II FZ 217/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Antoni Hanusz (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R.R. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 15 marca 2011 r. sygn. akt I SA/Gd 877/10 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi R.R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 22 czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r. postanawia: oddalić zażalenie. II FZ 217/11 Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem z dnia 15 marca 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w sprawie o sygnaturze akt I SA/Gd 877/10, odmówił R.R. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 22 czerwca 2010 roku w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 rok. R.R. we wniosku dołączonym do skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 22 czerwca 2010 r. zwrócił się o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z żoną i dwojgiem małoletnich dzieci, przy czym na rzecz syna przekazuje kwotę 1.500 zł tytułem alimentów. Pomiędzy małżonkami istnieje ustrój rozdzielności majątkowej. Źródłem utrzymania rodziny są dochody skarżącego ze stosunku pracy i diet w łącznej kwocie około 1.500 zł netto oraz dochody jego żony z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości około 3.000 zł miesięcznie. Nie posiada majątku w postaci nieruchomości, zasobów pieniężnych oraz przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 euro, względem jego majątku prowadzona jest egzekucja (stan zaległości z tytułu należności podatkowych wynosi 800.000 zł). Skarżący posiada zadłużenie wobec banków z tytułu kredytów. Nadmienił, że ze względu na stan zdrowia na zakup leków oraz odpłatne wizyty lekarskie miesięcznie przeznacza kwotę około 400 zł, natomiast na leczenie córki wydatkuje kwotę około 500-600 zł. Koszty związane z utrzymaniem domu określił na poziomie około 2.000 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmawiając skarżącemu przyznania prawa pomocy wskazał na art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 dalej u.p.p.s.a.) oraz art. 246 § 1 tej ustawy. Ponadto Sąd uwzględnił treść zeznań podatkowych każdego z małżonków za rok 2009 (PIT -36), odpis ZUS RMUA za wrzesień 2010 r. raz z zaświadczeniem od pracodawcy z dnia 8 października 2010 r. o zatrudnieniu i zarobkach, odpisy deklaracji dla podatku od towarów i usług VAT-7 za lipiec i sierpień 2010 r., oświadczenie wnioskodawcy z dnia 19 października 2010 r. o wysokości dochodów z tytułu działalności gospodarczej prowadzonej pod nazwą S. osiągniętych w okresie od 1 stycznia do 30 września 2010 r., wyciągi z rachunków bankowych wnioskodawcy prowadzonych przez InvestBank S.A., Bank Pekso S.A. oraz Millennium bank odpowiednio za okres od 1 do 31 sierpnia 2010 r., od 17 lipca do 16 sierpnia 2010 r. i od 19 lipca do 17 sierpnia 2010 r. oraz od 1 do 30 września 2010 r., a także wyciąg z rachunku bankowego małżonki prowadzonego dla potrzeb wykonywanej działalności gospodarczej za okres od 2 sierpnia do 4 listopada 2010 r., odpis zajęcia wynagrodzenia za pracę z dnia 30 września 2009 r. do kwoty 51.614,87 zł, pisma KB Kredyt Bank S.A. z dnia [...] o niemożności realizacji zajęcia w związku z brakiem środków, wysłuchania wierzyciela i dłużnika przed umorzeniem postępowania egzekucyjnego z dnia 20 sierpnia 2010 r., zawiadomień o zajęciu rachunku bankowego z dnia 7 stycznia i 26 lutego 2010 r. do kwoty 2.261,62 zł i 6.043,77 zł, z tytułu wykonawczego z dnia 4 stycznia 2010 r. na należności w podatku VAT za październik 2009 r., zawiadomienia z dnia 7 października 2010 r., oraz oświadczenie z dnia 18 listopada 2009 r. złożone przez matkę syna wnioskodawcy o przekazywaniu na rzecz dziecka alimentów w kwocie 1.500 zł miesięcznie. W ocenie Sądu analiza materiału dowodowego wskazuje, że skarżący nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Sąd uznał oświadczenie skarżącego za niewiarygodne, a jego rzeczywiste możliwości płatnicze za budzące uzasadnione i istotne wątpliwości. Wbrew twierdzeniom pełnomocnika skarżącego nie przedłożył on wszystkich wymaganych dokumentów, o które wnosił w trybie art. 255 u.p.p.s.a., które potwierdziłyby zasadność złożonego wniosku oraz pozwoliłyby na dokonanie pełnej i rzetelnej oceny jego możliwości płatniczych. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie zgodził się też z twierdzeniami pełnomocnika, że wysokość osiąganych przez żonę skarżącego miesięcznych dochodów, z uwagi na istniejący w małżeństwie skarżącego ustrój rozdzielności majątkowej, pozostaje bez wpływu dla oceny jego możliwości płatniczych. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący zaskarżył wskazane powyżej postanowienie w całości domagając się jego uchylenia oraz przyznania prawa pomocy. Przedstawiono też ewentualny wniosek uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości i przekazania do sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a., art. 245 § 1 u.p.p.s.a. oraz art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw ani zarzutów, a zatem należało je oddalić. Stosownie do art. 246 § 1 u.p.p.s.a., osobie fizycznej prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Wykazanie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, z punktu widzenia treści art. 246 § 1 u.p.p.s.a. należy do obowiązku podmiotu ubiegającego się o przyznanie tego prawa. Strona ma zatem obowiązek wykazania, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania lub ich części albo że nie ma adekwatnych środków na poniesienie tych kosztów. Sąd natomiast rozpoznając wniosek zobowiązany jest wskazać z jakich względów uznał, że żądanie strony zasługuje bądź nie zasługuje na uwzględnienie oraz w jakiej części. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy z jednej strony uwzględnić wysokość kosztów postępowania, jakie strona musi ponieść, a z drugiej jej sytuację finansową, na którą składają się przede wszystkim uzyskiwane przez stronę dochody. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku rozpoznał wniosek R.R. w prawidłowy sposób, gdyż wydając objęte zażaleniem rozstrzygnięcie uzasadnił z jakich względów wskazał, że skarżący jest w stanie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, ponieść koszty postępowania sądowego. Analiza dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, w tym odpisy zeznań podatkowych za 2009 rok wskazuje, że skarżący bez uszczerbku utrzymania siebie oraz rodziny jest w stanie ponieść koszty wpisu od skargi. Decydując o przyznaniu prawa pomocy Sąd bierze pod uwagę nie tylko sytuację majątkową wnioskodawcy ale również możliwości finansowe współmałżonka oraz innych osób z rodziny zobowiązanych do alimentacji. Samo pozostawanie wnioskodawcy we wspólnym gospodarstwie domowym ze współmałżonkiem, bez względu na istniejący między nimi ustrój majątkowy, usprawiedliwia ocenę jej możliwości płatniczych z punktu widzenia art. 246 § 1 u.p.p.s.a. Oznacza to, że skarżący miał obowiązek przedstawić informacje dotyczące wysokości zarobków żony. Z kolei niedostarczenie danych wymaganych w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do uznania, że skarżący spełnia przesłanki przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Skoro strona uchyliła się od przedstawienia urzędowo wymaganych danych, powinna liczyć się z tym, że Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym uzasadniające przyznanie prawa pomocy. Wskazując na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 u.p.p.s.a., w związku z art. 197 § 2 tej ustawy, orzekł jak w sentencji.