II GZ 78/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zofia Borowicz po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 4 stycznia 2011 r., sygn. akt V SA/Wa 2770/10 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi M. R. na pismo Agencji Rynku Rolnego z dnia [...] czerwca 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków z budżetu Unii Europejskiej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać wniosek do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. Postanowieniem objętym zażaleniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odmówił M. R. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na pismo Agencji Rynku Rolnego z dnia [...] czerwca 2010 r. w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków z budżetu Unii Europejskiej. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy. Postanowieniem z dnia [...] października 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odrzucił skargę M. R. na pismo Agencji Rynku Rolnego z dnia [...] sierpnia 2010 r. w przedmiocie odmowy przyznania pomocy na rzecz dywersyfikacji, z uwagi na błędne oznaczenie pisma podlegającego zaskarżeniu do Sądu i zaskarżenie odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Postanowienie to doręczono skarżącemu w dniu 12 listopada 2010 r., zaś pismem z dnia 18 listopada 2010 r. (data nadania 19 listopada 2010 r.) złożył on wniosek do organu o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na pismo Agencji Rynku Rolnego z dnia [...] czerwca 2010 r., stanowiącego akt z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.). W uzasadnieniu wniosku podniósł, że został źle pouczony przez organ o możliwości złożenia skargi, a z uwagi na brak wykształcenia prawniczego, nie posiadał stosownej wiedzy, by prawidłowo ją zredagować. Agencja Rynku Rolnego przekazała Sądowi wniosek producenta, jego skargę oraz odpowiedź na skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uzasadniając odmowę przywrócenia terminu stwierdził, że okoliczności podnoszone przez skarżącego nie mogły stanowić podstawy do uwzględnienia jego wniosku, gdyż nie uprawdopodobnił on okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Podlegające zaskarżeniu pismo Agencji Rynku Rolnego z dnia [...] czerwca 2010 r. zawierało bowiem prawidłowe pouczenie o możliwości wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. od tego rozstrzygnięcia w terminie 30 dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie 60 dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa. Sąd zauważył, że producent zapoznał się z treścią pouczenia, gdyż w ustawowym terminie skierował do organu wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. W ocenie Sądu treść pouczenia zawartego w zaskarżonym piśmie o przysługującej skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie wymagała dla jego zrozumienia wiedzy prawniczej. Trudno było uznać, że to pismo z dnia [...] sierpnia 2010 r. podlegało zaskarżeniu, co wynikało zdaniem skarżącego z błędnej konstrukcji pouczenia w nim zawartego. W odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa zostało bowiem powtórzone pouczenie, co Sąd uznał za zgodne z regulacjami prawnymi odnoszącymi się do trybu i terminu wnoszenia skargi na akt lub czynność z zakresu administracji publicznej, którym było pismo ARiMR z dnia [...] czerwca 2010 r. odmawiające przyznania pomocy finansowej. Błąd popełniony przez skarżącego, polegający na błędnym oznaczeniu pisma podlegającego zaskarżeniu, w sytuacji prawidłowego pouczenia o możliwości wniesienia środka odwoławczego, nie spełnia w ocenie Sądu przesłanki uprawdopodobnienia braku winy. Wobec powyższego Sąd odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi powołując w podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł M. R. wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przywrócenie terminu do wniesienia skargi na pismo Agencji Rynku Rolnego z dnia [...] czerwca 2010 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił rażące naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez bezpodstawną odmowę przywrócenia terminu do wniesienia skargi, mimo zaistnienia wszelkich przesłanek warunkujących wydanie postanowienia w przedmiocie przywrócenia terminu. W uzasadnieniu zażalenia M. R. podniósł, że wniósł skargę na pismo Agencji Rynku Rolnego z dnia [...] sierpnia 2010 r. sugerując się treścią pouczenia zawartego w tym piśmie. Z pouczenia tego wynikało bowiem jednoznacznie, że skarga przysługuje "od powyższego" pisma. Wobec tego skarżący, jako osoba nieposiadająca wykształcenia prawniczego oraz działająca w zaufaniu do organu, przyjął, że skarga przysługuje od pisma zawierającego pouczenie, tj., od pisma z dnia [...] sierpnia 2010 r. Nadto wnoszący zażalenie podniósł, że nie może ponosić ujemnych konsekwencji pouczenia wprowadzającego w błąd, stanowiącego bowiem powtórzenie decydującego pouczenia zawartego w piśmie z dnia [...] czerwca 2010 r. W odpowiedzi na zażalenie Agencja Rynku Rolnego wniosła o oddalenie zażalenia M. R., jako niezasadnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. W świetle art. 86 i 87 p.p.s.a. warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest spełnienie łącznie następujących przesłanek: złożenie przez stronę wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu, dokonanie jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, uprawdopodobnienie, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony oraz powstanie w wyniku uchybienia terminu ujemnych dla strony skutków procesowych. W rozpoznawanej sprawie wniosek skarżącego spełniał, określone w przepisach ustawy procesowej, wymogi formalne. Odnośnie spełnienia przesłanki braku winy w uchybieniu terminu należy zwrócić uwagę, że w art. 86 § 1 p.p.s.a. nie określono kryteriów, według których należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu Sądu. Daje to Sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne (por. postanowienie SN z 22 lipca 1999 r., I PKW 273/99, OSNAP 2000, Nr 20, poz. 757). Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Problem badania winy skarżącego w uchybieniu terminu do złożenia skargi sprowadza się w niniejszej sprawie do ustalenia, jaki wpływ w tym uchybieniu miało pouczenie organu zawarte w piśmie z dnia [...] sierpnia 2010 r., stanowiące jego odpowiedź na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Sąd I instancji zwrócił uwagę, że organ w treści podlegającego zaskarżeniu pisma z dnia [...] czerwca 2010 r. (stanowiącego akt z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.) zawarł prawidłowe pouczenie o sposobie i terminie jego zaskarżenia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Jednocześnie zauważył, że w odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa pouczenie zostało powtórzone, co jest zgodne z art. 52 – 53 p.p.s.a. oraz uzasadnia uznanie zarzutu błędnego pouczenia strony za chybiony. W zażaleniu na rozstrzygnięcie Sądu I instancji M. R. podniósł jednak, że sformułowanie pouczenia zawartego w tym drugim piśmie było dla niego – nieprawnika - mylące, gdyż wprost wskazywało, że skarga przysługuje "od powyższego" pisma. Przechodząc do omówienia zasadności argumentacji Sądu I instancji, należy przytoczyć jego stanowisko, zgodnie z którym: "Błąd popełniony przez skarżącego, polegający na tym, że błędnie oznaczył pismo podlegające zaskarżeniu, w sytuacji gdy został prawidłowo pouczony o możliwości wniesienia środka odwoławczego, nie spełnia przesłanki uprawdopodobnienia braku winy. Nieuwagi lub zaniedbania nie można bowiem kwalifikować jako braku winy". W tym miejscu należy zauważyć, że opisana przez Sąd sytuacja, polegająca na błędnym oznaczeniu zaskarżonego pisma, nie dotyczy rozpoznawanej sprawy, gdyż w skardze wniesionej wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu (zarejestrowanej pod sygn. akt V SA/Wa 2770/10) zaskarżono pismo Agencji Rynku Rolnego z dnia [...] czerwca 2010 r., stanowiące akt z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Natomiast skarga, z której Sąd I instancji wyprowadził negatywne konsekwencje dla skarżącego, nie znajduje się w aktach niniejszej sprawy. Niemożliwe jest zatem dokonanie oceny prawidłowości wnioskowania WSA przy rozpoznaniu przez ten Sąd wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na podstawie dokumentu, który nie znajduje się w aktach sprawy. Rozpoznając ponownie wniosek o przywrócenie terminu i powołując się na okoliczności zawarte w określonych pismach procesowych, WSA powinien przeprowadzić dowód z tych pism. Ponadto, jak wynika z uzasadnienia postanowienia, Sąd I instancji uznał pouczenie zawarte w zaskarżonym piśmie za prawidłowe i zrozumiałe dla osoby niebędącej prawnikiem. Powyższe wykluczało według Sądu zasadność powołania się przez skarżącego na mylące pouczenie zawarte w piśmie z dnia [...] sierpnia 2010 r., będące w istocie powtórzeniem pouczenia z zaskarżonego pisma z dnia [...] czerwca 2010 r., jako na przesłankę uzasadniającą przywrócenie terminu do wniesienia skargi na to ostatnie pismo. Naczelny Sąd Administracyjny oceny tej nie podziela, wskazując, że sformułowanie "Od powyższego, Wnioskodawcy przysługuje prawo wniesienia skargi (...)", zawarte w pouczeniu pisma z dnia [...] sierpnia 2010 r. (karta 376 akt administracyjnych), mimo, iż stanowi pouczenie przepisane z wcześniejszego pisma, to na właściwym dla pisma z dnia [...] sierpnia 2010 r. etapie postępowania, mogło zostać odczytane przez osobę nieposiadającą wykształcenia prawniczego, jako wskazówkę do potraktowania pisma, w którym zostało zawarte, jako podlegającego zaskarżeniu. Fakt, że skarżący zapoznał się z pouczeniem organu już po doręczeniu pisma z dnia [...] czerwca 2010 r. i zastosował się do niego, wnosząc skutecznie środek w nim przewidziany, tj. wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, należy traktować nie tylko, jak uznał Sąd I instancji, za potwierdzenie zapoznania się skarżącego z prawidłowym pouczeniem, któremu przy wniesieniu skargi uchybił, ale za podejmowanie działań w zaufaniu do pouczenia organu. Można zatem uznać, że skarżący po zapoznaniu się z kolejnym nadesłanym przez organ pouczeniem w piśmie z dnia [...] sierpnia 2010 r., nakazującym wniesienie skargi "od powyższego", również działając zgodnie z dosłownym brzmieniem pouczenia mógł zastosować się do niego. NSA nie przesądza jednak tej okoliczności, gdyż, jak już wyżej zaznaczono, w aktach nie znajduje się skarga, z której wynikałoby takie postępowanie skarżącego. Sąd zatem ponownie rozpoznając wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi uwzględni wskazane w tym postanowieniu uwagi Naczelnego Sądu Administracyjnego. Mając powyższe na względzie na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.