II SA/Gd 733/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Sędziowie: Sędzia WSA Wanda Antończyk (spr.) Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Szczepkowska po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2011 r. na rozprawie sprawy ze skargi Miejskiego Zarządu Gospodarki Komunalnej na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 10 sierpnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia określonych obowiązków w celu doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 12 października 2009 r., nr [...] 2. określa, że decyzje wymienione w punkcie pierwszym nie mogą być wykonane, 3. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego Miejskiego Zarządu Gospodarki Komunalnej kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia 12 października 2009 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał Gminie Miejskiej L., reprezentowanej przez M. Z. G. K. w L. (zwany dalej MZGK) wykonanie uszczelnienia dymowego przewodu kominowego poprzez wstawienie wkładu żaroodpornego zgodnie z opinią kominiarską, opracowaną przez mistrza kominiarskiego dla potrzeb prowadzonego postępowania. Decyzji w punkcie I jednocześnie nadany został rygor natychmiastowej wykonalności. Od powyższej decyzji MZGK wniósł odwołanie, w którym podniesiono, w szczególności, zarzut skierowania decyzji do podmiotu nie będącego stroną. Wskazując na powyższy zarzut, strona wskazała, że powyższa decyzja powinna być skierowana do wspólnoty mieszkaniowej, odpowiedzialnej za utrzymanie w należytym stanie technicznym części wspólnych budynku. Po rozpatrzeniu tegoż środka zaskarżenia Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w decyzji nr [...] z dnia 10 sierpnia 2010 r. zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. W uzasadnieniu tegoż rozstrzygnięcia organ odwoławczy podał, że organ I instancji wszczął postępowanie administracyjne w związku z informacjami na temat nieodpowiedniego stanu technicznego przewodu kominowego (brak szczelności) przynależącego do lokalu nr 2 w budynku przy ul. W. [...] w L. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego przeprowadził postępowanie wyjaśniające, w wyniku którego ustalił, że kwestionowany przewód kominowy, do którego podłączony jest piec co. na opał stały jest nieszczelny i konieczne jest zamontowanie w nim wkładu żaroodpornego. Powyższa konieczność została stwierdzona w opinii kominiarskiej nr 78 z dnia 18 maja 2009 r. W tej sytuacji, na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo budowlane organ I instancji, w celu wyeliminowania niebezpieczeństwa, wydał zaskarżoną decyzję, na mocy której nakazał Gminie Miejskiej L. (jako właścicielowi lokalu mieszkalnego nr 2), reprezentowanej przez MZGK, wykonanie uszczelnienia dymowego przewodu kominowego poprzez wstawienie wkładu żaroodpornego. Rozpatrując przedmiotową sprawę w trybie odwoławczym, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał w pierwszej kolejności na treść art.66 ust.1 pkt 1 ustawy - Prawo budowlane. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany jest w nieodpowiednim stanie technicznym właściwy organ nakazuje w drodze decyzji usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin ich wykonania. Natomiast zgodnie z treścią art. 61 w związku z art. 5 ust. 2 ustawy - Prawo budowlane to właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany utrzymywać i użytkować obiekt budowlany w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać w należytym stanie technicznym estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej. W związku z powyższym, zdaniem organu odwoławczego, w przypadku stwierdzenia nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu żądanie usunięcia nieprawidłowości należy kierować do właściciela obiektu. W przypadku gdy w skład danej nieruchomości wchodzą wyodrębnione lokale własnościowe istotne jest ustalenie jakiej części budynku dotyczy postępowanie