I SA/Wa 1780/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński (spr.) Sędziowie: WSA Elżbieta Sobielarska WSA Gabriela Nowak Protokolant specjalista Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi A. Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy sprostowania decyzji oddala skargę. Wnioskiem z dnia 25.03.2010 r. A. Z. zwróciła się do Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w O. o sprostowanie piętnastu decyzji wydanych przez ten organ, przyznających jej świadczenie z pomocy społecznej, poprzez wykreślenie w uzasadnieniu wszystkich decyzji zwrotu cyt. "bezradność w sprawach opiekuńczo wychowawczych". Dotyczyło to następujących decyzji wydanych przez Dyrektora MOPR w O.: 1. z dnia [...].02.2010 r. nr [...]; 2. z dnia [...].02.2010 r. nr [...]; 3. z dnia [...].01.2010 r. nr [...]; 4. z dnia [...].09.2009 r. nr [...]; 5. z dnia [...].09.2009 r. nr [...]; 6. z dnia [...].02.2010 r. nr [...]; 7. z dnia [...].02.2010 r. nr [...]; 8. z dnia [...].02.2010 r. nr [...]; 9. z dnia [...].12.2009 r. nr [...]; 10. z dnia [...].12.2009 r. nr [...]; 11. z dnia [...].12.2009 r. nr [...]; 12. z dnia [...].09.2009 r. nr [...]; 13. z dnia [...].09.2009 r. nr [...]; 14. z dnia [...].07.2009 r. nr [...]; 15. z dnia [...].07.2009 r. nr [...]. Wnioskodawczyni podniosła, iż nie ma żadnych problemów opiekuńczo – wychowawczych i użycie w opisie stanu faktycznego zacytowanego wyżej zwrotu w uzasadnieniu każdej decyzji mija się z prawdą. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w O. postanowieniem z dnia [...].05.2010 r. nr [...], wydanym w oparciu o art. 113 § 1 K.p.a., odmówił sprostowania wszystkich wymienionych wyżej piętnastu decyzji. W uzasadnieniu podał, że zacytowany zwrot "bezradność w sprawach opiekuńczo wychowawczych" z dodatkiem po myślniku – rodzina niepełna, który wystąpił w uzasadnieniu wszystkich decyzji jest zwrotem ustawowym (art. 7 pkt 9 ustawy z dnia 12.03.2004 r. o pomocy społecznej – dalej: ups) i określa jedną z przesłanek udzielenia pomocy społecznej. Po zacytowaniu wybranych orzeczeń, obrazujących jak w orzecznictwie sądów administracyjnych rozumiane są błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki, organ stwierdził, że wniosek o sprostowanie nie mógł być uwzględniony, bowiem prowadziłoby to do wyeliminowania jednej z podstawowych przesłanek, na których zostały oparte powyższe decyzje. Zażalenie na to postanowienie wniosła A. Z.. W porównaniu z wnioskiem, w zażaleniu zażądała sprostowania jeszcze jednej, szesnastej z kolei decyzji, z dnia [...].07.2009 r. nr [...]. Podniosła, że powoływanie w decyzjach "bezradności w sprawach opiekuńczo wychowawczych" jest niezgodne ze stanem faktycznym i krzywdzące. Przyznała, że jej rodzina jest niepełna, gdyż zmuszona została odejść od byłego już męża, natomiast nie ma ona żadnych problemów wychowawczych z córką E. Córka bardzo dobrze się uczy oraz przykładnie zachowuje, na co przedstawiła opinię ze szkoły. Problemy opiekuńczo wychowawcze oznaczają zazwyczaj, że dziecko nie chce się uczyć i łamie zasady społeczne, co nie dotyczy jej rodziny. Jej rodzinę dotykają wyłącznie problemy bytowe i zdrowotne, co jest pochodną postawy jej byłego męża, szeroko opisanej w zażaleniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. po rozpatrzeniu zażalenia postanowieniem z dnia [...].06.2010 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu SKO stwierdziło między innymi, że przedmiotem sprostowania nie mogą być mylne ustalenia faktyczne organu administracji lub mylne zastosowanie