II OSK 1023/11
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2012-10-12
Skład orzekający: Małgorzata Dałkowska-Szary, Andrzej Gliniecki, Janina Kosowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organizacja społeczna, która nie jest stroną postępowania, może skutecznie żądać wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, gdy jej wniosek uprawdopodabnia istnienie wadliwości tej decyzji, a jej udział uzasadniony jest celami statutowymi i interesem społecznym?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej, rozpatrując żądanie organizacji społecznej dotyczące wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, jest związany wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny. Jeśli wniosek organizacji uprawdopodabnia wadliwość decyzji, a jej udział jest uzasadniony celami statutowymi i interesem społecznym, organ powinien wszcząć postępowanie z urzędu, nawet jeśli organizacja nie jest stroną postępowania. Działanie na rzecz ochrony środowiska leży w interesie społecznym.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, która umarzała postępowanie dotyczące niezgodności wyrobów z zasadniczymi wymaganiami. Ogólnopolska Izba [...] z siedzibą w W. żądała wszczęcia postępowania, twierdząc, że decyzja jest wadliwa i narusza interes społeczny oraz cele statutowe organizacji. Organy administracji odmówiły wszczęcia postępowania, uznając, że Izba nie wykazała interesu społecznego. WSA uchylił postanowienia organów, a NSA w obecnym orzeczeniu oddalił skargę kasacyjną od wyroku WSA.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 12 października 2012 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Dałkowska-Szary Sędziowie: sędzia NSA Andrzej Gliniecki (spr.) sędzia del. NSA Janina Kosowska Protokolant asystent sędziego Hubert Sęczkowski po rozpoznaniu w dniu 12 października 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] spółka komandytowo-akcyjna w T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 stycznia 2011 r. sygn. akt IV SA/Wa 2166/10 w sprawie ze skargi Ogólnopolskiej Izby [...] w W. na postanowienia Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę kasacyjną.
Wyrokiem z dnia 13 stycznia 2011 r. sygn. akt IV SA/Wa 2166/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi Ogólnopolskiej Izby [...]w W. na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] października 2008 r. nr [...]w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w pkt I uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...]; w pkt II zasądził od Głównego Inspektora Ochrony Środowiska na rzecz Ogólnopolskiej Izby [...] w W. kwotę 357 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Jak wynika z akt sprawy, postanowieniem z dnia [...] października 2008 r. Główny Inspektor Ochrony Środowiska, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., w wyniku ponownego rozpoznania sprawy, orzekł o utrzymaniu w mocy postanowienia własnego z dnia [...] lipca 2008 r., którym w oparciu o art. 31 § 2 k.p.a., po rozpoznaniu żądania Ogólnopolskiej Izby [...] z siedzibą w W., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] grudnia 2007 r., umarzającej postępowanie administracyjne w sprawie niezgodności wyrobów wprowadzanych przez Firmę [...] S.A. z siedzibą w T., z zasadniczymi wymaganiami w zakresie wtórnego przetwórstwa materiałowego oraz odzysku energii. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem wszczęcia postępowania, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Uzasadniając istnienie celów statutowych Izba wskazała, że kształtuje i upowszechnia zasady etyki w działalności gospodarczej, a przede wszystkim opracowuje i doskonali normy rzetelnego postępowania w obrocie gospodarczym, w szczególności w zakresie gospodarki odpadami i recyklingu, w celu racjonalnej gospodarki, mając na względzie wymogi ochrony środowiska naturalnego człowieka i zasadę zrównoważonego rozwoju. Jako zasadnicze zadania podała reprezentowanie interesów zrzeszonych w Izbie członków i działanie na rzecz ochrony środowiska przez: dążenie do tworzenia ogólnopolskich systemów pozyskiwania odpadów do powtórnego wykorzystania, wypracowywanie sposobów finansowania selektywnej zbiórki odpadów, ogólnopolską edukację społeczeństwa w zakresie ochrony środowiska ze szczególnym uwzględnieniem gospodarki odpadami. Z dokumentów przedstawionych przez Izbę nie wynika, że cele statutowe tej organizacji, skupiającej podmioty zajmujące się recyklingiem odpadów, są powiązane merytorycznie z postępowaniem, w którym ustala się, czy opakowania produkowane przez [...] Sp. z o.o. Sp. komandytowa są zgodne z wymogami, czy też należy nie dopuścić do ich dalszej produkcji. Izba, reprezentując interesy gospodarcze zrzeszonych w niej firm recyklingowych, nie wykazała, że działa w interesie społecznym.
W ocenie GIOŚ przedstawione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy uzasadnienie interesu społecznego Izby sprowadza się do ponownego wymienienia zarzutów odnoszących się do decyzji w sprawie niezgodności z zasadniczymi wymaganiami wyrobów firmy [...], a załączona opinia prawna dotyczy obowiązków prawnych związanych z wykorzystaniem opakowań i postępowania z odpadami opakowaniowymi i w żaden sposób nie potwierdza działania Izby w interesie społecznym. Twierdzenie, że interes społeczny Izby w żądaniu wszczęcia postępowania polega na zapewnieniu przestrzegania obowiązującego prawa, w szczególności przepisów ustawy o systemie oceny zgodności przez organy postępowania administracyjnego, powołane do jego stosowania i podmioty obrotu gospodarczego, w dziedzinie objętej działaniem Izby, organ ocenił w świetle dokumentu "Apel do przedsiębiorców" z dnia 10 sierpnia 2006 r., przedstawionego przez Izbę w pierwotnym wniosku o wszczęcie postępowania. Z dokumentu tego wynika w istocie troska o koszty, jakie mogą ponosić krajowi recyklerzy w razie poddawania recyklingowi opakowań PET z etykietami PCV. Izba nie potwierdziła, że za żądaniem wszczęcia postępowania przemawia interes społeczny, ale tylko partykularny, ekonomiczny interes wąskiej grupy przedsiębiorców.
Odnosząc się do wniosku Izby o rozpatrzenie sprawy w trybie art. 157 § 2 k.p.a., organ wskazał, że podstawą prawną odmowy wszczęcia postępowania na żądanie Izby w sprawie nieważności decyzji był art. 31 § 2 k.p.a. Wynikało to z faktu, że treść skargi z dnia 8 maja 2008 r., złożonej w trybie art. 221 i 227 k.p.a., wskazywała na składanie przez Izbę wniosku o stwierdzenie nieważności owej decyzji Małopolskiego WIOŚ, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Wniosek składany przez organizację społeczną mógł być rozpatrzony tylko w trybie art. 31 § 1 k.p.a. Żądanie stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie wskazywanego przez Izbę art. 235 § 1 k.p.a., może zostać uwzględnione, gdy zachodzą przesłanki stwierdzenia nieważności (art. 235 § 2 k.p.a.). Gdy Izba nie jest stroną postępowania w sprawie niezgodności z zasadniczymi wymaganiami wyrobów wprowadzanych przez [...] S.A., co umożliwiałoby jej na podstawie art. 157 § 2 k.p.a. wystąpienie z żądaniem wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji WIOŚ w Krakowie z dnia 18 grudnia 2007 r., kwestia wszczęcia tego postępowania z urzędu, pozostawiona jest wyłącznie organowi administracyjnemu.
Skargę na powyższe postanowienie z dnia 15 października 2008 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ogólnopolska Izba [...] w W., domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lipca 2008 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 4 maja 2009 r. (sygn. akt IV SA/Wa 2099/08) oddalił skargę.
W wyniku wniesionej przez Ogólnopolską Izbę [...] z siedzibą w W. skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 23 września 2010 r. sygn. akt II OSK 1339/09, uchylił powyższy wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu Sądowi., wskazując że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w zaskarżonym orzeczeniu nie dostrzegł, iż w przypadku, gdy podmiot składa żądanie w trybie art. 31 § 1 k.p.a., a treść żądania uprawdopodabnia określoną w art. 156 § 1 k.p.a. wadliwość konkretnej decyzji administracyjnej, to stosownie do art. 157 § 2 k.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji winno zostać wszczęte z urzędu. Bezpodstawne jest przyjęcie, że skoro Główny Inspektor orzekał jedynie o żądaniu skarżącej w zakresie wszczęcia postępowania w oparciu o art. 31 k.p.a., to Sąd I instancji zobligowany był dokonać kontroli zgodności z prawem tylko w tym zakresie, co stanowi naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy. W ocenie NSA wyrok dotknięty jest także wadliwością ustaleń stanu faktycznego. Sąd I instancji prawidłowo ustalił, że cele statutowe określone w § 2 pkt 1 ppkt 1 statutu Izby, przemawiają za uznaniem, że Izba może wystąpić z żądaniem wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 18 grudnia 2007 r., bowiem jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji (art. 31 § 1 pkt 1 k.p.a.). Niezasadnie jednak Sąd pominął cel statutowy, zawarty w § 2 pkt 1 ppkt 2 statutu, wskazujący, że do podstawowych zadań Izby należy w szczególności: 2) działanie na rzecz ochrony środowiska przez: dążenie do tworzenia ogólnopolskich systemów pozyskiwania odpadów do powtórnego wykorzystania, wypracowywanie sposobów finansowania selektywnej zbiórki odpadów, ogólnopolską edukację społeczeństwa w zakresie ochrony środowiska ze szczególnym uwzględnieniem gospodarki odpadami. Zdaniem NSA wyrok dotknięty jest sprzecznością istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, będącą wynikiem nie skontrolowania, czy organ ustalił stan faktyczny zgodnie ze stanem rzeczywistym. Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnie uznał za trafny wywód organu, że przedstawiona przez Izbę argumentacja świadczy, że działa ona w interesie ekonomicznym przedsiębiorców zajmujących się recyklingiem i nie wskazuje ona na zamiar ochrony przez Izbę interesu społecznego. Taka ocena jest dowolna – w interesie społecznym jest dążenie do stworzenia powszechnego systemu recyklingu odpadów opakowaniowych i oparcia go na takich zasadach, które uczynią możliwy odzysk i recykling odpadów opakowaniowych. W interesie społecznym jest bowiem, by taka działalność mogła odbywać się na masową skalę, przy możliwie najniższych kosztach ekonomicznych i społecznych. Argumentacja Izby, zarówno we wniosku z dnia 8 maja 2008 r., jak i w toku postępowania, wskazywała na te aspekty i na rażące naruszenie prawa poprzez wydanie decyzji z dnia [...] grudnia 2007 r. Także zagadnienie kontroli decyzji z dnia [...] grudnia 2007 r. w oparciu o art. 156 § 1 k.p.a. przemawiało za uznaniem, że za uwzględnieniem wniosku Izby przemawia interes społeczny.
Po ponownym rozpoznaniu skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 stycznia 2011 r. sygn. akt IV SA/Wa 2166/10, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...].
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że zgodnie z art. 190 p.p.s.a. związany jest oceną prawną wyrażoną przez NSA w wyroku z dnia 23 września 2010 r. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie owa ocena prawna polega na jednoznacznym stanowisku Sądu II instancji, że nawet gdy żądanie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej składa podmiot w trybie art. 31 § 1 k.p.a., czyli organizacja społeczna, ma zastosowanie art. 157 k.p.a. Oznacza to w konsekwencji konieczność rozważenia przez organ zasadności wszczęcia postępowania nieważnościowego z urzędu. Przy czym na ewentualną wadliwość decyzji musi wskazywać wniosek o wszczęcie postępowania w trybie art. 156 k.p.a. złożony przez organizację społeczną, a nawet jak podkreślił NSA w swoim wyroku, gdy taki wniosek uprawdopodabnia podstawę nieważności. Przy takiej wykładni pozostają bez znaczenia przesłanki, od wystąpienia których organizacja społeczna może skutecznie żądać wszczęcia postępowania, określone w art. 31 § 1 k.p.a. Organ nie bada zatem celów statutowych organizacji społecznej, ani nie analizuje, czy przemawia za tym interes społeczny. Postępowanie ogranicza się do zbadania, czy wskazywane w żądaniu o wszczęcie postępowania przez organizację społeczną argumenty, przesłanki i okoliczności uprawdopodabniają wystąpienie jakiejkolwiek podstawy nieważności decyzji administracyjnej, wymienionej w art. 156 § 1 k.p.a. Pozytywna odpowiedź na to zagadnienie obliguje organ do wszczęcia postępowania nieważnościowego z urzędu. Samo wszczęcie nie przesądza o ostatecznym wyniku takiego postępowania, czyli nie jest równoznaczne z ustaleniem jakiejś wady. Otwiera jedynie drogę do przeprowadzenia w tym zakresie stosownego postępowania.
Zdaniem Sądu rolą organu będzie zbadanie, czy wniosek Ogólnopolskiej Izby [...] z siedzibą w W. oraz pisma składane w dalszej kolejności wskazują na możliwość, że omawiana decyzja Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] grudnia 2007r. może być dotknięta kwalifikowaną wadliwością uzasadniającą stwierdzenie jej nieważności.
Zdaniem Sądu Ogólnopolska Izba [...] jako organizacja społeczna wykazała, że jej udział uzasadniony jest nie tylko celami statutowymi – w tym zakresie NSA powołał się także na zapis statutu Izby zawarty w § 2 pkt 1 ppkt 2 – ale także przemawia za tym interes społeczny. Jak wskazał: "W rozpatrywanej sprawie organ administracji publicznej w sposób dowolny uznał, że za uwzględnieniem żądania Izby nie przemawiał interes społeczny, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w zaskarżonym wyroku, z naruszeniem art. 151 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. błędu tego nie wskazał. Działanie na rzecz ochrony środowiska zawsze leży w interesie społecznym". Dalej Sąd przytoczył zapis statutu Izby, na który zwrócił wcześniej uwagę i wywiódł, że nie wynika z niego konkurencyjność interesów Izby, jej członków i spółki [...]. Zdaniem NSA także zagadnienie kontroli decyzji z dnia 18 grudnia 2007 r. w oparciu o art. 156 § 1 k.p.a. przemawiało za uznaniem, że za uwzględnieniem wniosku Izby przemawia interes społeczny. Mając na uwadze stwierdzenia zawarte w uzasadnieniu powoływanego wyroku NSA Sąd stwierdził, że Ogólnopolska Izba Gospodarcza Recyklingu jako organizacja społeczna uzasadniła swoje żądanie wszczęcia postępowania nieważnościowego zarówno celami statutowymi, jak i za jej żądaniem przemawia interes społeczny.
Skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego od powyższego wyroku WSA w Warszawie z dnia 13 stycznia 2011 r. sygn. akt IV SA/Wa 2166/10 wniosła [...]Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka Komandytowa-akcyjna, zaskarżając wyrok w całości i zarzucając naruszenie:
1) art. 141 § 4 oraz art. 190 p.p.s.a. polegające na niewłaściwym – ogólnikowym i sprowadzającym się w istocie do powtórzenia niektórych sformułowań, w tym w zakresie ustaleń co do stanu faktycznego, zawartych w uzasadnieniu wyroku o sygn. akt II OSK 1339/09 wydanego przez NSA w dniu 23 września 2010 r., uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, z uwagi w szczególności na błędne przyjęcie przez Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku, że związanie o którym mowa w art. 190 p.p.s.a. odnosi się również do przyjętej przez NSA oceny co do stanu faktycznego, podczas gdy Sąd, który wydał zaskarżony wyrok był związany jedynie wykładnią prawa dokonaną przez NSA w ww. wyroku, nie zaś oceną ustalonych faktów;
2) art. 3 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ i art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 31 § 1 i 2 k.p.a. i art. 235 k.p.a. polegające na wadliwości ustaleń faktycznych przyjętych w zaskarżonym wyroku, które to ustalenia są istotne z punktu widzenia stwierdzenia istnienia przesłanek warunkujących zgodnie z art. 31 § 1 i 2 k.p.a. wszczęcie z urzędu postępowania na żądanie organizacji społecznej w sprawie dotyczącej innej osoby oraz uwzględnienia skargi złożonej w trybie art. 235 k.p.a. stanowiącej żądanie wszczęcia stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji i w konsekwencji na bezzasadnym uchyleniu postanowienia GIOŚ z dnia [...] lipca 2008 r. i postanowienia GIOŚ z dnia [...] października 2008 r., zamiast oddalenia skargi Ogólnopolskiej Izby [...] w W.
Skarżący kasacyjnie wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 1 w związku z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych w granicach ich zaskarżenia, a z urzędu bierze jedynie pod rozwagę nieważność postępowania.
W niniejszej sprawie nie dostrzeżono okoliczności mogących wskazywać na nieważność postępowania sądowoadministracyjnego.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Niezależnie od podstaw skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie na wstępie należy odwołać się do art. 190 p.p.s.a., który ma zastosowanie z uwagi na kolejną kontrolę sądową postanowienia Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] października 2008 r. i wcześniej wydany wyrok NSA z dnia 23 września 2010 r., II OSK 1339/09.
Zgodnie z art. 190 p.p.s.a. wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w powyższym wyroku z dnia 23 września 2010 r. był związany Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który wydał zaskarżony wyrok z dnia 13 stycznia 2011 r. oraz ten Sąd rozpoznający skargę kasacyjną od powyższego wyroku. Związanie wykładnią prawa, o którym mowa w art. 190 p.p.s.a. dotyczy zarówno przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, zawęża to również "granice danej sprawy" w rozumieniu art. 134 § 1 p.p.s.a. dla Sądu pierwszej instancji któremu sprawa została przekazana gdyż w takim przypadku granice te wyznacza wyrok NSA wydany na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. (wyrok NSA z 20 września 2006 r., II OSK 1117/05, LexPolonica nr 2211810).
Możliwość odstąpienia od wiążącej wykładni prawa dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny istnieje, jeżeli po wydaniu tego wyroku a przed ponownym jej rozpoznaniu przez sąd, któremu została sprawa przekazana do ponownego rozpoznania (art. 185 § 1 p.p.s.a.), miała miejsce zasadnicza zmiana stanu faktycznego sprawy, lub zmienił się stan prawny albo w tym czasie, w innej sprawie, została podjęta przez skład poszerzony NSA uchwała zawierająca odmienną wykładnię prawa, niż to dokonał NSA w swoim wyroku (P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. 5, s. 519).
Omawiany przepis art. 190 p.p.s.a. (zdanie drugie) zabrania też oparcia skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Naruszenie powyższego przepisu niewątpliwie ma miejsce w tym przypadku chociaż tłumaczy się to tym, że związanie, o którym mowa w powyższym przepisie nie dotyczy ustaleń stanu faktycznego, co jest oczywiste również dla Sądu rozpoznającego niniejszą skargę kasacyjną. Jednak czym innym są ustalenia stanu faktycznego, a czym innym wykładnia prawa konkretnych przepisów prawa dokonana przez NSA w określonych okolicznościach faktycznych sprawy, które nie zmieniły się w okresie od wydania ostatniego wyroku NSA do ponownego rozpoznania sprawy przez sąd wojewódzki, od którego wniesiono niniejszą skargę kasacyjną.
Należy przypomnieć, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 września 2010 r., II OSK 1339/09 ustalił, że "gdy podmiot składa żądanie w trybie art. 31 § 1 k.p.a., a treść żądania uprawdopodabnia określoną w art. 156 § 1 k.p.a. wadliwość konkretnej decyzji administracyjnej, to stosownie do art. 157 § 2 k.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji winno zostać wszczęte z urzędu. Taka właśnie sytuacja – dotycząca zaskarżonego postanowienia – miała miejsce w niniejszej sprawie".
"Wykładnia art. 31 § 1 k.p.a. winna się odbywać w związku z art. 7 i art. 77 k.p.a. – to na organie administracji spoczywa cały ciężar zweryfikowania zasadności bądź niezasadności dopuszczenia organizacji społecznej".
Ponadto w zakresie ustaleń stanu faktycznego NSA w omawianym wyroku z dnia 23 września 2010 r. skorygował stanowisko WSA w Warszawie, iż oprócz § 2 pkt 1 ppkt 1 statutu Izby należało również wziąć pod uwagę § 2 pkt 1 ppkt 2 statutu, którego postanowienia uzasadniają cele statutowe przemawiające za wszczęciem postępowania z urzędu (art. 31 § 1 pkt 1 k.p.a.), gdyż należy przyjąć, że skarżąca Izba działa w interesie społecznym.
Skarga kasacyjna została oparta na podstawach kasacyjnych, o których mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. a zarzuca się naruszenie art. 141 § 4, art. 190 p.p.s.a. oraz art. 3 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ i art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 31 § 1 i 2 i art. 235 k.p.a., które to naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy.
Uzasadnienie powyższych zarzutów skargi kasacyjnej zostało zamieszczone na s. 11-13 tego pisma, gdzie podnosi się, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia wymogów określonych w art. 141 § 4 p.p.s.a., gdyż jest zbyt ogólnikowe i ogranicza się w istocie do powtórzenia niektórych stwierdzeń NSA zawartych w wyroku z dnia 23 września 2010 r. WSA w zaskarżonym wyroku nie poczynił żadnych własnych ocen co do stanu faktycznego sprawy, nie wyjaśnił też dlaczego doszło do zmiany stanowiska w stosunku do wyroku tego Sądu z dnia 4 maja 2009 r.
Sąd pierwszej instancji błędnie interpretuje art. 190 p.p.s.a., gdyż związanie wykładnią prawa nie obejmuje oceny dotyczącej stanu faktycznego.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzut zamieszczony w pkt 1 skargi kasacyjnej oraz jego uzasadnienie nie narusza art. 190 (zdanie drugie) p.p.s.a., jednak nie znajduje uzasadnienia w zaskarżonym wyroku, którego uzasadnienie odpowiada wymaganiom art. 141 § 4 p.p.s.a. Uzasadnienie wyroku Sądu pierwszej instancji, jeżeli został wydany po wyroku NSA, który uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA (art. 185 § 1 p.p.s.a.), jest nieco inne niżby była to sprawa po raz pierwszy rozpoznawana przez Sąd pierwszej instancji i mógł mieć w pełni zastosowanie art. 134 § 1 p.p.s.a.
To, że w takiej sytuacji w uzasadnieniu wyroku WSA powtarza niektóre stwierdzenia zawarte w uzasadnieniu wyroku NSA, którego wykładnią prawną jest związany, nie narusza reguł ustalonych w art. 141 § 4 p.p.s.a., służy wiernemu przeniesieniu stanowiska sądu wyższej instancji, którego nie może ignorować. To, że Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku, nie poczynił żadnych własnych ustaleń stanu faktycznego wynika z tego, że w okresie od wydania wyroku NSA z dnia 23 września 2010 r. do czasu rozpoznania skargi (13 stycznia 2011 r.,), nie nastąpiły żadne znaczące zmiany w tym zakresie i WSA akceptuje stanowisko NSA korygujące ustalenia stanu faktycznego, chociaż w tej kwestii nie był związany ustaleniami NSA. Nigdzie w zaskarżonym wyroku nie kwestionuje się tego, że związanie, o którym mowa w art. 190 (zdanie pierwsze) p.p.s.a., nie dotyczy ustaleń stanu faktycznego. Pomimo tego w pkt 2 skargi kasacyjnej w dalszym ciągu kontynuuje się tę myśl najwyraźniej nie odróżniając ustaleń stanu faktycznego od wykładni prawa, o której mowa w ww. przepisie. Wyjaśniając tę kwestię należy przypomnieć, że NSA w wyroku z dnia 23 września 2010 r. wskazał na § 2 pkt 1 ppkt 2 statutu [...], który należy wziąć pod uwagę przy badaniu celów statutowych ponownie rozpoznając sprawę, i to jest nowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie, które co do zasady nie wiąże WSA. Jednak Naczelny Sąd Administracyjny w omawianym wyroku nie ograniczył się jedynie do wskazania nowego dowodu, który należy uwzględnić w stanie faktycznym sprawy ponownie ją rozpoznając, dokonał też wykładni § 2 pkt 1 ppkt 2 statutu, z której wynika, iż należy przyjąć, że skarżąca organizacja działa w interesie społecznym z dalszymi z tego wynikającymi dla sprawy konsekwencjami i to już wiąże w rozumieniu art. 190 (zdaniem pierwsze) p.p.s.a. sąd pierwszej instancji.
Odmienna więc wykładnia 2 pkt 1 ppkt 2 statutu od tej, której dokonał Naczelny Sąd Administracyjny, co dwukrotnie podnosi się w skardze kasacyjnej (s. 13), stanowi naruszenie art. 190 (zdanie drugie) p.p.s.a., czego najwyraźniej nie dostrzega autorka skargi kasacyjnej.
Jak wynika z powyższych rozważań żaden z zarzutów skargi kasacyjnej nie zasługiwał na uwzględnienie.
Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło