I FZ 173/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Artur Mudrecki po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 11 maja 2011 r., sygn. akt I SA/Go 1163/10, w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi S.M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Z. z dnia 22 września 2010 r., nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za czerwiec 2005 r. postanawia: oddalić zażalenie. 1. Postanowieniem z dnia 11 maja 2011 r., sygn. akt I SA/Go 1163/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim odmówił przyznania prawa pomocy S. M. Sąd pierwszej instancji przywołując art. 245 § 3 i art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2002 r. nr 153, poz. 1270 ze zm.) (dalej: u.p.p.s.a.) dokonał analizy całego dotychczasowego przebiegu postępowania. W oparciu o nią uznał wniosek o przyznanie prawa pomocy za niezasługujący na uwzględnienie. Zdaniem Sądu, nie można się było zgodzić z twierdzeniem skarżącego, że termin wyznaczony przez Sąd do przedłożenia dokumentów i oświadczeń wymienionych w zarządzeniu z 18 stycznia 2011 r. był zbyt krótki. Sąd podniósł, że skarżący uprzednio pismem z dnia 10 grudnia 2010 r. był wezwany o te same dokumenty. Mimo upływu ponad miesiąca nie zdołał zgromadzić i przedłożyć żadnego z żądanych dokumentów i oświadczeń. Dopiero 16 lutego 2011 r. złożył część z objętych wezwaniami dokumentów. W szczególności nie przedłożył wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, a jedynie wydruki sald z wybranych przez siebie dni, co wskazywało w ocenie Sądu, że jego twierdzenie o braku środków na poniesienie kosztów sądowych jest mało wiarygodne. Według Sądu, można domniemać, że przedłożenie przez skarżącego wydruków wyciągów bankowych, objętych wezwaniami Sądu, mogłoby ukazać rzeczywiste przychody skarżącego, które przedkładając jedynie wydruki sald z kilku dni starał się ukryć. Dodatkowo należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał jako przychodu z gospodarstwa rolnego przyznanych dopłat. Fakt pominięcia tak istotnych informacji oraz nie przedłożenia wyciągów bankowych, sprawił, że w ocenie Sądu oświadczenia skarżącego były wewnętrznie sprzeczne i niewiarygodne i tym samym nie dawały podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym przez niego zakresie. 2. W zażaleniu na powyższe postanowienie wniesiono o jego uchylenie. Według żalącego, Sąd nie stwierdził aby przedłożone przez skarżącego wydruki sald z rachunku bankowego potwierdzały posiadanie przez skarżącego środków umożliwiających skarżącemu poniesienie kosztów sądowych. Poza tym Wojewódzki Sąd Administracyjny założył bezpodstawnie, że wyciągi bankowe mogły "ukazać rzeczywiste przychody skarżącego." Podobnie bezpodstawnie Sąd stwierdził, że skarżący nie wykazał, jako przychodu przyznanych dopłat. Skarżący istotnie nie wykazał, jako przychodu przyznanych dopłat ponieważ dopłat tych nie otrzymał. Z pisma Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. złożonego w sprawie I SA/Go 1162/10, do którego odwołał się Wojewódzki Sąd Administracyjny, nie wynika, aby skarżący dopłaty te otrzymał. Dodatkowo żalący zarzucił, że Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszył zasadę swobodnej oceny dowodów skoro bez jakiegokolwiek uzasadnienia, wybiórczo odwołał się tylko do pisma Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. złożonego w sprawie I SA/Go 1162/10, a pominął okoliczności zawarte w sprawach o sygnaturze akt I SA/Go 1166/10, I SA/Go 1160/10, I SA/Go 1165/10, I SA/Go 1164/10, I SA/Go 1161/10 oraz o sygnaturze I SA/Go 1169/10. Żalący dodał, że Sąd nie rozpatrzył wniosków skarżącego o połączenie wszystkich spraw ze skargi skarżącego na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zażalenie skutecznie nie podważa oceny dokonanej przez Sąd pierwszej instancji. Zwrócić