organu administracji publicznej. Opisując to ostatnie zagadnienie, organ odwoławczy wskazał na treść art. 3 ust.1 i 2 ustawy z 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz.903 tekst jednolity ze zm.), który stanowi, że w razie wyodrębnienia własności lokali właścicielowi lokalu przysługuje udział w nieruchomości wspólnej, jako prawo związane z własnością lokali. Nie można żądać zniesienia współwłasności nieruchomości wspólnej, dopóki trwa odrębna własność lokali. Nieruchomość wspólną stanowi grunt oraz części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali. Zdaniem organu odwoławczego, z powyższego przepisu wynika, że urządzenia i części budynku, służące wyłącznie do użytku właścicieli poszczególnych lokali mieszkalnych nie wchodzą w skład nieruchomości wspólnej. Obowiązek utrzymania lokalu w należytym stanie i zakres kosztów z tym związany, zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy o własności lokali, obciąża właściciela lokalu. Organ odwoławczy podkreślił przy tym, że obowiązek nałożony zaskarżoną decyzją dotyczy wyłącznie konkretnego lokalu mieszkalnego i ma się przyczynić do wyeliminowania nieprawidłowości związanej z funkcjonowaniem tego lokalu a nie w budynku jako całości. Faktem jest, iż kominy uznawane są za część wspólną budynku, ale w przypadku gdy nie jest wymagany ich całościowy remont czy przebudowa a jedynie udrożnienie poszczególnych przewodów (np.: poprzez osadzenie wkładów kominowych), których przynależność jest znana, to wyeliminowanie nieprawidłowości należy, zdaniem organu II instancji, do gestii właściciela lokalu, do którego ten przewód należy. Organ wskazał też, że jak wynika z pisma administratora przedmiotowego budynku, w przedmiotowym budynku w pozostałych przewodach kominowych były montowane wsady kominowe ze środków własnych właścicieli poszczególnych lokali mieszkalnych. Podsumowując swoje stanowisko, organ odwoławczy podał, że skoro organ I instancji stwierdził nieodpowiedni stan techniczny przewodu kominowego grzewczego obsługującego wyłącznie lokal mieszkalny nr 2, i nie zachodzi konieczność wykonania robót naprawczych całego trzonu kominowego, w którym znajduje sporny przewód, to żądanie usunięcia nieprawidłowości występujących w tym lokalu, na podstawie art. 66 ustawy - Prawo budowlane, powinno być skierowane do właściciela tego lokalu odpowiadającego za jego odpowiedni stan techniczny. Z tych względów zaskarżona decyzja nakładająca taki nakaz na Gminą Miejską L., jako właściciela lokalu mieszkalnego nr 2, jest prawnie uzasadniona. Organ odwoławczy jednocześnie ustosunkował się do zarzutu naruszenia zasady czynnego udziału stron w niniejszym postępowaniu. Wskazał, że wprawdzie organ I instancji wydał zaskarżoną decyzję w tym samym dniu, w którym zawiadomił strony postępowania o wszczętym postępowaniu administracyjnym w sprawie nieszczelności komina, przez co nie umożliwiono stronom przed wydaniem decyzji wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Jednakże, zgodnie z art. 10 § 2 k.p.a. organ administracji publicznej może odstąpić od zasady określonej w art. 10 § 1 k.p.a. w przypadku gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego. Z uwagi na fakt, że w omawianej sprawie nieszczelność przewodu kominowego stwarzała niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego, uzasadniona była konieczność załatwienie sprawy bez zbędnej zwłoki, a odstępstwo od art. 10 § 1 k.p.a. znalazło uzasadnienie w dyspozycji art. 10 § 2 k.p.a. Na marginesie organ odwoławczy wskazał także, że organ I instancji naruszył wynikający z art. 84 ust. 2 pkt 1 ustawy – Prawo budowlane obowiązek bezzwłocznego przesyłania organom administracji architektoniczno-budowlanej kopii decyzji i postanowień wynikających z przepisów prawa budowlanego. Jednak powyższe uchybienie nie miało znaczenia dla oceny zasadności zaskarżonego rozstrzygnięcia. W skardze na powyższą decyzję organu