I OZ 81/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lech po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 22 grudnia 2010 r., sygn. akt II SA/Ol 950/10 oddalające wniosek A. Z. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie – Ireny Szczepkowskiej, Zbigniewa Ślusarczyka i Adama Matuszaka od rozpoznania skargi A. Z. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w O. z dnia [...] września 2010r., Nr [...] w przedmiocie ekwiwalentu pieniężnego za wypracowane godziny ponadnormatywne postanawia: oddalić zażalenie. Wnioskiem z dnia 9 grudnia 2010r. A. Z. wystąpił o wyłączenie od udziału w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w O. z dnia [...] września 2010r. w przedmiocie ekwiwalentu pieniężnego za wypracowane godziny ponadnormatywne (sygn. akt II SA/Ol 950/10) całego składu sędziowskiego wyznaczonego do rozpoznania tej sprawy ze względu na jego małą obiektywność. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że rozpoznanie powyższej sprawy wyznaczono na dzień 9 grudnia 2010 r., a zawiadomienie o terminie posiedzenia Sądu otrzymał w dniu 7 grudnia 2010r. Podniósł, iż ze względu na zbyt krótki okres na przygotowanie się do sprawy, został pozbawiony realnej możliwości zapoznania się z jej aktami i przygotowania kontrargumentacji dowodowej. Powyższa okoliczność powoduje wątpliwości co do bezstronności składu sędziowskiego ze względu na jego małą obiektywność, co czyni wniosek o jego wyłączenie w pełni uzasadnionym. Sędziowie wyznaczeni do rozpoznania sprawy o sygn. akt II SA/Ol 950/10, to jest: Irena Szczepkowska, Zbigniew Ślusarczyk i Adam Matuszak złożyli do akt sprawy oświadczenia, w których wskazali, że nie zachodzi między nimi, a żadną ze stron tego postępowania okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności w rozpoznaniu tej sprawy. Ponadto oświadczyli, że w niniejszej nie zachodzi żaden z powodów wyłączenia z mocy ustawy, wymienionych w art. 18 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 22 grudnia 2010 r. , sygn. akt II SA/Ol 950/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił wniosek A. Z. o wyłączenie sędziów tegoż Sądu – Ireny Szczepkowskiej, Zbigniewa Ślusarczyka i Adama Matuszaka od rozpoznania skargi A. Z. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w O. z dnia [...] września 2010r., Nr [...], w przedmiocie ekwiwalentu pieniężnego za wypracowane godziny ponadnormatywne. Sąd stwierdził, że zgłoszony we wniosku zarzut braku obiektywizmu nie został poparty jakimikolwiek dowodami. Przekonanie bowiem skarżącego, że brak możliwości przygotowania się do rozprawy stanowi o subiektywizmie składu orzekającego nie spełnia – zdaniem Sądu – dyspozycji określonych w art. 18 i 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 , poz. 1270 ze zm.). Sąd wskazał, że skarżący z wnioskiem o wyłączenie składu orzekającego wystąpił jeszcze przed rozpoczęciem rozprawy, nie wnosząc nawet o jej odroczenie z podawanych przez niego powodów. W tej sytuacji Sąd uznał, że nie można znaleźć okoliczności świadczących o braku obiektywizmu składu orzekającego. Sąd podkreślił przy tym, że instytucja wyłączenia sędziego ma zapewnić obiektywizm sądu i nie może być traktowana jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów. Na to postanowienie A. Z. złożył zażalenie, w którym zarzucił naruszenie następujących przepisów: 1) art. 18 § 1 pkt 6a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 21 w związku z art. 183 § 2 pkt 4 tej ustawy, poprzez niedostrzeżenie, że w wydaniu niniejszego postanowienia rozpoznającego wniosek o wyłączenie sędziów (sygn. akt II SA/Ol 950/10) brał udział sędzia Tadeusz Lipiński, który był w składzie orzekającym wydającym wyrok zapadły w sprawie ze skargi skarżącego o sygn. akt II SA/Ol 672/10; 2) art.. 18 § 1 pkt 6a w związku z art. 22 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez przyjęcie, że w niniejszej sprawie nie zachodziły przesłanki do wyłączenia z mocy ustawy sędziego Zbigniewa Ślusarczyka, który był w składzie orzekającym w sprawie ze skargi skarżącego o sygn. akt II SA/Ol 672/10; 3) art. 19 