I OZ 658/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Wojciech Chróścielewski po rozpoznaniu w dniu 8 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. Z. i Z. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 30 czerwca 2011 r., sygn. akt II SA/Sz 1140/10 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi W. Z. i Z. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] października 2010 r., nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej postanawia: oddalić zażalenie W dniu [...] kwietnia 2011 r. W. Z. oraz Z. Z. złożyli na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku wskazali, że posiadają gospodarstwo rolne o powierzchni 16,00 ha. Na utrzymaniu mają dwie córki w wieku szkolnym – 20 i 16-letnią. Poza tym skarżąca jest po operacji kręgosłupa, natomiast Z. Z. w najbliższym czasie będzie przebywał w sanatorium. Posiadany majątek to dom o powierzchni 120 m2, mieszkanie powierzchni 120 m2 oraz nieruchomość rolna o pow. 16,00 ha. Wnioskodawcy posiadają oszczędności w kwocie 1500 złotych. Utrzymują się z gospodarstwa rolnego, którego dochód określili na kwotę 20 tys. zł rocznie. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego skarżący oświadczyli, że wskazane we wniosku mieszkanie położone jest we wsi P. i ponoszą oni koszty jego utrzymania. Nie korzystają z dotacji z tytułu prowadzonego gospodarstwa. Natomiast działki o numerach [...] nie zostały sprzedane. W kwestii decyzji w sprawie podatku od nieruchomości oświadczyli, iż do dnia udzielenia odpowiedzi na wezwanie z niewiadomych przyczyn decyzji tej jeszcze nie otrzymali, natomiast zaświadczenie o wysokości dochodu uzyskiwanego z prowadzonego gospodarstwa rolnego otrzymają w późniejszym terminie. Dodatkowo załączyli wyciąg z rachunku osobistego za okres od 11 marca do 10 maja 2011 r. oraz rachunek za prąd na kwotę 285 zł. Postanowieniem z dnia 30 czerwca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił przyznania prawa pomocy. Jak stwierdził Sąd, dokonując badania przedłożonego przez W. Z. i Z. Z. wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, jak również okoliczności wynikających z przedłożonych na wezwanie referendarza dokumentów oraz podniesionych w złożonym w sprawie sprzeciwie wskazać należy, że w ocenie Sądu skarżący nie wykazali, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów lub jakichkolwiek kosztów postępowania, bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie oraz rodziny. W rozpatrywanej sprawie podkreślenia wymaga, że sami skarżący w złożonym oświadczeniu wskazali, że ich roczny dochód osiągany z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego wynosi ok. 20 tys. złotych. Wobec braku wyraźnego wskazania należy przyjąć wartość uśrednioną, co daje kwotę 1666,67 złotych miesięcznie. Jednocześnie, na co zwrócił w wydanym przez siebie orzeczeniu referendarz sądowy, skarżący w ramach odpowiedzi na wystosowane wezwanie, przedłożyli wyciągi z posiadanego rachunku bankowego za miesiąc kwiecień i maj. Z wyciągów tych wynika, że co miesiąc skarżący dokonują, na rzecz [...] S.C. przelewu kwoty 3621,08 złotych tytułem spłaty rat zaciągniętego kredytu. Powyższa okoliczność, przy uwzględnieniu wskazanych wydatków na prąd, a także wydatków niezbędnych na utrzymanie czteroosobowej rodziny, rodzi uzasadnioną wątpliwość, co do wiarygodności wskazanych kwot deklarowanych dochodów. Nie ma przy tym znaczenia podniesiona przez skarżących w złożonym sprzeciwie okoliczność, że referendarz rozpoznał wniosek bez wnioskowanych dokumentów, których skarżący nie przedłożyli bez swojej winy. Wątpliwości co do wiarygodności oświadczenia związane były przede wszystkim z dokonywaną spłatą kredytu, którego miesięczne raty znacznie przewyższają kwotę deklarowanego dochodu. Podatek od nieruchomości, jedynie zwiększałby łączną wysokość wydatków ponoszonych przez skarżących, co przekładałoby się jednocześnie na większą różnicę pomiędzy dochodami a wydatkami. Wzrost tej różnicy, wobec faktu regularnej spłaty rat kredytu powiększałby tylko dysproporcję pomiędzy deklarowaną kwotą dochodów, a dokonywanymi faktycznie wydatkami. Powyższe prowadzi w ocenie Sądu do konkluzji, że złożone przez skarżących oświadczenie o sytuacji majątkowej i dochodach skarżących nie pozwala na odzwierciedlenie Ich rzeczywistej sytuacji finansowej, a skarżący nie wykazali w sposób przekonujący, iż nie są w stanie ponieść całkowitych czy też jakichkolwiek kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Na powyższe postanowienie skarżący wnieśli zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Należy podnieść przy tym, iż jeżeli w ocenie Sądu oświadczenie strony zawarte we wniosku okazałoby się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budziłoby wątpliwości to zgodnie z art. 255 powołanej wyżej ustawy strona na wezwanie Sądu jest obowiązana złożyć, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W niniejszej sprawie Sąd z tego uprawnienia skorzystał wzywając skarżących do złożenia wymienionych wyżej dokumentów. Jednocześnie na co zwrócił uwagę Sąd I instancji, z przedłożonych wyciągów z rachunków bankowych wynika, że skarżący dokonują co miesiąc spłaty raty kredytu w wysokości 3621,08, gdy tymczasem zadeklarowali oni swój roczny dochód osiągany z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego na ok. 20 tys. zł. Powyższe oznacza, że kwota spłacanych rat kredytu przewyższa dochód skarżących i to bez uwzględnienia wydatków ponoszonych na ich utrzymanie. Różnica pomiędzy deklarowanym przez skarżących dochodem a ponoszonymi wydatkami podważa wiarygodność oświadczeń skarżących. Z tego względu trafnie Sąd uznał, że oświadczenie złożone przez skarżących we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie pozwala na ustalenie ich rzeczywistej sytuacji materialnej zwłaszcza jeżeli chodzi o kwotę osiąganych dochodów. Tym samym przyjąć należało, że skarżący nie wykazali w sposób przekonujący, że znajdują się w sytuacji materialnej kwalifikującej ich do przyznania im prawa pomocy w zakresie całkowitym. W takim przypadku należało zatem także uznać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zasadnie zaskarżonym postanowieniem z dnia 30 czerwca 2011 r. odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowił zażalenie oddalić.