odwoławczego Gmina Miasta L., reprezentowana przez MZGK, domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości, bądź też zmiany decyzji organu I instancji poprzez wskazanie w niej – jako adresata decyzji – Wspólnoty Mieszkaniowej ul. W. [...] w L. W uzasadnieniu skargi podano, że organy administracji naruszyły treść art. 3 ust. 2 oraz 12 i 13 ustawy o własności lokali. Zgodnie bowiem z treścią tych przepisów oraz utrwalonym w tej mierze stanowiskiem judykatury, obowiązki wynikające z art. 66 ustawy – Prawo budowlane związane z utrzymaniem należytego stanu technicznego obiektu budowlanego, w którym istnieje wspólnota mieszkaniowa, powinny być nałożone na ten ostatni podmiot. Zdaniem skarżącej zatem, obowiązek wykonania wkładów kominowych w poszczególnych lokalach mieszkalnych powinien być nakładany na wspólnoty mieszkaniowe, nie zaś na właścicieli poszczególnych lokali. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlegała uwzględnieniu. Oceniając zaskarżoną decyzję pod kątem jej legalności, stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd uznał, że narusza ona prawo. Naruszenie to dotyczy zastosowanego w sprawie przepisu prawa – art. 66 ust. 1, w związku z art. 61 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118 - tekst jednolity ze zm.) oraz art. 6 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2000 r., Nr 80, poz. 903 - tekst jednolity ze zm.), poprzez wadliwe określenie adresata decyzji. Kontrolowane postępowanie administracyjne toczyło się według przepisów rozdziału VI ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane. W świetle niekwestionowanych, prawidłowo ustalonych i przytoczonych wyżej okoliczności sprawy zastosowanie przepisów tego rozdziału było uzasadnione, ponieważ zawarte w nim normy mają na celu zapewnienie właściwego użytkowania oraz utrzymania obiektów budowlanych w należytym stanie technicznym. Według a_@KON@_rt. 61 ustawy - Prawo budowlane właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany _@POCZ@__@KON@_ utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2 tej że ustawy, który z kolei stwierdza, że obiekt budowlany należy użytkować w sposób zgodny z jego przeznaczeniem, wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych ani sprawności technicznej. Stosownie zaś do treści art. 66 tej ustawy,_@POCZ@_ wArt. 66. 1. _@KON@_ przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany:_@POCZ@_ _@KON@_1) może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska albo _@POCZ@__@KON@_2) jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku, albo _@POCZ@__@KON@_3) jest w nieodpowiednim stanie technicznym, albo _@POCZ@__@KON@_4) powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku. Analiza treści przytoczonych wyżej przepisów, w powiązaniu z treścią art. 62 i art. 70 ustawy - Prawo budowlane, prowadzi do wniosku, że adresatem konkretnych czynności nakazanych przez organ w trybie art. 66 może być tylko właściciel lub zarządca obiektu budowlanego, ponieważ utrzymania obiektów budowlanych dotyczą przepisy rozdziału VI cytowanej ustawy. Zgodnie zaś z legalną definicją zawartą w art. 3 _@KON@_ pkt 1 ustawy - Prawo budowlane, przez obiekt _@POCZ@__@KON@_budowlany należy rozumieć:_@POCZ@__@KON@_ budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi, _@POCZ@__@KON@_budowlę stanowiącą całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami, obiekt małej architektury. Skoro zatem przytoczony wyżej przepis art. 66 ustawy stanowił podstawę prawną rozstrzygnięcia, nałożenie obowiązków naprawczych mogło nastąpić jedynie na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego, w tym przypadku budynku mieszkalnego wielorodzinnego położonego w L. przy W. Jest bowiem w sprawie niesporne, że przedmiotowy budynek stanowi współwłasność, a wszyscy współwłaściciele tworzą Wspólnotę Mieszkaniową (skarżąca Gmina jest właścicielką lokalu nr 2). W sytuacji współwłasności obiektu