VI SA/Wa 1599/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędzia WSA Dorota Wdowiak Protokolant ref. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi P. z siedzibą w S., Austria na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] marca 2009 r. nr Sp. [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy [...] nr [...] oddala skargę Zaskarżoną decyzją Urząd Patentowy RP stwierdził wygaśnięcie prawa ochronnego na znak towarowy "MANPOWER" o numerze [...] z dniem [...] marca 1999 r. i przyznał M. Inc. z siedzibą w M., Stany Zjednoczone Ameryki, od P. GmbH z siedzibą w S., Austria, skarżącej w niniejszej sprawie kwotę 960 zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Znak słowno-graficzny "MANPOWER" został zarejestrowany pod numerem [...] na rzecz M. GmbH z siedzibą w K., Austria, (obecnie P. GmbH z siedzibą w S., Austria - dalej jako skarżąca) i służy do oznaczania następujących towarów i usług w klasach 16, 37, 40 i 41: artykuły papierowe, druki, formularze, książki, materiały instrukcyjne, urządzenia biurowe, papeteria; usługi w zakresie prac budowlanych, instalacji elektrycznych, naprawy kluczy, instalacji wodnokanalizacyjnych, instalacji ogrzewania, klimatyzacji, urządzeń wentylacyjnych i sanitarnych; usługi obróbki metali, dopasowywania kluczy; usługi kształcenia personelu w zakresie elektronicznej obróbki danych, szkoleń dla personelu oraz kursów w zakresie prowadzenia interesów. W dniu [...] marca 1999 r. do Urzędu Patentowego RP wpłynął wniosek firmy M. Inc. z siedzibą w M., Stany Zjednoczone Ameryki o uznanie za wygasłe prawa z międzynarodowej rejestracji ww. znaku towarowego. Jako podstawę prawną swojego żądania wnioskodawca wskazał art. 28 ustawy o znakach towarowych stwierdzając, że uprawniony nie używał znaku spornego w ciągu trzech lat od daty udzielenia rejestracji, tj. od [...] stycznia 1996 r. do [...] stycznia 1999 r. Swój interes prawny wnioskodawca oparł o przysługujące mu uprawnienie wynikające z wcześniejszej rejestracji znaku towarowego "MANPOWER" o numerze [...] (w następnych pismach powołał się na rejestracje znaków "MANPOWER" o numerach [...] i [...]). Na rozprawie w dniu [...] stycznia 2006 r. sprecyzował, że jego wniosek dotyczy wszystkich towarów i usług objętych ochroną spornego znaku oprócz usług zawartych w klasie 35. Uzasadniając swój interes prawny w niniejszej sprawie powołał się na umowę licencyjną zawartą pomiędzy nim, a firmą M. GmbH z siedzibą w Austrii, która jest większościowym udziałowcem uprawnionego ze spornego prawa – P. GmbH z siedzibą w Austrii. Umowa ta została zawarta na okres pięciu lat, od marca 1986 r. do marca 1991 r. i dotyczyła znaków zarejestrowanych i niezarejestrowanych w różnych państwach świata, bez konkretnego wskazania Polski. Na podstawie tej umowy licencjobiorca, czyli uprawniony ze spornego prawa w niniejszym postępowaniu mógł używać nazwy oraz znaku "MANPOWER" tylko na terytorium Austrii. Nadto wskazał, że swój interes prawy wywodzi z art. 432 § 1 kc. Uprawniony zakwestionował wartość dowodową powyższej umowy powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 kwietnia 2004 r. w sprawie znaku "MANPOWER" o numerze [...]. W odpowiedzi na wniosek uprawniony ze spornego prawa uznał wniosek za bezpodstawny i wniósł o jego oddalenie. Stwierdził, że w okresie trzech lat poprzedzających złożenie przedmiotowego wniosku (czyli od [...] marca 1996 r. do [...] marca 1999 r.) sporny znak był używany do oznaczania towarów i usług objętych rejestracją oraz załączył materiały dowodowe na potwierdzenie tej okoliczności w postaci: materiałów reklamowych, formularzy zgłoszeniowych dla studentów poszukujących pracy, kopii karty świątecznej z 1998 r., zdjęć długopisów reklamowych oraz kopii pisma zawierającego logo firmowe w postaci znaku "MANPOWER". Zakwestionował interes prawny wnioskodawcy. Uzasadnił to tym, że znak sporny jest przeznaczony do oznaczania towarów i usług w klasach 16, 37, 40 i 41, zaś znaki "MANPOWER" o numerach [...] i [...] dotyczą usług w klasach 35 i 42, a zatem zakres ochrony tych znaków jest odmienny. Uprawniony podniósł również, że znak "MANPOWER" o numerze [...] został zgłoszony po wniesieniu przedmiotowego wniosku. W piśmie z dnia [...] marca 2003 r. wnioskodawca wyraził swoje stanowisko odnośnie materiałów dowodowych przedstawionych przez uprawnionego na okoliczność używania spornego znaku. Wnioskodawca zakwestionował wartość dowodową tych dokumentów wskazując m. in. na brak dat ich wydania. Decyzją z dnia [...] lutego 2006 r. Urząd Patentowy RP działając w trybie postępowania spornego oddalił przedmiotowy wniosek na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy o znakach towarowych w związku z art. 315 ust. 1 i 2 ustawy Prawo własności przemysłowej. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że wnioskodawca nie udowodnił posiadania interesu prawnego, ponieważ postanowienia umowy licencyjnej, na którą się powołał, nie obejmowały Polski. Ponadto umowa ta została zawarta w dniu [...] marca 1986 r. na okres pięciu lat, więc wygasła w dniu [...] marca 1991 r. Zatem w dacie zgłoszenia spornego znaku, czyli w dniu [...] lutego 1992 r. nie obowiązywała ona już stron. Kolegium uznało ponadto, że powołanie się na wcześniejsze prawo z rejestracji znaku "MANPOWER" o numerze [...] również nie przesądza o istnieniu ważnego interesu prawnego, ponieważ porównywane znaki dotyczą towarów i usług w różnych klasach. M. lnc. z siedzibą w M., wniósł skargę na powyższą decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2007 r. sygn. akt uchylił zaskarżoną decyzję, wskazując, że oddalając wniosek Urząd pominął istotne dla sprawy argumenty wnioskodawcy uzasadniające jego interes prawny w żądaniu stwierdzenia wygaśnięcia spornego prawa. Zdaniem Sądu kryteria oceny interesu prawnego wnioskodawcy zastosowane przez Urząd były zbyt ogólne. Sąd podkreślił, że umowa licencyjna zobowiązywała licencjobiorcę do tego, by po jej rozwiązaniu powstrzymał się od używania znaków towarowych będących jej przedmiotem włączając bez ograniczeń znak "MANPOWER". Sąd stwierdził również, iż przyjmując odmienność porównywanych towarów i usług, Kolegium Orzekające nie dokonało analizy ich podobieństwa, lecz ograniczyło się jedynie do stwierdzenia, iż znajdują się one w innych klasach. W wyniku uchylenia decyzji z dnia [...] lutego 2006 r. sprawa został przekazana do ponownego rozpoznania przez Urząd Patentowy RP działający w trybie spornym. Na rozprawie w dniu [...] września 2008 r. uprawniony (skarżący) zakwestionował autentyczność umowy licencyjnej przedstawionej przez wnioskodawcę i wniósł o przedłożenie jej oryginału. Wnioskodawca przedstawił przy piśmie z dnia [...] listopada 2008 r. świadectwo notarialne poświadczające zgodność z oryginałem kopii umowy licencyjnej zawartej w dniu [...] marca 1986 r. przez wnioskodawcę i M. GmbH. Zdaniem skarżącej umowa ta nie została nigdy zawarta, na dowód czego przedstawiono ekspertyzę z [...] stycznia 1995 r. sporządzoną przez biegłego z Biura ds. Śledczych, Techniki Kryminologicznej i Ścigania w W. Na rozprawie w dniu [...] lutego 2009 r. wnioskodawca podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w przedmiocie uznania za wygasłe spornego prawa oraz wniósł o orzeczenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Uprawniony wniósł o umorzenie przedmiotowego postępowania z powodu braku interesu prawnego wnioskodawcy. Zakwestionował również autentyczność przedstawionego dokumentu umowy licencyjnej i wniósł o jego wyłączenie z materiału dowodowego. Decyzją z dnia [...] marca 2009 r. Nr [...] Urząd Patentowy RP w trybie postępowania spornego działając na podstawie art. 28 i 30 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych (Dz. U. Nr 5, poz. 17 ze zm.) w zw. z art. 315 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. 2003 r., Nr 119, poz. 1117) i art. 98 kpc stwierdził wygaśnięcie prawa ochronnego na znak towarowy "MANPOWER" nr [...] z dniem [...] marca 1999 r. i orzekł o kosztach postępowania. Urząd Patentowy stwierdził, że przedmiotowy wniosek został złożony w dniu [...] marca 1999 r., czyli pod rządami ustawy o znakach towarowych, a zatem w zw. z art. 315 ust. 2 pwp, zastosowanie w rozpatrywanej sprawie będą miały przepisy ustawy o znakach towarowych, a zwłaszcza art. 28 i 30 ust. 1. Zdaniem organu wnioskodawca powołując się na umowę licencyjną zawartą pomiędzy nim a M. GmbH z siedzibą w Austrii, wykazał posiadanie interesu prawnego w domaganiu się stwierdzenia wygaśnięcia spornego prawa. Powołując się na wyrok WSA z dnia 12 kwietnia 2007 r. organ stwierdził, że w niniejszej sprawie nie ma znaczenia fakt, że powyższa umowa nie została zawarta bezpośrednio pomiędzy stronami niniejszego postępowania, ponieważ licencjobiorca jest właścicielem P. GmbH z siedzibą w Austrii, czyli uprawnionego ze spornego prawa. Umowa zaś obowiązywała firmę M. GmbH jako zleceniobiorcę oraz podmioty od niej zależne. Na podstawie tej umowy licencjobiorca mógł używać nazwy oraz znaku "MANPOWER" tylko na terytorium Austrii. Z jej treści wynika, że licencjobiorca miał świadomość, że licencjodawca jest właścicielem praw do znaku towarowego "MANPOWER" i w związku z powyższym ubiegał się o przyznanie mu licencji na świadczenie usług oznaczanych tym znakiem (strony 2 i 24 tłumaczenia umowy). Licencjobiorca zobowiązał się nie kwestionować praw licencjodawcy do w/w znaku oraz nie podejmować jakichkolwiek działań w celu uzyskania praw do tego znaku (strona 24 i 25 tłumaczenia). Umowa licencyjna została zawarta w dniu [...] marca 1986 roku na okres pięciu lat, po upływie którego nie przedłużono jej obowiązywania. Jednak licencjobiorca zobowiązał się, że po jej rozwiązaniu natychmiast zaprzestanie a potem powstrzyma się od używania znaku "MANPOWER" (strona 26). Wobec powyższego należy, zdaniem Urzędu, uznać, że pomimo rozwiązania umowy licencyjnej w 1991 roku powyższe postanowienie wciąż obowiązuje licencjobiorcę oraz zależne od niego podmioty. Uprawniony ze spornego prawa, jako podmiot zależny od licencjobiorcy, zgłaszając w celu uzyskania ochrony znak towarowy "MANPOWER" o numerze [...] postąpił zatem wbrew postanowieniom umowy licencyjnej, która zobowiązywała go do powstrzymania się od używania tego oznaczenia. Wobec powyższego wnioskodawcy przysługuje prawo do egzekwowania postanowień określonych w kontrakcie. Urząd Patentowy uznał, że wniosek uprawnionego ze spornego prawa o wyłączenie z materiału dowodowego przedstawionej przez wnioskodawcę umowy licencyjnej jest nieuzasadniony. Przedstawiona przez wnioskodawcę kopia umowy licencyjnej poświadczona notarialnie za zgodność z oryginałem może być bowiem materiałem dowodowym w przedmiotowej sprawie. Kwestia autentyczności powyższej umowy była już rozpatrywana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który w wyroku z dnia 15 kwietnia 2004 r. (sygn. akt 6 II SA 2092/02) w sprawie znaku "MANPOWER" o numerze [...] uznał jej wartość dowodową stwierdzając, że "skuteczne stwierdzenie fałszerstwa umowy licencyjnej powinno być dokonane prawomocnym wyrokiem sądu karnego" (s. 157 akt [...]). Wobec tego przedstawiona przez uprawnionego austriacka ekspertyza nie stanowi dowodu fałszerstwa tejże umowy. Wnioskodawca wskazał również jako źródło swojego interesu prawnego w przedmiotowej sprawie przysługujące mu prawa ochronne na znaki towarowe "MANPOWER" o numerach [...],[...] oraz [...]. Organ, jak podał, dokonał analizy jedynie pierwszych dwóch z tych znaków, ponieważ znak "MANPOWER" [...] został zgłoszony [...] lutego 2000 roku, czyli po dacie wniesienia przedmiotowego wniosku. Analizując podobieństwo usług i towarów objętych ochroną znaku spornego oraz znaków "MANPOWER" o numerach [...] i [...] stwierdził, że znaki należące do wnioskodawcy mogą stanowić podstawę jego interesu prawnego w żądaniu stwierdzenia wygaśnięcia spornego prawa jedynie w zakresie usług wskazanych w klasie 37, 40 i 41 spornego znaku. Znak sporny przeznaczony jest do oznaczania: usług kształcenia personelu w zakresie elektronicznej obróbki danych, szkoleń dla personelu oraz kursów w zakresie prowadzenia interesów w klasie 41. Usługi te można uznać, zdaniem organu, za komplementarne w stosunku do usług objętych ochroną znaków "MANPOWER" [...] i [...], którymi są usługi w zakresie świadczenia pracy dorywczej, agencje zatrudnienia, dorywcze i stałe usługi personelu fachowego, usługi związane z czasowym zatrudnianiem personelu, usługi agencyjne związane z zatrudnianiem, usługi pośrednictwa i wyszukiwania pracy personelu w dziedzinach księgowości, ubezpieczeń, bankowości, finansów, technologii, prawa, medycyny prac naukowych, nauczania i techniki. Usługi wskazane w wykazie znaku spornego polegają na szkoleniu personelu innych firm, zaś w przypadku znaków wnioskodawcy są to usługi związane z profesjonalnym poszukiwaniem pracowników oraz pośrednictwem w ich zatrudnianiu. Usługi te mają podobny charakter i skierowane są do podobnych odbiorców, czyli przedsiębiorstw poszukujących nowych pracowników oraz dążących do podwyższania ich kwalifikacji. Usługi wskazane w klasach 37 i 40 znaku spornego są następujące: usługi w zakresie prac budowlanych, instalacji elektrycznych, naprawy kluczy, instalacji wodnokanalizacyjnych, instalacji ogrzewania, klimatyzacji, urządzeń wentylacyjnych i sanitarnych; usługi obróbki metali, dopasowywania kluczy. Są to specjalistyczne usługi techniczne świadczone przez profesjonalistów. Zdaniem Urzędu należy przyjąć, że usługi te są w pewnym stopniu podobne do usług objętych ochroną znaku "MANPOWER" [...], którymi są: dorywcze i stałe usługi personelu fachowego. Zostały one co prawda sklasyfikowane w klasie 42, lecz podział na poszczególne klasy ma charakter pomocniczy i porządkowy, wobec czego przynależność poszczególnych towarów lub usług do różnych klas nie wyklucza podobieństwa pomiędzy nimi. Określenie "dorywcze i stałe usługi personelu fachowego" ma bardzo szerokie znaczenie i może również obejmować usługi budowlane, instalacyjne, naprawy i dopasowywania kluczy oraz obróbki metali. Usługi personelu fachowego mogą bowiem oznaczać różne usługi świadczone przez specjalistów różnych dziedzin. Zatem należy stwierdzić, że usługi te mają podobny charakter i przeznaczenie. Urząd wykluczył przy tym podobieństwo towarów objętych ochroną znaku spornego. Są to ujęte w klasie 16: artykuły papierowe, druki, formularze, książki, materiały instrukcyjne, urządzenia biurowe, papeteria. Towary te nie są podobne ani nawet komplementarne w stosunku do usług pośrednictwa pracy, usług pracy dorywczej oraz usług świadczonych przez fachowy personel. Wskazane towary i usługi mają inny charakter i przeznaczenie, wobec czego trudno doszukiwać się pomiędzy nimi jakichś analogii. Urząd Patentowy podniósł nadto, iż celem instytucji stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego jest eliminacja praw ochronnych udzielonych na te oznaczenia, które nie są faktycznie używane w obrocie gospodarczym. Udzielenie prawa ochronnego na znak towarowy wiąże się bowiem z ustawowym obowiązkiem używania znaku dla towarów, dla których znak ten korzysta z ochrony. Nieużywanie znaku towarowego może w określonych sytuacjach skutkować stwierdzeniem wygaśnięcia prawa ochronnego. Zgodnie z art. 28 ust. 1 u.z.t. prawo z rejestracji znaku towarowego wygasa, jeżeli uprawniony nie używał tego znaku w Polsce w okresie kolejnych trzech lat. Natomiast art. 28 ust. 3 stanowi, że prawo z rejestracji znaku towarowego nie wygasa, jeżeli uprawniony wykaże, że z usprawiedliwionych powodów nie mógł używać znaku towarowego. W myśl art. 28 ust. 4 obowiązek wykazania używania znaku towarowego lub istnienia przyczyn usprawiedliwiających nieużywanie znaku spoczywa na uprawnionym z tytułu rejestracji. Używanie znaku musi mieć miejsce na terytorium Polski, powinno mieć niedwuznaczny charakter, konieczne jest również by było rzeczywiste i poważne oraz dotyczyło towarów i usług objętych ochroną. Przez rzeczywiste używanie należy w tym kontekście rozumieć nakładanie oznaczenia na towar i wprowadzanie tak oznaczonych towarów do obrotu. Niespełnienie jednego z tych warunków w określonym przedziale czasowym może prowadzić do utraty prawa ochronnego poprzez stwierdzenie jego wygaśnięcia. W rozpatrywanej sprawie organ, jak wskazał, wziął pod uwagę okres od [...] marca 1996 roku do [...] lutego 1999 roku, czyli trzy lata przed złożeniem przedmiotowego wniosku uznając, że sporny znak towarowy nie był używany w analizowanym okresie w Polsce w sposób niedwuznaczny, rzeczywisty i poważny. Uprawniony nie przedstawił bowiem dowodów świadczących o jego rzeczywistym i poważnym używaniu w analizowanym okresie. Nie wykazał również powodów usprawiedliwiających nieużywanie tego znaku. Uprawniony przedstawił na okoliczność używania spornego znaku jedynie następujące dokumenty: materiały reklamowe i informacyjne, formularze zgłoszeniowe dla studentów poszukujących pracy, kopię karty świątecznej z 1998 r., zdjęcia długopisów reklamowych oraz kopię pisma zawierającego logo firmowe w postaci znaku "MANPOWER". Zdaniem Urzędu przedstawione przez uprawnionego materiały zgodnie z utrwaloną praktyką i poglądami doktryny nie stanowią dowodów na używanie spornego znaku w rozumieniu art. 28 ust. 1 ustawy o znakach towarowych. Żaden z nich nie świadczy bowiem o wprowadzeniu towarów i usług oznaczanych spornym oznaczeniem na rynek i nabywaniu ich przez klientów. Poza tym większość dokumentów nie posiada dat ich sporządzenia. Materiały reklamowe i informacyjne mają jedynie charakter promocyjno - informacyjny i nie świadczą o rzeczywistym oferowaniu towarów i usług. Formularze zgłoszeniowe dla studentów poszukujących pracy opatrzone notką - "targi pracy 1996 i 1997" również nie dowodzą rzeczywistego używania znaku, ponieważ są to niewypełnione druki, które mogły być sporządzone w różnym czasie przez jakikolwiek podmiot. Nie ma żadnych dowodów świadczących o tym, że te kwestionariusze były rzeczywiście dostępne dla aplikujących o pracę i były używane w usługach pośrednictwa pracy. Podobnie bezwartościowym materiałem jest pismo uprawnionego do jego polskiego pełnomocnika zawierającego logo firmowe w postaci znaku "MANPOWER". Pismo do zastępcy procesowego nie jest tym samym, co korespondencja z klientem dotycząca sprzedaży towarów lub usług. Po uchyleniu decyzji z dnia [...] lutego 2006 r. przez Wojewódzki Sąd Administracyjny uprawniony również nie przedstawił żadnego nowego materiału dowodowego na okoliczność używania spornego oznaczenia, lub wskazującego, że nieużywanie to było usprawiedliwione. Zdaniem organu materiały przedstawione przez uprawnionego można co najwyżej uznać za czynności przygotowawcze świadczące jedynie o zamiarze używania znaku. Zamiar używania znaku nie jest jednak używaniem rzeczywistym. Same czynności przygotowawcze nie wystarczają do zachowania prawa ochronnego. Rzeczywiste używanie znaku polega na autentycznym kontakcie odbiorcy ze znakiem w akcie sprzedaży towaru lub usługi. Wymaga ono podejmowania powtarzających się czynności w określonym zakresie oraz celu i wiąże się z rozpoznawaniem znaku przez konsumentów. Uprawniony nie zrobił niczego więcej poza działaniami promocyjnymi. Nie doszło zatem do pełnej i właściwej realizacji funkcji oznaczenia pochodzenia towaru przez znak. Czynności wykonane przez uprawnionego nie miały na celu zachowania bądź stworzenia udziału w rynku danych towarów i usług, a zatem nie miały charakteru rzeczywistego używania znaku towarowego. Wniosek o stwierdzenie wygaśnięcia spornego prawa z powodu nieużywania znaku jest zatem uzasadniony. W skardze na powyższą decyzję skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 2558 pwp poprzez wprowadzenie do obrotu prawnego decyzji administracyjnej nie posiadającej podpisu Przewodniczącego składu orzekającego; a w przypadku nieuwzględnienia tego zarzutu naruszenie przepisu prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 30 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych, przez jego niewłaściwe zastosowanie, przejawiające się w błędnym przyjęciu, że M. Inc. posiada interes prawny w domaganiu się wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy "MANPOWER" nr [...], a nadto naruszenie przepisu prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 28 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych poprzez jego niewłaściwe zastosowanie przejawiające się w przyjęciu, że Skarżący nie używał znaku towarowego "MANPOWER" [...] w okresie kolejnych trzech lat i naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, 8, 77 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 169 § 2 pwp, poprzez oparcie decyzji na błędnie ustalonym i ocenionym stanie faktycznym oraz pominięcie mających istotne znaczenie dla sprawy argumentów strony. Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy Urzędowi Patentowemu RP do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu podniesiono, że decyzja została doręczona skarżącemu w dniu [...] czerwca 2010 r. wraz z uzasadnieniem i adnotacją, że nie została ona podpisana przez przewodniczącego składu orzekającego w związku z jego śmiercią. Okoliczność ta, zdaniem strony, stanowi naruszenie przepisu art. 2558 pwp i powoduje, że decyzja nie powinna być wprowadzona do obrotu prawnego. W ocenie skarżącego istnieją zatem przesłanki do wznowienia postępowania w sprawie. Gdyby jednak Sąd nie podzielił przedstawionego poglądu – Skarżący jak podkreślił w skardze przedstawił okoliczności, stanowiące w jego ocenie (niezależnie od powyższego), podstawę do uchylenia skarżonej decyzji. Nie podnosząc, jak podano w skardze, zarzutu wiarygodności kopii umowy licencyjnej przedstawionej przez Uczestnika postępowania w trakcie postępowania Skarżący wskazał, że dokonując zgłoszenia międzynarodowej rejestracji znaku towarowego "MANPOWER" nie kwestionował praw własności M. Inc. do nazwy i znaku "manpower". Przedmiotem międzynarodowej rejestracji znaku towarowego nr [...] nie jest słowo "manpower", lecz stanowi ją znak słowno-graficzny, w którym element graficzny ma charakter dominujący natomiast nazwa "manpower" (jęz. angielski - siła robocza) ma charakter wyłącznie informacyjny, wskazujący potencjalnym odbiorcom na charakter usług świadczonych przez Skarżącego. Firma Skarżącego prowadzi działalność gospodarczą w zakresie świadczenia wyspecjalizowanych usług i wykorzystanie przez niego w znaku towarowym oznaczenia "manpower" jest jedynie wskazaniem rodzaju prowadzonej działalności, a nie działaniem zmierzającym do uzyskania praw wyłącznych do używania w obrocie nazwy "manpower". Zdaniem skarżącego przedmiotowa umowa licencyjna nie potwierdza istnienia interesu prawnego uczestnika postępowania w żądaniu stwierdzenia wygaśnięcia spornego prawa. W ocenie skarżącej, Urząd Patentowy dokonał niewłaściwej oceny tego podobieństwa, przyjmując, że w zakresie klasy 41 spornego znaku o podobieństwie decyduje komplementarność "usług kształcenia personelu w zakresie elektronicznej obróbki danych, szkoleń dla personelu oraz kursów w zakresie prowadzenia interesów" w stosunku do usług objętych ochroną znaków [...] oraz [...] tj. "usług w zakresie świadczenia pracy dorywczej, agencji zatrudnienia, dorywczych i stałych usług personelu fachowego, usług związanych z czasowym zatrudnianiem personelu, usług agencyjnych związanych z zatrudnianiem, usług pośrednictwa i wyszukiwania personelu w dziedzinach księgowości, ubezpieczeń, bankowości, finansów, technologii, prawa, medycyny, prac naukowych, nauczania i techniki". Według Międzynarodowej Klasyfikacji Towarów i Usług (klasyfikacji nicejskiej) usługi klasyfikowane w klasie 35 obejmują usługi, których celem jest pomoc w prowadzeniu lub zarządzaniu przedsiębiorstwami handlowymi lub pomoc w zarządzaniu w zakresie działalności gospodarczej lub handlowej przedsiębiorstw. Usługi świadczone przez uczestnika postępowania (wnioskodawcę) ograniczają się do organizacji procesu zatrudnienia, rekrutacji oraz selekcji pracowników i stanowią ogniwo komunikacji między przedsiębiorcą a potencjalnym pracownikiem. Natomiast usługi wskazane w klasie 41 spornego znaku towarowego, polegające na przeprowadzaniu specjalistycznych szkoleń dla pracowników, są skierowane do wyspecjalizowanej grupy odbiorców i w odróżnieniu do usług oferowanych przez uczestnika postępowania (wnioskodawcę) dotyczą innego etapu procesu zarządzania zasobami ludzkimi w przedsiębiorstwie. Dlatego też Skarżący usługi objęte ochroną znaków towarowych Uczestnika postępowania nie są komplementarne w stosunku do usług wymienionych w klasie 41 spornego znaku towarowego. Zdaniem skarżącego nie występuje podobieństwo między usługami wskazanymi w klasach 37 i 40 spornego znaku a usługami w klasie 35 objętymi ochroną znaków towarowych Uczestnika postępowania. Powyższe usługi objęte rejestracjami znaków towarowych uczestnika postępowania polegają na wyszukiwaniu dla przedsiębiorców wyspecjalizowanych pracowników podczas gdy usługi świadczone przez skarżącego polegają na wykonywaniu konkretnych prac o charakterze technicznym we wskazanych przez skarżącego branżach. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują nadzór nad działalnością administracji publicznej, przy czym ta kontrola zgodnie z § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wnioskami i zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. nr 153, poz. 1270 – zw. ppsa). Badając skargę wg powyższych kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja nie narusza bowiem prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Stosownie do art. 2558 ust. 1 decyzja powinna zawierać, poza elementami wymienionymi w art. 1 pkt 1-9 w zakresie, którym strona zarzutów nie zgłasza, również podpisy członków składu orzekającego i zaskarżona decyzja jak wynika z jej oryginału, podpisy te zawiera. Na decyzji znajdują się bowiem trzy podpisy członków składu orzekającego w sprawie zakończonej ww. decyzją. Nie jest zatem zasadnym twierdzenie strony, że decyzja nie została podpisana przez Przewodniczącego składu w związku z jego zgonem. Podnieść przy tym należy, iż w przeciwieństwie do regulacji zawartej w art. 107 § 1 kpa, która z uwagi na przepis art. 252 pwp nie znajduje zastosowania, uzasadnienie rozstrzygnięcia, jak wynika z art. 2558 pwp nie jest składnikiem decyzji, chociaż art. 2558 ust. 2 stanowi o obowiązku jego sporządzenia i zgodnie z tym przepisem uzasadnienie podpisuje przewodniczący składu orzekającego i członek składu orzekającego, który sporządził uzasadnienie. Faktem jest, iż uzasadnienie zostało podpisane przez członka składu orzekającego. Natomiast brak jest podpisu przewodniczącego składu, z uwagi, jak wskazano w znajdującej się na uzasadnieniu adnotacji, na zgon Przewodniczącej. Ten stan rzeczy, zdaniem Sądu, nie uwzględnia jednak przyjęcia, iż zarzucany brak podpisu uzasadnienia przez Przewodniczącego składu orzekającego stanowi o wadliwości zaskarżonej decyzji ani też o naruszeniu art. 2558 ust. 2 pwp w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Wprawdzie w przeciwieństwie do regulacji zawartych m.in. w kodeksie postępowania cywilnego (art. 330 § 1), kodeksie postępowania karnego (art. 115), czy w ustawie prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (art. 143) ustawa prawo własności przemysłowej ani też kodeks postępowania administracyjnego nie zawierają postanowień na okoliczność niemożliwości podpisania uzasadnienia przez jedną z osób wymienionych w art. 2558 ust. 2 pwp, niemniej jednak, zdaniem Sądu, przyjąć należy, iż wobec wskazanej w adnotacji przyczyny braku podpisu, brak ten nie może skutkować przyjęciem, iż sporządzony został jedynie projekt uzasadnienia. Zapis w art. 2558 pwp dotyczy bowiem zasady postępowania w tym względzie zaś zgon Przewodniczącego składu orzekającego stanowi podstawę do odstąpienia od tej zasady. W przepisie chodzi bowiem o to, by stanowisko wyrażone w uzasadnieniu było uzgodnione z Przewodniczącym składu orzekającego. Jego zgon chociaż skutkuje niemożliwością zachowania ww. zasady to jednak nie stanowi podstawy do przyjęcia, iż uzasadnienie nie zostało sporządzone (a następnie wraz z decyzją doręczone stronie), a tym bardziej nie jest dowodem na to, że decyzja, której uzasadnienie dotyczy winna być wyeliminowana z obrotu prawnego. Każda z powyższych regulacji stanowi, iż jeżeli uzasadnienie orzeczenia (w tych przypadkach wyroku) nie może być podpisane przez któregokolwiek z sędziów biorących udział w jego wydaniu to jeden z sędziów (wskazanych w przepisie) zaznacza przyczynę braku podpisu. W tym też kierunku, zdaniem Sądu, w sytuacji pewnej luki w regulacji prawnej objętej pwp winna zmierzać wykładnia art. 2558 ust. 2 pwp w zaistniałym w tej sprawie stanie rzeczy. W orzecznictwie SN przyjmuje się, iż przyczyną uzasadniającą brak podpisania uzasadnienia (bez skutku, jakie przepisy prawa wiążą z brakiem podpisu), może być urlop sędziego tym bardziej za taką przyczynę winien być uznany zgon. Sąd w tej szczególnej sytuacji uznał zatem, iż brak podpisu uzasadnienia zaskarżonej decyzji przez przewodniczącego składu orzekającego z przyczyn wskazanych w adnotacji sporządzonej na uzasadnieniu nie jest podstawą do uwzględnienia skargi. Podpisanie uzasadnienia przez członka składu orzekającego w zaistniałym stanie rzeczy, wywołuje, zdaniem Sądu, skutki jakie pwp wiąże ze sporządzeniem uzasadnienia (a nie projektu) rozpoznał skargę biorąc pod uwagę zarówno treść zaskarżonej decyzji, jak i stanowisko przedstawione w jej uzasadnieniu i uznał, iż pozostałe zarzuty skargi również na uwzględnienie nie zasługują. Podkreślenia wymaga przede wszystkim okoliczność, iż wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2007 r. WSA w Warszawie uchylił wcześniejszą decyzję Urzędu Patentowego (z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...]) przedstawiając w jego uzasadnieniu swoje stanowisko i wytyczne co do sposobu w jaki Urząd Patentowy winien sprawę ponownie rozpoznać. Oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania był związany zarówno organ jak i sąd rozpoznający sprawę z przedmiotowej skargi, a to z uwagi na art. 153 ppsa. W ww. wyroku WSA stwierdził, że skoro ustawodawca wprowadził instytucję wygaśnięcia prawa ochronnego celem wymuszenia rzeczywistego używania znaku towarowego zatem interes prawny nie może być interpretowany w sposób wąski, tak, jak miało to miejsce w sprawie objętej rozpoznawaną przez Sąd skargą. Kryteria oceny interesu prawnego muszą być, zdaniem Sądu, poddane analizie z uwzględnieniem zawartej umowy licencyjnej, która nawet po jej rozwiązaniu zobowiązała licencjobiorcę od powstrzymania się od używania znaków towarowych będących przedmiotem licencji włączając bez ograniczeń znak i nazwę MANPOWER i znaków łudząco podobnych. Okoliczność ta została przez organ bezpodstawnie pominięta, zdaniem Sądu i automatycznie organ przyjął, że w wypadku wygaśnięcia umowy licencyjnej jej skutki pozostają bez wpływu na ocenę interesu prawnego wnioskodawcy. Nadto Sąd uznał, że należy przyjąć, że nie ma zasadniczego znaczenia fakt, iż umowa licencyjna nie została zawarta bezpośrednio między stronami lecz między wnioskodawcą a osoba trzecią czyli M. Gesellschaft mbH, będącym właścicielem 100 % udziałów uprawnionej. W tym zatem zakresie Sąd rozpoznający niniejszą skargę nie dokonywał oceny poczynionych przez organ ustaleń dotyczących umowy licencyjnej i skutków jej zawarcia w aspekcie interesu prawnego wnioskodawcy (uczestnika w niniejszym postępowaniu) w złożeniu wniosku o wygaśnięcie prawa ochronnego na znak towarowy MANPOWER. W tym względzie stanowisko Urzędu Patentowego jest zgodne ze wskazaniami zawartymi w uzasadnieniu wyroku z dnia 12 kwietnia 2007 r. i w kontekście tych wskazań ocena umowy w tym aspekcie jest trafna i skutkuje przyjęciem, iż stanowi ona uzasadnienie i źródło interesu prawnego. Dokonując dodatkowej (w przedstawionym wyżej stanie rzeczy) oceny wniosku pod względem interesu prawnego wnioskodawcy w jego złożeniu Urząd Patentowy postąpił zgodnie ze wskazaniami Sądu poddając analizie podobieństwo towarów i usług pomimo odmiennej klasyfikacji znaków. W tym zakresie Urząd Patentowy przedstawił swoje stanowisko stosownie do wymogów z art. 107 § 1 kpa w sposób trafny i przekonujący, wykazując prawidłowe, zdaniem Sądu, rozumienie pojęcia "komplementarność" w płaszczyźnie podlegających ocenie usług. Zgodnie z art. 30 ust. 1 uzt z wnioskiem o uznanie prawa z rejestracji znaku towarowego za wygasłe może wystąpić każdy, kto ma w tym interes prawny. Stwierdzone przez Urząd bez naruszenia przepisów prawa procesowego w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji istnienie po stronie wnioskodawcy interesu prawnego obligowało Urząd do dokonania oceny wniosku z punktu widzenia art. 28 uzt i organ takiej oceny dokonał uznając, iż przesłanki, o których w przepisie mowa warunkujące wygaśnięcie znaku towarowego zostały spełnione. Uprawniony (skarżący) nie przedstawił bowiem, zdaniem Urzędu, dowodów świadczących o rzeczywistym i poważnym używaniu znaku w analizowanym trafnie wskazanym okresie ani też usprawiedliwiających nieużywanie znaku. Stanowisko w tym względzie zostało poprzedzone oceną złożonych przez wnioskodawcę dokumentów w postaci materiałów reklamowych i informacyjnych, formularzy zgłoszeniowych dla studentów poszukujących pracy, kopii karty świątecznej z 1998 r., zdjęcia długopisów reklamowych i kopii pisma zawierającego logo firmowe w postaci znaku "MANPOWER". Ocena ta została, zdaniem Sądu, dokonana bez naruszenia art. 80 kpa tej oceny i ustaleń na jej podstawie podjętych co do istnienia przesłanek z art. 28 pwp skarżąca w istocie nie podważa koncentrując się, jak wynika z uzasadnienia skargi, wyłącznie na kwestii interesu prawnego, którego, jej zdaniem, wnioskodawca (uczestnik) w rozumieniu art. 30 uzt nie ma. W tym jednak zakresie, jak wyżej podano, stanowisko Urzędu jest prawidłowe i ustalenia Urzędu co do istnienia po stronie wnioskodawcy interesu prawnego w żądaniu wygaśnięcia ww. znaku towarowego wadliwości przypisać nie można. Zostały bowiem podjęte bez naruszenia wskazanych przepisów prawa materialnego i przepisów proceduralnych, którymi Urząd był związany, i z uwzględnieniem wskazań zawartych w w/w wyroku WSA w Warszawie, w sprawie z dnia 12.04.2007r. Mając powyższe na uwadze Sąd skargi nie uwzględnił orzekając na podstawie art. 151 ppsa, jak w sentencji.