III SA/Lu 479/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak po rozpoznaniu w dniu 4 stycznia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. R. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] grudnia 2009 r., znak: [...], w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji uchylającej decyzję o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników postanawia: 1. stwierdzić swoją niewłaściwość. 2. przekazać sprawę do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r., znak: [...], Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] marca 2004 r., uchylającej decyzję z dnia [...] października 1999 r. o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników. Od decyzji z [...] grudnia 2009 r. E. R. wniosła odwołanie do Sądu Okręgowego , Postanowieniem z dnia [...] września 2010 r., sygn. akt: [...], Sąd Okręgowy Wydział Ubezpieczeń Społecznych , przekazał sprawę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie do rozpoznania według właściwości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Nieliczne wyjątki od tej zasady, wprowadzane rozporządzeniami Prezydenta RP, nie mają zastosowania w niniejszej sprawie. Siedziby oraz obszar właściwości wojewódzkich sądów administracyjnych reguluje rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. z 2003 r. Nr 72, poz. 65 ze. zm.). Zgodnie z treścią przepisu § 1 pkt 6 wskazanego rozporządzenia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie jest właściwy dla obszaru województwa lubelskiego. Przedmiotem skargi w badanej sprawie jest decyzja wydana przez Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. W świetle art. 2 ust. 2 ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2009 r. , Nr 50, poz. 290, z późn. zm.) Prezes Kasy jest centralnym organem administracji rządowej, podległym ministrowi właściwemu do spraw rozwoju wsi. Z kolei zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy w ramach Kasy wyodrębnia się: centralę, oddziały regionalne, placówki terenowe, inne jednostki organizacyjne. Dla dalszych rozważań istotne jest także odwołanie się do Statutu KRUS, nadanego zarządzeniem Nr 14 Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 maja 2010 r. w sprawie nadania statutu Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz. Urz. MRiRW Nr 10, poz. 10). Z aktu tego wynika, że siedzibą Kasy jest miasto stołeczne Warszawa (§1). Oddziały regionalne wraz z podlegającymi im placówkami terenowymi są jednostkami organizacyjnymi Kasy służącymi do bezpośredniej realizacji zadań z zakresu ubezpieczenia społecznego rolników oraz innych zadań powierzonych Kasie do realizacji na podstawie odrębnych przepisów (§ 5 ust. 1). W związku z powyższym w badanej sprawie nie ma znaczenia, że czynności związane z zaskarżoną decyzją podejmowała bezpośrednio jednostka organizacyjna Kasy, tj. Placówka Terenowa . Placówka nie wykonywała w tym zakresie swoich kompetencji, lecz kompetencje Prezesa Kasy. Skoro siedzibą organu – Prezesa KRUS jest miasto stołeczne Warszawa, wskazuje to na właściwość w sprawie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Należy jeszcze zwrócić uwagę, że od podstawowej reguły, zgodnie z którą to siedziba organu, którego działalność jest przedmiotem skargi, determinuje właściwość miejscową sądu administracyjnego, istnieją wyjątki. Zgodnie z art. 13 § 3 p.p.s.a. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, w drodze rozporządzenia, może przekazać wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu rozpoznawanie spraw określonego rodzaju należących do właściwości innego wojewódzkiego sądu administracyjnego, jeżeli wymagają tego względy celowości. Na podstawie tej delegacji zostało wydane m.in. rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 28 sierpnia 2008 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania ministra właściwego do spraw finansów publicznych, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz. U. Nr 163, poz. 1016). Zgodnie z § 1 pkt 2 rozporządzenia rozpoznawanie spraw z zakresu działania Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczących umorzenia, odroczenia terminu płatności lub rozłożenia na raty należności z tytułu składek, o których mowa w art. 28-29 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (...), przekazuje się wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości strona skarżąca zamieszkuje lub ma siedzibę. Cytowany przepis nie ma jednak zastosowania w badanej sprawie, gdyż w niniejszej sprawie chodzi o decyzję odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji KRUS z dnia 16 marca 2004 r., uchylającej decyzję z dnia 18 października 1999 r. o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolników. Odstępstwo od ogólnej zasady ustalania właściwości miejscowej sądu administracyjnego, określone w § 1 pkt 2 rozporządzenia dotyczy natomiast decyzji w sprawach umorzenia, odroczenia terminu płatności lub rozłożenia na raty należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. W tej sytuacji należy stwierdzić, że sądem właściwym miejscowo w niniejszej sprawie jest w świetle art. 13 § 1 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. W świetle art. 59 § 1 p.p.s.a. jeżeli do rozpoznania sprawy właściwy jest inny sąd administracyjny, sąd, który stwierdzi swą niewłaściwość, przekaże sprawę właściwemu sądowi administracyjnemu. Należy zwrócić uwagę, że podstawę prawną dla postanowienia Sądu Okręgowego stanowił art. 464 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego. Zgodnie z tym przepisem odrzucenie pozwu nie może nastąpić z powodu niedopuszczalności drogi sądowej, gdy do rozpoznania sprawy właściwy jest inny organ. W tym wypadku sąd przekaże mu sprawę. Treść tego przepisu nie oznacza, że wojewódzki sąd administracyjny, któremu skarga została przekazana jest zwolniony z obowiązku oceny swojej właściwości w sprawie. Ratio legis cytowanego unormowania stanowi zagwarantowanie odwołującemu się w sprawach pracowniczych i ubezpieczeniowych drogi dochodzenia obrony swych praw i uniknięcie sytuacji negatywnego sporu kompetencyjnego. Przekazanie niniejszej sprawy do właściwego miejscowo sądu administracyjnego w żadnym razie nie narusza prawa skarżących do sądu. Istotnym jest także zwrócenie uwagi, że sąd niewłaściwy w sprawie nie może podejmować żadnych czynności związanych z oceną skargi, czy to pod względem formalnym czy merytorycznym. W związku z tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie nie mógł odnosić się ani do kwestii dopuszczalności skargi, ani tym bardziej do jej merytorycznej oceny. Kwestie te mogą być oceniane tylko przez właściwy w sprawie sąd, tj. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Z tych względów, na podstawie art. 59 § 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.