budowlanego, obowiązek utrzymania tego obiektu w należytym stanie technicznym i estetycznym ciąży na wszystkich współwłaścicielach łącznie lub na zarządcy. Nie można obciążyć tym obowiązkiem jednego ze współwłaścicieli nawet wówczas, gdyby tylko on ponosił winę za zaistniały stan rzeczy. Wydając decyzję na podstawie ust. 1 wskazanego przepisu organ nadzoru budowlanego nie kieruje się również wielkością udziałów we współwłasności. Wszelkie zaś spory pomiędzy współwłaścicielami wynikłe na tym tle, łącznie z problemem rozliczenia związanych z tym kosztów, nie należą do administracyjnej drogi postępowania i podlegają kognicji sądów powszechnych (por. wyrok NSA z dnia 24.01.2002 r., sygn. akt IV SA/427/00, Wspólnota z 2002 r., nr 8, poz. 51, także: E. Radziszewski, Komentarz do art. 61 Prawa budowlanego, LexPolonica). W okolicznościach niniejszej sprawy dla ustalenia adresata nakazu z art. 66 ustawy - Prawo budowlane odwołać się należy do ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali. Stosownie do treści art. 3 ust. 1 i 2 tej ustawy, w_@KON@_ _@POCZ@__@KON@_razie wyodrębnienia własności lokali właścicielowi lokalu przysługuje udział w nieruchomości wspólnej jako prawo związane z własnością lokali. Nie można żądać zniesienia współwłasności nieruchomości wspólnej, dopóki trwa odrębna własność lokali. _@POCZ@__@KON@_Nieruchomość wspólną stanowi grunt oraz części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali. Natomiast według art. 6 zd. pierwsze wskazanej ustawy, ogół właścicieli, których lokale wchodzą w skład określonej nieruchomości, tworzy wspólnotę mieszkaniową. Wspólnota mieszkaniowa powstaje zatem ex lege, z chwilą wyodrębnienia lokali w budynku mieszkalnym w sposób określony w ustawie o własności lokali. Wspólnota mieszkaniowa posiada zdolność sądową, działając za pośrednictwem swoich organów, w tym m.in. poprzez zarząd (art. 21 - 22 cyt. ustawy). W orzecznictwie administracyjnym przyjmuje się (por. m.in. wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 maja 2005 r., sygn. akt VII SA/Wa 752/2004), że obowiązki wynikające z art. 61 i art. 66 związane z utrzymaniem należytego stanu technicznego obiektu budowlanego, w którym istnieje wspólnota mieszkaniowa, powinny być nałożone właśnie na ten podmiot. Podzielając ten pogląd podkreślić jednak należy, że to, czy wspólnota mieszkaniowa powinna być adresatem decyzji w przedmiocie nałożenia obowiązków na podstawie art. 66 ustawy - Prawo budowlane zależy od tego, czy sprawuje ona zarząd nieruchomością wspólną, czy też nie zachodzą okoliczności wyłączające powierzony ustawowo wspólnocie, działającej poprzez swoje organy, zarząd nieruchomością wspólną (art. 18 ust. 3 i nast.). Tak więc przy ponownym rozpatrywaniu sprawy należy prawidłowo ustalić adresata decyzji w niniejszym postępowaniu prowadzonym w trybie przepisów art. 61 i nast. ustawy - Prawo budowlane, a następnie uwzględnić konieczność precyzyjnego i dokładnego oznaczenia nakazanych czynności i miejsca ich przeprowadzenia, uwzględniając nadto aktualny stan faktyczny istniejący przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Poza oceną Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę pozostaje natomiast kwestia ewentualnych rozliczeń pomiędzy właścicielami lokali, tworzącymi Wspólnotę. Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stwierdził, że decyzje organów administracyjnych obu instancji zostały wydane z naruszeniem prawa i uchylił je na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.). Sąd orzekł również, na podstawie art. 152 tej ustawy, że obie decyzje nie mogą zostać wykonane, co wywołuje skutek do daty uprawomocnienia niniejszego wyroku. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zasądzając od organu odwoławczego na rzecz MZGK kwotę 500 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Na powyższą kwotę składa się uiszczony przez skarżącą wpis sądowy w wysokości 500 zł.