V SA/Wa 1565/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska (spr.), Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Protokolant spec. - Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi B. J. B. - P.P.H.U. "B." na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o pomocy de minimis; I. Uchyla zaskarżone postanowienie. II. Zasądza od Ministra Pracy i Polityki Społecznej na rzecz B. J. B. - P.P.H.U. "B." w B. kwotę (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wnioskami z dnia 29 stycznia 2008 r. i 6 marca 2008 r. B. B. zwróciła się do Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych o wydanie zaświadczeń o pomocy de minimis na sfinansowanie wydatków poniesionych na wypłatę wynagrodzeń dla osób sprawujących opiekę nad uczestnikami Indywidualnych Programów Rehabilitacji w łącznej kwocie 21.644,32 zł, tj. 5.668,70 euro. Po rozpoznaniu ww. wniosków Prezes Zarządu PFRON postanowieniem z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] odmówił wydania wnioskodawczyni zaświadczeń o pomocy de minimis. W uzasadnieniu organ I instancji stwierdził, że operacje wypłaty wynagrodzeń dla osób sprawujących opiekę nad uczestnikami IPR zostały dokonane z kont o numerach innych niż wskazane w oświadczeniu wnioskodawczyni konto zfron. Ponadto organ podkreślił, iż pomimo dwukrotnego wezwania wnioskodawczyni nie nadesłała wyciągów z konta zfron potwierdzających dokonanie wydatków. W zażaleniu na powyższe postanowienie strona podniosła, że w stanie prawnym istniejącym w dacie składania wniosków nie było regulacji zakazującej wprost pokrywania z konta zfron wydatków uprzednio poczynionych na wskazany w przepisach cel z bieżącego rachunku bankowego lub innych funduszów. W związku z tym w ocenie strony czasowe pokrycie wydatku z własnego rachunku bieżącego lub kasy a następnie jego uzupełnienie z rachunku zfron nie mogło skutkować odmową uznania pomocy za pomoc de minimis. Po rozpoznaniu zażalenia strony Minister Pracy i Polityki Społecznej postanowieniem z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] uchylił postanowienie Prezesa Zarządu PERON z dnia [...] grudnia 2009 r. i umorzył postępowanie pierwszej instancji. Uzasadniając rozstrzygnięcie tej treści organ stwierdził w szczególności, że wnioskodawczyni w ogóle nie sfinansowała wydatków na wynagrodzenia osób sprawujących opiekę nad uczestnikami indywidualnych programów rehabilitacji ze środków zfron. Potwierdzają to załączone do akt sprawy dowody w postaci wniosków strony z dnia 29 stycznia 2008 r. i 6 marca 2008 r., pismo strony z dnia 24 marca 2009 r. oraz potwierdzenia przelewów i wydruki z kont. Organ II instancji podkreślił, że z oświadczeń strony składanych w toku postępowania wynika, iż ww. wydatki miały dopiero w przyszłości zostać sfinansowane ze środków zfron. W związku z tym organ stwierdził, że przedmiotem postępowania przed organem I instancji nie mogło być wydanie zaświadczenia o pomocy de minimis, ponieważ strona nie sfinansowała wydatków ze środków ZFRON, lecz zamierzała to uczynić dopiero w późniejszym terminie. Postępowanie przed organem I instancji było zatem bezprzedmiotowe i należało je umorzyć. W skardze na powyższe postanowienie skarżąca wniosła o jego uchylenie w całości oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię: - art. 33 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, - §2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zfron, - §3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków udzielania pomocy de minimis przedsiębiorcom prowadzącym zakłady pracy chronionej. W uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie. Uzasadniając zarzuty skargi podniosła natomiast w szczególności, że wbrew stanowisku organu ze środków zfron można pokryć stosowne wydatki nie tylko wtedy, gdy dokonuje się tego bezpośrednio z wyodrębnionego rachunku bankowego zfron. Ponadto skarżąca zwróciła uwagę, że użycie przez nią we wnioskach trybu warunkowego – na co powołuje się organ – nie ma nic wspólnego ze sporną kwestią, lecz jest jedynie potwierdzeniem konieczności zużycia środków zfron na cele