należy uwagę, że w sprawie strona była dwukrotnie wzywana w trybie art. 255 u.p.p.s.a. o przedłożenie stosownych oświadczeń i dokumentów (zarządzeniem z dnia 10 grudnia 2010 r. z dnia 18 stycznia 2011 r. Strona była przy tym pouczana, że ciężar wykazania przesłanek prawa pomocy obciąża stronę, która ubiega się o jego przyznanie. Wnioskujący nie uczynił w pełni zadość wezwaniom. Dopiero 16 lutego 2011 r. złożył część dokumentów objętych wezwaniem. Zdaniem tut. Sądu, nie przedstawienie wszystkich żądanych dokumentów, a zwłaszcza wyciągów z rachunków bankowych nie pozwala jednoznacznie ustalić sytuację majątkową strony. Ustalenie takowe jest zaś niezbędne bowiem przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie w myśl art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a., następuje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wskazany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 u.p.p.s.a. zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa. Powinno mieć miejsce jedynie w tych sytuacjach, w których zdobycie środków finansowych na udział w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe. Rozpoznając sprawę Sąd pierwszej instancji miał obowiązek wszechstronnie i wyczerpująco odnieść się do przytoczonych we wniosku okoliczności i do materiału dowodowego zebranego w sprawie. Z zaskarżonego postanowienia wynika, że Sąd dokonał analizy nadesłanych przez stronę dokumentów. Prawidłowo, w ocenie tut. Sądu, wytknął brak przedłożenia przez stronę wyciągów z rachunków bankowych. Zgodzić się należało, że można domniemać, iż wyciągi z rachunków bankowych skarżącego, objętych wezwaniami Sądu, mogłoby ukazać jego rzeczywiste przychody, a które to w kontekście przedłożonych przez stronę oświadczeń budzą wątpliwości. W formularzu PPF skarżący oświadczył, że uzyskuje miesięczny dochód z gospodarstwa rolnego w wysokości 4.660 zł zaś z działalności gospodarczej stratę 30.000 zł. W sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego podniósł zaś, że nie prawdą jest, iż osiągnął stratę w wysokości 30.000 zł. miesięcznie. Z pisma Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z., złożonego w sprawie I SA/Go 1162/10 ze skargi S. M., wynika, że skarżącemu przyznano płatności bezpośrednie w kwocie 33.745,83 zł. W piśmie tym stwierdzono, że płatność została przekazana na konto S. M. w dniu 18 lutego 2011 r. Strona zaś twierdziła, co również podtrzymuje w zażaleniu, że dopłat bezpośrednich nie otrzymała. Mając na uwadze te informacje, częstokroć sprzeczne, biorąc przy tym pod uwagę niewypełnienie w sposób prawidłowy wezwań do przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych uznać zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego należy, że prawidłowe i zasługujące na aprobatę było stanowisko Sądu pierwszej instancji, zgodnie z którym wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a. Ponieważ ciężar wykazania wymogów ustawowych w tym zakresie – jak już wielokrotnie wskazano – leży po stronie wnioskodawcy, zasadnie odmówiono przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Odnosząc się do wniosku żalącego o połączenie wszystkich spraw ze skargi skarżącego, należy wyjaśnić, że pierwszeństwo rozpoznania ma kwestia prawa pomocy (jako związana z uiszczeniem należnej opłaty), a dopiero po jej prawomocnym rozstrzygnięciu zasadne stanie się rozpoznanie wniosku o połączenie spraw. O tym, czy sprawy mają być połączone w celu ich łącznego rozpoznania, czy także w celu wspólnego rozstrzygnięcia, decyduje skład orzekający w sprawie, na podstawie całokształtu materiału dowodowego sprawy (por.: B.Dauter, B.Gruszczyński, A.Kabat, M. Niezgódka – Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 266). Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 u.p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.