VI SA/Wa 1344/10
WyrokWSA w Warszawie2011-01-14
Skład orzekający: Zdzisław Romanowski, Piotr Borowiecki, Ewa Frąckiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy prokurator, który uzyskał wpis na listę adwokatów, ale nie zrezygnował ze stanowiska prokuratora, podlega skreśleniu z listy adwokatów na podstawie art. 72 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o adwokaturze?Ratio decidendi
Sąd uznał, że prokurator, który uzyskał wpis na listę adwokatów, ale nie zrezygnował ze stanowiska prokuratora, podlega skreśleniu z listy adwokatów na podstawie art. 72 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o adwokaturze. Przepis ten ma na celu niedopuszczenie do sytuacji, w której osoby zajmujące stanowiska w organach wymiaru sprawiedliwości lub organach ścigania mogłyby równocześnie znajdować się na liście adwokatów. Wykładnia celowościowa i systemowa przepisu prowadzi do wniosku, że nie ma różnicy między adwokatem, który po wpisie na listę obejmuje stanowisko prokuratora, a prokuratorem, który uzyskał wpis na listę i nadal zajmuje to stanowisko.Stan faktyczny
Skarżący, R. G., został wpisany na listę adwokatów. Następnie Okręgowa Rada Adwokacka (ORA) wszczęła z urzędu postępowanie w sprawie skreślenia go z listy, ponieważ nadal był zatrudniony jako prokurator. ORA podjęła uchwałę o skreśleniu skarżącego z listy adwokatów. Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej utrzymało w mocy uchwałę ORA. Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie przepisów Prawa o adwokaturze i konstytucyjnych zasad.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Piotr Borowiecki Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Protokolant ref. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi R. G. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy adwokatów oddala skargę
Uchwałą Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] (dalej ORA) z dnia [...] maja 2009 r., podjętą na podstawie art. 12 ust. 1, art. 45 i art. 68 ust. 2 w związku z art. 66 ust. 1 pkt 3 i art. 65 pkt 1-3, art. 69 ust. 1, art. 69a ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jednolity: Dz. U. z 2009 r. Nr 146, poz. 1188 ze zm. (dalej pa) oraz § 2 i 3 uchwały nr 14/02 Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia 28 września 2002 r. ze zm. - Regulaminu organizacji i funkcjonowania Okręgowych Rad Adwokackich (dalej regulamin), R. G. (dalej skarżący) został wpisany na listę adwokatów Izby Adwokackiej w [...]. Pismem z dnia [...] lipca 2009 r. Minister Sprawiedliwości poinformował ORA, iż nie sprzeciwił się powyższemu wpisowi.
Uchwałą z dnia [...] lipca 2009 r. ORA wszczęła z urzędu postępowanie w sprawie skreślenia skarżącego z listy adwokatów. W uzasadnieniu podniosła, że z dokumentacji zgromadzonej w aktach osobowych skarżącego wynika, iż nie rozwiązał on łączącego go stosunku pracy i nadal jest zatrudniony jako prokurator Prokuratury Rejonowej [...]. Osoba, która piastuje stanowisko w organach wymiaru sprawiedliwości, organach ścigania lub wykonuje zawód notariusza nie może być jednocześnie adwokatem (art. 72 ust. 1 pkt 4 pa).
Od ww. uchwały skarżący wniósł odwołanie (stosując się do pouczenia zamieszczonego pod tekstem uchwały). Powołał się w nim na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej NSA) z dnia 16 grudnia 2008 r., sygn. akt II GSK 594/08 i w związku z tym wyrokiem zarzucił ORA naruszenie i błędną wykładnię przepisów art. 4, art. 4b ust. 1 pkt 1 i art. 72 ust. 1 pkt 4 pa, polegające na uznaniu, że osoba zajmująca stanowisko w organach wymiaru sprawiedliwości – prokurator, nie może być jednocześnie wpisana na listę adwokatów i nabyć prawa do wykonywania zawodu adwokata. Przepis art. 72 ust. 1 pkt 4 pa dotyczy bowiem wyłącznie przypadku, gdy wpis na listę został dokonany wcześniej niż objęcie stanowiska w organach wymiaru sprawiedliwości. Wprawdzie art. 4b ust. 1 pkt 1 pa wprowadza zakaz jednoczesnego wykonywania zawodu adwokata z pozostawaniem w stosunku pracy, lecz nie dotyczy on ubiegania się o nabycie prawa do wykonywania zawodu. Wpis na listę adwokatów oznacza bowiem jedynie prawo do wykonywania zawodu adwokata i nie jest równoznaczny z jego wykonywaniem. Nabycie prawa do wykonywania zawodu nie powoduje automatycznie obowiązku jego wykonywania.