związane z IPR. Skarżąca stwierdziła także, iż rzeczywiście nie przedłożyła potwierdzenia przekazania środków z odrębnego rachunku zfron na rachunek bieżący firmy. Jednakże w jej ocenie przepisy tego nie wymagają zaś organy obu instancji nie wnioskowały o taki dowód. W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", uprawnienia sądów administracyjnych sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na ten wynik, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). Sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia w oparciu o ww. kryteria stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżone postanowienie zostało bowiem podjęte z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Wyjaśnić należy, że administracyjne prawo procesowe wyróżnia dwa podstawowe rodzaje orzeczeń odwoławczych: orzeczenia merytoryczne oraz orzeczenia kasacyjne. Art. 138 § 1 pkt 2 in fine k.p.a., który stanowił podstawę prawną orzekania organu odwoławczego reguluje rodzaj rozstrzygnięcia organu jakim jest decyzja kasacyjna i stanowi, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości lub w części i w tym zakresie umorzyć postępowanie I instancji. Na podstawie art. 144 k.p.a. przepis ten znajduje odpowiednie zastosowanie w sprawie zażaleń. Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego reprezentowany jest jednolity pogląd, że umorzenie postępowania administracyjnego przed organem I instancji (po uprzednim uchyleniu decyzji albo postanowienia) może mieć miejsce tylko w przypadku, gdy postępowanie było (lub stało się) bezprzedmiotowe z jakiejś przyczyny (tak m.in. wyrok NSA z 9 stycznia 1985 r. III SA 1105/84 Gospodarka Administracja Państwowa 1987/5 str. 43) w rozumieniu art. 105 k.p.a. W ocenie organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie postępowanie przed organem I instancji winno ulec umorzeniu albowiem strona nie sfinansowała wydatków na wynagrodzenia osób sprawujących opiekę nad uczestnikami IPR ze środków zfron, natomiast zamierzała to uczynić dopiero w przyszłości. Z powyższym stanowiskiem organu odwoławczego nie sposób się zgodzić, ponieważ w przedmiotowej sprawie nie zachodziła bezprzedmiotowość postępowania, o której mowa w art. 105 §1 k.p.a., zgodnie z którym gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Wyjaśnić należy, że bezprzedmiotowość postępowania, o której mowa w powyższym przepisie oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji (lub postanowienia) załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Podkreślić należy, że przedmiotem postępowania umorzonego przez organ II instancji był wniosek strony o wydanie zaświadczenia o refundacji środków publicznych. W związku z tym w świetle obowiązujących przepisów ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej i zatrudnianiu osób niepełnosprawnych i wydanego na jej podstawie rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych organ powinien rozważyć na podstawie zebranych dowodów, czy wydanie tego zaświadczenia stronie jest zasadne, czy też nie, a w takiej sytuacji odmówić jego wydania. Jeżeli natomiast organ był przekonany, że strona nie pokryła wydatków za ww. wynagrodzenia osób sprawujących opiekę nad uczestnikami IPR ze środków publicznych zgromadzonych na koncie zfron, powinien utrzymać w mocy postanowienie organu I instancji. Brak wykazania przez stronę sfinansowania wydatków na wynagrodzenia osób sprawujących opiekę nad uczestnikami IPR ze środków zfron nie czyni więc postępowania w przedmiocie wydania zaświadczenia o pomocy de minimis bezprzedmiotowym. Na marginesie wskazać też należy, że wbrew twierdzeniom skarżącej organ nie miał w przedmiotowej sprawie obowiązku prowadzenia postępowania wyjaśniającego, ponieważ to na stronie ciążył obowiązek przedłożenia wszystkich dokumentów potrzebnych do wydania zaświadczenia. Jeżeli natomiast strona z tego obowiązku się nie wywiąże naraża się na wydanie postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia o pomocy de minimis. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu i na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.