III SA/Wa 2847/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Anna Wesołowska (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Kleiber, Sędzia WSA Alojzy Skrodzki, Protokolant Iwona Mazek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) stwierdza, że uchylone postanowienie nie może być wykonane w całości, 3) zasądza od Ministra Finansów na rzecz J. K. kwotę 340 zł (słownie: trzysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 30 listopada 2004 r. K. z K. w Republice Federalnej Niemiec na podstawie art. 6 i 13 Dyrektywy Rady z dnia 15 marca 1976 r. w sprawie wzajemnej pomocy przy windykacji roszczeń dotyczących niektórych opłat, ceł, podatków i innych obciążeń (76/308/EWG; dalej w skrócie: Dyrektywa), wystąpił do Ministerstwa Finansów z wnioskiem o udzielenie pomocy przy windykacji podatku przemysłowego, odsetek i dodatku za opóźnienie w łącznej kwocie 317.828,72 € od J. K. (Skarżący). Do wniosku dołączono sporządzone w języku niemieckim zawiadomienie o zaległościach płatniczych Skarżącego, których dotyczył wniosek oraz tłumaczenie na język polski wniosku i zawiadomienia o zaległościach płatniczych. Na podstawie powyższego wniosku i zawiadomienia o zaległościach płatniczych Minister Finansów wystawił w stosunku do Skarżącego trzy tytuły wykonawcze obejmujące należności wskazane w zawiadomieniu i przesłał je do organu egzekucyjnego właściwego do prowadzenia egzekucji, tj. do Naczelnika Urzędu Skarbowego w W.. Na podstawie tych tytułów wykonawczych, organ egzekucyjny dokonał zajęcia prawa majątkowego przysługującego zobowiązanemu, tj. nadpłaty w podatku dochodowym. Zawiadomienie o zajęciu nadpłaty doręczono pełnomocnikowi Skarżącego w dniu 28 lipca 2007 r. Pismem z dnia 3 sierpnia 2007 r. Skarżący na podstawie art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., Nr 229 poz. 1954 ze zm.; dalej w skrócie: u.p.e.a.) wniósł skargę na zajęcie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych. W skardze Skarżący zarzucił organowi egzekucyjnemu: (a) prowadzenie egzekucji w oparciu o tytuł wykonawczy wystawiony na podstawie nieopięczętownej i niepodpisanej kserokopii zawiadomienia o zaległościach sporządzonego w językach niemieckim i angielskim bez przetłumaczenia go na język polski, (b) brak doręczenia mu tytułów wykonawczych i (c) egzekwowanie kwoty nieznanych mu zaległości podatkowych. W ocenie Skarżącego organ egzekucyjny dopuszczając się wskazanych nieprawidłowości naruszył przepisy art. 64 w związku z art. 21 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.; dalej w skrócie: Konstytucja RP), a także przepis art. 8 Konstytucji RP. Skarżący podniósł, że organ na podstawie art. 29 u.p.e.a. obowiązany był do zbadania dopuszczalności egzekucji. Postanowieniem z dnia [...] września 2007 r. Dyrektor Izby Skarbowej w G. oddalił skargę. W uzasadnieniu postanowienia organ stwierdził, że w sprawie zastosowano środek egzekucyjny wymieniony w art. 1a pkt 12 lit. a/ u.p.e.a. Zajęcia dokonano zgodnie z treścią art. 89 § 1 u.p.e.a. Skarżący bezpodstawnie twierdził, że zawiadomienie o zaległościach wystawione przez niemiecki organ nie jest podpisane i opatrzone pieczęcią, gdyż z dokumentu tego wynika, że zawiera on podpis oraz pieczęć urzędową. Organ stwierdził, że zgodnie z art. 66z § 1 u.p.e.a. w rozpoznanej sprawie polskie organy egzekucyjne miały obowiązek prowadzić egzekucję na rzecz organu niemieckiego. Egzekucja ta była prowadzona z zachowaniem określonego w art. 66 za § 1 u.p.e.a. wymogu wystawienia przez polski organ wykonujący tytułu wykonawczego na podstawie u.p.e.a. Wystawiony przez Ministra Finansów tytuł wykonawczy zgodnie z art. 66za § 4 u.p.e.a. w terminie trzech miesięcy został przekazany organowi egzekucyjnemu do prowadzenia egzekucji. Organ wskazał, że jeżeli Skarżący kwestionował podstawę prowadzenia egzekucji mógł wnieść na podstawie art. 66zf § 1 u.p.e.a. zarzuty do niemieckiego organu. Na powyższe. postanowienie organu pierwszej instancji Skarżący wniósł zażalenie do Ministra Finansów. W zażaleniu podniósł te same zarzuty, co w skardze. Minister Finansów postanowieniem z dnia [...] lutego 2008 r., nr [...], utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu postanowienia w pełni podzielono argumentację zawartą w postanowieniu organu pierwszej instancji. W skardze do tutejszego sądu na postanowienie Ministra Finansów Skarżący zarzucił Ministrowi Finansów naruszenie: (1) art. 66b § 1 pkt 4, art. 66h, art. 66za § 4, art. 66zb § 1 w związku z art. 66x § 1 i 2 i art. 66y § 3 u.p.e.a., (2) art. 8 ust. 1 Dyrektywy i (3) art. 64 w związku z art. 21, art. 7 i art. 8 Konstytucji RP. W uzasadnieniu skargi Skarżący podniósł, że organ egzekucyjny prowadził egzekucję na podstawie niemieckiego zawiadomienia o zaległościach płatniczych, które nie było oryginalnym dokumentem i organ dysponował tylko jego kserokopią, czym naruszono art. 66b § 1 pkt 4 u.p.e.a. Minister Finansów nie dysponował tłumaczeniem niemieckich dokumentów na język polski, czym naruszono art. 66h u.p.e.a. Skarżącemu nie doręczono tytułów wykonawczych wystawionych na podstawie dokumentów niemieckich przez Ministra Finansów, co stanowiło naruszenie art. 66za § 4 u.p.e.a. Zdaniem Skarżącego, niemieckie zawiadomienie o zaległościach powinno zostać przetłumaczone na język polski przez tłumacza przysięgłego. Minister Finansów w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 17 listopada 2008 roku oddalił skargę uznając podniesione w niej zarzuty za niezasadne. Nie zgadzając się z powyższym wyrokiem Skarżący wywiódł od niego skargę kasacyjną w której podniósł zarzut naruszenia prawa procesowego, tj.: (1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ w związku z art. 141 § 4 oraz art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zmianami, zwana dalej p.p.s.a.) poprzez naruszenie procedury, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy sądowoadministracyjnej, poprzez nieuwzględnienie skargi, a więc naruszenie przez WSA w Warszawie art. 1 § 1 oraz § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.; dalej w skrócie: p.u.s.a.) w sytuacji gdy czynności egzekucyjne prowadzone wobec Skarżącego prowadzono z naruszeniem fundamentalnych zasad i procedur postępowania egzekucyjnego w administracji, a w szczególności z obrazą: (a) art. 66b § 1 pkt 4, art. 66h oraz art. 66za § 4 u.p.e.a.; (b) art. 66zb § 1 w związku z art. 66x § 1 i § 2 u.p.e.a.; (c) art. 66y § 3 u.p.e.a. oraz (2) z obrazą procedur wskazanych w art. 8 ust. 1 Dyrektywy, Dyrektywy Komisji 2002/94/WE w związku z art. 66zf § 1 u.p.e.a. w powiązaniu z art. 66za u.p.e.a., poprzez niezastosowanie przez polskie organy w postępowaniu egzekucyjnym normy wynikającej z regulacji prawa wspólnotowego 8. Wyrokiem z 22 września 2010 roku Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok tutejszego Sądu wskazując w uzasadnieniu, że za uzasadniony uznać należy narzut Skarżącego dotyczący naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 66za § 4 u.p.e.a., za niezasadne uznając natomiast pozostałe zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje : Wojewódzkie Sądy Administracyjne powołane zostały do sprawowania kontroli działalności administracji publicznej, przy czym zakres tej kontroli ograniczony jest do kontroli legalności działania organów administracji (art. 1 §1 i 2 p.u.s.a.). Indywidualne akty administracyjne, takie jak akty wymienione w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. podlegają uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd ich niezgodności z prawem. W przypadku rozpoznawania sprawy na skutek uchylenia wyroku Sądu pierwszej instancji przez Naczelny Sąd Administracyjny, sąd ponownie rozpoznający sprawę związany jest wykładnią prawa i wskazaniami przedstawionymi przez Sąd drugiej instancji. Dokonując zajęcia prawa majątkowego, organ egzekucyjny zobligowany jest do doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego, o ile nie został on doręczony uprzednio (art. 89 § 3 punkt 3 u.p.e.a.). W przypadku prowadzenia egzekucji na skutek udzielenia pomocy państwu obcemu, stosownie do przepisów rozdziału 7 u.p.e.a., w stanie prawnym obowiązującym do 22 października 2006 roku organ egzekucyjny zobowiązany był do doręczenia kopii tytułu wykonawczego przy doręczeniu zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego, o ile kopia ta nie została doręczona wcześniej. Naczelny Sąd Administracyjny uchylając wyrok tutejszego sądu wskazał, że nie może budzić wątpliwości, iż doręczony Skarżącemu 26 września 2006 r. zagraniczny tytuł wykonawczy nie może być uznany za dokument (skoro nie ma w nim podpisu i pieczęci organu) ani za jego odpis, ani nawet za kopię dokumentu w rozumieniu art. 66za § 4 u.p.e.a. w stanie prawnym obowiązującym przed 22 października 2006 r. W realiach niniejszej sprawy oznacza to, że Skarżącemu nie została doręczona kopia tytułu wykonawczego, stosownie do treści art. 66 za § 4 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym przed dniem 22 października 2006 roku. Stwierdzić więc należy, że oddalając zażalenie Skarżącego, Minister Finansów naruszył przepisy postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy wadliwie uznając że Skarżącemu doręczona została kopia zagranicznego tytułu wykonawczego, stosownie do treści art. 66 za § 4 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym przed dniem 22 października 2006 roku. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał również, że art. 66za § 4 u.p.e.a. w stanie prawnym obowiązującym w dacie wydawania ostatecznego postanowienia przez Ministra Finansów oraz poprzedzającego go postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w G., stanowił, że organ wykonujący, w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania wniosku o dochodzenie należności pieniężnych, kieruje wystawiony przez siebie tytuł wykonawczy do właściwego organu egzekucyjnego w celu wykonania. Jednocześnie organ wykonujący przesyła do właściwego organu egzekucyjnego odpis wystawionego przez siebie tytułu wykonawczego wraz z zagranicznym tytułem wykonawczym celem doręczenia zobowiązanemu. Przepis art. 66za § 4 u.p.e.a. ukształtowany został w tym brzmieniu przez art. 2 pkt 3 lit. b/ ustawy z dnia 23 czerwca 2006 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z członkostwem Rzeczypospolitej Polskiej w Unii Europejskiej (Dz. U. Nr 133, poz. 935) i zaczął obowiązywać z dniem 22 października 2006 r. Przed tą datą, jak już wyżej wskazano, przepis ten w zmienionym zdaniu drugim stanowił, że jednocześnie organ wykonujący przesyła do właściwego organu egzekucyjnego kopię zagranicznego tytułu wykonawczego celem doręczenia jej zobowiązanemu. Obowiązkiem obu organów egzekucyjnych, a zwłaszcza Dyrektora Izby Skarbowej, było więc analizowanie zarzutów skargi na czynności egzekucyjne również w kontekście przepisów obowiązujących, zwłaszcza, że z treści skargi złożonej w trybie art. 54, wynikało, że Skarżący nie wiedział o żadnych zaległościach podatkowych na terenie Niemiec, a zmieniony przepis art. 66za § 1 i 4 u.p.e.a. dawał niewątpliwie większe gwarancje Skarżącemu kwestionowania we właściwym trybie zasadności dochodzonego tytułu wykonawczego. W konsekwencji, Sąd drugiej instancji nakazał sądowi pierwszej instancji ponownie rozpatrującemu sprawę uwzględnienie jego uwag co do zmiany art. 66 § 1 i 4 u.p.e.a. i ich wpływu na wynik sprawy, wskazując również, że art. 66za § 4 u.p.e.a. ma charakter procesowy i wobec braku odpowiednich przepisów przejściowych zaczął obowiązywać z chwilą wejścia w życie i w odniesieniu do stanów faktycznych, które były otwarte w dacie wydawania przedmiotowych postanowień. Uwzględniając powyższe wytyczne Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazać należy, że rozpoznając po dniu 22 października 2006 roku skargę na czynność egzekucyjną a następnie zażalenie na postanowienie oddalające skargą, organy nadzoru zobligowane były do uwzględnienia zmiany treści art. 66 § 1 i 4 u.p.e.a. a w konsekwencji do uznania skargi złożonej przez Skarżącego za uzasadnioną i wydania orzeczenia reformatoryjnego nakazującego ponowne doręczenie tytułu wykonawczego. Doręczenie winno być dokonane stosownie do art. 66 §1 i 4 u.p.e.a. obowiązującego po dniu 22 października 2006 roku, to jest doręczeniu winien podlegać zagraniczny tytuł wykonawczy. Rozpoznając ponownie sprawę Minister Finansów uwzględni wskazania zawarte w uzasadnieniu niniejszego wyroku. W konsekwencji, zaskarżone postanowienie Ministra Finansów uznać należy za naruszające przepisy postępowania, to jest art. art. 66 § 1 i 4 u.p.e.a. w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. obligowało sąd do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Podstawą orzeczenia o zakresie, w jakim uchylone postanowienie nie może być wykonane był art. 152 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono stosownie do treści art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a.