przepisu prawnego. Niedopuszczalne jest obejmowanie instytucją sprostowania omyłek popełnionych przez organ w określeniu okoliczności mogących rzutować na ocenę legalności decyzji kończącej postępowanie. Zgodnie z art. 8 ust. 1 ups prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie w rodzinie spełniającej kryterium dochodowe, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15. Z art. 7 pkt 9 ups wynika, że jednym z takich powodów może być bezradności w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych. Zdaniem SKO z powyższego wynika, że ustalenie przez organ I instancji, iż w rodzinie A. Z. wystąpiła bezradność w sprawach opiekuńczo wychowawczych było elementem stanu faktycznego, pozwalającym na przyznanie jej pomocy społecznej. Zatem jako element stanu faktycznego, zgodnie z powyższymi wywodami, nie podlega sprostowaniu w oparciu o art. 113 § 1 K.p.a., nawet gdyby ustalenie to było nieprawdziwe. Zmiana taka w stanie faktycznym mogłaby ponadto doprowadzić do podważenia legalności wydanej decyzji, co czyni ją tym bardziej niedopuszczalną w trybie sprostowania. Odnośnie sprostowania decyzji z dnia [...].07.2009 r. nr [...] SKO stwierdziło, że nie była ona przedmiotem wniosku, a tym samym rozstrzygnięcia przez organ I instancji. Nie może w związku z tym być też przedmiotem zażalenia. O sprostowanie tej decyzji należy wystąpić z osobnym wnioskiem do organu I instancji. Skargę na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła A. Z. W skardze podniosła argumenty podobne do tych, które powołała w zażaleniu, opisując szeroko, jak na jej sytuację życiową wpłynęła postawa byłego męża (rozwód orzeczony prawomocnym wyrokiem z dnia [...].04.2004 r.). Powtarza, że nie ma żadnych problemów wychowawczych z córką E., a podawanie przez organ, że w rodzinie występuje bezradności w sprawach opiekuńczo wychowawczych jest stwierdzeniem nieprawdziwym i narusza godność jej jak i córki. MOPR w O. pomija, iż w jej rodzinie występuje kilka innych przyczyn uzasadniających przyznanie pomocy społecznej, w tym ciężka, długotrwała choroba, bezdomność, przemoc w rodzinie stosowana przez byłego męża, ale nie bezradność w sprawach opiekuńczo wychowawczych. W konkluzji wnosi o sprostowanie szesnastu decyzji, poprzez wykreślenie z ich uzasadnień "bezradności w sprawach opiekuńczo wychowawczych" oraz wyjaśnienia przez sąd, dlaczego organy wpisują błędny stan faktyczny. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. W ocenie sądu skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Jak się wydaje skarżąca nie uświadamia sobie różnicy pomiędzy zmianą decyzji lub jej uchyleniem w administracyjnym toku postępowania (art. 15 K.p.a.) lub w trybie nadzoru (art. 16 K.p.a.), a jej sprostowaniem. Organ administracji publicznej, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia (art. 110 K.p.a.). Zmienić taką decyzję może tylko organ wyższego stopnia, jeżeli wniesione zostanie od niej odwołanie, a jeśli stanie się ostateczna, to zmiana lub uchylenie może nastąpić tylko, jeśli zezwalają na to przepisy szczególne (art. 16 K.p.a.). Przepis art. 113 § 1 K.p.a. nie odnosi się jednakże do instytucji zmiany decyzji administracyjnej, lecz reguluje zagadnienie sprostowania decyzji. Organ administracji publicznej jest obowiązany sprostować decyzję bez względu na to, czy jest ona ostateczna czy nieostateczna. Przepis art. 113 § 1 K.p.a. nie ogranicza przedmiotu sprostowania do niektórych składników decyzji, a w szczególności nie zastrzega, że przedmiotem sprostowania może być jedynie rozstrzygnięcie (osnowa) zawarte w decyzji. Należy zatem podzielić pogląd zawarty w wyroku NSA z dnia 13.03.1998 r. SA/Lu 1091/96, Lex nr 33532, że: "Możliwe jest prostowanie wymienionych w art. 113 § 1 k.p.a. okoliczności zaistniałych zarówno w sentencji, jak i uzasadnieniu decyzji, bowiem dopiero łącznie te elementy stanowią decyzję. Ustawodawca, mówiąc o możliwości prostowania błędów pisarskich i rachunkowych czy też oczywistych omyłek, nie daje ustawowej definicji tych pojęć, w związku z czym, stosując ten przepis, należy mieć na uwadze potoczne znaczenie tych pojęć". Oczywista omyłka w rozumieniu wyżej wymienionego przepisu to widoczne, niezgodne z zamierzonym, niewłaściwe użycie wyrazu, widocznie mylna pisownia czy też opuszczenie jakiegoś wyrazu" (uzasadnienie wyroku NSA z dnia 10 lutego 1994 r., SA/Kr 723/93, ONSA 1995, nr 2, poz. 65). Rację należy więc przyznać organowi II instancji, który stwierdził, iż przedmiotem sprostowania nie mogą być mylne ustalenia faktyczne organu administracji. Jeśli ustalenia faktyczne poczynione przez organ, zdaniem strony, nie znajdują pokrycia w rzeczywistości, to środkiem do ich weryfikacji powinno być w pierwszym rzędzie odwołanie od takiej decyzji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, gdy nie ma organu wyższego stopnia. Ustalenia faktyczne, nawet jeśli są nieprawidłowe, trudno uznać za niezgodne z zamierzeniem organu, jako przesłanką sprostowania decyzji. "Przedmiotem sprostowania nie mogą być mylne ustalenia faktyczne organu administracji lub mylne zastosowanie przepisu prawnego" (zob. wyrok NSA z dnia 4.05.1988 r., III SA 1466/87, OSP 1990, z. 11, poz. 398). Zdaniem sądu, na gruncie art. 7 pkt 9 ups jest różnica pomiędzy bezradnością w sprawach opiekuńczo-wychowawczych, a bezradnością w prowadzeniu gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych. Jeśli organ tych dwóch w zasadzie przyczyn uzasadniających udzielenie pomocy społecznej nie rozróżnia, to takie ustalenia organu powinny być przedmiotem odwołania od decyzji, a nie wniosku o jej sprostowanie. W niniejszej sprawie, której przedmiot ograniczony jest do wniosku o sprostowanie decyzji, ani sąd, ani organ II instancji nie mógł rozstrzygnąć, która z przyczyn udzielenia pomocy społecznej, na gruncie art. 7 pkt 9 ups, jest udziałem skarżącej. Istotne jest natomiast to, że nawet błędne ustalenia organu w tej kwestii nie uzasadniają sprostowania decyzji. Pewne wątpliwości sądu budzi natomiast fakt, że organy obydwu instancji załatwiły jednym postanowieniem wniosek skarżącej dotyczący sprostowania kilkunastu decyzji. Wszak każda z tych decyzji rozstrzygała osobną sprawę administracyjną. Mając jednak na uwadze to, że w tej konkretnej sprawie w każdej decyzji niezmienny był podmiot rozstrzygnięcia (adresat decyzji), a przedmiotem kontrowersji (wniosku o sprostowanie) był tak samo brzmiący fragment uzasadnienia każdej decyzji, przy niezmiennym stanie faktycznym, sąd doszedł do wniosku, że łączne rozpatrzenie wniosku o sprostowanie odnośnie wszystkich decyzji, nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia, ani na prawa strony postępowania, w tym prawo do zaskarżenia postanowienia w całości lub w części. W stosunku do wniosku o sprostowanie ostatniej, szesnastej decyzji, z dnia [...].07.2009 r. nr [...], nieobjętego rozstrzygnięciem organów obydwu instancji, organ II instancji powinien wydać orzeczenie, co do dopuszczalności zażalenia (art. 144 K.p.a.). W tej sytuacji, na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.