II FZ 147/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Stefan Babiarz (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia H. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 8 marca 2011 r. sygn. akt I SA/Sz 1011/10 w sprawie ze skargi H.G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia 15 października 2010 r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych postanawia: oddalić zażalenie 1. Postanowieniem z dnia 8 marca 2011 r., I SA/Sz 1011/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił H. G. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia 15 października 2010 r. w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych. 2. Ze stanu sprawy przyjętego przez sąd pierwszej instancji wynikało, że decyzją z dnia 15 października 2010 r. Dyrektor Izby Skarbowej w S. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. z dnia 12 maja 2010 r. określającą H. G. zobowiązanie podatkowe w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych. Decyzja organu drugiej instancji została doręczona skarżącej po dwukrotnym awizowaniu przesyłki w trybie art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) z adnotacją "Zwrot – nie podjęto w terminie" w dniu 4 listopada 2010 r. (doręczenie zastępcze). Termin do wniesienia skargi upływał w dniu 6 grudnia 2010 r. W decyzji zawarto pouczenie, że stronie w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji, przysługuje prawo do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie za pośrednictwem Dyrektora Izby Skarbowej w S. Na prośbę skarżącej kserokopię decyzji wysłano na jej adres w dniu 5 listopada 2010 r. W dniu 2 grudnia 2010 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) skarżąca wniosła na powyższą decyzję skargę bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Wpływ do sądu nastąpił w dniu 6 grudnia 2010 r. W dniu 8 grudnia 2010 r. skarga została przesłana przez sąd do Dyrektora Izby Skarbowej w S. celem nadania jej prawidłowego biegu. Skarga wpłynęła do siedziby organu odwoławczego w dniu 8 grudnia 2010 r., po czym została przekazana do sądu wraz z odpowiedzią na skargę w dniu 30 grudnia 2010 r. 3. Z uwagi na datę wniesienia skargi do organu właściwego (8 grudnia 2010 r.) – Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia 17 stycznia 2011 r. odrzucił skargę, jako wniesioną po terminie. 4. W dniu 28 stycznia 2011 r. oraz 31 stycznia 2011 r. skarżąca złożyła do sądu wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi. Uzasadniając wniosek wskazała błędne zrozumienie pouczenia podnosząc, że okoliczność ta wskazuje na brak jej winy w uchybieniu terminu albowiem świadczy o braku znajomości procedury sądowej. Dodatkowo za uwzględnieniem jej wniosku ma przemawiać fakt, że uchybienie terminu jest niewielkie, co w świetle zasad współżycia społecznego i słuszności powinno skutkować przywróceniem terminu. 5. Uzasadniając wydane postanowienie sąd pierwszej instancji odwołując się do treści art. 86 § 1 i art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej: p.p.s.a. – wskazał między innymi, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy strona w sposób przekonujący uprawdopodobni brak winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia prośby o przywrócenie terminu. Sąd zauważył, że nie sposób uznać braku winy skarżącej w uchybieniu terminu, albowiem została ona prawidłowo i w sposób wyczerpujący pouczona przez organ odwoławczy o terminie i sposobie wniesienia skargi. Błędne zrozumienie pouczenia przez skarżącą, na jaką to okoliczność powołuje się we wniosku o przywrócenie terminu, wskazuje na zaniedbanie jej samej. Brak winy strony nie oznacza wyłącznie winy umyślnej, ale oznacza także winę nieumyślną w działaniu, jaką jest lekkomyślność czy niedbalstwo. 6. W zażaleniu na powyższe postanowienie podatniczka wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i przywrócenie skarżącej terminu do wniesienia skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy WSA do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła ona niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, tj. faktycznych przyczyn uchybienia terminowi do złożenia skargi. W uzasadnieniu zażalenia skarżąca podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko, że jedyny jej błąd polegał na tym, iż na kopercie przesyłki zawierającej skargę źle oznaczyła adresata. Wynikało to ze zdenerwowania i z uwagi na kłopoty zdrowotne. Wskazała, że jej postępowanie w trakcie postępowania wskazuje, że należycie dba o swoje interesy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie podlega oddaleniu. 7. Jak wynika z treści art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o przywrócenie terminu powinien zawierać zatem uzasadnienie uprawdopodabniające okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminowi, które to okoliczności stanowią zasadniczą przesłankę przywrócenia terminu. Zarówno orzecznictwo, jak i piśmiennictwo są zgodne, że uprawdopodobnienie istnienia tej przesłanki (brak winy) jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (por. wyrok NSA z dnia 21 sierpnia 2009 r., II FZ 238/09, niepubl.). Natomiast pojęcie uprawdopodobnienia sprowadza się do: postępowania zmierzającego do stwierdzenia istnienia lub nieistnienia określonego zdarzenia, czynności podjętej w ramach postępowania, wyniku tego postępowania bądź wreszcie do zastępczego środka dowodowego. Z tego powodu uprawdopodobnienie określane jest jako ułatwione postępowanie dowodowe, postępowanie zmierzające do uwiarygodnienia twierdzeń, surogat, namiastkę dowodu bądź środek zastępczy dowodu niedający pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (M. Iżykowski, Charakterystyka prawna uprawdopodobnienia w postępowaniu cywilnym, "Nowe Prawo" 1980, nr 3, s. 75). W tej sytuacji zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego uprawdopodobnienie z art. 87 § 2 p.p.s.a. nie oznacza udowodnienia braku winy. Najogólniej rzecz ujmując, brak winy jest warunkiem sine qua non zasadności wniosku o przywrócenie terminu i polega na dołożeniu szczególnej oraz należytej staranności przy dokonywaniu czynności, do której strona jest zobowiązana i można o nim mówić jedynie wówczas, gdy przeszkody powstałej w jego dochowaniu nie można było przezwyciężyć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przy ocenie zawinienia, bądź też jego braku, sąd bierze pod uwagę czynnik obiektywny, rozpatrując czy strona dołożyła staranności, jakiej wymagać można od osoby dbającej w sposób należyty o swój interes prawny, czy też - przeciwnie - wykazała się niedbalstwem. Przenosząc zatem powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, trafnie sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu przyjął, że nie sposób uznać braku winy skarżącej w uchybieniu terminu. Jak wynika z akt sprawy decyzja, której kserokopia została na żądanie strony jej doręczona zawierała pouczenie, że "Na decyzję przysługuje skarga, którą wnosi się za pośrednictwem Dyrektora Izby Skarbowej w S., do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie (...) w terminie 30 dni od daty jej doręczenia.". Pouczenie to zatem należy uznać za czytelne i nie pozostawiające wątpliwości, co do tego w jaki sposób i w jakim terminie należy wnieść skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S.. W tej sytuacji dokonana przez sąd pierwszej instancji ocena postępowania skarżącej, jako zaniedbanie jej samej, jest trafna. Zasadnie przy tym sąd wskazał, że brak winy strony nie oznacza wyłącznie winy umyślnej, ale oznacza także winę nieumyślną w działaniu, jaką jest lekkomyślność czy niedbalstwo. Powoływana natomiast przez skarżącą w zażaleniu okoliczność, że jej postępowanie w trakcie postępowania wskazuje, iż należycie dba o swoje interesy, nie może zostać uwzględniona. W niniejszym postępowaniu oceniane jest tylko i wyłączenie jej postępowanie co do prawidłowości wniesienia skargi na decyzję organu podatkowego a nie inne aspekty postępowania. Również nietrafny jest zarzut zażalenia, co do niewyjaśnienie przez sąd pierwszej instancji wszystkich okoliczności sprawy, tj. faktycznych przyczyn uchybienia terminowi do złożenia skargi. W niniejszym postępowaniu to nie sąd ma dążyć do ustalenia przyczyn, z powodu których strona uchybiła terminowi i ich usprawiedliwianie. To strona ma wykazać, że jej zaniedbanie we wnoszeniu skargi na decyzję było uzasadnione i nie może za nie ponosić winy. Odnosząc się natomiast do argumentu dotyczącego stanu zdrowia, to skarżąca ani nie wskazała na żadne konkretne okoliczności z tym związane, ani nie przedstawiła w tym zakresie żadnych dowodów. Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.