II FZ 77/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bogdan Lubiński po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R.J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 grudnia 2010 r. sygn. akt I SA/Gd 1132/10 odmawiające przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu w sprawie ze skargi R.J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 15 września 2010 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2003 r. postanawia: oddalić zażalenie. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału Pierwszego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia z dnia 5 listopada 2010 r. wezwano reprezentującego R.J. pełnomocnika do uiszczenia wpisu w kwocie 500 zł, należnego od skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 15 września 2010 r. w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku dochodowego os osób prawnych za 2003 r. Odpis ww. zarządzenia został doręczony pełnomocnikowi skarżącego w dniu 12 listopada 2010 r. W dniu 24 listopada 2010 r. (data stempla pocztowego) pełnomocnik skarżącego złożył wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu wraz z potwierdzeniem uiszczenia należnej opłaty. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu jego autor podniósł, że przyczyną uchybienia terminu był pobyt zagraniczny R.J. w dniach od 14 do 19 listopada 2010 r. Pełnomocnik wskazał, że z uwagi na powyższe nie mógł nawiązać kontaktu ze skarżącym. Ponadto zaznaczył, że skarżący przebywając za granicą nie mógł dokonać wpłaty. Dodatkowo strona wskazała na okoliczność wyjazdu zagranicznego pełnomocnika strony, który trwał do dnia 12 listopada 2010 r. Strona skarżąca do wniosku dołączyła komputerowe wydruki biletów lotniczych, które potwierdzają wyjaśnienia złożone we wniosku. Postanowieniem z dnia 22 grudnia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił skarżącemu przywrócenia terminu. Sąd stwierdził, że powołana w uzasadnieniu wniosku argumentacja, wskazująca na nieudane próby kontaktu ze stroną nie ma znaczenia dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. Na pełnomocniku spoczywa bowiem obowiązek takiej organizacji pracy, a zwłaszcza starannego powierzania swoich obowiązków na czas nieobecności, by zapewnić jak najskuteczniejszą ochronę interesów reprezentowanej przez siebie osoby. Przyczyny nie uiszczenia przez pełnomocnika wpisu sądowego w terminie nie miały charakteru nadzwyczajnego i nie były spowodowane żadną przeszkodą niemożliwą do usunięcia. Reasumując, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że nie wykazano okoliczności, które mogłyby uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminu. W zażaleniu na powyższe postanowienie podniesiono, że pełnomocnik nie jest obowiązany dokonywać zapłaty kosztów postępowania. Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, autor zażalenia wskazał, że ustanowienie przez stronę pełnomocnika nie oznacza, że wynikające dla niej z przepisów prawa materialnego obowiązki obciążają pełnomocnika. "Obowiązek uiszczenia opłaty ma charakter materialny i zawsze obciąża stronę". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 zdanie 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: P.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek określonych w art. 86 i art. 87 P.p.s.a., tj. uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2 P.p.s.a.), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2 P.p.s.a.), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1 P.p.s.a.) i dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4 P.p.s.a.). Oceniając brak winy w uchybieniu terminu Sąd powinien uwzględnić wszystkie okoliczności konkretnej sprawy, stosując obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Z brakiem winy, mamy do czynienia tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od strony, która uchybiła terminowi, niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności z powodu których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu. Jeżeli w sprawie ustanowiono pełnomocnika, również jego postępowanie winno być wzięte pod uwagę, przy ocenie zawinienia w uchybieniu terminu. Należy zgodzić się z autorem zażalenia, że "udzielenie pełnomocnictwa w żaden sposób nie przerzuca na profesjonalnego pełnomocnika ciężarów finansowania" postępowania. Profesjonalny pełnomocnik, któremu powierzono prowadzenie sprawy odpowiada jednak za dokonywanie czynności procesowych w imieniu strony. Skuteczność dokonania przed sądem czynności, polegającej na wniesieniu pisma wszczynającego postępowanie w sprawie, zależy od uiszczenie wpisu (por. art. 230 § 1 i § 2 P.p.s.a.). Materialny obowiązek uiszczenia opłaty, jak słusznie wskazuje skarżący, ciąży na samej stronie, co jednak nie zdejmuje z pełnomocnika obowiązku zapewnienie skuteczności czynności procesowej, dokonywanej w granicach pełnomocnictwa. Obowiązku tego nie należy utożsamiać z koniecznością uiszczenia opłaty z własnych środków pełnomocnika, lecz z taką organizacją prowadzenia spraw strony w postępowaniu sądowym, która zapewni skuteczne dochodzenie jej interesów. Warunkiem tej należytego dbania o interesy strony jest skuteczne dokonywanie czynności procesowych. Pełnomocnik winien, kierując się logiką i doświadczeniem zawodowym związanym z prowadzeniem spraw sądowych czynić przewidywania co do przebiegu czynności procesowych. Brak porozumienia pomiędzy pełnomocnikiem a klientem odnośnie konieczności zabezpieczenia ze środków strony kwot na prowadzenie sprawy sądowoadministracyjnej, należy uznać za brak staranności pełnomocnika, który winien dbać o właściwą komunikację z klientem, w tym informować mocodawcę o konieczności ponoszenia kosztów sądowych. Złożenie skargi w sprawie, w której należny jest wpis stały, a w której nie składano wniosku o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych, powinno skłonić fachowego pełnomocnika do takiego zaplanowania prowadzenia sprawy, które pozwoli na dokonywanie prawnie skutecznych czynności procesowych. W rozpoznawanej sprawie nie uprawdopodobniono, że strona, działająca za pośrednictwem pełnomocnika nie ponosi winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego. Samo udowodnienie faktu, że strona przebywała za granicą w trakcie biegu terminu, nie daje podstaw do uznania, że pełnomocnik dochował należytej staranności w zakresie zapewnienia uiszczenia wpisu. Podróż zagraniczna strony, nie uniemożliwiała stronie (osobiście lub za pośrednictwem reprezentującego ją pełnomocnika) zapłacenia wpisu od skargi. Niezależnie od faktu, że starania pełnomocnika w celu nawiązania kontaktu z klientem nie zostały w żaden sposób uprawdopodobnione, na uchybienie terminu w sposób zawiniony wpływa sama okoliczność, że pełnomocnik nie poczynił ze stroną, w okresie poprzedzającym wyjazd zagraniczny mocodawcy, uzgodnień co do zabezpieczenia kwot umożliwiających zadośćuczynienie obowiązkowi opłacenia skargi. W świetle powyższych rozważań należy uznać że, orzeczenie Sądu pierwszej instancji, odmawiające przywrócenia terminu, odpowiadało prawu, w związku z czym, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.