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez wadliwą wykładnię polegającą na przyjęciu, że norma ta może być rozumiana inaczej, niż to, że jeżeli w sprawie zachodzi wątpliwość co do bezstronności sędziego, albo istnieją takie okoliczności, mające wpływ na sprawę lub mogące na nią oddziaływać, to nie zachodzą jakiekolwiek przesłanki wynikające z tego przepisu skutkujące uwzględnieniem wniosku o wyłączenie sędziego; 4) art. 22 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 19 w związku z art. 18 § 1 pkt 1-7, § 2 i 3 tejże ustawy, poprzez subiektywne przyjęcie, iż w sprawie z wniosku skarżącego o wyłączenie sędziów, nie istniały jakiekolwiek podstawy oraz okoliczności do przyjęcia, że istnieją uzasadnione wątpliwości co do bezstronności wskazanych we wniosku sędziów; 5) art. 141 § 4 w związku z art. 134 § 1 na skutek art. 135 w związku z art. 133 § 1 zdanie pierwsze ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przez błędne przyjęcie oraz wadliwe ustalenie faktów sprawy, iż w niniejszej sprawie nie było jakichkolwiek przesłanek do wyłączenia wskazanych we wniosku sędziów. W obszernym uzasadnieniu skarżący podniósł między innymi, że w składzie Sądu rozpoznającego niniejszy wniosek brał udział sędzia, który był sprawozdawcą w sprawie o sygn. akt II SA/Ol 672/10, a zatem powinien podlegać wyłączeniu przy rozpoznawaniu niniejszego wniosku o wyłączenie sędziów. W odniesieniu do wyłączenia sędziego Zbigniewa Ślusarczyka, skarżący podniósł, że w dniu 4 listopada 2010 r. orzekał on w jego sprawie o sygn. akt II SA/Ol 672/10. Co zaś się tyczy pozostałych sędziów, to skarżący – poza wyrażaniem w obszerny sposób swojego subiektywnego przekonania o zasadności złożonego wniosku – wskazał, że w doktrynie uznaje się, iż określona w art. 19 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi "uzasadniona wątpliwość", oznacza każdą okoliczność mogącą wywołać tę wątpliwość. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: w pierwszej kolejności należy rozpoznać zarzut nieważności postępowania. Przesłanki nieważności postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym określone są w art. 145 § 1 pkt 2 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który z kolei odwołuje się do art. 156 K.p.a. Tym samym zauważyć należy, że zarzut postawiony w niniejszym zażaleniu o naruszeniu w zaskarżonym postanowieniu art. 183 § 2 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jest niewłaściwie skonstruowany, gdyż sąd wojewódzki nie stosował tego przepisu, ma on bowiem zastosowanie tylko w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. W odniesieniu natomiast do pozostałych zarzutów zażalenia, wskazać należy w pierwszej kolejności na treść art. 18 § 1 pkt 6a powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie. Zauważyć należy, że sędzia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie Tadeusz Lipiński wyrokiem z dnia 4 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Ol 672/10, rozpoznał skargę A. Z. w innej sprawie, która to sprawa dotyczyła skargi na postanowienie Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w O. z dnia [...] maja 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o ilości wypracowanych godzin ponad normę. W niniejszej natomiast sprawie sędzia Tadeusz Lipiński był w składzie orzekającym zaskarżonego postanowienia z dnia 22 grudnia 2010 r., który rozpoznawał jedynie wniosek A. Z. o wyłączenie sędziów w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w O. z dnia [...] września 2010r., Nr [...] w przedmiocie ekwiwalentu pieniężnego za wypracowane godziny ponadnormatywne. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego fakt rozpoznawania przez sędziego Tadeusza Lipińskiego w dniu 4 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Ol 672/10, skargi A. Z. w innej przedmiotowo, opisanej wyżej sprawie nie oznacza, iż sędzia Tadeusz Lipiński podlegać powinien wyłączeniu od rozpoznania wniosku skarżącego o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Olsztynie objętych wskazanym w niniejszej sprawie wnioskiem. Ustawodawca nie zabrania bowiem powierzać rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego, sędziom, którzy wcześniej brali udział w wydaniu wyroku ze skargi tego samego skarżącego w innej przedmiotowo sprawie. Wskazać w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 18 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Niezależnie jednak od przyczyn wymienionych powyżej, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli między nim a jedną ze stron lub jej przedstawicielem zachodzi stosunek osobisty tego rodzaju, że mógłby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego, o czym stanowi art. 19 wskazanej ustawy. Zaznaczyć przy tym należy, że podstawą wyłączenia sędziego nie mogą być jedynie gołosłowne twierdzenia i subiektywne odczucia strony skarżącej. Konieczne jest wskazanie konkretnych okoliczności, czy to wymienionych enumeratywnie w art. 18 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, czy też innych, z których wynika, że istnieją wątpliwości co do bezstronności tego sędziego zgodnie z treścią art. 19 tejże ustawy. W niniejszej sprawie skarżący nie wskazał jednak na zaistnienie takich okoliczności. Podkreślić bowiem należy, że niezadowolenie skarżącego odnośnie sposobu prowadzenia postępowania sądowego przez sędziego Zbigniewa Ślusarczyka w innej przedmiotowo sprawie ze skargi tego samego skarżącego (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 4 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Ol 672/10, wydany w sprawie ze skargi A. Z. na postanowienie Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w O. z dnia [...] maja 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o ilości wypracowanych godzin ponad normę), nie stanowi podstawy do wyłączenia sędziego w sprawie niniejszej, bowiem zarzuty te skarżący może podnosić w środkach odwoławczych od orzeczeń Sądu pierwszej instancji. Tak więc powołana w niniejszym zażaleniu okoliczność, iż sędzia Zbigniew Ślusarczyk orzekał w dniu 4 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Ol 672/10 w sprawie ze skargi A. Z. na postanowienie Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w O. z dnia [...] maja 2010 r. w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o ilości wypracowanych godzin ponad normę, nie może stanowić skutecznego argumentu przemawiającego za wyłączeniem tegoż sędziego w niniejszej sprawie, w której to sprawie skarga dotyczy ekwiwalentu pieniężnego za wypracowane godziny ponadnormatywne. Nie jest to zatem ta sama sprawa. Zaś, jak już wspomniano powyżej, sama tylko okoliczność, że dany sędzia już kiedyś orzekał w sprawie danego skarżącego, nie może stanowić skutecznej podstawy do jego wyłączenia w innej przedmiotowo sprawie. W odniesieniu do pozostałych sędziów: Ireny Szczepkowskiej oraz Adama Matuszaka, Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się ani we wniosku o ich wyłączenie, ani też w rozpoznawanym – bardzo obszernym – zażaleniu przesłanek, które uzasadniałyby ich wyłączenie. Przesłanką taką nie jest z pewnością subiektywne przeświadczenie skarżącego o zasadności złożonego wniosku. W związku z tym w okolicznościach niniejszej sprawy oraz wobec złożonego oświadczenia sędziów uznać należy, że Sąd pierwszej instancji w sposób właściwy ocenił, iż w niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności, które uzasadniałyby uwzględnienie wniosku o wyłączenie sędziów Ireny Szczepkowskiej, Zbigniewa Ślusarczyka i Adama Matuszaka od orzekania w sprawie ze skargi A. Z. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w O. z dnia [...] września 2010 r. w przedmiocie ekwiwalentu pieniężnego za wypracowane godziny ponoadnormatywne. Wobec tego uznać należy, że zarzuty podniesione w niniejszym zażaleniu o naruszeniu w zaskarżonym postanowieniu art. 18 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ze szczególnym wskazaniem na jego § 1 pkt 6a w związku z art. 19, art. 21, art. 22 § 2 tejże ustawy, nie mają usprawiedliwionych podstaw. Tym samym, zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 22 grudnia 2010 r. nie narusza przepisów obowiązującego prawa. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił, jak w sentencji.