W dniu [...] września 2009 r. ORA podjęła, w oparciu o art. 12 ust. 1, art. 45 i art. 72 ust. 1 pkt 4 pa oraz § 2 i 3 regulaminu, uchwałę o skreśleniu skarżącego z listy adwokatów Izby Adwokackiej w [...]. Odnosząc się do odwołania skarżącego od uchwały z [...] lipca 2009 r., wskazała, iż zostało ono potraktowane jako wypowiedź strony w sprawie, ponieważ od uchwały orzekającej o wszczęciu postępowania w trybie art. 61 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej kpa) w sprawie skreślenia z listy adwokatów, odwołanie nie przysługuje, a pouczenie pod tekstem uchwały było zamieszczone błędnie.
Uzasadniając skreślenie skarżącego z listy adwokatów, organ podkreślił, że przepis art. 72 ust. 1 pkt 4 pa ma charakter kategoryczny, a jego ratio legis jest oczywiste – osoby zajmujące stanowiska w organach ścigania (prokuraturze lub policji) nie mogą jednocześnie posiadać uprawnienia do korzystania z tytułu zawodowego "adwokat". Nadto pogląd zawarty w ww. wyroku z dnia 16 grudnia 2008 r. (co do m.in. tego, że przepis art. 72 ust. 1 pkt 4 pa dotyczy przypadków, w których wpis na listę został dokonany wcześniej niż objęcie wzmiankowanego stanowiska i nie ma zastosowania do sytuacji, w której osoba pełniąca stanowisko w organach ścigania miałaby uzyskać wpis na listę adwokatów) NSA wypowiedział w sprawie ubiegającego się o wpis (a nie skreślonego z listy), tj. "w zupełnie innej, opartej na odmiennych przesłankach i przepisach sprawie". Zdaniem organu, akcentującego dyskusyjność tego poglądu/tezy, nie można dopuścić "do powstania choćby teoretycznej sytuacji, w której osoba posiadająca legitymację prokuratorską i wykonująca czynności śledcze mogłaby powoływać się na posiadanie również legitymacji adwokata (i odwrotnie)". Skreślenie z listy adwokatów na podstawie art. 72 ust. 1 pkt 4 pa następuje bez względu na to, czy osoba wpisana na listę adwokatów wykonuje ten zawód czy nie, istotne jest wyłącznie sprawowanie funkcji w organach ścigania. Prokurator (były) może być adwokatem i wykonywać ten zawód, jeżeli zaprzestanie sprawowania funkcji w prokuraturze. Adwokat skreślony z listy adwokatów na podstawie omawianego przepisu ma prawo ponownego wpisu po ustaniu przyczyny skreślenia (art. 73 pa).
Po rozpoznaniu odwołania skarżącego od powyższej uchwały, Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej uchwałą z dnia [...] lutego 2010 r., działając na podstawie art. 58 pkt 8 pa utrzymało w mocy zaskarżoną uchwałę. Ustosunkowując się do argumentacji skarżącego, który podkreślał różnicę między objęciem przez adwokata stanowiska, o którym mowa w art. 72 ust. 1 pkt 4 pa, a zajmowaniem takiego stanowiska przed wpisem na listę adwokatów, dochodząc do wniosku, że zajmowanie stanowiska w chwili wpisu nie jest tożsame z objęciem go po wpisie, gdyż ustawa używa pojęcia "objęcie stanowiska", organ II instancji podniósł, że nie można poszczególnych sformułowań przepisu ustawy traktować w oderwaniu od istoty regulowanej tym przepisem materii. W czasie gdy uchwalano ustawę Prawo o adwokaturze nie do pomyślenia wydawała się sytuacja, żeby osoba zatrudniona w organach wymiaru sprawiedliwości lub organach ścigania mogła ubiegać się o wpis na listę adwokatów, natomiast zdarzały się przypadki objęcia takich stanowisk przez adwokatów; stąd konieczność skreślenia z listy adwokatów uregulowana w przepisie art. 72 ust. 1 pkt 4 pa. Ratio legis uchwalenia tego przepisu stanowiło niedopuszczenie do sytuacji, by osoby zatrudnione w szeroko rozumianym wymiarze sprawiedliwości lub w organach ścigania mogły równocześnie znajdować się na liście adwokatów. Poza tym, gdyby ustawodawca dopuszczał możliwość zaistnienia sytuacji uzasadniającej wprowadzenie przepisu analogicznego do treści art. 26 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych – Dz. U. z 2010 r. Nr 10, poz. 65 ze zm. (w myśl którego, osoby, które wykonują zawód sędziego, prokuratora, notariusza, komornika, asesora sądowego, prokuratorskiego i notarialnego bądź odbywają aplikację sądową, prokuratorską lub notarialną, nie mogą jednocześnie zostać wpisane na listę radców prawnych ani wykonywać zawodu radcy prawnego), to taki przepis znalazłby się w ustawie Prawo o adwokaturze (pa).
Na powyższą uchwałę skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej uchwały oraz utrzymanej nią w mocy uchwały ORA z dnia [...] września 2009 r. Zarzucił jej rażące naruszenie i błędną wykładnię art. 4, art. 4b ust. 1 pkt 1 i art. 72 ust. 1 pkt 4 pa polegające na uznaniu, iż osoba zajmująca stanowisko w organach wymiaru sprawiedliwości – prokurator - nie może być jednocześnie wpisana na listę adwokatów i nabyć prawa do wykonywania zawodu adwokata, a także naruszenie konstytucyjnej zasady równości wobec prawa i ograniczenie dostępu do zawodu. Odnośnie zarzutu niezgodnej z prawem i błędnej interpretacji art. 72 ust. 1 pkt 4 pa skarżący podniósł, iż wątpliwości związane z interpretacją tego przepisu zostały już wyjaśnione, co znalazło wyraz w ww. wyroku NSA z dnia 16 grudnia 2008 r., który powinien być respektowany i brany pod uwagę przy rozstrzygnięciu niniejszej sprawy. W świetle argumentów tego orzeczenia nie znajduje uzasadnienia prawnego obowiązek zrzeczenia się przez skarżącego zajmowanego stanowiska prokuratora. Wpis na listę adwokatów jest elementem niezbędnym, ale niewystarczającym do rozpoczęcia wykonywania zawodu adwokata. Przed rozpoczęciem wykonywania czynności zawodowych adwokat jest zobligowany do złożenia ślubowania, wyznaczenia siedziby zawodowej i zawiadomienia o tym właściwej rady w przewidzianym przepisami terminie. Skarżący podkreślił, że art. 72 ust. 1 pkt 4 pa dotyczy "wyłącznie przypadku, gdy wpis na listę został dokonany wcześniej niż objęcie stanowiska w organach wymiaru sprawiedliwości". Wpis na listę adwokatów oznacza jedynie prawo do wykonywania zawodu adwokata i nie jest równoznaczny z jego wykonywaniem. Nabycie prawa do wykonywania zawodu nie powoduje automatycznie obowiązku jego wykonywania.
Zdaniem skarżącego zaskarżona uchwała, w kontekście ww. wyroku NSA, narusza konstytucyjną zasadę równości wobec prawa i stanowi ograniczenie dostępu do zawodu adwokata. Skarżący nie podzielił stanowiska organów obu instancji co do zakresu obowiązywania tego wyroku, gdyż podważa ono ideę poszanowania i respektowania wyroków sądowych oraz jednolitości orzecznictwa.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej uchwale.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W świetle art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne badają akty lub czynności z zakresu administracji publicznej pod kątem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, a nie celowości czy słuszności.
Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej ppsa, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skargę w tej sprawie należało oddalić, gdyż - w ocenie Sądu – zaskarżona uchwała i poprzedzająca ją uchwała ORA z dnia [...] września 2009 r. nie naruszają prawa. Stanowiący materialnoprawną podstawę ich podjęcia art. 72 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o adwokaturze (pa) nakazuje okręgowej radzie adwokackiej skreślić adwokata z listy w wypadku (m.in.) objęcia stanowiska w organach wymiaru sprawiedliwości, organach ścigania lub rozpoczęcia wykonywania zawodu notariusza. Status adwokata łączy się z wpisem danej osoby na listę adwokatów (wynika z tego wpisu). Aczkolwiek sam wpis nie uprawnia jeszcze do wykonywania czynności adwokackich – niezbędne jest do tego bowiem wyznaczenie siedziby zawodowej (art. 70 pa) oraz złożenie ślubowania (art. 5 pa) – jednak decyduje o tym statusie, także z tego powodu, że na tym właśnie etapie badane są przesłanki jego uzyskania (art. 65 i nast. pa). Działania polegające na wyznaczeniu siedziby zawodowej i złożeniu ślubowania są więc następstwem wpisu – umożliwiają podjęcie wykonywania zawodu adwokackiego, ale pozostają bez wpływu na status adwokata, który wynika z wpisu na listę.
Skoro zatem, w myśl cytowanego wyżej art. 72 ust. 1 pkt 4 pa, skreśla się adwokata z listy w wypadku objęcia stanowiska w organach, o których mowa w tym przepisie (przepis ten dotyczy prokuratury, gdyż jest ona organem ochrony prawnej i zalicza się do organów ścigania – por. art. 1 i 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze – Dz. U. z 2008 r. Nr 7, poz. 39 ze zm. oraz art. 303 i nast. Kodeksu postępowania karnego), to tym bardziej podlega skreśleniu z listy adwokat, który uzyskał wpis na listę zajmując już w nich stanowisko i z tego stanowiska (tu prokuratora) nie zrezygnował. W obu przypadkach chodzi bowiem o ten sam, jednakowy status – status adwokata, który przysługuje osobom wpisanym na listę adwokatów, niezależnie od okoliczności w jakich do tego wpisu doszło. W świetle dyspozycji art. 72 ust. 1 pkt 4 pa oraz na potrzeby stosowania tego przepisu, należy przyjąć, że nie ma różnicy między adwokatem, który objął stanowisko w organach przewidzianych w tym przepisie – przykładowo został prokuratorem i nie skreślił się z listy adwokatów (wówczas bezdyskusyjnie podlega skreśleniu) i adwokatem, który będąc (jak w sprawie niniejszej) prokuratorem, został wpisany na listę adwokatów i nadal pozostaje na tym stanowisku. Obaj bowiem – mimo że wpisani na listę adwokatów, a więc legitymujący się statusem adwokata, obejmują (zajmują) stanowisko w tych organach, w rozumieniu przepisu art. 74 ust. 1 pkt 4 pa.
Nie ma więc powodów, żeby różnicować względem nich konsekwencje prawne tego stanu rzeczy (w postaci skreślenia z listy adwokatów). Bez znaczenia jest zatem, czy do objęcia wskazanego stanowiska doszło przed czy po wpisie na listę adwokatów, gdyż w obu sytuacjach mamy do czynienia z adwokatem obejmującym stanowisko w organach, o których mowa w omawianym przepisie art. 74 ust. 1 pkt 4 pa (tu w organie prokuratorskim). Inny sposób rozumienia analizowanego problemu prowadziłby do pytania, dlaczego adwokata, który objął stanowisko prokuratora (zaprzestając wykonywania zawodu adwokata), należy skreślić z listy adwokatów, a prokuratora, który wpisał się na listę adwokatów i dalej, mimo tego wpisu, obejmuje stanowisko prokuratorskie, należy na tej liście pozostawić. Trzeba przy tym baczyć na to, że adwokat po objęciu stanowiska prokuratora, w następstwie skreślenia, przestaje być adwokatem, natomiast prokurator, który wpisał się na listę adwokatów i nie zrezygnował następnie ze stanowiska prokuratora, nie tylko uzyskuje status adwokata, ale nadal jest prokuratorem.
Wprawdzie bazując wyłącznie na językowej (literalnej) wykładni ww. art. 72 ust. 1 pkt 4 pa można dojść do wniosku, że przepis ten dotyczy tylko przypadków, w których wpis na listę adwokatów został dokonany wcześniej niż objęcie stanowiska, o którym mowa w tym przepisie i nie ma zastosowania do sytuacji odwrotnej, to jest w której osoba pełniąca to stanowisko uzyskała wpis na listę adwokatów, jednak w świetle wcześniejszych wywodów, poprzestanie na tej wykładni prowadziłoby do stosowania tego przepisu w sposób sprzeczny z jego ratio legis. Ratio legis tego przepisu wydaje się być oczywiste – cel normy prawnej zawartej w tym przepisie sprowadza się do przeciwdziałania sytuacji, w której osoby zatrudnione – a ściślej obejmujące stanowiska – w szeroko rozumianym wymiarze sprawiedliwości czy organach ścigania, mogłyby - jak prawidłowo wywiódł organ w zaskarżonej uchwale – równocześnie znajdować się na liście adwokatów. Dlatego odwoływanie się tylko do wykładni językowej art. 72 ust. 1 pkt 4 pa nie jest dla stosowania tego przepisu wystarczające; nie uwzględnia ona bowiem jego ratio legis. Czyni to natomiast wykładnia celowościowo-funkcjonalna i systemowa, prowadząc do wniosku, że intencją ustawodawcy nie było różnicowanie w tym przepisie sytuacji adwokata, który po wpisaniu na listę adwokatów obejmuje stanowisko w organach wymiaru sprawiedliwości lub w organach ścigania i sytuacji adwokata, który przed wpisaniem takie stanowisko zajmował, jednak po uzyskaniu wpisu, nie zrezygnował z tego stanowiska (tj. jak w niniejszej sprawie dalej zajmuje stanowisko prokuratora i nie podejmuje się wykonywania zawodu adwokata). Z punktu widzenia prawidłowego pojmowania i działania instytucji prokuratury i adwokatury taka sytuacja jest niedopuszczalna, gdyż w praktyce skutkuje tym, że oto prokurator wykonujący funkcję oskarżyciela uzyskuje w tym samym czasie, niejako równolegle, prawo posługiwania się tytułem zawodowym "adwokat". Wykładnia celowościowo-funkcjonalna omawianego przepisu – użyta pomocniczo, pozwala uniknąć tych niewątpliwie trudnych do zaakceptowania konsekwencji jego stosowania, determinowanych wyłącznie wykładnią językową.
Aczkolwiek ustawa Prawo o adwokaturze (pa), stanowiąc w art. 4b ust. 1 pkt 1, że adwokat nie może wykonywać zawodu, jeżeli pozostaje w stosunku pracy, a w art. 8a ust. 1 i 2 zwalniając adwokatów niewykonujących zawodu z obowiązku podlegania ubezpieczeniu od odpowiedzialności cywilnej, pozwala na odróżnienie dwóch odrębnych sytuacji prawnych dotyczących statusu adwokata, a to sytuację obejmującą nabycie prawa do wykonywania zawodu adwokata i sytuację polegającą na jego wykonywaniu, jednak nie ma to istotnego znaczenia dla wykładni i stosowania art. 72 ust. 1 pkt 4 pa. Z przepisu tego nie wynika bowiem, żeby rygor skreślenia z listy adwokatów uzależniał on od wykonywania bądź niewykonywania zawodu adwokackiego przez adwokata, który objął stanowisko w organach przewidzianych w tym przepisie, bądź już je obejmując (jak w niniejszej sprawie) uzyskał w tym samym czasie wpis na listę adwokatów i mimo tego pozostał na tym stanowisku. W obu przypadkach mamy do czynienia z osobą, która legitymując się statusem adwokata jednocześnie objęła/dalej obejmuje stanowisko w tych organach. Przepis art. 72 ust. 1 pkt 4 pa łączy natomiast z tą sytuacją sankcję skreślenia adwokata z listy adwokatów. W tym sensie Sąd nie dostrzega związku między dyspozycją tego przepisu a kwestią wykonywania/niewykonywania zawodu adwokackiego. Inaczej niż przepisy wzmiankowanej już wyżej ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (por. art. 28 ust. 1 pkt 2 tego aktu), ustawa Prawo o adwokaturze (pa) nie przewiduje zawieszenia prawa do wykonywania zawodu adwokata w wypadku objęcia stanowiska w organach wymiaru sprawiedliwości i organach ścigania (ustawa o radcach prawnych posługuje się sformułowaniem "podjęcia pracy" w tych organach). W sytuacji, gdy adwokat obejmuje takie stanowisko, bądź skutkiem wpisu na listę uzyskuje status adwokata w trakcie jego obejmowania (zajmowania) i po wpisie nie rezygnuje z tego stanowiska w odpowiednim – możliwym do zaakceptowania (rozsądnym) czasie, podlega skreśleniu z listy w trybie art. 72 ust. 1 pkt 4 pa. W nawiązaniu do powyższego należy zgodzić się ze skarżącym, że nabycie prawa do wykonywania zawodu adwokata (co wynika z wpisu na listę) nie powoduje automatycznie obowiązku jego wykonywania, jednak – zdaniem Sądu – w świetle tego przepisu uniemożliwia, pod rygorem skreślenia z listy, obejmowanie (zajmowanie) stanowiska w organach, o których w tym przepisie mowa.
Kontekst faktycznoprawny sprawy II GSK 594/08, na którą powołuje się skarżący, jest inny niż sprawy niniejszej. Sprawa II GSK 594/08 dotyczyła odmowy wpisu na listę adwokatów a nie skreślenia z tej listy, co jest przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie. Zważywszy na odmienność przesłanek materialnoprawnych mających znaczenia dla oceny zasadności wpisu (por. art. 65 i nast. pa) oraz skreślenia z listy adwokatów (por. art. 72 i nast. pa), argumentacja, która legła u podstaw oceny przesłanek odmowy wpisu nie może być wprost przenoszona na kwestię oceny rozstrzygnięcia organu o skreśleniu z listy adwokatów. Poza tym w sprawie II GSK 594/08 Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) akcentując, że wpis na listę oznacza jedynie uzyskanie przez daną osobę prawa do wykonywania zawodu adwokata i nie jest równoznaczny z jego wykonywaniem, wskazał tylko, że przepisy ustawy Prawo o adwokaturze nie warunkują starania się o wpis na listę od wcześniejszego zrzeczenia się stanowiska w organach ścigania (odpowiednio w innych organach, które wymienia art. 72 ust. 1 pkt 4 pa). NSA nie rozstrzygał natomiast w tej sprawie kwestii skreślenia adwokata z listy adwokatów. Podnosząc, że ww. art. 72 ust. 1 pkt 4 pa nie daje podstaw do wywiedzenia z jego treści negatywnej przesłanki wpisu na listę, NSA stwierdził wprawdzie, że przepis ten dotyczy przypadków, w których wpis na listę został dokonany wcześniej niż objęcie stanowiska, jednak w następnym zdaniu wskazał, że nie ma on zastosowania do sytuacji, w której osoba pełniąca stanowisko w organach ścigania miałaby uzyskać wpis na listę adwokatów (por. uzasadnienie w wyroku NSA). Argumentacja ta dotyczy więc konsekwentnie przesłanek wpisu na listę adwokatów a nie skreślenia z listy. Zdaniem Sądu orzekającego w sprawie niniejszej, nie stoi też w sprzeczności ze stanowiskiem organu, zajętym w zaskarżonej uchwale oraz poprzedzającej ją uchwale pierwszoinstancyjnej ORA, odnośnie obowiązku skreślenia adwokata z listy w sytuacji, gdy mimo tego wpisu dalej obejmuje stanowisko w organach wymienionych w art. 72 ust. 1 pkt 4 pa. Utrzymywanie się tego stanu po wpisie (dokonanym zresztą w myśl poglądów wyrażonych przez NSA w ww. sprawie II GSK 594/08) jest sprzeczne z tym przepisem i prowadzi do nieuniknionego w tej sytuacji skreślenia z listy. Przepis ten nie pozwala bowiem, żeby adwokat obejmował stanowisko w organach w nim wymienionych, a tak jest w przypadku skarżącego, który po wpisaniu się na listę adwokatów dalej obejmuje stanowisko prokuratora i jak wynika z materiałów tej sprawy nie przedsięwziął starań obliczonych na wykonywanie zawodu adwokata. Co więcej, nie wynika z nich, żeby skarżący w ogóle takie starania zamierzał w rozsądnym czasie od wpisu podjąć.
Zatem zaskarżona uchwała NRA (i uchwała pierwszoinstancyjna) o skreśleniu go z listy adwokatów nie może być postrzegana w tych warunkach jako przejaw ograniczenia dostępu do zawodu adwokata, czy naruszenia zasady równości wobec prawa, co podnosi skarżący w skardze do Sądu, skoro będąc wpisany na listę adwokatów i - mając ku temu odpowiedni czas - nie zrezygnował ze stanowiska prokuratora i nie podjął kroków, żeby zrealizować swoje prawo i zacząć wykonywać zawód adwokata. W każdym bądź razie z akt postępowania administracyjnego nic na ten temat nie wynika. Nie można zatem organom adwokatury zarzucić, że uniemożliwiły skarżącemu wykonywanie zawodu adwokata.
Z drugiej strony należy mieć też na uwadze treść art. 73 pa, zgodnie z którym adwokat skreślony z listy adwokatów z przyczyn wymienionych w art. 72 ust. 1 pkt 2 i 4-5 podlega na swój wniosek ponownemu wpisowi na listę, chyba że przestał odpowiadać warunkom przewidzianym w art. 65 pkt 1 i 2. Zatem w sytuacji, gdy odpadną przyczyny skreślenia, skarżący będzie miał otwartą drogę do ponownego wpisu na listę adwokatów.
Z tych wszystkich względów, uznając bezzasadność zarzutów i argumentacji skargi, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ppsa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło