II SA/Wa 1747/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras Sędziowie WSA Andrzej Góraj (spr.) Ewa Marcinkowska Protokolant specjalista Aleksandra Weiher po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi J.F. na orzeczenie Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania dyscyplinarnego 1) uchyla zaskarżone orzeczenie, oraz utrzymane nim w mocy orzeczenie Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia [...] października 2008 r. nr [...] 2) stwierdza, że zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu w całości Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy ze skargi J. F. na decyzję Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia [...] marca 2006 r. w przedmiocie wznowienia postępowania dyscyplinarnego, w dniu 11 grudnia 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 1777/07 wydał wyrok, którym uchylił: 1) zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję poprzedzającą, 2) decyzję Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia [...] listopada 2005 r. o uchyleniu postanowienia Szefa ABW z dnia [...] lutego 2003 r. i umorzeniu postępowania w sprawie, 3) postanowienie Szefa ABW z dnia [...] października 2005 r. o uchyleniu postanowienia Szefa ABW z dnia [...] września 2005 r. i podjęciu zawieszonego postępowania oraz poprzedzające je postanowienie Szefa ABW o zawieszeniu wznowionego - postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2005 r. - postępowania dyscyplinarnego, 4) postanowienie Szefa ABW z dnia [...] sierpnia 2005 r. o wznowieniu postępowania dyscyplinarnego. Sąd w wyroku określił również, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził m.in., że "w obrocie prawnym pozostaje postanowienie Szefa ABW z dnia [...] lutego 2003 r. o odmowie wznowienia postępowania dyscyplinarnego, co do którego złożono w piśmie z dnia 16 października 2004 r. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Sąd zwraca też uwagę, że postanowieniem z dnia [...] stycznia 2005 r., sprostowanym postanowieniem z dnia [...] lutego 2005 r., przywrócono skarżącemu termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej przez Szefa ABW postanowieniem z dnia [...] lutego 2003 r. Postanowienia te również pozostają w obrocie prawnym. W związku z powyższym, Szef ABW powinien, po uprawomocnieniu się niniejszego wyroku, rozpoznać wniosek skarżącego z dnia 16 października 2004 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej przez Szefa ABW postanowieniem z dnia [...] lutego 2003 r., stosując wykładnię prawa zawartą w postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 września 2004 r. sygn. akt II SA 1116/03." Szef ABW, działając na podstawie § 48 ust. 1 pkt 3, § 50, § 51 ust. 1 i ust. 4 pkt 2 oraz § 52 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 2004 r. w sprawie udzielania wyróżnień i przeprowadzania postępowań dyscyplinarnych wobec funkcjonariuszy Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego (Dz. U. Nr 272, poz. 2690 z późn. zm.), po rozpoznaniu wniosku z dnia 16 października 2004 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie wznowienia postępowania dyscyplinarnego, w dniu [...] maja 2008 r. wydał postanowienie , którym uchylił własne postanowienie z dnia [...] lutego 2003 r. o odmowie wznowienia postępowania dyscyplinarnego i wznowił postępowanie dyscyplinarne zakończone decyzją Szefa UOP z dnia [...] grudnia 1998 r. Po przeprowadzeniu wznowionego postępowania dyscyplinarnego, Szef ABW, na podstawie art. 146 ust. 1 pkt 6, art. 151 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (Dz. U. Nr 74, poz. 676 z późn. zm.) oraz § 12 ust. 1 pkt 4, § 31 i § 52 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 2004 r. w sprawie udzielania wyróżnień i przeprowadzania postępowań dyscyplinarnych wobec funkcjonariuszy Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, w dniu [...] października 2008 r. wydał orzeczenie o ukaraniu skarżącego., w którym orzekł o: 1) uchyleniu decyzji o ukaraniu z dnia [...] listopada 1998 r. oraz decyzji z dnia [...] grudnia 1998 r., utrzymującej w mocy decyzję o wymierzeniu kary wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe w zakresie czynu wprowadzenia w błąd Szefa Delegatury Urzędu Ochrony Państwa w [...], poprzez przedstawienie do akceptacji rachunku na zakupiony regał, tj. czynu z § 7 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 września 1997 r. w sprawie udzielania wyróżnień oraz postępowania dyscyplinarnego w Urzędzie Ochrony Państwa (Dz. U. Nr 133, poz. 1495) – jako, że postępowanie odnośnie tego zarzutu prowadzone było z naruszeniem art. 120 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Urzędzie Ochrony Państwa (Dz. U. z 1999 r. Nr 51, poz. 526 z późn. zm.) w warunkach przedawnienia i w tej części umorzył przedmiotowe postępowanie dyscyplinarne, 2) odmowie uchylenia wyżej powołanych decyzji w pozostałej części orzeczenia, wobec stwierdzenia winy skarżącego. popełnienia czynu zaniechania wykonania czynności służbowej, poprzez przedstawienie przełożonemu dokumentu służbowego pt. "Instrukcja [...]", noszącego datę sporządzenia - 1996 r., podczas gdy dokument ten powstał w czasie późniejszym i nie zarejestrowanie tegoż dokumentu zgodnie z obowiązującymi przepisami, tj. czynu określonego w § 7 ust. 2 pkt 3 powyżej określonego rozporządzenia. Jednocześnie organ utrzymał w mocy wymierzoną karę wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe – jako wydaną bez naruszenia przepisów, które mogły mieć wpływ na treść orzeczenia. W uzasadnieniu orzeczenia organ podał m.in., iż zarzut zaniechania wykonania czynności służbowej związany z przedstawieniem przełożonemu niezarejestrowanej "Instrukcji [...]" jest potwierdzony i nie podlega uchyleniu. Czynność zaniechania polega na przedstawieniu zastępcy Szefa DUOP w [...] dokumentu niebędącego dokumentem oficjalnym, pochodzącym z 1996 r., w sytuacji, gdy dokument ten został sporządzony w terminie późniejszym, o czym przełożony nie wiedział i o czym obwiniony go nie poinformował. Przedmiotowa instrukcja była i jest nadal dokumentem służbowym, wyznaczającym zasady postępowania z dokumentami finansowymi w jednostce i powinna być aktualizowana stosownie do zmieniającego się stanu prawnego. Instrukcja, jako akt prawny kierownika jednostki powinna być wprowadzona do obrotu prawnego jego decyzją. Każda zmiana aktu prawnego odbywa się w takim samym trybie. Instrukcja, jako akt prawny kierownika jednostki, podlega rejestracji. Rejestracji podlegają również dokonywane w niej zmiany. Obwiniony samowolnie dokonywał w obowiązującej instrukcji zmian, które nie były wprowadzane w określonym trybie, a co za tym idzie nie obowiązywały. Przedstawiony przez obwinionego, zastępcy Szefa DUOP w [...], dokument de facto nie obowiązywał. Przesłuchany skarżący przyznał się, że przedmiotową instrukcję zniszczył i w jej miejsce sporządził inny dokument, nie informując o tym przełożonego. Bezspornym jest, że przedmiotowa instrukcja, na podstawie § 21 pkt 2 i 4 obowiązującego wówczas Zarządzenia nr 26/87 Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 21 kwietnia 1987 r. w sprawie szczegółowych zasad i sposobu postępowania w resorcie spraw wewnętrznych z wiadomościami stanowiącymi tajemnicę państwową i służbową, podlegała rejestracji. Organ stwierdził, że waga czynu obwinionego spowodowała utratę zaufania, jakim powinien cieszyć się funkcjonariusz. Wskazane zachowanie skarżącego, zajmującego to stanowisko, zdaniem organu - należało uznać za wysoce naganne. Czyny, za które został on w 1998 r. ukarany są rodzajowo zbliżone – oba dotyczą dokumentów. Skoro przedmiotem oceny nie może być czyn przedawniony, nie oznacza to, że czyn drugi nie zasługuje na karę wymierzoną w 1998 r. Organ uznał, że ma prawo do samodzielnej oceny prawnej zgromadzonego materiału dowodowego, w czym mieści się również prawo do wymierzenia obwinionemu kary z ustawowo zakreślonego katalogu kar dyscyplinarnych. Wskazał, że wymierzona kara była stosowna do rodzaju i wagi czynu, okoliczności i pobudek jego popełnienia oraz jego skutków. Jedynie słusznym i zgodnym z obowiązującymi przepisami rozstrzygnięciem jest uchylenie decyzji o ukaraniu w części dotyczącej zarzutu wprowadzenia w błąd przełożonego, jako wydanej niezgodnie z przepisami o przedawnieniu i w tym zakresie umorzenie postępowania dyscyplinarnego oraz odmowa uchylenia decyzji, w pozostałej części. Szef ABW, po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, działając na podstawie art. 145 ust. 1 i art. 151 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu oraz w zw. z § 32 ust. 4, § 34, § 35 ust. 1 i § 52 ust. 3 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 2004 r. w sprawie udzielania wyróżnień i przeprowadzania postępowań dyscyplinarnych wobec funkcjonariuszy Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, w dniu [...] grudnia 2008 r. wydał orzeczenie, którym utrzymał w mocy orzeczenie poprzedzające. W uzasadnieniu orzeczenia organ odniósł się m.in. do zarzutów podniesionych przez skarżącego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, tj. przewlekłości postępowania, powołania błędnej podstawy prawnej i orzekania w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej, niezapoznania się organu z całością zebranego w sprawie materiału dowodowego, dokonania ustaleń sprzecznych z tym materiałem, braku upoważnienia zastępcy Szefa UOP do wydania decyzji w 1998 r. Odnosząc się do tych zarzutów organ podał, iż powodem zwłoki w rozpatrywaniu sprawy był długi okres czasu, który upłynął od zdarzeń w 1998 r. oraz ich złożona problematyka. Wskazał, że naruszenie przepisów, dotyczących terminów prowadzenia postępowania dyscyplinarnego nie może stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonego orzeczenia. Podniósł ponadto, że powołanie w podstawie prawnej zaskarżonego orzeczenia art. 146 ust. 1 pkt 6 wskazanej wyżej ustawy jest błędem, albowiem organ nie orzekał w tej części orzeczenia o wymierzeniu kary dyscyplinarnej – istotą zaskarżonego orzeczenia jest bowiem odmowa uchylenia decyzji o ukaraniu, co de facto, utrzymuje w mocy rozstrzygnięcie w przedmiocie winy, jak i wymierzonej kary. Poprawienie podstawy prawnej orzeczenia nie jest jego zmianą w sensie materialnym. Organ skorzystał z prawa do samodzielnej, obiektywnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, o czym świadczy choćby uchylenie zarzutu stawianego w warunkach przedawnienia. Za nietrafny uznał zarzut, że zebrany materiał dowodowy nie dawał podstaw do ukarania skarżacego karą dyscyplinarną, a tym samym do utrzymania jej w mocy. Wskazał, że szkody oraz negatywne skutki zarzucanego czynu są kwestią ocenną. Organ podniósł również, że skarżący w dniu 16 lipca 2008 r. został zapoznany z materiałami postępowania oraz poinformowany o prawie do składania wniosków o jego uzupełnienie, z którego nie skorzystał. Obecnie składane wnioski dowodowe nie dotyczą rozpoznawanej sprawy. Nie jest również uprawniony zarzut braku upoważnienia dla zastępcy Szefa UOP do wydawania decyzji, gdyż w aktach sprawy takie upoważnienie się znajduje. Decyzja Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia [...] grudnia 2008 r. stała się przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący zaskarżonej decyzji zarzucił, że została wydana z rażącym naruszeniem przepisów, tj.: 1) art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), poprzez niezastosowanie się do oceny prawnej, co do dalszego postępowania, zawartej w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 grudnia 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 1777/07, 2) art. 156 § 1 pkt 1 Kpa, poprzez jego niezastosowanie, 3) § 52 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 2004 r. w sprawie udzielania wyróżnień i przeprowadzania postępowań dyscyplinarnych wobec funkcjonariuszy Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, poprzez wydanie orzeczenia, którego przepis ten nie przewiduje, 4) § 8 ust. 2 i § 12 ust. 1 pkt 1 i 4 powyżej określonego rozporządzenia, poprzez zaniechanie rzetelnego i wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy oraz pominięcie istotnych dowodów w sprawie. Podnosząc powyższe zarzuty, skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonego orzeczenia i utrzymanego nim w mocy orzeczenia poprzedzającego oraz o stwierdzenie nieważności decyzji zastępcy Szefa UOP o ukaraniu z dnia [...] listopada 1998 r. oraz decyzji Szefa UOP z dnia [...] grudnia 1998 r., utrzymującej ją w mocy, ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonego orzeczenia oraz orzeczenia go poprzedzającego. Skarżący w skardze wniósł o włączenie do akt sprawy wskazanych w niej dokumentów. Żądanie to powtórzył w piśmie procesowym z dnia 30 marca 2009 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia. Organ w piśmie z dnia 7 maja 2008 r. odniósł się do wniosków dowodowych skarżącego, wnosząc o ich oddalenie. Skarżący w piśmie procesowym z dnia 30 maja 2009 r. podtrzymał wcześniej złożone wnioski dowodowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 lipca 2009 r. oddalił skargę podzielając argumenty organu podniesione w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny, oceniając powyższe rozstrzygnięcie w drodze skargi kasacyjnej, wyrokiem z dnia 2 września 2010 r. uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania. Jako podstawę rozstrzygnięcia Sąd II instancji wskazał uchybienia natury proceduralnej jakich dopuszczono się przy sporządzaniu uzasadnienia uchylonego wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny przesądził również, iż w przedmiotowej sprawie nie określono czasu popełnienia czynu przez skarżącego, oraz nie ustalono, czy rejestracja dokumentu służbowego należała do jego obowiązków. Sąd podkreślił, że ustalenie daty naruszenia przez skarżącego dyscypliny służbowej ma znaczenie dla oceny dopuszczalności pociągnięcia go do odpowiedzialności dyscyplinarnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią przepisu art.1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr153, poz.1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym. Oceniając przedmiotowe orzeczenie według powyższych kryteriów, uznać należy, iż powinno zostać wyeliminowane z obrotu prawnego jako wadliwe. Na obecnym etapie postępowania, jego istota sprowadzała się do wykonania zaleceń Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartych w wyroku uchylającym poprzednie rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zgodnie bowiem z regulacją zawartą w przepisie art. 190 p.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. W świetle powyższego podnieść należy, iż Sąd II instancji przesądził, że : "uwadze Sądu uszło, iż organ nie określił czasu popełnienia czynu przez skarżącego i nie ustalono, czy rejestracja dokumentu służbowego należała do jego obowiązków służbowych, a ustalenie daty naruszenia dyscypliny służbowej ma znaczenie dla oceny dopuszczalności pociągnięcia go do odpowiedzialności dyscyplinarnej". Wobec dokonania przez Naczelny Sąd Administracyjny oceny okoliczności faktycznych leżących u podstaw wydania skarżonego orzeczenia, oraz wobec związania tą wykładnią, tut. Sąd był zobligowany do tego, aby wyeliminować je z obrotu prawnego. Organ administracji będzie zaś zobligowany do tego, aby zrealizować wskazania zawarte w wyżej przytoczonym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego i usunąć uchybienia których się dopuścił. Organ ponownie rozpoznając sprawę będzie więc zobligowany do tego, aby poczynić ustalenia odnośnie czasu popełnienia przez skarżącego zarzucanego mu czynu, oraz odnośnie tego, czy rejestracja dokumentu służbowego należała do obowiązków skarżącego. Dopiero zaś poczynienie powyższych ustaleń umożliwi organowi ocenę tego, czy strona dopuściła się naruszenia dyscypliny służbowej uzasadniającej ukaranie karą dyscyplinarną. W świetle powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art.145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.).