stanowiska takiego wierzyciela, jakim jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych, w przeciwnym bowiem razie sądowa kontrola legalności działań organów egzekucyjnych byłaby kontrolą iluzoryczną.
Będąc związanym tym zapatrywaniem, Wojewódzki Sąd Administracyjny w S stwierdza, iż zawarta w postanowieniu wierzyciela z dnia [...] r. ocena zasadności jego zarzutów nie narusza prawa. Odnosząc się do zgłoszonego przez zobowiązanego zarzutu przedawnienia egzekwowanych należności, wierzyciel zasadnie zarzut ten uznał za nieuzasadniony, wskazując w motywach swego sta-nowiska, że zgodnie z art. 84 ust. 7 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubez-pieczeń społecznych (w brzmieniu obowiązującym od 01.07.2004 r.), należności z ty-tułu pobranych nienależnie świadczeń ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, li-cząc od dnia uprawomocnienia się decyzji ustalającej te należności oraz że w myśl art. 24 ust. 5b tejże ustawy bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tego ty-tułu, o której to czynności dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postę-powania egzekucyjnego, podkreślając przy tym, iż regulacja ta ma zastosowanie do należności ze wskazanego tytułu, które nie przedawniły się, a tym samym nie wy-gasły, przed wejściem w życie tych przepisów.
Odnosząc się z kolei do nieuzasadnionego, jego zdaniem, zarzutu nieistnienia obowiązku wierzyciel wskazał, że określone w tytułach wykonawczych należności z tytułu nienależnie pobranego zasiłku chorobowego ustalone zostały w decyzji windykacyjnej z dnia [...] r., znak[...], od której wniesione przez zobowiązanego odwołanie Sąd Okręgowy w S Wydział [...] oddalił wyrokiem z dnia 1.03.2002 r. ([...]).
Ustosunkowując się natomiast do trzeciego z podniesionych przez zobowią-zanego zarzutów, tj. określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, Zakład Ubezpieczeń Społecznych wyjaśnił w swym postanowieniu, że należności określone w tytułach wykonawczych wynikają wprost ze wskazanej wyżej decyzji windykacyjnej i w pełni odpowiadają jej treści.
Kwestionując stanowisko organu egzekucyjnego zawarte w postanowieniu z dnia 21.04.2008 r., uznającym za nieuzasadnione zgłoszone przez zobowiązanego zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji, a pośrednio także wiążące ten organ sta-nowisko wierzyciela, zobowiązany podtrzymał zarzut przedawnienia egzekwowanego obowiązku, uznając za błędne stanowisko wierzyciela, a więc także organu admini-stracyjnego, co do mającego zastosowanie w jego sprawie 10-letniego okresu prze-dawnienia egzekwowanych należności.
Zarzut niezgodności z prawem stanowiska wierzyciela w tym zakresie podniesiony został, oprócz innych zarzutów dotyczących wyłącznie zgodności z prawem procesowym zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w S z dnia 21.05.2008 r., co koniecznym czyni - stosownie do zapatrywania prawnego wynikającego z wydanego w rozpatrywanej sprawie wyroku sądu kasacyj-nego - ustosunkowanie się do tego zarzutu przy ponownym rozpoznaniu sprawy.
W związku z tym wskazać należy przede wszystkim, iż z treści przepisu art. 84 ust. 7 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 lipca 2004 r. i nadanym mu przepisem art. 10 pkt 27 ustawy z dnia 20.04.2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz nie-których innych ustaw (Dz.U. Nr 121, poz. 1264), należności z tytułu nienależnie po-branych świadczeń z ubezpieczenia społecznego ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia uprawomocnienia się decyzji ustalającej te należności. Z zawar-tego w tym przepisie odesłania do odpowiedniego stosowania m.in. art. 24 ust. 5b tejże ustawy wynika też, iż bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania tych należności, o której to czynności dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowa-nia egzekucyjnego.
Jak wynika z akt sprawy, czego skarżący też nie kwestionuje, decyzja usta-lająca egzekwowane należności uprawomocniła się z dniem 1.03.2002 r., tj. z dniem wydania wyroku sądowego oddalającego wniesione od niej odwołanie, a zatem dziesięcioletni okres przedawnienia rozpoczął swój bieg od tego dnia i nie upłynął przed dniem wszczęcia egzekucji, o czym dłużnik został zawiadomiony w dniu 4.03.2008 r. poprzez doręczenie odpisu tytułów wykonawczych. Stawiając zarzut przedawnienia egzekwowanej należności skarżący bezpodstawnie powołuje się na upływ pięcioletniego okresu przedawnienia, jaki obowiązywał przed dokonaną z dniem 1.07.2004 r. nowelizacją art. 84 ust. 7 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zmiana powyższego przepisu, tj. wydłużenie okresu przedawnienia z pięciu do dziesięciu lat, w przypadku należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego dokonała się bowiem w dniu 1.07.2004 r., a więc przed upływem obowiązującego dotychczas okresu pięcioletniego, który w rozpatrywanym sprawie przypadał dopiero na dzień 1.03.2007 r. Skoro zatem należności egzekwowane od skarżącego nie uległy przedawnieniu przed wejściem w życie ustawy zmieniającej okres przedawnienia, a więc przed dniem 1.07.2004 r., to w pełni zasadnie wierzyciel przyjmuje, w ślad za utrwalonym w tym zakresie orzecznictwem Sądu Najwyższego, że dokonana tą nowelizacja zmiana okresu prze-dawnienia odnosi się także do tych należności i że w związku z tym podnoszony przez zobowiązanego zarzut ich przedawnienia jest zarzutem nieuzasadnionym.
Nie mając, w tych warunkach, podstaw do stwierdzenia, zaskarżone postano-wienie Dyrektora Izby Skarbowej w S nie odpowiada prawu przez to, że uznaje zarzuty zobowiązanego w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego za nieuzasadnione wobec takiej ich oceny zawartej w wiążącej dla organu egzekucyjnego i organu odwoławczego wypowiedzi wierzyciela, której zgodności z prawem rozpatrujący skargę sąd administracyjny nie ma podstaw faktycznie kwes-tionować z przyczyn wyżej wskazanych, stosownie do przepisu art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzec należało o oddaleniu skargi jako nieuzasadnionej.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło