I OSK 1197/11

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2011-11-29

Skład orzekający: Marek Stojanowski, Janina Antosiewicz, Zygmunt Zgierski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji może pozostawić bez rozpoznania wniosek o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego z powodu braku oświadczenia o dochodach małżonka wnioskodawczyni, gdy wnioskodawczyni nie może uzyskać takiego oświadczenia od małżonka?
Ratio decidendi
Organ administracji nie może pozostawić wniosku bez rozpoznania wyłącznie z powodu braku oświadczenia o dochodach małżonka, jeśli wnioskodawczyni nie jest w stanie uzyskać takiego oświadczenia. W takiej sytuacji organ powinien z urzędu podjąć działania w celu uzyskania zaświadczenia o dochodach od właściwego urzędu, a nie obciążać stronę obowiązkiem dostarczenia oświadczenia osoby trzeciej.
Stan faktyczny
A. R. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz małoletniego dziecka. Organ I instancji wezwał ją do dostarczenia oświadczenia o dochodach jej męża L. R., który rozliczał się z podatku zryczałtowanego, jednak wnioskodawczyni nie dostarczyła tego dokumentu, tłumacząc się toczącym się postępowaniem rozwodowym. Organ pozostawił wniosek bez rozpoznania, a SKO utrzymało tę decyzję w mocy. WSA oddalił skargę na decyzję SKO, uznając, że mąż jest członkiem rodziny i oświadczenie jest wymagane.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu sądowi.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: sędzia NSA Janina Antosiewicz (spr.) sędzia NSA del. Zygmunt Zgierski Protokolant asystent Krzysztof Tomaszewski po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A.R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 6 kwietnia 2011 r. sygn. akt II SA/Gd 21/11 w sprawie ze skargi A.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania wniosku o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku Wyrokiem z dnia 6 kwietnia 2011 r., sygn. akt. II SA/Gd 21/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę A. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...], utrzymującą mocy decyzję Dyrektora Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Pruszczu Gdańskim z dnia [...] marca 2010 r., którą organ pozostawił bez rozpoznania wniosek skarżącej o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz małoletniego P. B.. W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd powołał następujące okoliczności faktyczne i prawne: Decyzja z dnia [...] marca 2010 r., wydana przez Dyrektora Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Pruszczu Gdańskim, działającego z upoważnienia Wójta Gminy Pruszcz Gdański, oparta została na art. 2 pkt 12 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. Nr 192, poz. 1378), oraz § 5 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 28 lipca 2008 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosków, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (Dz. U. Nr 136, poz. 855). W uzasadnieniu tej decyzji organ wskazał, iż w dniu 17 lutego 2010 r. skarżąca wezwana została do dostarczenia w terminie 14 dni oświadczenia jej męża L. R. o dochodzie członka rodziny rozliczającego się na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne uzyskanym w roku 2008. A. R. nie zastosowała się do wezwania organu, przekładając jedynie pismo wyjaśniające i kserokopie zawiadomienia Sądu Okręgowego w Krakowie o terminie rozprawy z powództwa L. R. przeciwko A. R. o rozwód. W tej sytuacji organ I instancji pozostawił wniosek skarżącej bez rozpoznania uznając, że przepisy nie przewidują innego sposobu wyliczenia dochodu rodziny, a także nie pozwalają na wyłączenie męża ze składu rodziny pomimo trwającej sprawy rozwodowej. Rozpoznając odwołanie wniesione od powyższej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji wskazując, iż zgodnie z § 2 ust. 2 pkt 1 pdpkt 2 rozporządzenia z dnia 28 lipca 2008 r., do wniosku o świadczenia alimentacyjne należy dołączyć oświadczenie o dochodzie członków rodziny rozliczających się na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, uzyskanym w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy. Kolegium podniosło, iż organ I instancji ustalił, że mąż wnioskodawczyni, L. R., złożył za 2008 r. zeznanie podatkowe na formularzu PIT - 28. W konsekwencji na wnioskodawczyni spoczywał obowiązek dołączenia do wniosku o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego oświadczenia jej męża o dochodzie osiągniętym w 2008 r. Zaniechanie tego obowiązku skutkowało wezwaniem skarżącej do przedłożenia w terminie 14 dni brakującego dokumentu, a następnie, wobec niewykonania wezwania, pozostawieniem wniosku strony bez rozpoznania. Kolegium wyjaśniło też, że art. 2 pkt 12 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów zawiera definicję legalną "rodziny" i dlatego organy nie mogą w tym zakresie wykazywać się elastycznością o co wnioskowała skarżąca. Pomimo, postępowania rozwodowego L. R. dalej jest on członkiem rodziny A. R. w rozumieniu ustawy, wobec czego wysokość osiąganych przez niego dochodów ma istotne znaczenie w sprawie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. R., reprezentowana przez pełnomocnika, zarzuciła organom naruszenie art. 2 pkt 12 oraz art. 15 ust. 4 pkt 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, polegające na błędnej interpretacji tych przepisów i błędnym uznaniu, iż termin "małżonek rodzica osoby uprawnionej" oznacza również męża rodzica osoby uprawnionej, który nie wychowuje z nią dziecka, co prowadzi do absurdu, jest sprzeczne z wykładnią systemową i funkcjonalną. Konsekwencją przyjęcia powyższego stanowiska było wadliwe wezwanie skarżącej do przedłożenia oświadczenia, którego nie była zobowiązana przedkładać. Ponadto zarzucono naruszenie § 5 ust. 1 i 3 rozporządzenia z dnia 28 lipca 2008 r., a działanie organów narusza również zasady postępowania administracyjnego, takie jak zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, czy zasada pogłębiania świadomości i kultury prawnej obywateli, a w konsekwencji doprowadziło do pokrzywdzenia skarżącej. Wszystkie przepisy ustawy winny być interpretowane w sposób zamierzający do zapewnienia osobom, które nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb wsparcia ze strony państwa. Skarżąca podniosła także, że istniała w sprawie możliwość merytorycznego rozpoznania wniosku o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego w sytuacji, kiedy zainteresowany nie dostarczy wszystkich wymaganych dokumentów. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o jej oddalenie. Rozpoznając wniesioną skargę Sąd I instancji uznał, że organy zasadnie zaliczyły do "rodziny", w rozumieniu art. 2 ust. 12 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, L. R. – męża wnioskodawczyni. Wbrew zarzutom sformułowanym w skardze literalna wykładnia tego przepisu nie budzi wątpliwości interpretacyjnych i pozwala przyjąć, że pozostawanie w małżeństwie rodzica osoby uprawnionej, decyduje o konieczności udokumentowania dochodów małżonka. Nie decyduje o tym natomiast fakt wspólnego wychowywania dziecka. W takiej sytuacji właściwe było zastosowanie przepisu § 2 ust 2 pkt 2 rozporządzenia i wezwanie A. R. do przedłożenia oświadczenia o dochodzie jej męża rozliczającego się na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, uzyskanym w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, tj. rok 2008. Zaniechanie przedłożenia przez wnioskodawcę wymaganego oświadczenia pociąga za sobą, zgodnie z art. 15 ust. 9 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, odmowę nadania biegu sprawie, w której złożono wniosek nie zawierający wszystkich niezbędnych do prowadzenia sprawy informacji, a w szczególności takich, dla których wymagana jest forma oświadczenia strony. Sąd uznał, iż skarżąca odmówiła wypełnienia wszystkich wymaganych części wniosku i nie przedłożyła oświadczenia o dochodach męża, a co za tym idzie decyzje organów obu instancji były – w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego – prawidłowe i zgodne z prawem. Odnosząc się do zarzutów dotyczących naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego, Sąd uznał że są to zrzuty chybione. Organ I instancji wbrew literalnemu brzmieniu przepisu § 2 ust 2 pkt 2 rozporządzenia, mówiącemu o obowiązku przedłożenia oświadczenia o zarobkach małżonka rodzica osoby uprawnionej przez wnioskodawcę, podjął szereg działań zmierzających do ustalenia wysokości dochodów L. R. we własnym zakresie, W tym celu wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Suchej Beskidzkiej o informację, czy L. R. złożył zeznanie na formularzu PIT - 28, a po uzyskaniu odpowiedzi twierdzącej zwrócił się bezpośrednio do L. R. o wypełnienie i nadesłanie oświadczenia o dochodach. Ponadto z uwagi na brak odpowiedzi ze strony męża skarżącej organ I instancji wystąpił z pytaniem do Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej, w jaki sposób obliczać dochód rodziny w sytuacji, gdy nie można uzyskać informacji o dochodzie męża wnioskodawczyni. W odpowiedzi Ministerstwo wyjaśniło, że w celu rozpatrzenia wniosku o fundusz wnioskodawca powinien dołączyć do wniosku o ustalenie prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego wszystkie niezbędne dokumenty, zaświadczenia i oświadczenia potwierdzające wysokości dochodów wszystkich członków rodziny pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia. Dopiero wówczas organ wezwał skarżącą do dostarczenia wypełnionego przez jej męża oświadczenia o dochodzie, a następnie wobec niezastosowania się skarżącej do wezwania pozostawił pismo bez rozpoznania. Wskazać należy także, że organy miały ograniczone możliwości ustalenia wymaganych informacji o dochodach we własnym zakresie, gdyż mająca zastosowania w niniejszej sprawie ustawa, jak i rozporządzenie, posługują się pojęciem oświadczenia, czyli dokumentu którego autorem może być jedynie osoba zobowiązana, w przeciwieństwie do zaświadczenia, które mógłby wystawić właściwy urząd. Mając na względzie powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ustawą P.p.s.a. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego A. R., reprezentowana przez pełnomocnika z urzędu, domagając się uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Skarga kasacyjna oparta została o obie podstawy kasacyjne z art. 174 ustawy P.p.s.a., a zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie art. 151 ustawy P.p.s.a. w powiązaniu z art. 8, art. 9 i art. 11 K.p.a., art. 15 ust. 4 pkt 2, ust. 7 i ust. 9 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, § 2 ust. 2 pkt. 1 lit. b i § 5 ust. 2 oraz § 5 ust. 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 28 lipca 2008 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosków, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Autor skargi kasacyjnej wskazał, iż w jego ocenie Sąd I instancji nie wziął pod uwagę tego, iż organ I instancji wezwał skarżącą do przedłożenia oświadczenia sporządzonego przez jej męża, zamiast zażądać oświadczenia sporządzonego przez nią samą i wezwać ją do uzupełnienia wniosku strony w tym przedmiocie, a w konsekwencji niesłusznie pozostawił wniosek skarżącej bez rozpoznania. Błędne było też zaliczenie męża skarżącej do jej rodziny i żądanie złożenia oświadczenia o jego dochodach. W obszernym uzasadnieniu skargi kasacyjnej, będącym w istocie rozwinięciem zarzutów postawionych we wstępie skargi, jej autor podkreślił, iż jego zdaniem, z art. 15 ust. 4 pkt 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz § 2 pkt 2 lit b rozporządzenia z dnia 28 lipca 2008 r. wynika, iż oświadczenie o dochodzie członków rodziny rozliczających się na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym powinno być w istocie złożone przez wnioskodawcę, który nie ma obowiązku uzyskiwania takich oświadczeń od osób trzecich. Tym samym wezwanie skarżącej do uzupełnienia wniosku o oświadczenie jej męża było bezpodstawne i naruszało powołane przepisy. Niezasadnym było także, zdaniem pełnomocnika strony, stanowisko Sądu jakoby skarżąca odmówiła uzupełnienia jej wniosku, bowiem w istocie wezwana została do przedłożenia dokumentów, do złożenia których nie była zobowiązana, a organ nie zażądał od niej osobiście złożonego oświadczenia o dochodach jej męża. Odnosząc się do błędnego – w ocenie autora skargi kasacyjnej – przyjęcia, iż L. R. winien być zaliczony jako członek rodziny skarżącej, pełnomocnik strony podkreślił, iż od lat nie mieszka ona ze swoim mężem i są w konflikcie, a ponadto toczy się w ich sprawie postępowanie rozwodowe. To także wskazywać miało na brak konieczności przedstawienia oświadczenia o dochodach L. R., jako nieistotnych dla sprawy. Ponadto pełnomocnik A. R. podkreślił także, iż wbrew stanowisku Sądu skarżąca złożyła oświadczenie, w którym wskazała na niemożność uzyskania od jej męża informacji odnośnie osiąganego przez niego dochodu, a co za tym idzie w istocie wykonała ona wezwanie, jakie skierował do niej organ I instancji. W tej sytuacji uznanie, iż strona nie uzupełniła wszystkich wymaganych elementów wniosku i pozostawienie go bez rozpoznania, było bezpodstawne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie. Przepis art. 183 § 1 ustawy P.p.s.a. stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 ustawy P.p.s.a., należało zatem odnieść się do zasadniczych zarzutów stanowiących istotę podstaw kasacji. Rozpoznając zarzuty postawione orzeczeniu Sądu I instancji, Naczelny Sąd Administracyjny uznał je za usprawiedliwione. Art. 15 ust. 9 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów zawiera upoważnienie dla ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego, który w drodze rozporządzenia określa między innymi sposób i tryb postępowania w sprawach o świadczenia z funduszu alimentacyjnego i wstrzymywania jego wypłaty, sposób ustalania dochodu uprawniającego do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, wzory wniosku o ustalenie prawa do świadczenia (art. 15 ust. 9 pkt 3 lit a ustawy), wzór zaświadczenia z urzędu skarbowego o wysokości uzyskiwanych przez członków rodziny dochodach, podlegających opodatkowaniu na zasadach ogólnych (art. 15 ust. 9 pkt 3 lit b) oraz wzory oświadczeń o dochodach rodziny. Wykonaniem tej delegacji, na dzień wydania decyzji Dyrektora Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Pruszczu Gdańskim z dnia [...] marca 2010 r., było rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 28 lipca 2008 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosków, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, które w § 2 ust 2 pkt 1 stanowiło, iż do wniosku o przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego dołączyć należało między innymi zaświadczenia o dochodzie członków rodziny podlegającym opodatkowaniu podatkiem od osób fizycznych za rok poprzedzający okres świadczeniowy, a nadto oświadczenia o takich dochodach, podlegających opodatkowaniu zryczałtowanym podatkiem dochodowym. Zarówno organy administracji działające w sprawie, jak i Sąd I instancji, wydający zaskarżony wyrok przyjęły, iż przepis ten dawał możliwość określenia sytuacji majątkowej członka rodziny osiągającego dochód podlegający opodatkowaniu zryczałtowanym podatkiem dochodowym jedynie na podstawie oświadczenia złożonego przez tego członka rodziny, a brak takiego oświadczenia powoduje konieczność pozostawienia wniosku o przyznanie świadczenia bez rozpoznania, niezależnie od przyczyn nieuzupełnienia braku wniosku w tym zakresie. Stanowisko to, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie znajduje uzasadnienia. Zauważyć bowiem trzeba, iż art. 15 ust. 4 pkt 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów stanowi, że do wniosku winny być załączone zaświadczenia lub oświadczenia dokumentujące wysokość innych dochodów, niż wskazane w pkt. 1 tego przepisu, a zatem inne niż dochody podlegające opodatkowaniu podatkiem od osób fizycznych na zasadach ogólnych. Przepis ten zawiera więc alternatywną formę wykazania takich dochodów – może to nastąpić bądź w formie zaświadczenia, wydawanego przez właściwy organ, lub w formie oświadczenia składanego przez osobę osiągającą dochód, którego ujawnienie niezbędne jest do rozpoznania wniosku o przyznanie świadczenia. Zgodnie z regulacją zawartą w art. 75 § 2 K.p.a. organ administracji publicznej odbiera od strony oświadczenie, złożone pod rygorem odpowiedzialności za fałszywe zeznania, jeżeli przepis prawa nie wymaga urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego w drodze zaświadczenia właściwego organu administracji. Oznacza to, iż oświadczenie takie odbierane jest tylko wtedy, kiedy przepis szczególny nie przewiduje konieczności potwierdzenia faktu w drodze zaświadczenia. Zasada ta znajduje także zastosowanie w postępowaniu toczącym się na podstawie przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, bowiem art. 25 tej ustawy stanowi wprost, iż w sprawach nieuregulowanych stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Jeśli art. 15 ust. 4 pkt 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów przewiduje możliwość potwierdzenia faktu (w tym przypadku osiąganego dochodu) w drodze urzędowego zaświadczenia albo też w formie oświadczenia, to za niezasadne uznać należy stanowisko Sądu I instancji, który stwierdził, iż przepisy regulujące kwestię ustalenia dochodów członków rodziny osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia dają możliwość oparcia się jedynie na oświadczeniu osoby zobowiązanej do jego złożenia. Ponadto podkreślenia wymaga, iż w postępowaniu administracyjnym nie obowiązuje formalna teoria dowodowa, według której daną okoliczność można udowodnić wyłącznie przy pomocy takiego, a nie innego środka dowodowego, ani też zasada, że rola organu orzekającego, to rola biernego podmiotu oczekującego na dowody zaoferowane przez stronę. Wręcz przeciwnie, rządząca postępowaniem administracyjnym zasada oficjalności, wynikająca z art. 7 i art. 75 K.p.a., wymaga, by w toku postępowania organy administracji publicznej podejmowały wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia i załatwienia sprawy i dopuszczały jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem, a więc także, by z urzędu przeprowadzały dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Skoro Dyrektor Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Pruszczu Gdańskim, powziął informację z właściwego Urzędu Skarbowego o tym, iż L. R. uzyskał w roku 2008 dochód podlegający opodatkowaniu zryczałtowanym podatkiem dochodowym, to – przy zachowaniu wskazanej powyżej zasady oficjalności i posiadając wiedzę o konflikcie, jaki istnieje między A. R. i jej mężem – winien uzyskać zaświadczenie od Urzędu Skarbowego o wysokości tego dochodu. Taki sposób działania podyktowany był tym, iż skarżąca wprost oświadczyła, iż nie może uzyskać od swojego męża wymaganego oświadczenia. Działania organów, a także stanowisko Sądu I instancji, doprowadziły do uznania oświadczenia, będącego z racji swego charakteru szczególnym dokumentem prywatnym, za środek dowodowy o istotniejszym znaczeniu niż zaświadczenie. Zauważyć należy, iż zaświadczenie jest dokumentem urzędowym, korzystającym z domniemania prawdziwości ujawnionych w nim okoliczności. Przyjęcie stanowiska prezentowanego przez organy i Sąd za słuszne doprowadziłoby w konsekwencji do sytuacji, w której odmowa przedłożenia stosownego oświadczenia pozbawiałaby osoby ubiegające się o przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego możliwości otrzymania takiego świadczenia. Na uwagę zasługuje to, iż wprowadzenie oświadczenie, jako środka dowodowego, zamiast zaświadczenia miało na celu uproszczenie postępowania dowodowego, ułatwiającego stronie dochodzenie swych praw przed organami. W sytuacji, gdy strona nie może przedstawić oświadczenia członka rodziny wyłączenie możliwości zastąpienia oświadczenia innym dokumentem (np. zaświadczeniem) wypaczałoby istotę wprowadzonej regulacji zarówno w ustawie o pomocy osobom uprawnionym do alimentów jak i w Kodeksie postępowania administracyjnego. Ponadto w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego niweczyłoby to kompletnie sens, jaki przyświecał ustawodawcy przy tworzeniu ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, która to ustawa ma za zadanie wspieranie osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej z powodu niemożności wyegzekwowania alimentów. W przypadku niemożności przedstawienia przez stronę oświadczenia innej osoby organ nie może stosować przepisu § 5 ust. 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 28 lipca 2008 r., lecz powinien z urzędu podjąć działania w celu uzyskania stosownego zaświadczenia. Możliwość taka w tej sprawie istniała, bowiem organ dysponował informacją uzyskaną z Urzędu Skarbowego w Suchej Beskidzkiej, w którym L. R. złożył zeznanie podatkowe. Nie można natomiast zgodzić się z twierdzeniem autora skargi kasacyjnej, iż organ winien żądać oświadczenia o wysokości dochodów męża od skarżącej. W takiej sytuacji ciężar gromadzenia dowodów spoczywałby na stronie, co naruszałoby zasadę wyrażoną w art. 7 i 77 § 1 K.p.a., nakładającą obowiązek zebrania dowodów przez organ prowadzący postępowanie. Błędnie także skarżąca wywodzi, iż jej mąż nie powinien być zaliczony do rodziny. Stanowisko organów oraz Sądu I instancji, uznające L. R. za członka rodziny skarżącej, znajduje uzasadnienie w definicji legalnej, zawartej w art. 2 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Uznając za usprawiedliwiony zarzut naruszenia art. 15 ust. 4 pkt 2, ust. 7 i ust. 9 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz § 2 ust. 2 pkt 1 lit. b oraz § 5 ust. 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 28 lipca 2008 r., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 185 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Rozstrzygnięcie o wynagrodzeniu pełnomocnika ustanowionego z urzędu, za wykonaną pomoc prawną, przysługującym mu od Skarbu Państwa, nastąpi przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, który jest w tym przedmiocie Sądem pierwszej instancji, co wynika z art. 250, 258 § 2 pkt 8 i § 3 oraz art. 259 i 260 ustawy P.p.s.a Stosownie do § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) pełnomocnik skarżącej złoży temu Sądowi stosowne oświadczenie, o jakim mowa w tym przepisie.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło