I SA/Łd 1235/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Koziński Sędziowie: Sędzia NSA Paweł Janicki Sędzia WSA Paweł Kowalski (spr.) Protokolant Asystent sędziego Tomasz Naraziński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi M. O. i T. O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty podatku od nieruchomości za lata 2000 - 2009 oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy R. z dnia [...] r. w sprawie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2000-2009 na rzecz M. O. i T. O.. Z akt sprawy wynika, że pracownicy Gminy R. przeprowadzili kontrolę podatkową, której celem było sprawdzenie czy podatnicy prawidłowo wywiązali się z obowiązku rzetelnego deklarowania podstawy opodatkowania podatkiem od nieruchomości za rok 2009. Kontrolujący dokonali oględzin i pomiarów nieruchomości podatników. W efekcie tych czynności ustalili, że zaniżono powierzchnię użytkową (podstawę opodatkowania) budynku mieszkalnego, a równocześnie zawyżono powierzchnię użytkową budynku gospodarczego. Powyższe ustalenia zawarto w protokole z kontroli z dnia [...] r. Pismem z dnia 3 marca 2010 r. podatnicy wystąpili do Wójta Gminy R. o zwrot nadpłaty w podatku od nieruchomości z ostatnich 10 lat wraz z odsetkami. Postanowieniem z dnia [...] r. Wójt Gminy odmówił wszczęcia postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu zażalenia uchyliło postanowienie organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi. Wójt pismem z dnia 2 czerwca 2010 r. wezwał podatników do wyjaśnienia, czy żądają stwierdzenia nadpłaty za poszczególne lata, czy też wznowienia postępowania w przedmiocie wymiaru podatku od nieruchomości i zwrotu ewentualnie nadpłaconego podatku. Równocześnie organ poinformował wnioskodawców, że decyzje ustalające wysokość tzw. łącznego zobowiązania pieniężnego za lata 2000-2010 są ostateczne i w związku z powyższym nie wystąpiła nadpłata podatku. Pouczono podatników o możliwości złożenia żądania wzruszenia tych decyzji w jednym z dopuszczalnych trybów określonych w art. 240, art. 247 i art. 254 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. z 2005 r. Dz. U. Nr 8, poz. 60 ze zm.), powoływanej dalej w skrócie jako: "o.p.". W odpowiedzi z 9 czerwca 2010 r. T. O. oświadczył, że podtrzymuje żądanie zawarte w piśmie z 3 marca 2010 r. Wobec powyższego Wójt wydał wskazane na wstępie postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty, podając jako podstawę prawną rozstrzygnięcia art. 165a § 1 o.p. Zgodnie z przywołanym przepisem gdy żądanie, o którym mowa w art. 165 (tj. żądanie wszczęcia postępowania podatkowego), zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Podatnicy złożyli "odwołanie" od powyższego postanowienia zarzucając rażące naruszenie prawa. Podnieśli, że organ podatkowy odmówił zwrotu nadpłaty podatku z urzędu. Wskazali, że deklaracje podatkowe były sporządzane w obecności pracownika urzędu gminy. Wnieśli o ponowne rozpatrzenie wniosku z dnia 3 marca 2010 r. o stwierdzenie nadpłaty. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie uwzględniło zażalenia i postanowieniem z dnia [...] r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Organ drugiej instancji stanął na stanowisku, iż żądanie zwrotu ewentualnych nadpłat z tytułu podatku od nieruchomości może być uwzględnione w postępowaniu dopiero po wyeliminowaniu z obrotu prawnego ostatecznych decyzji ustalających wysokość zobowiązań podatkowych za poszczególne lata kalendarzowe. W skardze na postanowienie organu odwoławczego podatnicy zarzucili, że organy podatkowe uchylają się od wypłacenia nadpłaty oraz od wznowienia postępowania i wyliczenia nadpłaty. Według podatnika nadpłata za rok 2010 wyniosła 69 zł. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Istota problemu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy organy podatkowe postąpiły zgodnie z prawem odmawiając wszczęcia postępowania podatkowego w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty z tytułu podatku od nieruchomości uiszczonego na podstawie ostatecznych decyzji ustalających wysokość tzw. łącznego zobowiązania podatkowego. W ocenie Sądu na tak postanowione pytanie należy udzielić odpowiedzi twierdzącej. Organy podatkowe prawidłowo wyjaśniły, że skarżący są podatnikami podatku od nieruchomości, którzy uiszczają ów podatek na podstawie corocznie wydawanych decyzji. Z akt sprawy wynika, że tego rodzaju decyzje zostały wydane w stosunku do podatników za lata 2005 – 2010. Z informacji zawartych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wynika, że decyzje te stały się ostateczne, bowiem upłynęły terminy do złożenia odwołań od tych decyzji. Skoro są to decyzje ostateczne, to stosownie do art. 128 zdanie 2 o.p. uchylenie lub zmiana tych decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania mogą nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w niniejszej ustawie oraz w ustawach podatkowych. Innymi słowy dopóki przedmiotowe decyzje nie zostaną uchylone lub zmienione w ramach jednego z wymienionych powyżej, trybów nadzwyczajnych, przyjmuje się że wysokość podatku w nich ustalona jest prawidłowa, zaś organ podatkowy nie może dokonać zwrotu nadpłaty podatku od nieruchomości. Organy podatkowe trafnie wywiodły, analizując przepisy Ordynacji podatkowej regulujące nadpłatę podatku, iż w przypadku gdy zobowiązanie podatkowe jest ustalane przez organy podatkowe w decyzji (tzw. decyzja ustalająca lub inaczej konstytutywna), to instytucja stwierdzenia nadpłaty nie ma zastosowania. Powyższe dotyczy podatników podatku od nieruchomości będących osobami fizycznymi. W tej sytuacji organy podatkowe miały wszelkie podstawy by odmówić wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości. Podkreślić należy, iż powyższe nie oznacza, że dla podatników podatku od nieruchomości będących osobami fizycznymi, ustawodawca nie przewidział drogi prawnej by skutecznie domagali się zwrotu nadpłaty. Jeśli taki podatnik stwierdzi, że nadpłacił ów podatek, to winien wnieść do organu podatkowego, który wydał decyzję w ostatniej instancji (w rozpoznawanej sprawie jest to wójt gminy) podanie zawierające żądanie wznowienia postępowania wskazując, jedną z przesłanek wymienionych art. 240 o.p., np. że wyszły na jaw nowe, istotne dla sprawy okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję (art. 240 § 1 pkt 5 o.p.). Podatnik może wskazać również inny tryb podstawę wznowienia podstępowania, jeśli uzna że jest ona w danej sytuacji faktycznej właściwa, bądź wybrać inny tryb postępowania. Podczas rozprawy w dniu [...] r. skarżący oświadczył, że organ podatkowy wszczął postępowanie mające na celu ustalenie prawidłowej wysokości zobowiązań podatkowych z tytułu podatku od nieruchomości za poprzednie lata. Choć skarżący nie sprecyzował w jakim trybie toczy się to postępowanie należy, przyjąć że w postępowaniu tym zostaną uwzględnione ustalenia faktyczne poczynione w trakcie kontroli podatkowej, dotyczące powierzchni użytkowej budynków należących do skarżących. Pomimo, że skarga w rozpoznawanej sprawie okazała się niezasadna, Sąd uznał za celowe odniesienie się do argumentacji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, przedstawionej w odpowiedzi na skargę. Organ odwoławczego stwierdził, że zmiana decyzji ustalających podatek od nieruchomości leży w interesie podatników i to podatnicy winni wykazać się inicjatywą składając stosowny wniosek o wszczęcie postępowania w jednym z trybów nadzwyczajnych (str. 2 odpowiedzi na skargę). W ocenie Sąd z powyższym poglądem nie sposób się zgodzić. Niewątpliwie zmiana względnie uchylenie decyzji ustalających podatek od nieruchomości za rok 2009 i lata wcześniejsze, leży w interesie podatników, skoro są oni przekonani, że nadpłacili podatek. Przypomnieć jednak wypada, że niezależnie do interesu skarżących, to z powszechnie obowiązujących przepisów prawa wynika, czy organy podatkowe powinny podjąć stosowne działania. We wszystkich trybach nadzwyczajnych istnieje możliwość wszczęcia postępowania zarówno na wniosek podatnika jak również przez organ podatkowy z urzędu. Analiza przepisów dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji oraz wznowienia postępowania prowadzi wręcz do wniosku, że organ podatkowy ma obowiązek uruchomienia postępowania jeśli stwierdzi, że przepisy prawa zostały naruszone w sposób kwalifikowany, odpowiadający przesłankom wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności decyzji. Przepis art. 247 § 1 o.p. stanowi "Organ podatkowy stwierdza nieważność decyzji...". Podobny wniosek płynie z analizy przepisów art. 240 § 1 i art. 248 § 1 i § 2 o.p., z których wynika, że wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony, przy czym na żądanie strony wznawia się postępowanie tylko w określonych sytuacjach (§ 2). Obowiązujące przepisy prawa nie uzależniają stwierdzenia nieważności decyzji bądź wznowienia postępowania od tego, czy leży to w interesie podatnika bądź organu podatkowego. Organ podatkowy winien zatem skonfrontować ustalenia kontroli podatkowej z przesłankami stwierdzenia nieważności, wznowienia postępowania a w dalszej kolejności uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej i ewentualnie wszcząć z urzędu postępowanie mające na celu doprowadzenie własnych rozstrzygnięć podatkowych do stanu zgodnego z prawem. Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd oddalił skargę. P. Z- C.